The Pursuit of Happiness 9/…

In het World Happiness Report 2020 wordt een vergelijking gemaakt met hun metingen van “geluk” en de zogenaamde “Sustainable Development Goals (SDGs)“.

Deze SDGs werden in 2015 vastgelegd als opvolger van de Millennium Development
Goals
en hebben als einddoel 2030. De volgende aspecten worden gemeten:

De 17 SDG’s
  • 1.Einde aan de armoede,
  • 2.Einde aan de honger,
  • 3.Gezondheid en welzijn,
  • 4.Goed onderwijs,
  • 5.Vrouwen en mannen gelijk,
  • 6.Schoon drinkwater en goede sanitaire voorzieningen,
  • 7.Duurzame en betaalbare energie,
  • 8.Fatsoenlijke banen en economische groei,
  • 9.Innovatie en duurzame infrastructuur,
  • 10.Minder ongelijkheid,
  • 11.Veilige en duurzame steden,
  • 12.Duurzame consumptie en productie,
  • 13.Klimaatverandering aanpakken,
  • 14.Bescherming van zeeën en oceanen,
  • 15.Herstel ecosysteem en behoud biodiversiteit,
  • 16.Vrede, vrijheid en rechtvaardigheid en
  • 17.Partnerschappen voor de doelen

Tja, als dat allemaal in 2030 gerealiseerd is, zijn we allemaal weer gelukkig!

The Pursuit of Happiness 8/…

Er is veel geschreven over onze zoektocht naar geluk. Het lijkt er op dat het ware geluk van binnen, vanuit jezelf komt, of, zoals Yuval Noah Harari het verwoordde in zijn boek “Sapiens: A Brief History of Humankind”:

Lasting happiness comes only from serotonin, dopamine, and oxytocin.

Met andere woorden: dat zijn stofjes die jezelf, binnen in je lichaam, aanmaakt! Klinkt simpel, maar wanneer en hoe maak je die stofjes dan aan?

Serotonine

Wat zegt de Wikipedia:

Serotonine is een neurotransmitter met een overwegend stimulerende werking. Het is een tryptamine die invloed heeft op het geheugen, stemming, zelfvertrouwen, slaap, emotie, orgasme en eetlust. Het speelt ook een rol bij de verwerking van pijnprikkels. Serotonine wordt afgegeven door serotonerge neuronen in de hersenen die naar verschillende onderdelen lopen, waaronder de prefrontale cortex (PFC). Dit gebied speelt een belangrijke rol bij onder andere verslaving en agressie. Serotonine werkt als regulator van het dopamine-systeem. Serotonine is commercieel verkrijgbaar als het overeenkomstig hydrochloridezout.”

Dopamine

Hierover meldt de Wikipedia (door mij wat ingekort):

Dopamine is een catecholamine dat fungeert als neurotransmitter (en soms als hormoon) op verschillende plaatsen in het lichaam van mensen en dieren. Het speelt een belangrijke rol in door beloning gemotiveerd gedrag bij executieve functies, motivatie, opwinding, bekrachtiging en beloning. Dopamine heeft ook effect in de hersenen op motorische controle evenals op lagere functies waaronder borstvoeding, seksuele opwinding en misselijkheid. Dopamine is in de populaire cultuur en media de neurotransmitter voor het ervaren van geluk, genot, blijdschap en welzijn.”

Oxytocine

En dan tenslotte over oxytocine:

Oxytocine is een neuropeptide dat als hormoon en neurotransmitter fungeert. Het lijkt een belangrijke rol te spelen bij het verbinden van sociale contacten met gevoelens van plezier. Het speelt een centrale rol bij moederbinding, vriendschappen en romantische interacties, evenals bij seksualiteit. Ook bij het verrichten van zorgtaken wordt er meer oxytocine aangemaakt. Omdat oxytocine ook een belangrijke rol speelt bij de hechting van opvoeder en kind, wordt het ook wel het knuffelhormoon genoemd. Waar oxytocine binnen de eigen groep (ingroup) altruïsme en binding versterkt, kan het richting andere groepen (outgroup) agressief gedrag in de hand werken, vooral als deze groepen als bedreigend worden ervaren.

