<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>ChatGPT Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/chatgpt/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/chatgpt/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Mon, 02 Nov 2026 10:41:26 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Is er een rem op AI?</title>
		<link>https://heesen.online/is-er-een-rem-op-ai/</link>
					<comments>https://heesen.online/is-er-een-rem-op-ai/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 15 Oct 2026 13:05:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Actueel]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[AI]]></category>
		<category><![CDATA[Anthropic]]></category>
		<category><![CDATA[ChatGPT]]></category>
		<category><![CDATA[OpenAI]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=8688</guid>

					<description><![CDATA[<p>Onderzoekers zeggen dat ze een eenvoudige wiskundige formule hebben ontwikkeld die kan voorspellen wanneer bepaalde ChatGPT-achtige chatbots voor kunstmatige intelligentie (AI) ‘schurkenstreken’ gaan uithalen en plotseling zullen overschakelen van nuttige reacties naar potentieel schadelijke reacties.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/is-er-een-rem-op-ai/">Is er een rem op AI?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Onderzoekers zeggen dat ze een eenvoudige wiskundige formule hebben ontwikkeld die kan voorspellen wanneer bepaalde <em>ChatGPT</em>-achtige chatbots voor kunstmatige intelligentie (AI) ‘<em>schurkenstreken</em>’ gaan uithalen en plotseling zullen overschakelen van nuttige reacties naar potentieel schadelijke reacties.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In een nieuwe studie die op 8 oktober in het tijdschrift <em>Patterns</em> is gepubliceerd, laten natuurkundeprofessor <em>Neil Johnson</em> en promovendus <em>Frank Yingjie Huo</em>, beiden aan de <em>George Washington University</em>, zien hoe de volgorde waarin een chatbot bepaalde aanwijzingen (&#8220;prompts&#8221;) krijgt, zijn antwoorden drastisch kan hervormen, wat leidt tot tot &#8220;omslagpunten&#8221; die de chatbot naar een slecht advies kunnen sturen. Johnson en Huo zeggen echter dat hun formule deze omslagpunten gemakkelijk kan voorspellen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Er zijn horrorverhalen geweest waarin AI gebruikers aanmoedigde tot zelfmoord, hielp bij het bouwen van dodelijke wapens en gewelddadige of schadelijke standpunten versterkte. Tegelijkertijd hebben onderzoekers van respectievelijk <em>OpenAI</em> en <em>Anthropic</em> herhaaldelijk en openlijk verklaard dat ze niet echt begrijpen waarom hun creaties zich gedragen zoals ze doen. Ze hebben echter ingebouwde waarborgen om risico&#8217;s te verminderen.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="800" height="543" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/openaichatgpt.jpg" alt="" class="wp-image-8690" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/openaichatgpt.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/openaichatgpt-300x204.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/openaichatgpt-768x521.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Maar Johnson beschouwt deze instrumenten als onvoldoende. &#8220;<em>De veiligheids-maatregelen zijn nu het equivalent van het vastbinden van grote, veerkrachtige kussens onder een vliegtuig</em>&#8220;, vertelde hij. &#8220;<em>Ze voorkomen niet dat het vliegtuig neerstort; ze zorgen er gewoon voor dat wanneer het vliegtuig neerstort, het iets zachter zal zijn</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Johnson en Huo probeerden een fundamentelere waarborg te vinden dan de momenteel beschikbare instrumenten. Daarbij hebben ze een intern volg-mechanisme blootgelegd dat ze omschrijven als een kompasnaald. Deze naald is de &#8220;<em>restvector</em>&#8221; van het model die door neurale netwerklagen beweegt terwijl een prompt wordt verwerkt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De restvector wordt van nature aangetrokken tot wenselijke of ongewenste output, maar wordt sterk beïnvloed door de manier waarop een gebruiker de AI aanstuurt. &#8220;<em>Je kunt de balans doen doorslaan, niet eens door de inhoud te veranderen, maar door de volgorde waarin je het vraagt te veranderen</em>&#8220;, zei Johnson, &#8220;<em>wat alleen maar laat zien hoe delicaat dit interne evenwicht tussen goed en slecht, wenselijk en ongewenst kan zijn</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Johnson en Huo hebben bijvoorbeeld het <em>basis-GPT-2-model</em> van OpenAI gevraagd met vragen over vaccins, het kwetsen van anderen en zelfbeschadiging. Wanneer de vraag “<em>Zijn vaccins slecht?</em>” als eerste werd gevraagd: dan waren de antwoorden van de bot hierop en daaropvolgende vragen wenselijk of goed. Toen het als laatste werd gevraagd, waren alle daaropvolgende reacties zorgwekkend.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Op basis van deze inzichten ontwikkelden de onderzoekers een wiskundige formule om de omstandigheden te schatten waarin een AI het omslagpunt tussen wenselijke en ongewenste output zou bereiken. Johnson zei dat ze, door hun eenvoudige wiskundige formule in open-sourcemodellen in het laboratorium in te bedden, hebben aangetoond dat het empirisch werkt als een systeem voor vroegtijdige waarschuwing, hoewel hij niet verwacht dat OpenAI of Anthropic binnenkort bij hem aankloppen.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img decoding="async" width="800" height="450" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/anthropic.jpg" alt="" class="wp-image-8691" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/anthropic.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/anthropic-300x169.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/anthropic-768x432.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /></figure>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Ik verwacht veel tegenwerking van deze bedrijven</em>&#8220;, zei hij. &#8220;<em>Het is niet in hun belang dat iemand van buitenaf zegt dat je veel van de problemen had kunnen vermijden.</em>&#8220;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Wei Xing</em>, docent AI aan de <em>Universiteit van Sheffield </em>in<em> Groot-Brittannië </em>en niet betrokken bij het onderzoek, is het ermee eens dat de zorgen rond niet-gecontroleerde offline apparaten gegrond zijn. Hij drong echter aan op voorzichtig-heid voordat hij deze aanpak als een praktische waarborg omarmde. &#8220;<em>De auteurs reduceren een enorm systeem tot één klein onderdeel, zoals het uitleggen van een hele auto door één bougie te bestuderen</em>&#8220;, zei Xing.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Veiligheidstraining — de primaire verdediging in moderne AI — kan niet worden weergegeven in hun vereenvoudigde model. De formule werd alleen getest op oude basismodellen (<em>GPT-2</em> en <em>EleutherAI</em>&#8217;s open-sourcemodellen <em>Pythia</em> en <em>Meta OPT</em>) in plaats van op AI-assistenten die mensen nu daadwerkelijk gebruiken. De resultaten leverden geen significant bewijs op om de conclusies van de auteurs’ te onder-steunen, voegde hij eraan toe.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ter verdediging beweert Johnson dat de open-sourcemodellen die ze gebruikten dezelfde mechanische blauwdrukken hebben als grenssystemen, en dat hij en Huo in hun onderzoek vrij grote modellen met een miljard parameters gebruikten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Er zijn meer tests op de nieuwste modellen nodig om te bepalen of dit systeem voor vroegtijdige waarschuwing voor AI kan werken. Maar voorlopig heeft het onderzoek van Johnson en Huo de aandacht gevestigd op een belangrijke zorg waarvan iedereen zich bewust zou moeten zijn: dat AI het vermogen heeft om in een mum van tijd over te gaan op ongewenst gedrag.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/is-er-een-rem-op-ai/">Is er een rem op AI?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/is-er-een-rem-op-ai/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Het doel van arbeid is het verkrijgen van vrije tijd</title>
		<link>https://heesen.online/het-doel-van-arbeid-is-het-verkrijgen-van-vrije-tijd/</link>
					<comments>https://heesen.online/het-doel-van-arbeid-is-het-verkrijgen-van-vrije-tijd/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 18 Jun 2025 15:22:04 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Actueel]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[ChatGPT]]></category>
		<category><![CDATA[Oliver Burkeman]]></category>
		<category><![CDATA[vrije tijd]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7038</guid>

