<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Archimedes Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/archimedes/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/archimedes/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Sat, 24 Oct 2026 09:43:55 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Archimedes, cilinder en kegel</title>
		<link>https://heesen.online/archimedes-cilinder-en-kegel/</link>
					<comments>https://heesen.online/archimedes-cilinder-en-kegel/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 08 Aug 2025 15:02:54 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bijzondere personen en/of helden]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[Archimedes]]></category>
		<category><![CDATA[cilinder]]></category>
		<category><![CDATA[Eudoxus van Cnidus]]></category>
		<category><![CDATA[integraalrekening]]></category>
		<category><![CDATA[kegel]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7263</guid>

					<description><![CDATA[<p>De methode die Archimedes gebruikte om de verhouding te vinden tussen de inhoud van een cilinder en een ingeschreven kegel is een mooi voorbeeld van zijn geniale combinatie van geometrisch inzicht en vroege meetkundige integratie.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/archimedes-cilinder-en-kegel/">Archimedes, cilinder en kegel</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">De methode die <strong>Archimedes</strong> gebruikte om de verhouding te vinden tussen de inhoud van een cilinder en een ingeschreven kegel is een mooi voorbeeld van zijn geniale combinatie van geometrisch inzicht en vroege meetkundige integratie.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Archimedes en de verhouding tussen cilinder en kegel</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Archimedes</em> (287–212 v.Chr.) geldt als een van de grootste wiskundigen en natuurfilosofen uit de oudheid. Zijn werk over meetkunde is een hoogtepunt in de geschiedenis van de wiskunde, en zijn methoden worden nog altijd bewonderd vanwege hun elegantie.<br>Een van zijn klassieke resultaten betreft de <strong>verhouding tussen de inhoud van een cilinder en die van een ingeschreven kegel</strong>.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="800" height="892" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/08/archimedes1.jpg" alt="" class="wp-image-7268" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/08/archimedes1.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/08/archimedes1-269x300.jpg 269w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/08/archimedes1-768x856.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">Archimedes (287–212 v.Chr.)</figcaption></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading">Het probleem</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Neem een <strong>rechte cilinder</strong> en plaats daarin een <strong>rechte cirkelkegel</strong> waarvan:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>de <strong>basis</strong> samenvalt met de basis van de cilinder</li>



<li>de <strong>top</strong> (het hoogste punt) samenvalt met het midden van de bovenste cirkelschijf van de cilinder.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">De vraag die Archimedes zichzelf stelde was: <em>Hoe verhoudt de inhoud van de kegel zich tot die van de cilinder?</em></p>



<h2 class="wp-block-heading">De methode van Archimedes</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Archimedes gebruikte geen algebra zoals wij dat doen. In plaats daarvan redeneerde hij <strong>geometrisch</strong>, vaak met behulp van zijn <em>methode van uitputting</em> – een voorloper van integraalrekening. Met die manier bereikte hij ook een prima benadering voor de waarde van <strong>π</strong>: 22/7.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Stel de figuren voor</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Archimedes zag de cilinder als een figuur met het grondvlak een cirkel met straal <strong>r</strong>, en hoogte <strong>h</strong>.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Inhoud cilinder = oppervlak grondvlak × hoogte</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">De kegel heeft dezelfde cirkel met straal <strong>r</strong> als grondvlak en dezelfde hoogte <strong>h</strong>.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Methode van uitputting</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Archimedes verdeelde de hoogte van zowel de cilinder als de kegel in een groot aantal dunne schijfjes (denk aan plakjes). Hij vergeleek de oppervlakten van die plakjes op dezelfde hoogte.</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Voor de <strong><em>cilinder</em></strong> is elke schijf op hoogte <strong>z</strong> (gemeten vanaf de top) een cirkel met straal <strong>r</strong>, dus oppervlak:</li>
</ul>



<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><strong>A<sub>cilinder</sub>(z)=πr<sup>2</sup></strong></p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Voor de <strong>kegel</strong> neemt de straal lineair af van <strong>r</strong> bij de basis (<em>z=h</em>) tot <strong>0</strong> (<em>z=0</em>) bij de top:</li>
</ul>



<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><strong>r(z)=rz/h</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Dus het oppervlak op hoogte <strong>z</strong> is:</p>



<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><strong>A<sub>kegel</sub>(z)=π(rzh)<sup>2</sup>=πr<sup>2</sup>z<sup>2</sup>/h<sup>2</sup></strong></p>



<h3 class="wp-block-heading">Integratie avant la lettre</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Archimedes wist nog niet van integralen, maar hij gebruikte wel het idee dat de inhoud de som is van alle schijfoppervlakten (de <strong>methode van uitputting</strong>):</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Volume <strong>Cilinder:</strong></li>
</ul>



<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><strong>V<sub>cilinder</sub>=πr<sup>2</sup>h</strong></p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Volume <strong>Kegel</strong> (door vergelijking van verhoudingen van de schijfjes en meetkundige afleiding):</li>
</ul>



<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><strong>V<sub>kegel</sub>=1/3πr<sup>2</sup>h</strong></p>



<h3 class="wp-block-heading">Hoe kwam hij aan die 1/3?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Archimedes gebruikte natuurlijk geen integralen, maar :</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Hij vergeleek de volumes van deze figuren met bekende figuren (zoals prisma’s en piramides) waarvan de inhoud al exact bepaald was door de oude Egyptenaren en Grieken.</li>



<li>Hij bewees dat als je de hoogte van de kegel in <strong>n</strong> gelijke lagen verdeelt, de som van de volumes van die dunne schijfjes altijd dichter in de buurt komt van de werkelijke inhoud.</li>



<li>Door te redeneren dat bij <strong>n→∞</strong> de benadering exact wordt, kon hij aantonen dat de inhoud van een ingeschreven kegel exact 1/3 van de cilinder is.</li>
</ul>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="640" height="403" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/08/cilinderkegel-1.jpg" alt="" class="wp-image-7267" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/08/cilinderkegel-1.jpg 640w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/08/cilinderkegel-1-300x189.jpg 300w" sizes="(max-width: 640px) 100vw, 640px" /></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Het probleem van de kegel en cilinder toonde aan dat je met <strong>puur meetkundige redeneringen</strong> en <strong>zonder algebra</strong> nauwkeurige en universele formules kunt vinden. Archimedes wordt vaak gezien als een van de eerste denkers die een <strong>proto-vorm van integraalrekening</strong> gebruikte, bijna 2000 jaar voordat Newton en Leibniz de formele calculus ontwikkelden.<br>Zijn aanpak was ingenieus en berustte op twee pijlers: <strong>de methode van uitputting</strong> en <strong>mechanische analogieën</strong>.</p>



<h3 class="wp-block-heading">De methode van uitputting</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Deze techniek, die hij overnam en verfijnde van <strong>Eudoxus van Cnidus</strong><sup>1</sup>, bestond uit het benaderen van een kromlijnige figuur (zoals een cirkel, bol of paraboolsegment) door een reeks steeds kleinere meetkundige figuren waarvan de oppervlakte of inhoud wél exact berekend kon worden.</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Hij verdeelde het te berekenen figuur in <strong>eenvoudige vormen</strong> (driehoeken, prisma’s, piramides).</li>



<li>Hij gebruikte <strong>limietdenken</strong> avant la lettre: door steeds meer figuren te gebruiken, wordt het verschil tussen de benadering en de echte waarde kleiner.</li>



<li>Wanneer het verschil kleiner werd dan een willekeurig klein getal, kon hij logischerwijs concluderen dat de benadering gelijk moest zijn aan de werkelijke waarde.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Voorbeeld</strong>:<br>Bij de inhoud van een kegel of bol verdeelde hij de hoogte in veel dunne lagen (schijfjes) en toonde aan dat de som van deze lagen exact de inhoud gaf.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Mechanische analogieën (<em>De Methode</em>)</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In het in 1906 teruggevonden werk <em>De Methode</em> (gevonden in het beroemde <em>Archimedes Palimpsest</em><sup>2</sup>) beschreef hij een verrassende aanpak: hij stelde zich voor dat de doorsneden van figuren <strong>mechanisch in evenwicht</strong> konden worden gebracht op een denkbeeldige balans.</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Hij vergeleek de oppervlakten van doorsneden van onbekende lichamen met die van bekende lichamen.</li>



<li>Door de hefboomwet van Archimedes toe te passen (moment = kracht × arm), kon hij bepalen hoe de volumes zich tot elkaar verhielden.</li>



<li>Pas daarna gaf hij een formeel meetkundig bewijs, omdat zijn Griekse tijdgenoten een puur mechanisch redeneren niet als &#8220;<em>strikt bewijs</em>&#8221; zagen.</li>
</ul>



<h2 class="wp-block-heading">Betekenis voor Archimedes</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Voor Archimedes was deze verhouding niet zomaar een rekenkundig weetje. Hij zag het als onderdeel van een groter geheel van ruimtelijke verhoudingen. In andere werken liet hij zien dat de <strong>inhoud van een bol</strong> precies <strong>twee derde</strong> is van die van de cilinder die hem omschrijft – een resultaat waar hij zelf het meest trots op was. Hij liet deze figuren zelfs graveren op zijn grafsteen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> <strong>Eudoxus van Cnidus</strong>&nbsp;(410-&nbsp;355 v.Chr.) was als leerling van&nbsp;<em>Plato</em>&nbsp;een veelzijdige&nbsp;wetenschapper, die uitblonk in&nbsp;wiskunde,&nbsp;geografie&nbsp;en&nbsp;astronomie. Al zijn werken zijn in de loop der tijden verloren gegaan. Wat we over hem weten, komt uit secundaire bronnen, uit de werken van&nbsp;<em>Archimedes</em>&nbsp;en bijvoorbeeld uit het gedicht over astronomie van de&nbsp;Hellenistische&nbsp;dichter&nbsp;<em>Aratus.</em><br>Eudoxus was volgens de overlevering van arme afkomst, maar kon toch een behoorlijke opleiding genieten. Hij was afkomstig van het Ionische eiland&nbsp;<em>Cnidus</em>, en leefde jaren in&nbsp;<em>Athene</em>&nbsp;waar hij onder andere les in wiskunde kreeg van&nbsp;<em>Archytas van Tarente</em>. <br>Hij heeft ook een reis ondernomen naar&nbsp;Egypte&nbsp;waar hij enkele jaren bleef.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In de&nbsp;wiskunde&nbsp;was hij de voorloper van&nbsp;<em>Euclides</em>&nbsp;en heeft hij verschillende&nbsp;axioma&#8217;s opgesteld. Euclides heeft heel wat bewijzen van Eudoxus overgenomen en mogelijk zelfs hele werken. Eudoxus&#8217; belangstelling ging vooral uit naar onder andere de&nbsp;gulden snede, de&nbsp;doorsnede&nbsp;van&nbsp;krommen, het&nbsp;Delisch probleem&nbsp;(= verdubbeling van een&nbsp;kubus). </p>