Yuval Noah Harari (1976-…)

Harari

Harari heeft dus een punt. Toch is deze filosoof en futuroloog niet erg gelukkig met de huidige ontwikkelingen, en dan met name het gevaar van de samensmelting van biotechnologie en informatietechnologie. De consequentie van deze ontwikkeling zou kunnen zijn, schrijft Harari, dat intelligente biologische organismen (zoals de mens) ingehaald kunnen worden door hun eigen creaties. Hij verwoordt het zo:

Ik sluit het niet uit dat de mens, zoals we die nu kennen, binnen een eeuw verdwenen kan zijn.”

Een opwindende en blij makende gedachte, toch?

Zou die gedachte bij hem opgekomen zijn tijdens een meditatie sessie? Want zijn biografie schrijft: “Hij is getrouwd met Itzik Yahav, die hij zijn internet of all things noemt. Het paar woont in een mosjav (coöperatieve landbouwnederzetting) bij Jeruzalem. In zijn dagelijks leven is Harari niet gericht op materieel comfort, maar beoefent hij introspectie door middel van twee uur Vipassana-meditatie per dag. Mediteren heeft zijn leven voorgoed veranderd, zegt hij, en dient ook als methode voor onderzoek.”

Als positief gevolg van de ontwikkelingen ziet hij dat we binnenkort gezondheids-zorg grotendeels kunnen outsourcen en via IT afwijkingen in het lichaam vroegtijdig kunnen ontdekken. Harari voorspelt ook grote kansen voor zelfverkenning en de ontdekking van jezelf. Zijn centrale gedachte is dat verhalen ons leven overheersen en dat het wellicht mogelijk wordt je eigen narratief te veranderen. Het brein is een machine die voortdurend verhalen verzint over jezelf. Het kan een tragedie of komedie zijn. Hij hoopt dat de mogelijkheid om jezelf te hacken de mens gelukkiger zal maken. Tegelijkertijd vreest hij dat de meeste mensen een diepgaande confrontatie met zichzelf niet aan zullen kunnen.

The Pursuit of Happiness 7/…

Over het geluk in de wereld in 2020 wordt gerapporteerd in het 8e World Happiness Report. In het voorwoord geven de samenstellers aan hoe het zover gekomen is:

The first seven reports were produced by the founding trio of co-editors assembled in Thimphu in July 2011 pursuant to the Bhutanese Resolution passed by the General
Assembly in June 2011, that invited national governments to “give more importance to happiness and well-being in determining how to achieve and measure social and economic development.” The Thimphu meeting, chaired by Prime Minister Jigme Y. Thinley and Jeffrey D. Sachs, was called to plan for a United Nations High-Level Meeting on ‘Well-Being and Happiness: Defining a New Economic Paradigm’ held at the UN on April 2, 2012. The first World Happiness Report was prepared in support of that meeting, bringing together the available global data on national happiness and reviewing evidence from the emerging science of happiness.”

World Happiness Report 2020

Het rapport baseert zich op de data die steeds meer landen beschikbaar stellen. Maar de basis wordt gevormd door de data uit de jaarlijkse Gallup World Poll. Ze gaan in 2020 nog een stapje verder, want: “From 2020, Gallup will be a full data partner,
in recognition of the importance of the Gallup World Poll to the contents and reach of the World Happiness Report.

De bovenkant van de Happiness ranglijst

We zien dat Nederland, in vergelijking met vorig jaar, één plaats is gezakt! Verder is de Top 20 hetzelfde als vorig jaar alleen is er onderling hier en daar van plaats gewisseld.
Het WHR is nu 8 keer uitgebracht en vier verschillende landen hebben op de hoogste positie gestaan: Denemarken in 2012, 2013 en 2016, Zwitserland in 2015, Noorwegen in 2017 en Finland in 2018, 2019 en 2020.