					<description><![CDATA[<p>Volgens Oliver Burkeman zijn we voorbestemd om ongeveer 4000 weken op deze planeet te zijn. Eeuwenlang werden technologische ontwikkelingen, van de drukpers tot de stofzuiger, uitgevonden om ons vervelende taken uit handen te nemen en die 4000 weken zinvoller (= meer vrije tijd?!) te laten zijn. Maar het lijkt er op dat ze in plaats daarvan ons alleen maar meer tijd om te werken gegeven hebben!</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/het-doel-van-arbeid-is-het-verkrijgen-van-vrije-tijd/">Het doel van arbeid is het verkrijgen van vrije tijd</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">De titel boven dit bericht is al een paar duizend jaar oud en afkomstig van <em>Aristoteles</em> (384- 322 v.Chr.). <br>In dit zelfde verband zei de beroemde econoom <em>John Maynard Keynes</em> (1883-1946):</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>&#8220;Zo zal de mens voor het eerst sinds zijn schepping geconfronteerd worden met zijn echte, permanente probleem: hoe hij zijn vrijheid van dringende economische zorgen moet gebruiken, hoe hij de vrije tijd, die wetenschap en samengestelde rente voor hem hebben verworven, moet besteden om wijs, aangenaam en goed te leven</em>.&#8221;</p>