<p class="wp-block-paragraph">Eudoxus is degene die als eerste de&nbsp;uitputtingsmethode&nbsp;nauwkeurig heeft beschreven, een manier om het binnen-oppervlak van een gekromde figuur, zoals een&nbsp;cirkel&nbsp;te bepalen. Deze uitputtingsmethode ligt aan de basis van de&nbsp;integraalrekening.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>2</sup> De <strong>Archimedespalimpsest</strong> is een palimpsest, een hergebruikt perkament, uit de 13e eeuw waarin een tekst van Archimedes is verborgen. Het document is van buitengewoon belang voor de geschiedenis van de wetenschap. Het werk bevat de enige overgeleverde Griekse versie van <em>Drijvende lichamen</em> en de enige afschriften van de <em>Methode van mechanische stellingen</em> en <em>Stomachion</em>.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/archimedes-cilinder-en-kegel/">Archimedes, cilinder en kegel</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/archimedes-cilinder-en-kegel/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Allegorie van de Grot</title>
		<link>https://heesen.online/allegorie-van-de-grot/</link>
					<comments>https://heesen.online/allegorie-van-de-grot/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 07 Aug 2025 10:27:10 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Actueel]]></category>
		<category><![CDATA[Bijzondere personen en/of helden]]></category>
		<category><![CDATA[Boekenwurm]]></category>
		<category><![CDATA[Filosofie]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Archimedes]]></category>
		<category><![CDATA[echokamer]]></category>
		<category><![CDATA[grot van Plato]]></category>
		<category><![CDATA[Plato]]></category>
		<category><![CDATA[The Matrix]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7251</guid>

					<description><![CDATA[<p>Het verhaal van de grot van Plato, ook bekend als de Allegorie van de Grot, heeft me al van jongs af aan geïntrigreerd. Het was mijn introductie in de westerse filosofie. Plato beschrijft het verhaal in boek VII van zijn werk "De Staat" (Politeia, ook wel als De Republiek vertaald).</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/allegorie-van-de-grot/">Allegorie van de Grot</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Het verhaal van <strong>de grot van Plato</strong>, ook bekend als de <strong>Allegorie van de Grot</strong>, heeft me al van jongs af aan geïntrigreerd. Het was mijn introductie in de westerse filosofie. Plato beschrijft het verhaal in boek VII van zijn werk <strong>&#8220;De Staat&#8221; (Politeia, </strong>ook wel als <strong>De Republiek</strong> vertaald<strong>)</strong>.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het verhaal van de grot</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Stel je een groep mensen voor die <strong>sinds hun geboorte vastgeketend zitten in een donkere grot</strong>. Ze kunnen hun hoofden niet draaien en kijken altijd naar dezelfde muur. Achter hen brandt een vuur, en tussen dat vuur en de gevangenen lopen mensen die voorwerpen dragen – beelden van dieren, bomen, mensen – boven een muurtje.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wat de gevangenen op de muur voor zich zien, zijn slechts <strong>schaduwen van die voorwerpen</strong>. Omdat ze niets anders kennen, geloven ze dat die schaduwen <strong>de enige werkelijkheid</strong> zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dan gebeurt er iets uitzonderlijks: één van de gevangenen wordt <strong>bevrijd</strong>. Eerst is hij verward, verblind door het licht van het vuur. Hij draait zich om en ziet voor het eerst de objecten zelf. Met moeite klimt hij uit de grot naar de buitenwereld, waar de zon schijnt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Boven de grond ontdekt hij de <strong>ware wereld</strong>: echte bomen, echte mensen, echte dieren – geen schaduwen meer, maar de bron van de schaduwen. Uiteindelijk ziet hij ook de <strong>zon</strong>, symbool voor het hoogste principe van waarheid en kennis.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vol enthousiasme keert hij terug naar de grot om zijn medegevangenen te bevrijden. Maar zij <strong>geloven hem niet</strong>. Ze zijn gewend aan de schaduwen en willen hun vertrouwde werkelijkheid niet opgeven. Sterker nog: ze worden boos en dreigen hem te doden.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="750" height="500" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/platosgrot.jpg" alt="" class="wp-image-1815" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/platosgrot.jpg 750w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/platosgrot-300x200.jpg 300w" sizes="(max-width: 750px) 100vw, 750px" /></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading">Wat bedoelde Plato hiermee?</h2>



<h3 class="wp-block-heading">1. De grot = onwetendheid</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De grot staat symbool voor het <strong>oppervlakkige bestaan</strong> waarin mensen leven zonder kritisch na te denken. Ze zien slechts <strong>afspiegelingen van de werkelijkheid</strong>, niet de werkelijkheid zelf.</p>



<h3 class="wp-block-heading">2. De schaduwen = zintuiglijke waarneming</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Wat we via onze zintuigen waarnemen is niet de volle waarheid, volgens Plato. Het is slechts een <strong>reflectie van diepere ideeën of vormen</strong>. <br>Met name hier was ik overtuigd, want ik dacht aan <em>Archimedes</em>. Die tekende zijn cirkels en kegels in het zand, dus dat moeten rudimentaire vormen geweest zijn, maar hij kon toch hun precieze verhoudingen beredeneren, want hij zag ze in zijn gedachten als de ideale vormen van de cirkel en de kegel.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/archimedes1.jpg" alt="" class="wp-image-3714"/><figcaption class="wp-element-caption">Archimedes (287–212 v.Chr.)</figcaption></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading">3. De bevrijding = filosofische zoektocht</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De tocht naar buiten symboliseert het proces van <strong>leren, filosoferen en zoeken naar waarheid</strong>. Dat is moeilijk en soms pijnlijk — net zoals het wennen aan licht na duisternis.</p>



<h3 class="wp-block-heading">4. De zon = het Goede / de Waarheid</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De zon is in Plato’s denken het symbool van het <strong>ultieme inzicht</strong> — wat hij “<em>het Goede</em>” noemt. Het is datgene waardoor alle kennis mogelijk is.</p>



<h3 class="wp-block-heading">5. De terugkeer = verantwoordelijkheid van de filosoof</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Wie de waarheid heeft gezien, heeft de taak om <strong>terug te keren naar de samenleving</strong>, ook als die hem niet gelooft. Dat is het lot van de ware filosoof: <strong>onbegrepen, maar verplicht om te onderwijzen</strong>.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Interpretatieniveaus</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wat de feitelijke inhoud betreft, heeft de allegorie meer dan één interpretatieniveau en gaat ze over ideeën en gevoelens die de kern vormen van het mens zijn. <br>Op een eerste niveau weten degenen die &#8220;<em>De Staat</em>&#8221; hebben gelezen dat <em>Plato</em>&#8217;s oorspronkelijke bedoeling was om een punt te maken over de sociaal-politieke verantwoordelijkheden van de intellectuele elite: net zoals de bevrijde gevangene terug moet naar de grot en moet proberen zijn medemens te verlichten, zelfs met persoonlijk risico, zo moet ook de filosoof zich bezighouden met politiek (<em>vita activa</em>) in plaats van zijn leven te besteden aan contemplatie (<em>vita contemplativa</em>). <br>In die zin is de allegorie een argument tegen idiotie.</p>



<h2 class="wp-block-heading">The Matrix</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De allegorie gaat ook in op het onderscheid tussen wat waar lijkt te zijn maar in feite een illusie is (<em>phainesthai</em>) en wat inderdaad waar is (<em>einai</em>). Dat is een krachtig motief dat in veel literaire, artistieke en filosofische werken voorkomt, juist omdat mensen er altijd door geboeid zijn geweest. <br>Het onderscheid kan vele vormen aannemen; sommige zijn meer filosofisch, terwijl andere meer &#8217;tastbaar&#8217; zijn. Een voorbeeld van dat laatste is <em>The Matrix</em> (1999), de populaire filmreeks waarin mensen gevangen worden gehouden en wijs worden gemaakt dat wat ze meemaken waar is, terwijl het in feite slechts een kopie van de werkelijkheid is.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Echokamer</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Andere menselijke activiteiten waar enkele ideeën, stijlfiguren en thema&#8217;s uit het verhaal voorkomen, zijn onder meer ideologie en propaganda. De grot is zelfs een echokamer<sup>1</sup>, om een mooie moderne term te gebruiken; het reproduceert een bepaald beeld van de werkelijkheid en voedt het aan het gevoelloze publiek tot het punt dat het het dominante verhaal wordt en een inherent onderdeel van hun bewustzijn. Er is ingenieus gezegd dat ideologie niet de gekleurde bril is die we opzetten, zoals ooit werd gedacht &#8211; maar dat onze eigen ogen zijn gevormd in overeenstemming met een soort wereldbeeld, daarom is het zo moeilijk om een ander perspectief in te nemen. Kortom, iedereen gelooft dat het vooroordeel dat ze met zich meedragen geen vooringenomenheid is, maar eerder de natuurlijke gang van zaken.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><strong>&#8220;Het is niet dat mensen de waarheid niet <em>kunnen </em>zien, maar dat ze niet <em>willen</em> dat hun illusies worden verstoord.&#8221;</strong><br>— Een gedachte in de geest van Plato</p>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph">Last but not least, het beeld van de eenzame man die onder zijn medemensen komt om hen te verlichten, alleen om met wantrouwen en zelfs haat te worden geconfronteerd, is ook behoorlijk krachtig en populair in de literatuur en daarbuiten.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> Een <strong>echokamer</strong> verwijst naar het principe dat je eigen ideeën bevestigd worden als je je enkel omringt door mensen die op dezelfde manier denken als jij. Of je wel of niet in een echokamer zit, heb je zelf niet helemaal in de hand en vaak ook niet in de gaten.&nbsp;Als je weinig informatie leest die jouw kijk op de dingen ter discussie stelt, kun je misschien denken dat de hele wereld (of een groot deel daarvan) dezelfde ideeën heeft als jij. Je zit dan in een filterbubbel: een bubbel van eenzijdige informatie, die verhindert dat je goed geïnformeerd blijft en altijd alle kanten van een verhaal te horen krijgt.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="456" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/11/fakenews-1024x456.jpg" alt="" class="wp-image-4730" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/11/fakenews-1024x456.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/11/fakenews-300x134.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/11/fakenews-768x342.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/11/fakenews.jpg 1280w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Echokamers en filterbubbels kunnen niet alleen leiden polarisatie, maar ook de verspreiding van nepnieuws bevorderen. De beste manier om dit te vermijden, is om altijd meerdere informatiebronnen te raadplegen en niet alleen te vertrouwen op sociale media. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Hoe actueel is Plato!</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/allegorie-van-de-grot/">Allegorie van de Grot</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/allegorie-van-de-grot/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Archimedes 2/2</title>
		<link>https://heesen.online/archimedes-2/</link>
					<comments>https://heesen.online/archimedes-2/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 18 Apr 2023 14:27:15 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[Archimedes]]></category>
		<category><![CDATA[Erastosthenes]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=3724</guid>