En dit zijn de minder gefortuneerde landen aan de onderkant van de lijst:

De onderkant van de lijst

GDP per capita

Gross Domestic Product per hoofd van de bevolking. Het is een uitdrukking van de marktwaarde van alle gereed produkten en services die gemiddeld per hoofd van de bevolking worden geproduceerd in een gegeven periode.
Wel moeten we ons realiseren dat hiermee de verschillen in de kosten voor levens-onderhoud en de inflatie tussen landen niet zichtbaar worden!
GDP per capita is in terms of Purchasing Power Parity (PPP) adjusted to constant
2011 international dollars, taken from the World Development Indicators (WDI) released by the World Bank on November 28, 2019
.”

Social Support

Het gevoel dat er ondersteuning is vanuit de gemeenschap.
Social support is the national average of the binary responses (0=no, 1=yes) to
the Gallup World Poll (GWP) question,
“If you were in trouble, do you have relatives
or friends you can count on to help you whenever you need them, or not?”.”

Healthy Life Expectancy

Wat is de verwachting ten aanzien van een gezonde levensweg en de lengte daarvan?
The time series of healthy life expectancy at birth are constructed based on data
from the World Health Organization (WHO) Global Health Observatory data
repository, with data available for 2005, 2010, 2015, and 2016. To match this
report’s sample period, interpolation and extrapolation are used
.”

Freedom to make life choices

In hoeverre voelt men zich vrij om over eigen leven te beschikken?
Freedom to make life choices is the national average of binary responses
to the GWP question,
“Are you satisfied or dissatisfied with your freedom to
choose what you do with your life?”.”

Generosity

Hoe staat het met de vrijgevigheid in het land?
Generosity is the residual of regressing the national average of GWP responses
to the question,
“Have you donated money to a charity in the past month?” on GDP per capita.

Perception of corruption

In hoeverre neemt de burger waar dat er van corruptie sprake is. Let wel: het gaat om gewaar worden; het moet gezien of gevoeld worden!
Perceptions of corruption are the average of binary answers to two GWP questions:
“Is corruption widespread throughout the government or not?” and “Is corruption
widespread within businesses or not?” Where data for government corruption
are missing, the perception of business corruption is used as the overall corruption-perception measure.

Dystopia

Dat is de lastigste. Laten we het World Happiness Report 2020 zelf antwoord geven:

Dystopia is an imaginary country that has the world’s least-happy people. The purpose in establishing Dystopia is to have a benchmark against which all countries can be favorably compared (no country performs more poorly than Dystopia) in terms of each of the six key variables, thus allowing each sub-bar to be of positive (or zero, in six instances) width. The lowest scores observed for the six key variables, therefore, characterize Dystopia. Since life would be very unpleasant in a country with the world’s lowest incomes, lowest life expectancy, lowest generosity, most corruption, least freedom, and least social support, it is referred to as “Dystopia,” in contrast to Utopia.”

The Pursuit of Happiness 6/…

In een vorige bericht had ik het over de inzichten van het staatje Bhutan, namelijk het meten van het Bruto Nationaal Geluk (BNG) in plaats van het Bruto Nationaal Produkt (BNP). Iets wat ongetwijfeld wordt ingegeven door het feit dat in Bhutan nauwelijks een BNP te meten valt. Of is dat te cynisch?

Op zich is natuurlijk de gedachte erachter helemaal niet verkeerd. Wie zou niet liever meer geluk dan meer produkt hebben?

Geluks BV

In Nederland willen we ook gaan werken aan ons BNG. Dat is althans de missie achter de website GeluksBV.nl:

GeluksBV is een sociaal ondernemer met als missie: werken aan het Bruto Nationaal Geluk. Dat betekent het bevorderen van evenwichtige groei die dienstbaar is aan de gezondheid en het geluk van mensen. Als GeluksBV werken we actief aan duurzaam geluk.