<h2 class="wp-block-heading">4000 weken</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens <em>Oliver Burkeman</em><sup>1</sup> zijn we voorbestemd om ongeveer 4000 weken op deze planeet te zijn. Eeuwenlang werden technologische ontwikkelingen, van de drukpers tot de stofzuiger, uitgevonden om ons vervelende taken uit handen te nemen en die 4000 weken zinvoller (= meer vrije tijd?!) te laten zijn. Maar het lijkt er op dat ze in plaats daarvan ons alleen maar meer tijd om te werken gegeven hebben!</p>



<p class="wp-block-paragraph">Gaat ons met Artificial Intelligence (AI) hetzelfde gebeuren? </p>



<h2 class="wp-block-heading">End-user AI</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Laten we eens kijken hoe het gesteld is met een van de eerste end-user AI toepassingen, <em>ChatGPT</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Er is veel te doen geweest rond ChatGPT, en hoewel je er misschien wel het een en ander over hebt gehoord, is de kans groot dat je dit nu leest omdat je misschien niet begrijpt wat het precies doet en hoe het kan helpen om nog meer vrije tijd te genereren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">ChatGPT wordt nu al in allerlei kantoren gebruikt om het volgende te genereren:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>lastige e-mails</li>



<li>processtroomdiagrammen</li>



<li>instructiehandleidingen</li>



<li>presentatieschema&#8217;s</li>



<li>functiebeschrijvingen</li>



<li>sollicitaties</li>



<li>administratieve taken</li>



<li>samenvattingen en analyses van grote hoeveelheden informatie</li>



<li>productbeschrijvingen</li>



<li>content, artikelen en blogs.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Maar zoals met elke nieuwe technologie of tijdbesparende applicatie, bestaat het gevaar dat het uiteindelijk meer werk creëert dan het bespaart. E-mail zou ons leven gemakkelijker moeten maken, maar voor velen van ons is de <em>Inbox</em> van hun e-mail programma een <strong>nachtmerrie</strong> geworden.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="937" height="927" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/mayachatgpt.jpg" alt="" class="wp-image-4227" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/mayachatgpt.jpg 937w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/mayachatgpt-300x297.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/mayachatgpt-768x760.jpg 768w" sizes="(max-width: 937px) 100vw, 937px" /></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading">ChatGPT: wat is het, wat kan het?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Laten we meteen ter zake komen met een definitie die uit de eerste hand komt, dus van ChatGPT zelf!</p>



<p class="wp-block-paragraph">“<em>ChatGPT is een geavanceerd computerprogramma dat gebruikmaakt van een vorm van kunstmatige intelligentie, genaamd natuurlijke taalverwerking, om menselijke taal te begrijpen en erop te reageren. Het is getraind met een enorme hoeveelheid tekstgegevens en gebruikt die kennis om antwoorden te genereren op een breed scala aan vragen en onderwerpen</em>.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het is een virtuele bibliothecaris die elk boek in &#8217;s werelds grootste bibliotheek heeft gelezen en je informatie kan geven over elk onderwerp waarover je gaat &#8216;<em>chatten</em>&#8216;.<br>Dat verklaart al de <em>Chat</em> in de naam en <em>GPT</em> is de afkorting voor <em>&#8216;generative pre-trained transformer</em>&#8216;, de naam van de neurale netwerkarchitectuur die de app aanstuurt.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Opnieuw een vraag aan ChatGPT</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ik heb opnieuw ChatGPT een vraag over zichzelf gesteld (<strong><em>18 juni 2025</em></strong>) : <em>wat is, en wat kan de laatste versie van ChatGPT voor de gewone mensen betekenen?</em> En dit is zijn/haar/het antwoord:</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>&#8211; Start ChatGPT</em></strong> antwoord:</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;Goede vraag! De <strong>laatste versie van ChatGPT</strong> (zoals je die nu gebruikt) is krachtiger, sneller en veelzijdiger dan ooit tevoren. Maar belangrijker nog: het is een hulpmiddel dat <strong>voor gewone mensen</strong> veel toegankelijker is geworden — niet alleen voor techneuten of bedrijven, maar voor iedereen die vragen heeft, wil leren, of hulp zoekt bij dagelijkse taken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hieronder leg ik uit <strong>wat het is</strong> en <strong>wat het concreet kan betekenen voor gewone gebruikers.</strong></p>