					<description><![CDATA[<p>Archimedes stuurde zijn geometrische vindingen naar minstens drie geleerden in Alexandrië - Conon, Dositheus en Eratosthenes. </p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/archimedes-2/">Archimedes 2/2</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Archimedes stuurde zijn geometrische vindingen naar minstens drie geleerden in Alexandrië &#8211; <em>Conon, Dositheus </em>en <em>Eratosthenes. </em><br>Conon was een wiskundige en astronoom die Archimedes waardeerde als een vriend. Nadat Conon stierf, begon Archimedes te corresponderen met Dositheus. Archimedes schreef dat Dositheus &#8216;<em>bedreven was in meetkunde</em>&#8216;, maar verder is er weinig bekend over de man die de originele kopieën van zoveel van Archimedes&#8217; ontdekkingen als eerste ontving.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Eratosthenes, de derde geleerde die correspondeerde met Archimedes, blijft beroemd om zijn vele<br>opmerkelijke prestaties. Eratosthenes was een wiskundige, geograaf en astronoom.<br>Hij diende als hoofdbibliothecaris in Alexandrië en schreef boeken over geografie, theater en wiskunde. <br>Tweeëntwintig eeuwen geleden heeft Eratosthenes de omtrek gemeten van de aarde met  verbazingwekkende nauwkeurigheid<sup>1</sup>. De oude Grieken wisten al dat de aarde een bol was (<em>hey, flatearthers!</em>). Voor zijn berekeningen maakte Eratosthenes gebruik van schaduwen die werden geworpen als de zon het hoogste punt aan de hemel stond. <br>Eratosthenes berekende ook de afstand van de aarde tot de zon, bracht de bekende wereld in kaart en ontwikkelde een kalender met schrikkeljaren.<br>Eratosthenes, Conon en Dositheus waren alle wiskundigen die de ontdekkingen (en de bijbehorende redeneringen) van Archimedes konden begrijpen. Behalve dat zij er zelf wijzer van werden, konden zij de kennis ook doorgeven aan hun leerlingen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Meetkunde</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Archimedes schreef meer over meetkunde dan over welk ander onderwerp. Veel van zijn boeken zijn ontdekkingen over cirkels, spiralen, bollen en andere figuren begrensd door gebogen lijnen en vlakken. &#8220;<em>Meting van een Cirkel&#8221;, &#8220;Over de Bol en Cilinder&#8221;, &#8220;Over Spiralen&#8221; en &#8220;Kwadratuur van de Parabool&#8221; </em>zijn de titels van enkele van Archimedes&#8217; boeken die te maken hebben met gebogen figuren.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Bol</h3>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;Het oppervlak van elke bol&#8221;, schreef Archimedes, &#8220;is gelijk aan vier keer dat van zijn grootste cirkel.&#8221;</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="384" height="404" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/bol.jpg" alt="" class="wp-image-3725" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/bol.jpg 384w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/bol-285x300.jpg 285w" sizes="auto, (max-width: 384px) 100vw, 384px" /><figcaption class="wp-element-caption">Perfecte bol met straal r</figcaption></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading">Cilinder</h3>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;Elke cilinder waarvan de basis gelijk is aan de grootste cirkel in de bol en van wie hoogte is gelijk aan de diameter, is zelf half zo groot als weer de bol en het oppervlak is half weer zo groot als het oppervlak van de bol,&#8221; schreef Archimedes.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="443" height="400" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/cilinder.jpg" alt="" class="wp-image-3726" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/cilinder.jpg 443w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/cilinder-300x271.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 443px) 100vw, 443px" /><figcaption class="wp-element-caption">Bol in perfect omsluitende cilinder</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Als de diameter van de bol en cilinder hetzelfde zijn, dan is het<em><strong> volume </strong></em>van de bol precies tweederde van het volume van de cilinder. Een andere manier om dit te zeggen is dat het volume van de cilinder drie helften van het volume van de bol is. <br>Archimedes ontdekte dat dezelfde relatie bestaat tussen de <strong><em>oppervlakte</em></strong> van de bol en cilinder. Met andere woorden, het gebogen oppervlak van de bol is precies tweederde zo groot als het oppervlak van de cilinder.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je vraagt je toch af hoe hij dat gedaan heeft zonder de huidige wiskundige kennis over het berekenen van oppervlakten met integralen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> Hoe deed Eratosthenes dat? Hem viel de hoek van de schaduw op die de zon op een bepaalde dag in Alexandrië werpt… wetende dat in een put honderden kilometers verderop een stok die dag op het middaguur geen schaduw wierp, vanwege de hoek van de zon. </p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="602" height="463" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/erastosthenesaarde.jpg" alt="" class="wp-image-3921" style="width:740px;height:569px" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/erastosthenesaarde.jpg 602w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/erastosthenesaarde-300x231.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 602px) 100vw, 602px" /><figcaption class="wp-element-caption">De aardemeting van Erastosthenes</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Door een trigonometrie toe te passen, bepaalde hij hoeveel een boog op een cirkel deze twee punten scheidde. Vervolgens berekende hij de grootte van de aarde met zeer grote nauwkeurigheid.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/archimedes-2/">Archimedes 2/2</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/archimedes-2/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Archimedes 1/2</title>
		<link>https://heesen.online/archimedes/</link>
					<comments>https://heesen.online/archimedes/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 17 Apr 2023 08:47:43 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[Archimedes]]></category>
		<category><![CDATA[Pi]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=3710</guid>

					<description><![CDATA[<p>"Geef me een plek om op te staan en ik zal de aarde bewegen." </p>
<p>Dat is wat de Griekse wiskundige Archimedes, naar verluidt, meer dan twee duizend jaar geleden heeft uitgeroepen.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/archimedes/">Archimedes 1/2</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Geef me een plek om op te staan en ik zal de aarde bewege</em>n.&#8221; </p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat is wat de Griekse wiskundige <em>Archimedes</em>, naar verluidt, meer dan twee duizend jaar geleden heeft uitgeroepen. Archimedes wist dat met een eenvoudige hefboom de mens enorm zware voorwerpen kan optillen. Volgens het verhaal was <em>Koning Hiëro II</em> verbaasd over Archimedes&#8217; boude bewering, en hij<br>vroeg hem om zijn claim te bewijzen door een groot gewicht verplaatsen met weinig inspanning.<br>Op het land lag een groot en zwaar schip. Het schip naar zee verplaatsen zou normaal gesproken veel mannenarbeid vergen. Archimedes installeerde een hefboom installatie en ging zitten. In zijn hand hield hij een katrol vast en toen Archimedes aan het touw door de katrol trok, begon het schip te bewegen. <br>Het gleed, schreef de oude historicus <em>Plutarchus</em>, &#8220;<em>zo soepel en gelijkmatig alsof ze al in de zee lag</em>. &#8220;</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Vanaf deze dag zal Archimedes geloofd worden in alles wat hij zegt</em>.&#8221; riep koning Hiëro II verbaasd uit.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="669" height="416" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/archimedes.jpg" alt="" class="wp-image-3711" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/archimedes.jpg 669w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/archimedes-300x187.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 669px) 100vw, 669px" /><figcaption class="wp-element-caption">In de 19e eeuw gaf men de uitspraak van Archimedes zo weer.</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">De demonstratie van Archimedes maakte toen indruk op de koning, maar vandaag de dag kijken we nog steeds met ontzag naar zijn prestaties.<br>Iedere middelbare scholier kent natuurlijk de Wet van Archimedes, maar minder bekend is dat hij ook enorme bijdragen heeft geleverd aan de wiskunde, met name aan de geometrie. Let wel: in een tijd dat er nog getekend werd in het zand en de Grieken een ongemakkelijk cijfer systeem hanteerden!<sup>1</sup></p>