Geluk is maakbaar

Volgens de World Database of Happiness wordt 45% van het verschil in geluk verklaard door onze levensvaardigheden en levenskeuzes (de rest door genetica en omstandigheden). Geluk is dus deels maakbaar!

GeluksBV zegt daarover het volgende:

Duurzaam geluk betekent niet dat we ons constant blij voelen. Het gaat ook over omgaan met het leven zoals het komt. Elk leven kent uitdagende, pijnlijke of verdrietige momenten. Het gaat er niet zozeer om dit te vermijden, maar een basis te creëren die het mogelijk maakt ruige golven te trotseren, zo prettig mogelijk.

Bhutan

En natuurlijk is er een link tussen de oprichter van de GeluksBV, Carin Cuijpers, en het staatje Bhutan; zie maar:

Wie had twee jaar geleden toen ik GeluksBV oprichtte, bedacht dat ik twee jaar later een bezoek zou kunnen brengen aan Bhutan? Een klein koninkrijk aan de rand van de Himalaya, lange tijd afgesloten van de rest van de wereld, dat langzaam zijn deuren opent. Het staatje waar het Bruto Nationaal Geluk-gedachtegoed ooit is ontstaan.

….Bhutan is puur en prachtig, overal groen en bergen. Het landschap wordt verrijkt met de kleurrijke Bhutanese bouwstijl. Nergens zie je neonreclame, er zijn geen stop-lichten of verkeersborden. Maar, borden langs de weg met “No Hurry, Be Happy”. Wist je dat Bhutan het enige CO2 negatieve land is ter wereld?

De Bhutanezen worden met regelmaat uitgebreid ondervraagd over hun geluk. Deze data vormen het vertrekpunt van het beleid. Dat Bhutan ontwikkelt volgens de ken-merken van het Bruto Nationaal Geluk (holistisch, evenwichtig, collectief, duurzaam en rechtvaardig) is vastgelegd in hun grondwet. En natuurlijk zijn er ook de rafelrandjes. Ook Bhutan is niet het paradijs op aarde en kent zijn uitdagingen. Die er met het openen van de deuren naar de rest van de wereld niet kleiner op zullen worden.”

Klooster Taktshang in Bhutan

The Pursuit of Happiness 5/…

In “The Oxford Handbook of Happiness” schrijft Jigme Khesar Namgyel Wangchuk, de huidige koning van Bhutan, het voorwoord. Daar haal ik deze zinsnede uit:

For individuals, pursuing true happiness implies striving towards a certain purity, a nobility of goal; some sort of perfection. It cannot arise from wrongful, harmful, or contrived circumstances. It is not something to be achieved in solitude or for the moment. Thus, in a nation seeking growth while creating the conditions for promoting “happiness,” it is more likely that we will see such qualities as rule of law, good governance, technology, robust economies, and good education combine with values of equality, equity, justice, compassion, and commitment to the welfare of fellow citizens and future generations and with respect for other peoples and nations and all sentient beings.”

His Majesty the King Jigme Khesar Namgyel Wangchuck and
Her Majesty the Queen Gyaltsuen Jetsun Pema Wangchuck

Gross National Happiness

Dat juist de koning van Bhutan het voorwoord schrijft zal te maken hebben met het streven van zijn vader, Jigme Singye Wangchuk, in 1974: “Gross National Happiness (GNH) is more important than Gross National Product (GNP)”.

In dat voorwoord maakt hij nog een rake opmerking:

“It is easy to measure wealth or even the power and influence of nations. Too often, these figures are accepted so easily that the truth of the millions affected by inequality, poverty, neglect, apathy, and despair remain hidden and unaddressed. In identifying Happiness as a development goal, it is not being implied that Happiness can or should become another variable to be measured. We are simply trying to bring a more profound, humane, and deeper meaning and purpose to the measuring of economic growth.”