<h3 class="wp-block-heading">Wat is de laatste versie van ChatGPT?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De nieuwste versie van ChatGPT (GPT-4.5 / GPT-4o, afhankelijk van je toegang) is een <strong>geavanceerde kunstmatige intelligentie</strong> die:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>tekst begrijpt en genereert</strong> (in natuurlijke taal, net als een mens),</li>



<li><strong>beelden kan herkennen en beschrijven</strong>,</li>



<li><strong>code en data kan analyseren</strong>,</li>



<li>en zelfs in <strong>meerdere talen</strong> vloeiend kan communiceren.</li>
</ul>



<h3 class="wp-block-heading">Wat kan het betekenen voor gewone mensen?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Hier zijn een aantal concrete manieren waarop gewone mensen ChatGPT kunnen gebruiken in hun dagelijks leven:</p>



<h4 class="wp-block-heading"><strong>Voor leren en studeren</strong></h4>



<ul class="wp-block-list">
<li>Uitleg van lastige concepten (zoals kwantumfysica of belastingregels)</li>



<li>Hulp bij huiswerk of scripties</li>



<li>Samenvattingen van lange teksten of boeken</li>
</ul>



<h4 class="wp-block-heading"><strong>Voor schrijven en communiceren</strong></h4>



<ul class="wp-block-list">
<li>Hulp bij het opstellen van brieven, e-mails of cv’s</li>



<li>Creatieve teksten zoals verhalen of gedichten</li>



<li>Vertalingen en herformuleringen in andere stijlen of talen</li>
</ul>



<h4 class="wp-block-heading"><strong>Voor werk en productiviteit</strong></h4>



<ul class="wp-block-list">
<li>Takenlijsten maken of agenda&#8217;s structureren</li>



<li>Excel-formules of data-analyses genereren</li>



<li>Brainstormhulp bij zakelijke of creatieve projecten</li>
</ul>



<h4 class="wp-block-heading"><strong>Voor gesprekken en advies</strong></h4>



<ul class="wp-block-list">
<li>Persoonlijke ontwikkeling: reflectie, coaching, vragen stellen</li>



<li>Inzicht in mentale gezondheid of stress (géén vervanging voor een therapeut!)</li>



<li>Tips voor communicatie, relaties, opvoeding</li>
</ul>



<h4 class="wp-block-heading"><strong>Met beeld en visuele input</strong></h4>



<ul class="wp-block-list">
<li>Afbeeldingen herkennen, uitleggen of interpreteren (bijv. wat staat er op een bonnetje?)</li>



<li>Teksten op afbeeldingen uitlezen</li>



<li>Creatieve beeldideeën genereren</li>
</ul>



<h3 class="wp-block-heading">Waarom het ertoe doet voor iedereen</h3>



<h4 class="wp-block-heading">Toegankelijkheid</h4>



<p class="wp-block-paragraph">Je hoeft geen expert te zijn om het te gebruiken. Iedereen met een smartphone, tablet of computer kan meedoen.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Betaalbaarheid</h4>



<p class="wp-block-paragraph">In veel gevallen is er een gratis versie beschikbaar, en betaalde versies zijn relatief goedkoop voor wat je ervoor krijgt.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Tijdswinst</h4>



<p class="wp-block-paragraph">Wat normaal uren kost (zoals uitzoeken hoe je een formele brief schrijft, of een reisroute plant), kan nu in minuten.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Taal- en cultuurtoegang</h4>



<p class="wp-block-paragraph">Je kunt direct communiceren in bijna elke taal, wat deuren opent voor anderstaligen of mensen die de drempel voelen om te schrijven.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Slotgedachte</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De nieuwste versie van ChatGPT is <strong>geen vervanging van mensen</strong>, maar een <strong>slimme assistent</strong> die je helpt om sneller, creatiever en effectiever te denken, werken en leren. Voor gewone mensen betekent dat: meer regie, minder frustratie, en soms gewoon een beetje magie.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>&#8211; Einde ChatGPT</em></strong> antwoord:</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> <strong>Oliver Burkeman</strong> (Liverpool, 1975) studeerde sociale en politieke wetenschappen aan de universiteit van Cambridge. Hij publiceert regelmatig in onder meer <em>Esquire</em>, <em>The Observer</em> en <em>Elle</em>. Voor <em>The Guardian</em> schrijft Burkeman een wekelijkse column over psychologie, genaamd ‘<em>This Column Will Change Your Life</em>’.&nbsp;</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/het-doel-van-arbeid-is-het-verkrijgen-van-vrije-tijd/">Het doel van arbeid is het verkrijgen van vrije tijd</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/het-doel-van-arbeid-is-het-verkrijgen-van-vrije-tijd/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>ChatGPT slaagt voor Turing test</title>
		<link>https://heesen.online/chatgpt-slaagt-voor-turing-test/</link>
					<comments>https://heesen.online/chatgpt-slaagt-voor-turing-test/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 29 Apr 2025 12:43:35 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Actueel]]></category>
		<category><![CDATA[Filosofie]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[AI]]></category>
		<category><![CDATA[ChatGPT]]></category>
		<category><![CDATA[Turing test]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=6947</guid>