<h2 class="wp-block-heading">Pi</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Archimedes berekende de waarde van pi in zijn boek &#8220;<em>Meting van een cirkel</em>&#8220;. Net als bij zijn andere werk, bewees Archimedes zijn stelling over de waarde van pi door voort te bouwen op andere bekende wiskundige waarheden. In dit geval de kennis hoe de omtrek van veelhoeken (polygonen) te berekenen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een polygoon is een figuur begrensd door rechte lijnen. Driehoeken, vierkanten en vijfhoeken zijn allemaal polygonen. Archimedes onderzocht pi door een polygoon te tekenen binnen, en eenzelfde polygoon buiten een cirkel. Alle hoeken van het binnenste polygoon raakten de cirkel. Al de lijnsegmenten van het buitenste polygoon raakten ook de cirkel. (zie afbeelding hieronder)</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="383" height="344" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/pipolygoon.jpg" alt="" class="wp-image-3720" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/pipolygoon.jpg 383w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/pipolygoon-300x269.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 383px) 100vw, 383px" /><figcaption class="wp-element-caption">Twee zeshoeken omsluiten een cirkel</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Gebruikmakend van zijn kennis van driehoeken, ontwikkelde Archimedes een wiskundige formule om de omtrekken van de polygonen te berekenen. Uit zijn berekeningen met een polygoon met 96 zijden/hoeken, leidde hij zijn waarde voor pi af. <br>In ons taalgebruik: 3 10/71 &lt; pi &lt; 3 1/7 (de oude Grieken kenden alleen breuken), <br>ofwel 3,1408 &lt; pi &lt; 3,1428. Nu weten we dat het 3,1416 is&#8230;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Nog meer ontdekkingen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Al hebben we weinig verifieerbare feiten over Archimedes&#8217; leven, we weten veel over zijn ontdekkingen. Archimedes had niet alleen geweldige ideeën, hij schreef ze ook op. Delen van dertien van zijn boeken hebben de tand des tijds doorstaan. Verschillende andere delen verdwenen in de loop van de tijd.<br>Veel van de boeken van Archimedes gaan over geometrie. <br>Hij was vooral geïnteresseerd in hoe je van gebogen figuren (cirkel, spiraal, bol en cilinder) de lengte, omtrek, oppervlakte of inhoud kon berekenen. In zijn boeken laat hij zorgvuldig zien hoe hij bewijst dat zijn beweringen waar zijn. <br>Soms lees je er zelfs een glimp van opwinding. &#8220;<em>Hoe vele stellingen in de meetkunde die zijn verschenen, in eerste instantie onuitvoerbaar leken, met succes zijn gelukt!</em>&#8220;, schreef hij enthousiast in de inleiding van &#8220;<em>Over Spiralen</em>&#8220;.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Leven</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Archimedes</em> werd rond&nbsp;287 v.Chr.&nbsp;geboren in de&nbsp;Siciliaanse&nbsp;havenstad&nbsp;<em>Syracuse</em>. Syracuse was op dat moment een zelfbesturende&nbsp;kolonie, die deel uitmaakte van&nbsp;<em>Magna Graecia.</em> <br>Zijn geboortedatum is gebaseerd op een bewering van de&nbsp;Byzantijnse&nbsp;historicus&nbsp;<em>Johannes Tzetzes</em>, dat Archimedes 75 jaar oud werd.&nbsp;<br>In&nbsp;<em>De zandrekenaar</em>&nbsp;geeft Archimedes de naam van zijn vader als <em>Phidias</em>, een&nbsp;astronoom&nbsp;over wie verder niets bekend is<sup>2</sup>.&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Plutarchus&nbsp;schreef in zijn&nbsp;&#8220;<em>Parallelle Levens&#8221;</em>&nbsp;dat Archimedes gerelateerd was aan koning&nbsp;<em>Hiëro II</em>, de heerser van Syracuse.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Alexandrië</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Zoals vele anderen in zijn tijd die kennis zochten, werd hij aangetrokken door de roem van de&nbsp; wetenschappers&nbsp;in&nbsp;Alexandrië. Dit was de&nbsp;kosmopolitische&nbsp;hoofdstad van&nbsp;Egypte&nbsp;en tevens de voornaamste&nbsp;hellenistische&nbsp;&#8216;<em>universiteitsstad</em>&#8216; met zijn befaamde&nbsp;bibliotheek. <br>Archimedes ging er onder andere&nbsp;wiskunde&nbsp;studeren bij de leerlingen van&nbsp;<em>Euclides</em>&nbsp;zoals&nbsp;<em>Conon van Samos&nbsp;</em>en&nbsp;<em>Eratosthenes&nbsp;van Cyrene</em>. <br>Waarschijnlijk heeft hij hier het principe van zijn&nbsp;waterschroef&nbsp;ontdekt of, als het al bestond, verder geperfectioneerd. Deze wordt nog steeds in Egypte gebruikt om de akkers te bevloeien.&nbsp;</p>



<h3 class="wp-block-heading">Terug in Syracuse</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens de overlevering is Archimedes, na terugkeer in Syracuse, de rest van zijn leven nooit meer naar Alexandrië gereisd, maar hij onderhield wel een levendige schriftelijke correspondentie met de geleerden en filosofen die er werkten. De resultaten van zijn onderzoeken beschreef Archimedes in een reeks monografieën, die opvallen door helderheid en oorspronkelijkheid. Tien van deze monografieën zijn bewaard gebleven.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Eureka!</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De ontdekking van de naar hem genoemde&nbsp;<em>wet van Archimedes</em> stelde hem in staat te bewijzen dat een&nbsp;gouden&nbsp;kroon van&nbsp;Hiëro II&nbsp;door de&nbsp;edelsmid&nbsp;was vervalst door toevoeging van&nbsp;zilver. <br>Een anekdote vertelt dat hij, toen hij het theoretische bewijs had gevonden toen hij in bad zat, enthousiast uit bad sprong en naakt de straat op liep en schreeuwde: &#8220;<em>Eureka, eureka!&#8221; (&#8220;Ik heb (het) gevonden!&#8221;)</em>.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Vermoord</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Bij de inname van Syracuse werd hij door een Romeinse soldaat gedood. Een anekdote opgetekend door&nbsp;<em>Livius</em>&nbsp;en later&nbsp;Plutarchus&nbsp;vertelt dat Archimedes een wiskundig cirkeldiagram in het zand of op de vloer had getekend en hierover aan het denken was. De soldaat kwam binnen en liep over de tekening. Archimedes riep:<em>  Verstoor mijn cirkels niet!</em> <br>Hierop doodde de soldaat de toen hoogbejaarde Archimedes met zijn zwaard. <br>Dit werd overigens betreurd door de Romeinse bevelvoerder&nbsp;<em>Marcus Marcellus</em>&nbsp;die een groot bewonderaar was van de bij zijn leven al beroemde Griekse geleerde. Marcellus had opdracht gegeven Archimedes levend gevangen te nemen om hem mee te nemen naar Rome. <br>In plaats van Archimedes naar Rome te sturen werden nu alleen zijn geschriften en de in zijn opdracht vervaardigde natuurkundige modellen verzameld – waaronder het oudste bekende&nbsp;planetarium&nbsp;– en naar Rome gestuurd. Volgens verscheidene berichten van kroniekschrijvers waren deze daar nog lang te bezichtigen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Fields Medal</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De&nbsp;<em>Fields Medal</em>, ook wel de&nbsp;Nobelprijs&nbsp;van de wiskunde genoemd, toont een gefantaseerd portret van Archimedes, met zijn bewijs van bol en cilinder. De&nbsp;inscriptie&nbsp;rond zijn hoofd is een citaat dat aan hem wordt toegeschreven. Het luidt in het&nbsp;Latijn:&nbsp;<em>Transire suum pectus mundoque potiri</em>&nbsp;oftewel: &#8220;Stijg boven jezelf uit en beheers de wereld&#8221;.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="200" height="192" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/04/fieldsmedal.jpg" alt="" class="wp-image-3718" style="width:342px;height:328px"/><figcaption class="wp-element-caption">De Fields Medal met de beeltenis van Archimedes</figcaption></figure>
</div>


<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> De prestaties van <em>Pythagoras, Euclides, Archimedes</em> en andere oude wiskundigen zijn indrukwekkend. <br>Ze zijn bijna niet te geloven als we kijken naar het onhandige Griekse getal systeem dat ze gebruikten. Griekse nummers waren anders dan de onze. Grieken drukten getallen uit met de zevenentwintig letters van hun alfabet. Ze hadden <em>geen</em> symbool voor 0. <br>Met hun getallenstelsel konden ze breuken schrijven, maar geen decimalen. Optellen en aftrekken waren niet ingewikkeld voor ze. Vermenigvuldigen en delen waren dat echter wel.<br>Het hoogste cijfersymbool in de het Griekse systeem was 10.000, een <em>myriad</em> genoemd. Het hoogste getal dat geschreven kon worden was een <em>myriad myriaden</em> ofwel 100.000.000. Deze beperking gefrustreerde Archimedes. Uiteindelijk bedacht hij zijn eigen methode om het systeem uit te breiden.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>2</sup> Van Archimedes&#8217; achtergrond is weinig bekend. Dat we wel weten wie zijn vader was komt door de 19e eeuwse geleerde, <em>Blass</em>, die dat suggereerde. Blass wist een verwarrende zin in een van de boeken van Archimedes, &#8220;<em>De Zand-Rekenaar</em>&#8221; te verklaren. Vertalers met veel kennis van het oudgrieks konden eerst niet achterhalen wat Archimedes bedoelde met één groep woorden in de tekst. Blass zag dat als er één letter werd veranderd, de zin een betekenis kreeg, en wel &#8220;<em>onze vader Phidias</em>&#8220;. Een dergelijke fout kan gebeuren als je bedenkt dat de werken van Archimedes in de oudheid met de hand werden gekopieerd. Omdat de verwijzing naar Phidias staat in een sectie waar Archimedes schreef over astronomen en hun schattingen van de grootte van het universum, gaan we er vanuit dat Phidias een astronoom was.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/archimedes/">Archimedes 1/2</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/archimedes/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>De dag van Pi &#8211; 3/14 &#8211; π</title>
		<link>https://heesen.online/de-dag-van-pi-3-14-%cf%80/</link>
					<comments>https://heesen.online/de-dag-van-pi-3-14-%cf%80/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 14 Mar 2023 15:05:20 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[Archimedes]]></category>
		<category><![CDATA[Pi]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=3522</guid>

					<description><![CDATA[<p>In de notatie maand/dag van de datum 14 maart, kom je op de eerste cijfers van Pi: 3,14.<br />
Het geeft de verhouding tussen de omtrek en de diameter van een cirkel. Maar vreemd genoeg komt Pi op veel meer plekken in de wis- en natuurkunde te voorschijn, terwijl daar helemaal geen cirkels in beeld zijn! </p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-dag-van-pi-3-14-%cf%80/">De dag van Pi &#8211; 3/14 &#8211; &lt;em&gt;π&lt;/em&gt;</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">In de notatie maand/dag van de datum 14 maart, kom je op de eerste cijfers van Pi: 3,14.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het geeft de&nbsp;verhouding&nbsp;tussen de&nbsp;omtrek&nbsp;en de&nbsp;diameter&nbsp;van een&nbsp;cirkel. Maar vreemd genoeg komt Pi op veel meer plekken in de wis- en natuurkunde te voorschijn, terwijl daar helemaal geen cirkels in beeld zijn! Zoals&nbsp; in de kosmologie,&nbsp;thermodynamica,&nbsp;elektromagnetisme&nbsp;en&nbsp;statistiek. <br>Door deze alomtegenwoordigheid is&nbsp;<em>π</em>&nbsp;zelfs bekend bij mensen die niets moeten weten van wiskunde en daardoor ook doorgedrongen in de internet- en populaire cultuur.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Irrationeel</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Pi is een&nbsp;irrationaal getal, en dat betekent dat het niet als een breuk te schrijven is. En dat betekent weer dat er een oneindig aantal decimalen nodig zijn om de juiste waarde te benaderen (en dan ook nog een oneindige reeks zonder&nbsp;repetitieve gedeelten).</p>