Bruto Nationaal Geluk

Dit bracht me op het idee wat meer te weten te komen over het “Bruto Nationaal Geluk” (BNG). Volgens Wikipedia is BNG een van de methoden om te proberen de levenskwaliteit op een andere manier te meten dan met het Bruto Nationaal Inkomen (BNI) (voorheen Bruto Nationaal Product of (BNP)).

De vier pijlers van BNG zijn volgens de koning van Bhutan:

  • bevordering van billijke en duurzame sociaal-economische ontwikkeling;
  • behoud en bevordering van culturele waarden;
  • behoud van het natuurlijke milieu;
  • goed bestuur van ondernemingen.

Dat klinkt als een prima verkiezingsprogramma!

Wikipedia geeft ook nog aan waarom er een BNG gekomen is:
Een nadeel van het BNI of BNP is dat de geschatte waarde van activiteiten zoals vrijwilligerswerk en huishoudelijke arbeid niet worden opgenomen en activiteiten die afbreuk doen aan de welvaart en gelukservaring, zoals criminaliteit, milieu-vervuiling en echtscheidingen er niet van worden afgetrokken. Ook worden bij de berekeningen van BNI/BNP mensen en natuur niet als kapitaal beschouwd; het weglaten van menselijk en natuurlijk kapitaal in de berekeningen versterkt de neiging van management en investeerders om met tegenwind kortzichtig mensen te ontslaan, wat de veerkracht van het systeem kan aantasten.”

Aan deze tekort-komingen moet het BNG tegemoet komen.

Volgens Bhutan moeten we overheidsprogramma’s op het gebied van handel, land-bouw en transport niet beoordelen op wat ze opleveren aan economische winst, maar op wat ze bijdragen aan het geluk van de bevolking. Want materiële welvaart is belangrijk, maar fysiek en psychisch welzijn zijn dat minstens evenzeer. Om die immateriële welvaart te meten, ontwikkelde Bhutan een systeem waarbij gekeken wordt naar onder meer ecologie, gezondheid, onderwijs, cultuur, omgang met het begrip tijd, vitaliteit, goed bestuur en onderling vertrouwen.

Waar ligt Bhutan dan?

Maar hoe meet je BNG?

In Bhutan heeft men geprobeerd het BNG meetbaar te maken en in 2010 een survey onder de eigen bevolking gehouden. Enkele opmerkelijke resultaten waren:

  • Mannen waren gelukkiger dan vrouwen;
  • Mensen in stedelijke gebieden waren gelukkiger dan mensen die op het platteland leefden;
  • Geschoolde mensen waren gelukkiger dan ongeschoolde (het niveau van de scholing maakte echter niet uit);
  • Mensen zonder werk waren gelukkiger dan kantoorpersoneel, huisvrouwen of boeren;
  • Ongetrouwde en jonge mensen waren het gelukkigst;
  • De Bhutanees gaf gemiddeld een 7,43 voor zijn geluk.

Dezelfde survey werd ook in 2015 gehouden en de Bhutanese regering trekt conclusies uit de verschillen met de resultaten van 5 jaar eerder:

  • Our people are healthier;
  • Educated people are happier compared to uneducated;
  • Living standards have improved;
  • People living in urban areas are happier than those living in rural areas;
  • Farmers are less happy than other professions;
  • Men are happier than women;
  • Government services need to be improved;
  • More needs to be done to strengthen our culture and traditions;
  • People feel less responsible for conserving environment;
  • The overall “Happiness score” is 7,56.

We moeten dit echter wel zien in het perspectief van de feiten:

Tegenwoordig is Bhutan een constitutionele monarchie met 0,8 miljoen inwoners (2021), daarvan leven er ruim 200.000 in de hoofdstad Thimphu.
In 2019 bedroeg de export van Nederlandse goederen naar Bhutan € 1,0 miljoen. Een exportwaarde die vergelijkbaar is met die van Vaticaanstad en Dominica.