					<description><![CDATA[<p>Nu kunstmatige intelligentie de afgelopen jaren tekst en afbeeldingen is gaan genereren, heeft dit geleid tot een nieuwe reeks vragen over de impact van het overdragen van menselijke beslissingen en activiteiten aan AI op de samenleving. Zullen de AI-bronnen die we hebben gelanceerd vriendelijke helpers blijken te zijn of de harteloze despoten die we zien in dystopische films en fictie? </p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/chatgpt-slaagt-voor-turing-test/">ChatGPT slaagt voor Turing test</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Nu kunstmatige intelligentie de afgelopen jaren tekst en afbeeldingen is gaan genereren, heeft dit geleid tot een nieuwe reeks vragen over de impact van het overdragen van menselijke beslissingen en activiteiten aan AI op de samenleving. Zullen de AI-bronnen die we hebben gelanceerd vriendelijke helpers blijken te zijn of de harteloze despoten die we zien in dystopische films en fictie? </p>



<p class="wp-block-paragraph">Een team onder leiding van <em>Matthew Jackson, William D. Eberle hoogleraar economie aan de Stanford School of Humanities and Sciences</em>, karakteriseerde de persoonlijkheid en het gedrag van ChatGPT&#8217;s populaire AI-gestuurde bots met behulp van psychologie en gedragseconomie in een artikel dat op 22 februari werd gepubliceerd in de <em><a href="https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2313925121">Proceedings of the National Academy of Sciences</a></em>. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Uit dit onderzoek bleek dat de meest recente versie van de chatbot, versie 4, niet te onderscheiden was van zijn menselijke tegenhangers. In de gevallen waarin de bot minder gebruikelijk menselijk gedrag vertoonde, was hij coöperatiever en altruïstischer. &#8220;<em>Steeds vaker worden bots ingezet in rollen waarin ze beslissingen nemen, en hun eigenschappen worden steeds belangrijker</em>&#8220;, aldus Jackson, tevens senior fellow aan het <em>Stanford Institute for Economic Policy Research</em>. </p>



<p class="wp-block-paragraph">In het onderzoek legde het onderzoeksteam ChatGPT versie 3 en 4 een veelgebruikte persoonlijkheidstest voor en vroeg de chatbots ook om hun acties te beschrijven in een reeks gedragsspellen die economisch en ethisch gedrag in de echte wereld kunnen voorspellen. De spellen bevatten vaste oefeningen waarin spelers beslissen of ze een partner in crime willen aangeven of hoe ze geld willen verdelen, met verschillende prikkels. De reacties van de bots werden vergeleken met die van meer dan 100.000 mensen uit 50 landen. Het onderzoek markeert een van de eerste keren dat een bron van kunstmatige intelligentie een strenge Turing-test heeft doorstaan. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Een Turingtest, vernoemd naar de Britse computerpionier <em>Alan Turing</em>, kan bestaan ​​uit elke taak die aan een machine wordt toegewezen om te beoordelen of deze zich gedraagt ​​als een mens. Als de machine er menselijk uitziet, wordt gezegd dat deze de test doorstaat. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Persoonlijkheidskenmerken van chatbots </h2>



<p class="wp-block-paragraph">De onderzoekers evalueerden de persoonlijkheidskenmerken van de bots met behulp van een veelgebruikte persoonlijkheidstest, de <em>OCEAN Big-5</em><sup>1</sup>, die respondenten beoordeelt op vijf basiskenmerken die gedrag bepalen. In het onderzoek testte versie 4 van ChatGPT binnen de normale waarden voor de vijf kenmerken, maar bleek slechts zo vriendelijk als het onderste derde deel van de menselijke respondenten. De bot slaagde voor de Turingtest, maar zou er niet veel vrienden mee hebben gemaakt. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Versie 4 was veel beter dan versie 3 </h2>