<p class="wp-block-paragraph">Al duizenden jaren wordt er geprobeerd om vat te krijgen op Pi&nbsp;(<em>π)</em>. <br>De Griekse wiskundige&nbsp;<em>Archimedes</em>&nbsp;gaf rond 250 v. Chr. met 22/7&nbsp;een opmerkelijk nauwkeurige benadering van&nbsp;<em>π</em>.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Transcendent</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een deel van de irrationale getallen is&nbsp;transcendent&nbsp;en ook&nbsp;<em>π</em>&nbsp;blijkt dat te zijn.&nbsp;Dit betekent dat het getal niet is te schrijven als oplossing van een algebraïsche vergelijking met een eindig aantal termen. <br>Daaruit volgt tevens dat er geen&nbsp;constructie met passer en liniaal&nbsp;bestaat om een rechte lijn te construeren die lengte&nbsp;<em>π</em>&nbsp;heeft. Heel anders dan een getal als √2, dat wel irrationaal maar niet transcendent is, en daarom wel geconstrueerd kan worden: de schuine zijde van een eenvoudig te construeren gelijkbenige rechthoekige driehoek met rechte zijde 1 heeft de lengte √2. <br>Met&nbsp;<em>π</em>&nbsp;is iets dergelijks onmogelijk.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dit doet me denken aan een gedachtenexperiment dat ik op de middelbare school had: de oppervlakte van een cirkel zou je kunnen benaderen door de oppervlaktes te berekenen van het ingeschreven en omschreven vierkant. Ik bedoel het volgende:</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="263" height="247" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/03/image.png" alt="" class="wp-image-3524"/></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">De oppervlakte van het rode vierkant om de cirkel is groter dan het oppervlak van de cirkel. En zo is dat van het groene vierkant in de cirkel kleiner. Het oppervlak van de cirkel lijkt er tussen in te zitten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Als de cirkel straal<strong> r </strong>heeft, dan is met behulp van de stelling van <em>Pythagoras</em> de zijde <strong>a</strong> van het groene vierkant in<strong> r </strong>uit te drukken (het deel van de blauwe lijn binnen het groene vierkant is 2x de straal r van de cirkel): a<sup>2</sup> + a<sup>2</sup> = (2r)<sup>2</sup> ofwel 2a<sup>2</sup> = 4r<sup>2</sup> en dat betekent weer dat het oppervlak van het groene vierkant (a<sup>2</sup>) = 2r<sup>2</sup>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Beredeneer zelf dat de oppervlakte van het rode vierkant gelijk is aan : 2 * 2r * r = 4r<sup>2</sup> .</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dus de oppervlakte van de cirkel ligt tussen 2r<sup>2</sup> en 4r<sup>2</sup> ! In werkelijkheid <em>π</em>r<sup>2</sup> , dus <em>π</em> ligt tussen 2 en 4.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-dag-van-pi-3-14-%cf%80/">De dag van Pi &#8211; 3/14 &#8211; &lt;em&gt;π&lt;/em&gt;</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/de-dag-van-pi-3-14-%cf%80/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Het mechanisme van Antikythera 2/3</title>
		<link>https://heesen.online/het-mechanisme-van-antikythera-2-3/</link>
					<comments>https://heesen.online/het-mechanisme-van-antikythera-2-3/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 15 Dec 2021 14:52:53 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Kosmologie]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Archimedes]]></category>
		<category><![CDATA[Babylon]]></category>
		<category><![CDATA[mechanisme van Antikythera]]></category>
		<category><![CDATA[Parmenides]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=2229</guid>

					<description><![CDATA[<p>Dit is het 2e deel van de blog over het mechanisme van Antikythera, een analoge computer gebouwd in Griekenland rond 80 v.Chr.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/het-mechanisme-van-antikythera-2-3/">Het mechanisme van Antikythera 2/3</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Dit is het 2e deel van de blog over het <strong>mechanisme van Antikythera</strong>, een analoge computer gebouwd in Griekenland rond 80 v.Chr.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Britse onderzoekers hebben nu, onder leiding van wetenschapper <em>Tony Freeth</em> (UCL &#8211; University College London), een computermodel van het mechanisme gemaakt om te achterhalen hoe de radertjes in elkaar zaten. Voor de reconstructie maakten ze gebruik van de inscripties en een wiskundig model van de beweging van de planeten dat voor het eerst werd bedacht door de oude Griekse filosoof <em>Parmenides</em>, zo schrijven ze in <em>Scientific Reports</em>. Volgens het UCL team gaf het mechanisme de beweging van de zon, de maan en de planeten weer op concentrische ringen (met hetzelfde middelpunt) die konden draaien. Op die ringen zouden gekleurde steentjes de positie van de planeten aanduiden.</p>



<h3 class="wp-block-heading">The UCL Antikythera Research Team</h3>



<p class="wp-block-paragraph">We geven het woord aan Tony Freeth (in het Engels):</p>



<p class="wp-block-paragraph">In March 2021 my group at University College London, known as the UCL Antikythera Research Team, published a new analysis of the machine. The team includes me (a mathematician and filmmaker); <em>Adam Wojcik</em> (a materials scientist); <em>Lindsay MacDonald</em> (an imaging scientist); <em>Myrto Georgakopoulou</em> (an archaeometallurgist); and two graduate students, <em>David Higgon</em> (a horologist) and <em>Aris Dacanalis</em> (a physicist). Our paper posits a new explanation for the gearing on the front of the mechanism, where the evidence had previously been unresolved. We now have an even better appreciation for the sophistication of the device—an understanding that challenges many of our preconceptions about the technological capabilities of the ancient <em>Greeks</em>.</p>



<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-large is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/uclantikytherateam-1024x788.jpg" alt="" class="wp-image-2237" width="732" height="563" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/uclantikytherateam-1024x788.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/uclantikytherateam-300x231.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/uclantikytherateam-768x591.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/uclantikytherateam.jpg 1250w" sizes="auto, (max-width: 732px) 100vw, 732px" /><figcaption>The UCL Antikythera Research Team </figcaption></figure></div>



<h3 class="wp-block-heading">Ancient Astronomy</h3>



<p class="wp-block-paragraph">We know the Greeks of that era were accomplished naked-eye astronomers. They viewed the night sky from a geocentric perspective—every night, as <em>Earth</em> turned on its axis, they saw the dome of stars rotating. The stars’ relative positions remained unchanged, so the Greeks called them the “<em>fixed stars</em>.” These early astronomers also saw bodies moving against the background of stars: the moon goes through a rotation against the stars every 27.3 days; the sun takes a year.</p>



<p class="wp-block-paragraph">The other moving bodies are the planets, named “<em>wanderers</em>” by the Greeks because of their erratic motions. They were the deepest problem for astronomy at the time. Scientists wondered what they were and noticed that sometimes the wanderers move in the same direction as the sun—in “<em>prograde</em>” motion—then come to a stop and reverse direction to move in “<em>retrograde</em>.” After a while they reach another stationary point and resume prograde motion again. These rotations are called the synodic cycles of the planets—their cycles relative to the sun. The seemingly strange reversals happen because, as we know now, the planets orbit the sun—not, as the ancient Greeks believed, Earth.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Primary function</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In modern terms, all the moving astronomical bodies have orbits close to the plane of Earth’s motion around the sun—the so-called ecliptic—meaning that they all follow much the same path through the stars. Predicting the positions of the planets along the ecliptic was very difficult for early astronomers. This task, it turns out, was one of the primary functions of the <em>Antikythera mechanism</em>. Another function was to track the positions of the sun and moon, which also have variable motions against the stars.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Babylon</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Much of the mechanism’s design relies on wisdom from earlier Middle Eastern scientists. Astronomy in particular went through a transformation during the first millennium B.C.E. in <em>Babylon</em> and <em>Uruk</em> (both in modern-day<em> Iraq</em>). The <em>Babylonians</em> recorded the daily positions of the astronomical bodies on clay tablets, which revealed that the sun, moon and planets moved in repeating cycles—a fact that was critical for making predictions. The moon, for instance, goes through 254 cycles against the backdrop of the stars every 19 years—an example of a so-called period relation. The <em>Antikythera mechanism</em>’s design uses several of the <em>Babylonian</em> period relations.</p>



<p class="wp-block-paragraph">One of the central researchers in the early years of <em>Antikythera</em> research was German philologist <em>Albert Rehm</em>, the first person to understand the mechanism as a calculating machine. Between 1905 and 1906 he made crucial discoveries that he recorded in his unpublished research notes. He found, for instance, the number 19 inscribed on one of the surviving Antikythera fragments. This figure was a reference to the 19-year period relation of the moon known as the <em>Metonic cycle</em>, named after Greek astronomer <em>Meton</em> but discovered much earlier by the <em>Babylonians</em>. On the same fragment, <em>Rehm</em> found the numbers 76, a Greek refinement of the 19-year cycle, and 223, for the number of lunar months in a <em>Babylonian </em>eclipse-prediction cycle called the <em>saros</em> cycle. These repeating astronomical cycles were the driving force behind <em>Babylonian</em> predictive astronomy.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Cicero, Archimedes and Derek J. de Solla Price</h3>



<p class="wp-block-paragraph">The second key figure in the history of <em>Antikythera</em> research was British physicist turned historian of science <em>Derek J. de Solla Price</em>. In 1974, after 20 years of research, he published an important paper, “<em>Gears from the Greeks</em>.” It referred to remarkable quotations by Roman lawyer, orator and politician <em>Cicero</em> (106–43 B.C.E.). <br>One of these described a machine made by mathematician and inventor <em>Archimedes</em> (circa 287–212 B.C.E.) “<em>on which were delineated the motions of the sun and moon and of those five stars which are called wanderers &#8230; </em>(the five planets)<em> &#8230; Archimedes &#8230; had thought out a way to represent accurately by a single device for turning the globe those various and divergent movements with their different rates of speed.</em>” This machine sounds just like the <em>Antikythera</em> mechanism. The passage suggests that <em>Archimedes</em>, although he lived before we believe the device was built, might have founded the tradition that led to the <em>Antikythera</em> mechanism. It may well be that the <em>Antikythera mechanism</em> was based on a design by <em>Archimedes</em>.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Fiendishly Complex</h3>



<p class="wp-block-paragraph">For decades researchers were stuck trying to decipher the workings of the device by looking at the surface of its disintegrating fragments. In the early 1970s they finally got to peek inside. <em>Price</em> worked with Greek radiologist <em>Charalambos Karakalos</em> to obtain x-ray scans of the fragments. To their astonishment, the researchers found 30 distinct gears: 27 in the largest fragment and one each in three others. <em>Karakalos</em>, with his wife,<em> Emily</em>, was able to estimate the tooth counts of the gearwheels for the first time, a critical step in understanding what the mechanism calculated. The machine was looking more complicated than anyone had conceived.</p>