Bhutan is een van de armste en minst ontwikkelde landen ter wereld.
Volgens het Ontwikkelings-programma van de Verenigde Naties leeft in Bhutan 26,2% van de bevolking van minder dan 1,25 Amerikaanse dollar per dag.
Het CIA World Factbook schatte dat in 2003 31,7% van de bevolking onder de armoedegrens leefde.
De economie is grotendeels gebaseerd op de landbouw, zelfs meer dan 90% van de bevolking is voor zijn levensonderhoud afhankelijk van de landbouw.

Behalve bosbouw en huisnijverheid bestaat er vrijwel geen industrie in Bhutan.
Het land heeft wel een grote potentie voor het aanleggen van dammen voor de opwek-king van elektriciteit. De grootste dam in Bhutan levert het land 25 miljoen dollar per jaar op, mits deze elektriciteit wordt geëxporteerd naar het buurland India. Deze export zorgde in 2011 voor een economische groei van 10 procent en in 2012 voor nog eens 7,5 procent.
Er zijn plannen om nog meer dammen te bouwen om de export van elektriciteit verder te vergroten, maar deze projecten kunnen alleen worden uitgevoerd als deze voldoen aan de duurzame milieu-eisen die de koning en de regering handhaven om de natuur in Bhutan te beschermen en die onderdeel zijn van de meting van het Bruto Nationaal Geluk.

The Pursuit of Happiness 3/…

Kun je van het “najagen van geluk” een project maken? Die gedachte zit achter het “The Happiness Project” van schrijfster Gretchen Rubin. Dit werd een #1 New York Times bestseller waarin ze verslag doet over het jaar waarin zij zich volledig richtte op het (najagen van) “geluk”.

The Happiness Project van Gretchen Rubin

Rubin vroeg zich namelijk af: “Wat wil en verwacht ik eigenlijk in dit leven”? Haar antwoord was simpelweg dat zij gelukkig wilde zijn. Maar volgens haar besteede ze hier te weinig aandacht aan. Daarom besloot Rubin een jaar lang onderzoek te doen naar geluk en naar de dingen die anderen en haarzelf gelukkig maken.

In twaalf hoofdstukken beschrijft ze hoe ze elke maand een ander onderwerp aanpakt. De doelen die ze wilde bereiken, gingen voornamelijk over geluk vinden in relaties, geld en gezondheid.

De volledige titel van dit boek is ‘The Happiness Project: Or Why I Spent a Year Trying to Sing in the Morning, Clean My Closets, Fight Right, Read Aristotle, and Generally Have More Fun‘. Rubin woont nu in Manhattan met haar man James en hun dochters Eliza en Eleanor.

Gretchen Rubin

Andere boeken van Gretchen Rubin

Naast The Happiness Project schreef ze nog meer boeken, waaronder:

  • Better than before
  • The Four Tendencies
  • Happier at Home
  • Outer order, Inner calm

The Pursuit of Happiness 2/…

Het “najagen van geluk (the pursuit of happiness)” wordt in de eerste regel van de Onafhankelijkheidsverklaring van de Verenigde staten, een fundamenteel en onvervreembaar mensenrecht genoemd (zie ook elders op deze site). Het komt echter niet in die bewoordingen voor, in andere belangrijke documenten over de rechten van de Mens; zoals bijvoorbeeld:

– Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (opgesteld in 1948)
– VN-Verdrag over Burgerrechten en Politieke Rechten (opgesteld in 1966)

In die documenten staat ook iets over najagen, namelijk dat mensen in staat gesteld moeten worden om: “freely pursue their economic, social and cultural development“.