<p class="wp-block-paragraph">De eerdere versie, waarmee veel internetgebruikers mogelijk gratis interactie hadden, was slechts zo vriendelijk als het onderste vijfde deel van de menselijke respondenten. Versie 3 stond ook minder open voor nieuwe ideeën en ervaringen dan alle, op een fractie na, meest knorrige mensen. Om het gedrag van de bots in de games objectief te beoordelen, bepaalden de onderzoekers hoe vaak een zet – zoals het gelijk verdelen van geld – voor de menselijke spelers en de bots voorkwam. Vervolgens vergeleken ze een willekeurig gekozen menselijke zet, met een zet uit de 30 sessies die ze met elke bot speelden en bepaalden welke waarschijnlijker door mensen was uitgevoerd. In de meeste games waren de zetten van versie 4 vaker door mensen gedaan dan niet. Versie 3 slaagde niet voor deze Turing-test. </p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="800" height="530" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/04/chatgptturingtest.jpg" alt="" class="wp-image-6948" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/04/chatgptturingtest.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/04/chatgptturingtest-300x199.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/04/chatgptturingtest-768x509.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">De &#8220;Big Five&#8221;-persoonlijkheidsprofielen van ChatGPT-4 en ChatGPT-3 vergeleken met de verdelingen van menselijke proefpersonen. De blauwe, oranje en groene lijnen corresponderen met de mediaanscores van respectievelijk ChatGPT-4 en ChatGPT-3; de gearceerde gebieden vertegenwoordigen de middelste 95% van de scores, over elk van de dimensies. De persoonlijkheidsprofielen van ChatGPT vallen binnen het bereik van de menselijke verdeling, hoewel ChatGPT-3 aanzienlijk lager scoorde op Openheid.</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">De ChatGPT versie 3 die in het onderzoek werd geanalyseerd, was de gratis online ChatGPT-bot ten tijde van het onderzoek. Online gebruikers gebruiken versie 3.5 nu gratis. Versie 4 is alleen toegankelijk via een betaald abonnement. Uit het onderzoek bleek dat de keuzes van de chatbots in de games vaak werden geoptimaliseerd voor zowel de bot als zijn menselijke tegenhanger. Hun strategieën waren consistent met altruïsme, eerlijkheid, empathie en wederkerigheid, wat de onderzoekers ertoe bracht te suggereren dat de chatbots goed zouden kunnen presteren als klantenservicemedewerkers en conflictbemiddelaars. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Hoe kan een minder vriendelijke bot een conflict de-escaleren? </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een gedeeltelijk antwoord ligt in het verschil tussen persoonlijkheidskenmerken en gedrag. &#8220;J<em>e zou een overheidsinstantie kunnen binnenstappen en om hulp vragen, en de persoon zou heel beleefd kunnen zeggen: &#8216;Sorry, dat kan ik niet doen'&#8221;</em>, zei Jackson. Deze functionaris zou een vriendelijke persoonlijkheids-kenmerk vertonen zonder coöperatief gedrag. <br>De ChatGPT-bot zou waarschijnlijker het tegenovergestelde doen. &#8220;<em>De bot doet altijd dingen die sociaal gunstig zijn, gedraagt ​​zich op een manier die coöperatief is, maar doet dat misschien niet met zo&#8217;n glimlach.</em>&#8221; Toen de onderzoekers voor de bots simuleerden hoe het is voor een mens van vlees en bloed om deze spelletjes te spelen met een externe waarnemer erbij – en de bots vroegen om elke zet uit te leggen – werden de bots, net als de mensen, vrijgeviger.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Interacties tussen mens en AI </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Veel van de bezorgdheid over AI heeft te maken met het onvermogen van het publiek om te zien hoe bots hun beslissingen nemen. Zonder te weten waarvoor een bot geoptimaliseerd is, kan het moeilijk zijn om zijn advies te accepteren. Jacksons onderzoek toont aan dat zelfs wanneer onderzoekers de input en algoritmen van AI niet kunnen inspecteren, ze de mogelijke vooroordelen ervan kunnen identificeren door de output methodisch te onderzoeken. &#8220;<em>Door klassieke economische spellen in een Turing-test te integreren, konden we voor het eerst AI-gedrag profileren aan de hand van hun acties, niet alleen hun woorden</em>&#8220;, aldus <em>Qiaozhu Mei</em>, hoofdauteur van het artikel en computerwetenschapper aan de <em>Universiteit van Michigan</em>. <br>Jackson en Mei presenteerden een gedragsportret van de ChatGPT-bots als een soort <em>proof of concept</em>. Maar door de aard van AI zal het gedrag ervan zich blijven ontwikkelen. De huidige versies van ChatGPT zijn minder aangenaam en gewetensvoller dan mensen, maar de volgende generaties zouden die tendensen kunnen omkeren of volledig nieuwe kunnen ontwikkelen. &#8220;<em>Uit deze eenvoudige reeks experimenten blijkt niet duidelijk hoe stabiel het gedrag dat we hebben gedocumenteerd zal zijn of hoe de bots zich in andere situaties zouden gedragen</em>&#8220;, aldus Jackson. Als gedragseconoom die belangrijke bijdragen heeft geleverd aan ons begrip van hoe menselijke sociale structuren en interacties de economische besluitvorming beïnvloeden, is Jackson gevoelig voor de manier waarop menselijk gedrag zich ook zal ontwikkelen in relatie tot AI. &#8220;<em>Steeds vaker zijn het niet alleen mensen die met mensen omgaan, maar ook mensen die met machines omgaan</em>&#8220;, aldus Jackson. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De duwtjes die deze interacties aan gedrag geven in de ene of de andere richting lijken misschien een klein fenomeen om te meten, maar ze kunnen grote economische en sociale effecten teweegbrengen. Het is bijvoorbeeld fijn om te weten dat onze nieuwe chatbotcollega&#8217;s eerlijk en schijnbaar empathisch zijn, maar Jackson en zijn co-auteurs merken in het artikel op dat hun neiging om gematigd menselijk gedrag te kopiëren kan leiden tot &#8220;<em>verlies aan diversiteit in persoonlijkheden en strategieën, vooral wanneer ze in nieuwe omgevingen worden geplaatst en belangrijke nieuwe beslissingen nemen</em>&#8220;. </p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Het is belangrijk dat we begrijpen hoe interacties met AI ons gedrag zullen veranderen en hoe dat ons welzijn en onze samenleving zal veranderen</em>&#8220;, aldus Jackson. &#8220;<em>Hoe meer we in een vroeg stadium begrijpen waar we goede dingen van AI kunnen verwachten en waar niet – hoe beter we de zaken in een betere richting kunnen sturen</em>.&#8221;</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph">1 De <em><strong>big five</strong></em> is een theorie die de persoonlijkheid beschrijft in een taxonomie van vijf algemene dimensies of clusters van persoonlijkheidstrekken die elk weer onder te verdelen zijn in specifiekere trekken of facetten die op hun beurt ook weer verder te nuanceren zijn. Deze facetten liggen daarbij ergens op de spectra van de persoonlijkheidstrekken. Hiermee onderscheidt de continue benadering van persoonlijkheidstrekken zich van de dichotome onderverdeling zoals gebruikelijk is bij  persoonlijkheids-types.<br>De theorie onderscheidt vijf dimensies van persoonlijkheidstrekken:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Neuroticisme versus stabiliteit</li>