<p class="wp-block-paragraph">The x-ray scans were two-dimensional, meaning that the structure of the gearing appeared flattened, and they revealed only partial pictures of most of the gears. Scientists could only infer the number of teeth on many of the gears. Despite these shortcomings, <em>Price</em> identified a gear train—a set of linked gears—that calculated the average position of the moon on any specific date by using its period relation of 254 sidereal rotations in 19 years. Driven by a prominent feature on the front of the mechanism called the main drive wheel, this gear train starts with a 38-tooth gear (two times 19, as a gear with just 19 teeth would be a bit too small). This 38-tooth gear drives (via some other gears) a 127-tooth gear (half of 254; the full number would require too large a gear).</p>



<h3 class="wp-block-heading">Zodiac Dial</h3>



<p class="wp-block-paragraph">It seems that the device could be used to predict the positions of the sun, moon and planets on any specific day in the past or future. The maker of the machine would have had to calibrate it with the known positions of these bodies. A user could then simply turn a crank to the desired time frame to see astronomical predictions. The mechanism displayed positions, for instance, on a “<em>zodiac dial</em>” on the front of the mechanism, where the ecliptic was divided into a dozen 30-degree sections representing the constellations of the zodiac. Based on the x-ray data, <em>Price</em> developed a complete model of all the gearing on the device.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Demolition of Price&#8217;s model or not?</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Price</em>’s model was my introduction to the <em>Antikythera mechanism</em>. My first paper, in fact, “<em>Challenging the Classic Research</em>,” was a comprehensive demolition of most of <em>Price</em>’s proposed gearing structure for the machine. Nevertheless, <em>Price</em> correctly determined the relative positions of the major fragments and defined the overall architecture of the machine, with date and zodiac dials at the front and two large dial systems at the back. <br><em>Price</em>’s achievements were a significant step in decoding the <em>Antikythera</em> mystery.</p>



<p class="wp-block-paragraph">A third key figure in the history of <em>Antikythera</em> research is <em>Michael Wright</em>, a former curator of mechanical engineering at <em>London’s Science Museum</em>. In collaboration with Australian professor of computer science <em>Alan G. Bromley</em>, <em>Wright</em> carried out a second x-ray study of the mechanism in 1990 using an early 3-D x-ray technique called linear tomography. <em>Bromley</em> died before this work bore fruit, but <em>Wright</em> was persistent, making important advances, for example, in identifying the crucial tooth counts of the gears and in understanding the upper dial on the back of the device.</p>



<p class="wp-block-paragraph">The <em>Antikythera mechanism</em>, with its precision gears bearing teeth about a millimeter long, is completely unlike anything else from the ancient world.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Surprise by X-Ray study</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In 2000 I proposed the third x-ray study, which was carried out in 2005 by a team of academics from <em>England</em> and <em>Greece</em> in collaboration with the <em>National Archaeological Museum </em>in<em> Athens</em>. <em>X-Tek Systems</em> (now owned by <em>Nikon</em>) developed a prototype x-ray machine to take high-resolution 3-D x-ray images using microfocus x-ray computed tomography (x-ray CT). <em>Hewlett-Packard</em> used a brilliant digital imaging technique called polynomial texture mapping for enhancing surface details.</p>



<p class="wp-block-paragraph">The new data surprised us. </p>



<p class="wp-block-paragraph">The first major breakthrough was my discovery that the mechanism predicted eclipses in addition to the motions of the astronomical bodies. This finding was connected to the inscription <em>Rehm</em> had found that mentioned the 223-month saros eclipse cycle. The new x-rays revealed a large, 223-tooth gear at the rear of the mechanism that turns a pointer around a dial that spirals out, making four turns in total that are divided into 223 sections, for 223 months. Named after the customary name of the <em>Babylonian</em> eclipse cycle, the <em>saros</em> dial predicts which months will feature eclipses, along with characteristics of each eclipse as described by inscriptions in the mechanism. The finding revealed an impressive new feature of the device, but it left a massive problem: a group of four gears lying within the circumference of the large gear that appeared to have no function.</p>



<p class="wp-block-paragraph">It took months to understand these gears. When I did, the results were astonishing. These gears turned out to calculate the variable motion of the moon in a very beautiful way. In modern terms, the moon has variable motion because it has an elliptical orbit: when it is farther from Earth, it moves more slowly against the stars; when it is closer, it moves more quickly. The moon’s orbit, however, is not fixed in space: the whole orbit rotates in a period of just under nine years. The ancient Greeks did not know about elliptical orbits, but they explained the moon’s subtle motion by combining two circular motions in what is called an epicyclic theory.</p>



<p class="wp-block-paragraph">I figured out how the mechanism calculated the epicyclic theory by building on a remarkable observation by <em>Wright</em>. <br>He had studied two of the four mysterious gears at the back of the mechanism. He saw that one of them has a pin on its face that engages with a slot on the other gear. It might seem to be a useless arrangement because the gears will surely just turn together at the same rate. But Wright noticed that the gears turn on different axes separated by just over a millimeter, meaning that the system generates variable motion. All these details appear in the x-ray CT scan. The axes of the gears are not fixed—they are mounted epicyclically on the large 223-tooth gear.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Wright was right</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Wright</em> discarded the idea that these gears calculated the moon’s variable motion because in his model, the 223-tooth gear turned much too fast for it to make sense. But in my model, the 223-tooth gear rotates very slowly to turn the pointer for the <em>saros</em> dial. Calculating the epicyclic theory of the moon with epicyclic pin-and-slot gears in this subtle and indirect way was an extraordinary conception by the ancient Greeks. <br>This ingenuity reinforces the idea that the machine was designed by <em>Archimedes</em>. This research on the back dials and gearing completed our understanding of the back of the mechanism, reconciling all the evidence to date. <br>My colleagues and I published our findings in 2006 in <em>Nature</em>. The other side of the device, however, was still very much a mystery.</p>



<h3 class="wp-block-heading">The Front of the Mechanism</h3>



<p class="wp-block-paragraph">The most prominent feature of the front of the largest fragment is the main drive wheel, which was designed to rotate once a year. It is not a flat disc like most of the other gears; this one has four spokes and is covered in puzzling features. The spokes show evidence that they held bearings: there are circular holes in them for turning axles. The outer edge of the gear contains a ring of pillars—little fingers that stick up perpendicularly, with shoulders and pierced ends that were clearly intended to carry plates. Four short pillars held a rectangular plate, and four long pillars held a circular plate.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Following <em>Price</em>, <em>Wright</em> proposed that an extensive epicyclic system—the two-circles idea the Greeks used to explain the odd reversing motions of the planets—had been mounted on the main drive wheel. <em>Wright</em> even constructed an actual model gearing system in brass to show how it worked. In 2002 he published a groundbreaking planetarium model for the <em>Antikythera mechanism</em> that displayed all five planets known in the ancient world. (The discovery of Uranus and Neptune in the 18th and 19th centuries, respectively, required the advent of telescopes.) <em>Wright</em> showed that the epicyclic theories could be translated into epicyclic gear trains with pin-and-slot mechanisms to display the planets’ variable motions.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Wright&#8217;s model improved</h3>



<p class="wp-block-paragraph">When I first saw Wright’s model, I was shocked by its mechanical complexity. It even featured eight coaxial outputs—tubes all centered on a single axis—that brought information to the front display of the device. Was it really plausible that the ancient Greeks could build such an advanced system? I now believe that Wright’s conception of coaxial outputs must be correct, but his gearing system does not match the economy and ingenuity of the known gear trains. The challenge our UCL team faced was to reconcile Wright’s coaxial outputs with what we knew about the rest of the device.</p>



<h3 class="wp-block-heading">User manual</h3>



<p class="wp-block-paragraph">One crucial clue came from the 2005 x-ray CT study. In addition to showing the gears in three dimensions, these scans made an unexpected revelation—thousands of new text characters hidden inside the fragments and unread for more than 2,000 years. In his research notes from 1905 to 1906, <em>Rehm</em> proposed that the positions of the sun and planets were displayed in a concentric system of rings. The mechanism originally had two covers—front and back—that protected the displays and included extensive inscriptions. The back-cover inscription, revealed in the 2005 scans, was a user manual for the device. In 2016 <em>Alexander Jones</em>, a professor of the history of astronomy at <em>New York University</em>, discovered definitive evidence for <em>Rehm</em>’s idea within this inscription: a detailed description of how the sun and planets were displayed in rings, with marker beads to show their positions.</p>



<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/usermanualantikythera.jpg" alt="" class="wp-image-2234" width="627" height="513" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/usermanualantikythera.jpg 605w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/usermanualantikythera-300x245.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 627px) 100vw, 627px" /><figcaption>Hidden message: X-ray CT scans made in 2005 revealed previously unseen inscriptions on the Antikythera mechanism, including a list of planetary cycles on the front cover (<em>shown here</em>) and a “user&#8217;s manual” on the back cover. Credit: © 2005 Nikon X-Tek Systems</figcaption></figure></div>



<p class="wp-block-paragraph">Any model for the workings of the mechanism should match this description—an explanation literally inscribed onto the back cover of the device describing how the sun and planets were displayed. Yet previous models had failed to incorporate this ring system because of a technical problem that we could not solve. <em>Wright</em> had discovered that the device used a semisilvered ball to show the phase of the moon, which it calculated mechanically by subtracting an input for the sun from an input for the moon. But such a process appeared to be incompatible with a ring system for displaying the planets because the outputs for Mercury and Venus prevented the moon-phase device from accessing the input from the sun gear system. In 2018 <em>Higgon</em>, one of the graduate students on our UCL team, came up with a surprisingly simple idea that neatly fixed this technical problem and explained a mysterious pierced block on one of the spokes of the main drive wheel. This block could transmit the “<em>mean sun</em>” rotation (as opposed to the variable “<em>true sun</em>” rotation) directly to the moon-phase device. This setup enabled a ring system for the front of the <em>Antikythera mechanism</em> that fully reflected the description in the back-cover inscription.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In trying to decipher the front of the device, it was imperative to identify the planetary cycles built into the mechanism because they define how the gear trains calculated planetary positions. Earlier research assumed that they would be based on the planetary period relations derived by the <em>Babylonians</em>. But in 2016 <em>Jones</em> made a discovery that forced us to discard that assumption.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Babylonians refined</h3>