Geschiedenis

Het eerste mensenrechtenverdrag was het Engelse Magna Carta, dat dateert uit 1215. Het bevatte bepalingen zoals: ‘De kerk moet vrij zijn en haar rechten mogen niet worden geschonden … Het is iedereen toegestaan ons koninkrijk te verlaten en er weer terug te keren … Geen vrije burger mag worden gearresteerd of gevangengezet tenzij na een veroordeling door de rechters volgens de wetten van het land … Als rechters en gerechtsdienaren zullen alleen diegenen worden aangesteld die de wetten van het koninkrijk kennen en die er oprecht naar streven die na te leven …’

Op 26 juli 1581 werd het Plakkaat van Verlatinghe getekend in Den Haag. Het stelt dat ‘een vorst is door God aangesteld om heerser over zijn volk te zijn, het tegen onderdrukking en geweld te verdedigen als een herder zijn schapen … en wanneer hij zich niet zo gedraagt maar hen onderdrukt dan is hij niet langer een vorst maar een tiran en dan mogen zij wettig overgaan tot de keuze van een andere vorst.’

De eerste pagina van de eerste gedrukte versie van het Plakkaat van Verlatinghe

In feite was dit document een soort onafhankelijkheidsverklaring van de Nederlanden (het verlaten van de Spaanse overheersing en koning Filips II).

Grappig genoeg blijven we de Koning van Hispanien in ons volkslied, het Wilhelmus, nog wel trouw!

Het Plakkaat van Verlatinghe diende Thomas Jefferson tot inspiratie voor de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring van 1776, waarin veel rechten van (vrije) burgers werden vastgelegd. En die Amerikaanse verklaring was weer een voorbeeld voor de Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger (1789) van de Franse Revolutie.

Najagen?

Dat je als mens je geluk mag najagen (pursue) is eigenlijk wel een beetje vreemd, want het veronderstelt dat je dat geluk dus in eerste instantie nog niet hebt.

The Pursuit of Happiness 1/…

In het eerste artikel van de Amerikaanse “Declaration of Independence” beschreef Thomas Jefferson in 1776 de drie onontvreembare rechten van de mens: “Life, liberty and the pursuit of happiness“. Die drie hebben geen juridische grond, maar zijn bedoeld als inspiratie en richtsnoer voor regeringen en presidenten.

De originele versie?!

Je kunt “pursuit of happiness” ook als een persoonlijk motto zien. En dan is “streven naar geluk“‘ geen gek idee. Maar hoe doe je dat? Het antwoord op die vraag wordt geclaimd door duizenden schrijvers in nog veel meer “self-help” boeken! Ik heb er ook een paar in mijn boekenkast staan.

Ik wil dat antwoord niet claimen, maar wel iets schrijven over wat mij geholpen heeft.

Aanleren gewoontes

Allereerst zijn er twee “grondhoudingen” of “basisgewoontes” die mijn inziens absoluut noodzakelijk zijn vooraleer de zoektocht naar geluk te beginnen:

  • Wees een optimist

Een gewoonte die ik mezelf pas een paar jaar geleden heb aangeleerd, toen ik mij realiseerde dat op een gezellige avond de gedachte dat het glas halfvol was, een fijner gevoel gaf dan dat het halfleeg was.

  • Streef “permanente educatie” na

Om geluk te vinden is het noodzakelijk om je een levenlang te blijven ontwikkelen.

7 Stappen Plan

In feite zijn dit “gewoon” gewoontes die je jezelf kunt aanleren. Daarvoor bestaat een 7 stappen plan:

  1. Neem de weloverwogen beslissing een gewoonte aan te leren.
  2. Laat je nooit afleiden (sta geen uitzonderingen toe) tijdens het aanleren van die gewoonte.
  3. Vertel anderen over je voornemen om een nieuwe gewoonte aan te leren.
  4. Probeer je voor te stellen hoe het is om de gewoonte al eigen gemaakt te hebben.
  5. Bedenk en herhaal keer op keer een mantra die je aan je voornemen herinnert.
  6. Ga door met het herhalen van je gewoonte tot het punt dat het “vreemd” voelt om er van af te wijken.
  7. En dit is de belangrijkste: beloon jezelf als je het idee hebt goed op weg te zijn om de gewoonte eigen te maken.