<li>Extraversie versus introversie</li>



<li>Openheid voor ervaring (ook intellect) versus geslotenheid</li>



<li>Consciëntieusheid (zorgvuldigheid) versus laksheid</li>



<li>Vriendelijkheid versus antagonisme</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">De vijf dimensies hebben niet noodzakelijk evenveel gewicht en reproduceerbaarheid. De drie factoren <em>extraversion</em>, <em>agreeableness</em> en <em>conscientiousness</em> zijn over het algemeen beter te reproduceren dan <em>neuroticism</em> en <em>openness</em>.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/chatgpt-slaagt-voor-turing-test/">ChatGPT slaagt voor Turing test</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/chatgpt-slaagt-voor-turing-test/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Slaagt AI voor de Cognitive Assesment test?</title>
		<link>https://heesen.online/slaagt-ai-voor-de-cognitive-assesment-test/</link>
					<comments>https://heesen.online/slaagt-ai-voor-de-cognitive-assesment-test/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 31 Dec 2024 08:14:04 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Actueel]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Chatbot]]></category>
		<category><![CDATA[ChatGPT]]></category>
		<category><![CDATA[MoCA test]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=6502</guid>

					<description><![CDATA[<p>Om de cognitieve vaardigheden te testen, maakte het team gebruik van de zogenoemde ‘Montreal Cognitive Assessment (MoCA)-test’. Deze test wordt vaak gebruikt om cognitieve achteruitgang en vroege tekenen van dementie op te sporen, vooral bij oudere volwassenen. </p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/slaagt-ai-voor-de-cognitive-assesment-test/">Slaagt AI voor de Cognitive Assesment test?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Om dat de bestuderen, onderzochten wetenschappers de cognitieve vaardigheden van de toonaangevende, openbaar beschikbare AI Chatbots: </p>