<p class="wp-block-paragraph">The x-ray CT of the front-cover inscription shows it is divided into sections for each of the five planets. In the <em>Venus</em> section, <em>Jones</em> found the number 462; in the <em>Saturn</em> section, he found the number 442. These numbers were astonishing. No previous research had suggested that ancient astronomers knew them. In fact, they represent more accurate period relations than the ones found by the <em>Babylonians</em>. It seems that the makers of the <em>Antikythera</em> device discovered their own improved period relations for two of the planets: 289 synodic cycles in 462 years for <em>Venus</em> and 427 synodic cycles in 442 years for <em>Saturn</em>.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Parmenides of Elea</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Jones</em> never figured out how the ancient Greeks derived both these periods. We set out to try ourselves. <em>Dacanalis</em>, our other UCL graduate student, assembled a comprehensive list of the planetary period relations and their estimated errors from <em>Babylonian</em> astronomy. Could combinations of these earlier relations be the key to the more accurate <em>Antikythera</em> period relations? Eventually we found a process, developed by philosopher <em>Parmenides of Elea</em> (sixth to fifth century B.C.E.) and reported by <em>Plato</em> (fifth to fourth century B.C.E.), for combining known period relations to get better ones.</p>



<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/parmenides.jpg" alt="" class="wp-image-2235" width="201" height="230"/><figcaption>Parmenides of Elea</figcaption></figure></div>



<p class="wp-block-paragraph">We proposed that any method the <em>Antikythera</em> creators used would have required three criteria: accuracy, factorizability and economy. The method must be accurate to match the known period relations for <em>Venus</em> and <em>Saturn</em>, and it must be factorizable so the planets could be calculated with gears small enough to fit into the mechanism. To make the system economical, different planets could share gears if their period relations shared prime factors, reducing the number of gears needed. Such economy is a key feature of the surviving gear trains. Based on these criteria, our team derived the periods 462 and 442 using the idea from <em>Parmenides</em> and employed the same methods to discover the missing periods for the other planets where the inscriptions were lost or damaged.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Mercury and Venus</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Armed with the period relations for the planets, we could now understand how to fit the gear trains for the planets into the tight spaces available. For <em>Mercury</em> and <em>Venus</em>, we theorized economical five-gear mechanisms with pin-and-slot devices, similar to <em>Wright’</em>s mechanisms for these planets. We found strong supporting evidence for our reconstruction in one four-centimeter-diameter fragment. Inside this piece, the x-ray CT shows a disk attached to a 63-tooth gear, which turns in a d-shaped plate. The number 63 shares the prime factors 3 and 7 with 462 (the <em>Venus</em> period). A gear train using the 63-tooth gear could be designed to match a bearing on one of the spokes of the main drive wheel. A similar design for <em>Mercury</em> matches the features on the opposite spoke. These observations gave us great confidence that we were on the right track for <em>Mercury</em> and <em>Venus</em>.</p>



<h3 class="wp-block-heading"> Mars, Jupiter and Saturn </h3>



<p class="wp-block-paragraph">For the other known planets—Mars, Jupiter and Saturn—our team conceived of very compact systems to fit the available space. These designs were a radical departure from <em>Wright</em>’s systems for these planets. Working independently, <em>Christián C. Carman</em> of the <em>National University </em>of<em> Quilmes </em>in<em> Argentina</em> and I had shown that the subtle indirect gearing system for the variable motion of the moon could be adapted for these planets. Our UCL team proved that these gearing systems could be extended to incorporate the new period relations for the planets. This system allowed the <em>Antikythera</em> makers to mount several gears on the same plate and design them to precisely match the period relations.</p>



<p class="wp-block-paragraph">These economical seven-gear trains could intricately interleave between the plates on the pillars of the main drive wheel so that their outputs conformed to the customary cosmological order of the celestial bodies—<em>moon, Mercury, Venus, sun, Mars, Jupiter </em>and<em> Saturn</em>—that determines the layout of the ring system. The dimensions of the available spaces between the plates were exactly right to accommodate these systems, with some spare capacity and some evidence still unexplained.</p>



<p class="wp-block-paragraph">We added a mechanism for the variable motion of the sun and an epicyclic mechanism for calculating the “<em>nodes</em>” of the moon—the points at which the moon’s orbit cuts through the plane of the ecliptic, making an eclipse possible. Eclipses happen only when the sun is close to one of these nodes during a full or new moon. <br>Medieval and renaissance astronomers called a double-ended pointer for the nodes of the moon a “<em>dragon hand</em>.” <br>The epicyclic gearing for this dragon hand also exactly explained a prominent bearing on one of the spokes that had previously appeared to have no function. We had finally explained all the features on the main drive wheel; we published our findings in March 2021 in <em>Scientific Reports</em>.</p>



<h3 class="wp-block-heading">A Beautiful Conception</h3>



<p class="wp-block-paragraph">We now understood how the front display matched the description in the back-cover user’s manual, with the sun and planets shown by marker beads on concentric rings. The front cover also displayed the moon’s phase, position and age (the number of days from a new moon), and the dragon hand that showed eclipse years and seasons.</p>



<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/reconstructieantikythera.jpg" alt="" class="wp-image-2226" width="525" height="315" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/reconstructieantikythera.jpg 605w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/reconstructieantikythera-300x180.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 525px) 100vw, 525px" /><figcaption>Een reconstructie van het mechanisme van Antikythera met een geocentrisch beeld van het heelal  © UCL </figcaption></figure></div>



<p class="wp-block-paragraph">With the concentric rings for the planets, we realized that we could now make sense of the front-cover inscription as well. This writing is a formulaic list of the synodic events of each planet (such as its conjunctions with the sun and its stationary points) and the intervals in days between them. On the back plate, the eclipse inscriptions are indexed to markings on the <em>saros</em> dial. On the front plate, inscriptions about the risings and settings of stars are indexed to the <em>zodiac</em> dial. Our insight was that the inscriptions on the front could refer to index letters on the planetary rings: if the sun pointer is at one of these letters, then the corresponding inscription entry describes the number of days to the next synodic event. Because the left-hand side of the inscription, where we would expect these index letters to be, is missing, we cannot prove the hypothesis—but it is a compelling explanation.</p>



<p class="wp-block-paragraph">The device is unique among discoveries from its time. It single-handedly rewrites our knowledge of the technology of the ancient Greeks. We knew they were highly capable—they built the <em>Parthenon</em> and the <em>Lighthouse of Alexandria</em> even earlier than the <em>Antikythera</em> <em>mechanism</em>. They had plumbing and used steam to operate equipment. <br>But before the discovery of the <em>Antikythera mechanism</em>, ancient Greek gears were thought to be restricted to crude wheels in windmills and water mills. Aside from this discovery, the first precision-geared mechanism known is a relatively simple—yet impressive for the time—geared sundial and calendar of <em>Byzantine</em> origin dating to about C.E. 600. It was not until the 14th century that scientists created the first sophisticated astronomical clocks. <br>The <em>Antikythera mechanism</em>, with its precision gears bearing teeth about a millimeter long, is completely unlike anything else from the ancient world.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Why did it take centuries for scientists to reinvent anything as sophisticated as the <em>Antikythera device</em>, and why haven’t archaeologists uncovered more such mechanisms? We have strong reasons to believe this object can’t have been the only model of its kind—there must have been precursors to its development. But bronze was a very valuable metal, and when an object like this stopped working, it probably would have been melted down for its materials. <br>Shipwrecks may be the best prospects for finding more of them. As for why the technology was seemingly lost for so long before being redeveloped, who knows? There are many gaps in the historical record, and future discoveries may well surprise us.</p>



<p class="wp-block-paragraph">With the <em>Antikythera mechanism</em>, we are clearly not at the end of our story. We believe our work is a significant advance, but there are still mysteries to be solved. The <em>UCL Antikythera Research Team</em> is not certain that our reconstruction is entirely correct because of the huge loss of evidence. It is very hard to match all of the surviving information. Regardless, we can now see more clearly than ever what a towering achievement this object represents.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/het-mechanisme-van-antikythera-2-3/">Het mechanisme van Antikythera 2/3</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/het-mechanisme-van-antikythera-2-3/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Het mechanisme van Antikythera 1/3</title>
		<link>https://heesen.online/het-mechanisme-van-antikythera-1-3/</link>
					<comments>https://heesen.online/het-mechanisme-van-antikythera-1-3/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 15 Dec 2021 14:36:06 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Kosmologie]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Archimedes]]></category>
		<category><![CDATA[Hipparchus]]></category>
		<category><![CDATA[mechanisme van Antikythera]]></category>
		<category><![CDATA[Posidonius]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=2222</guid>

					<description><![CDATA[<p>Het mechanisme van Antikythera (ca. 140- 80 v.Chr.) is een analoge computer die in 1901 uit een gezonken schip werd opgedoken door sponsduikers nabij het eilandje Antikythera, waar het schip dat het apparaat en andere rijkdommen vervoerde, rond 80 v.Chr. was vergaan.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/het-mechanisme-van-antikythera-1-3/">Het mechanisme van Antikythera 1/3</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Het <strong>mechanisme van Antikythera</strong> (ca. 140- 80 v.Chr.) is een analoge computer die in 1901 uit een gezonken schip werd opgedoken door sponsduikers nabij het eilandje Antikythera, waar het schip dat het apparaat en andere rijkdommen vervoerde, rond 80 v.Chr. was vergaan. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Veel indruk maakte het <em>Mechanisme van Antikythera</em> niet op de sponsduikers die het van de zeebodem visten.  Vergeleken met het enorme aantal bronzen en marmeren standbeelden dat ze hadden ontdekt, leek deze klomp brons en hout vrij waardeloos. De elementen hadden het ook geen dienst bewezen: het was bedekt met kalkaanslag en roest en zag er gehavend uit. Het had zelfs niet veel gescheeld of de duikers hadden het mechanisme overboord gegooid, terug naar het wrak van het tweeduizend jaar oude handelsschip vol kostbaarheden waar het tussen de lading zat.</p>



<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/eilandantikythera.jpg" alt="" class="wp-image-2225" width="495" height="424" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/eilandantikythera.jpg 626w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/eilandantikythera-300x257.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 495px) 100vw, 495px" /><figcaption>Het Griekse eiland Antikythera (omcirkeld)</figcaption></figure></div>



<p class="wp-block-paragraph">“<em>Het is maar goed dat ze dat niet gedaan hebben</em>”, zegt <em>Jo Marchant</em>, schrijver van de boeken <em>The human cosmos</em> en <em>Decoding the heavens</em>, waarin ze onder andere ingaat op de geschiedenis van het mysterieuze apparaat. “<em>Het Mechanisme van Antikythera is het meest geavanceerde voorwerp uit de Griekse oudheid dat we ooit gevonden hebben. Het is zelfs zo bijzonder dat het ons hele beeld van de oude Grieken op zijn kop heeft gezet. Lange tijd werd gedacht dat ze weliswaar slim waren, maar weinig met hun handen konden. Dit apparaat bewijst het tegendeel.</em>”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het apparaat lag vervolgens decennialang opgeslagen in een <em>Atheense</em> loods totdat wetenschapshistoricus <em>Derek de Solla Price</em> met behulp van röntgenfoto’s aantoonde hoe vernuftig het tandwielenmechanisme in elkaar zat.<br>Het apparaat is te zien in het <em>Nationaal Archeologisch Museum</em> van <em>Athene</em> en bleek gebruikt te kunnen worden om ingewikkelde astronomische tijdsberekeningen mee uit te voeren, zoals het berekenen van zonsverduisteringen. <br>In 2008 werd ontdekt dat het daarnaast ook de kalender van culturele evenementen (de Olympische Spelen en de Spelen van Naa in Dodona) kon weergeven.</p>



<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/mechanismevanantikhytera.jpg" alt="" class="wp-image-2223" width="515" height="525" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/mechanismevanantikhytera.jpg 605w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/mechanismevanantikhytera-294x300.jpg 294w" sizes="auto, (max-width: 515px) 100vw, 515px" /><figcaption>Het gecorrodeerde onderdeel van het Antikythera-mechanisme. <br>© National Archaeological Museum, Athens, Greece</figcaption></figure></div>



<h3 class="wp-block-heading">Geavanceerde werking</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Het uit de eerste of tweede eeuw voor Chr. stammende mechanisme bestaat uit verschillende lagen gegraveerde platen en tandwielen. Het mechanisme gaf informatie over de stand van de zon, de maan en vijf van de toen bekende planeten. Een maanwijzer gaf de maanfasen weer, een andere wijzer gaf informatie over de opkomst en de ondergang van de voornaamste heldere sterren. <br>Het was zo geavanceerd dat een datum ingevoerd kon worden door middel van een aantal draaischijven waarna de gewenste informatie op de wijzerplaten getoond werd. En omgekeerd, door de wijzer op een belangwekkende astronomische gebeurtenis te zetten &#8211; bijvoorbeeld een maansverduistering &#8211; kon de bijbehorende datum afgelezen worden. De datum werd aan de voorzijde aangegeven op de Egyptische 365 dags-kalender, en op de achterkant via de cyclus van <em>Meton</em><sup>1</sup>.</p>



<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/mechanismevanantikhyteraschema.jpg" alt="" class="wp-image-2224" width="466" height="635" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/mechanismevanantikhyteraschema.jpg 260w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/mechanismevanantikhyteraschema-220x300.jpg 220w" sizes="auto, (max-width: 466px) 100vw, 466px" /><figcaption> Het Antikythera-mechanisme schematisch, zoals oorspronkelijk bedoeld</figcaption></figure></div>



<p class="wp-block-paragraph">Naar schatting bestond het mechanisme uit circa 38 individuele tandwielen, waarvan slechts een deel gevonden is (29 tandwielen zijn via röntgenonderzoek geïdentificeerd). Voor het bepalen en reconstrueren van de werking hebben onderzoekers dan ook veronderstellingen moeten maken. <br>Desondanks staat vast dat het mechanisme van Antikythera meer dan 1200 jaar het ingewikkeldste navigatie-instrument was dat geproduceerd is. Sommige tandwielen waren epicyclisch, anders gezegd: een tandwieltje op een tandwieltje, zodat meer complexe zaken uitgerekend konden worden zoals zons- en maansverduisteringen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“<em>Pas bij de eerste mechanische klokken zien we systemen die er enigszins op lijken</em>”, zegt <em>Marchant</em>. “<em>Als je bedenkt hoe uniek het is, dan is het eigenlijk raar dat het lange tijd zo weinig aandacht heeft gekregen van historici.</em>”<br>Hoe kan het dat een samenleving die wel over deze technologie beschikte, deze kennis niet heeft ingezet voor bijvoorbeeld economische ontwikkeling?</p>



<h3 class="wp-block-heading">Herkomst</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Het is nog onduidelijk waar het mechanisme vandaan komt, maar de <em>Korinthische</em> maandnamen die worden gebruikt wijzen erop dat het afkomstig is van <em>Korinthe</em> of zijn koloniën op <em>Sicilië</em> zoals <em>Syracuse</em> of <em>Taurominion</em>, of dat het voor een van deze plaatsen was bestemd. Mogelijk is het ontworpen door de sterrenkundige <em>Posidonius</em> (ca. 135 v.Chr. &#8211; 51 v.Chr.) die op <em>Rhodos</em> leefde. Ook <em>Hipparchus</em> (ca. 190 v.Chr. &#8211; 120 v.Chr.) zou de maker kunnen zijn. Hij leefde eveneens op Rhodos, dat destijds een vooraanstaand centrum voor sterrenkunde was. Ook <em>Archimedes</em>&#8216; werk zou van invloed kunnen zijn geweest op het ontwerp van het mechanisme van <em>Antikythera</em>. Een verband met <em>Syracuse</em> zou kunnen verwijzen naar <em>Archimedes</em>, die volgens <em>Cicero</em> een planetarium gemaakt had en een boek schreef over sterrenkundige berekeningen dat later verloren is gegaan. Zo is bekend dat de <em>Romeinse</em> generaal <em>Marcus Marcellus</em> na het <em>Beleg van Syracuse</em>, waarbij <em>Archimedes</em> omkwam, een planetarium naar <em>Rome</em> liet overbrengen.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Toch van Hipparchus?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Een astronoom van de <em>Rijksuniversiteit Groningen</em> die enkele jaren geleden een internationale wetenschappelijke bijeenkomst over het mechanisme organiseerde, zei in 2013 het volgende over het mysterieuze <em>Antikythera</em>-mechanisme:</p>



<p class="wp-block-paragraph">“<em>Het bevat bijvoorbeeld twee kleine tandwielen die een onderling verbonden pin en een gleuf bevatten. Hierdoor liepen de tandwielen met verschillende snelheden en wel zo, dat ze de elliptische beweging van de maan kunnen volgen. We weten dat degene die hier voor het eerst een model voor opstelde, de astronoom Hipparchos, in de tweede eeuw voor Christus op Rhodos leefde. Zou het kunnen dat deze Hipparchos zelf te maken heeft gehad met ontwerp en productie van dit apparaat?</em>”</p>



<h3 class="wp-block-heading">Onderzoek</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Helaas is veel van het mechanisme verloren geraakt. De restanten zijn door corrosie zodanig aangetast dat het meer dan een eeuw heeft geduurd voordat het mechanisme goed doorgrond kon worden. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Enkele jaren terug ontdekte een team al dat het mechanisme van <em>Antikythera</em> eigenlijk veel complexer was dan gedacht. Het bronzen apparaat dat de duikers hadden gevonden, maakte slechts een derde van het gehele mechanisme uit en is ook nog eens opgesplitst in 82 fragmenten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In 2005 slaagden wetenschappers erin om een groot stuk van de rekenmachine in kaart te brengen met behulp van CT-scans. Die röntgenfoto’s onthulden eveneens inscripties, een soort ingebouwde handleiding. “<em>We weten vrijwel zeker dat het mechanisme een planetarium is geweest</em>”, zegt kosmoloog <em>Rien van de Weijgaert</em>, niet betrokken bij de studie. “<em>Dit op basis van de gedetailleerde inscripties die zijn aangetroffen op het mechanisme, waarin de vijf bekende planeten (Mercurius, Venus, Saturnus, Jupiter en Mars) ieder met twee bekende Griekse namen staan beschreven, en van enkele zijn zelfs de perioden vermeld.”</em></p>



<h3 class="wp-block-heading">Reconstructie</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Het originele werktuigbouwkundige meesterwerk was waarschijnlijk uitgerust met meer dan 38 tandwielen die waren verbonden met wijzers en wijzerplaten. Gaf je een zwaai aan de hendel dan kwam de hemel, zoals de Grieken die kenden, in beweging. Maar <em>hoe</em> de rekenmachine zulke indrukwekkende prestaties kon leveren, bleef een raadsel.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Britse onderzoekers hebben nu, onder leiding van wetenschapper <em>Tony Freeth</em> (UCL &#8211; University College London), een computermodel van het mechanisme gemaakt om te achterhalen hoe de radertjes in elkaar zaten. Voor de reconstructie maakten ze gebruik van de inscripties en een wiskundig model van de beweging van de planeten dat voor het eerst werd bedacht door de oude Griekse filosoof <em>Parmenides</em>, zo schrijven ze in <em>Scientific Reports</em>. Volgens het UCL team gaf het mechanisme de beweging van de zon, de maan en de planeten weer op concentrische ringen (met hetzelfde middelpunt) die konden draaien. Op die ringen zouden gekleurde steentjes de positie van de planeten aanduiden.</p>



<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/reconstructieantikythera.jpg" alt="" class="wp-image-2226" width="525" height="315" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/reconstructieantikythera.jpg 605w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/12/reconstructieantikythera-300x180.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 525px) 100vw, 525px" /><figcaption>Een reconstructie van het mechanisme van Antikythera met een geocentrisch beeld van het heelal  © UCL </figcaption></figure></div>



<h3 class="wp-block-heading">Volledig planetarium</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Van de Weijgaert </em>is erg enthousiast over het onderzoek. “<em>Mijn collega’s en ik hebben ook gepoogd uit te vinden hoe het Antikythera-mechanisme als volledig planetarium geconstrueerd kan zijn geweest. Het werk van Freeth heeft ons wat dit betreft overtroffen.</em>” <br>Nu het computermodel is gemaakt, willen de Britse onderzoekers voor het echte werk gaan door het mechanisme met moderne technieken na te maken om te controleren of het apparaat werkt. “<em>Daarna willen we de haalbaarheid ervan bewijzen door het te maken met de oude technieken van toen.”</em> <br>En dat is op z’n zachtst gezegd een flinke uitdaging. Van de Weijgaert: “<em>Uiteindelijk blijft er natuurlijk veel onzeker, en in de gemeenschap van experts wordt vaak gezegd dat de enige wijze waarop we dit definitief kunnen maken is als we de de ontbrekende planetarium stukken vinden – op de zeebodem.</em>”</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>We geven het woord aan Tony Freeth in deel 2 van dit blog over het mechanisme van Antikythera.</em></strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> De <strong>cyclus van Meton</strong> is een negentienjarige periode of cyclus, waarin 235 lunaties (de tijd tussen twee nieuwe manen) plaatsvinden. Na deze cyclus staan zowel de zon als de maan weer in dezelfde positie. Na 19 jaar vallen de maanfasen dus weer op dezelfde dagen van de maand.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/het-mechanisme-van-antikythera-1-3/">Het mechanisme van Antikythera 1/3</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/het-mechanisme-van-antikythera-1-3/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