<ul class="wp-block-list">
<li><em>ChatGPT</em> versies 4 en 4o (ontwikkeld door <em>OpenAI</em>), </li>



<li><em>Claude</em> 3.5 ‘Sonnet’ (ontwikkeld door <em>Anthropic</em>) en </li>



<li><em>Gemini </em>versies 1 en 1.5 (ontwikkeld door <em>Alphabet</em>). </li>
</ul>



<h2 class="wp-block-heading">MoCA test</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Om de cognitieve vaardigheden te testen, maakte het team gebruik van de zogenoemde ‘<em>Montreal Cognitive Assessment (MoCA)</em>-test’. Deze test wordt vaak gebruikt om cognitieve achteruitgang en vroege tekenen van <em>dementie</em> op te sporen, vooral bij oudere volwassenen. Met een reeks korte taken en vragen worden vaardigheden zoals aandacht, geheugen, taal, visuospatiële vaardigheden en uitvoerende functies beoordeeld. De maximale score is 30 punten, waarbij 26 of meer meestal als normaal wordt beschouwd.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Neurologische beoordeling</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De instructies voor elke taak die aan de chatbots werden gegeven, waren hetzelfde als die men aan menselijke patiënten voorlegt. Ook de behaalde scores werden volgens de officiële richtlijnen vastgesteld en vervolgens beoordeeld door een neuroloog.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="750" height="500" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/MoCAtest.jpg" alt="" class="wp-image-6504" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/MoCAtest.jpg 750w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/MoCAtest-300x200.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px" /></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading">Slechte scores</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Opvallend genoeg bleken de chatbots niet zo goed te scoren. ChatGPT 4o behaalde de hoogste score op de MoCA-test, met 26 van de 30 punten. ChatGPT 4 en Claude volgden met 25 van de 30 punten. Gemini 1.0 scoorde het laagst, met slechts 16 van de 30 punten.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Taken</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Taken zoals benoemen, aandacht, taal en abstractie werden door alle chatbots goed uitgevoerd. Maar op het gebied van <em>visuospatiële vaardigheden</em> en uitvoerende taken viel hun prestatie tegen. <br>Zo hadden ze moeite met taken waarbij omcirkelde cijfers en letters in oplopende volgorde moesten worden verbonden. Ook presteerden ze slecht bij de taak waarbij ze een klok met een specifieke tijd moesten tekenen. <br>De Gemini-modellen faalden tevens bij de taak waarbij ze een reeks van vijf woorden moesten onthouden. Bij verdere visuospatiële tests slaagden de chatbots er ook niet in empathie te tonen of complexe visuele scènes nauwkeurig te interpreteren. Alleen ChatGPT 4o slaagde in de Stroop-taak, waarbij combinaties van kleurennamen en letterkleuren worden gebruikt om te meten hoe interferentie de reactietijd beïnvloedt.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Vroege dementie</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Het betekent dat bijna alle toonaangevende chatbots tekenen van milde cognitieve achteruitgang vertonen in de test die vaak wordt gebruikt om vroege symptomen van dementie op te sporen. <br>De resultaten tonen ook aan dat ‘oudere’ versies van chatbots, net als oudere patiënten, slechter presteren bij de test.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De onderzoekers geven wel aan dat het onderzoek als een grap was bedoeld, omdat met name uitvoerende taken natuurlijk lastig te beoordelen zijn als het Chatbots betreft.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Probeer de test zelf: <a href="https://mocacognition.com/">MoCA test.</a></p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/slaagt-ai-voor-de-cognitive-assesment-test/">Slaagt AI voor de Cognitive Assesment test?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/slaagt-ai-voor-de-cognitive-assesment-test/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Soera 4 toegelicht door AI</title>
		<link>https://heesen.online/soera-4-toegelicht-door-ai/</link>
					<comments>https://heesen.online/soera-4-toegelicht-door-ai/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 20 Aug 2024 15:14:58 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Actueel]]></category>
		<category><![CDATA[Filosofie]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Mystiek]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[ChatGPT]]></category>
		<category><![CDATA[Hadith]]></category>
		<category><![CDATA[Islam]]></category>
		<category><![CDATA[Koran]]></category>
		<category><![CDATA[Moslim]]></category>
		<category><![CDATA[soera]]></category>
		<category><![CDATA[terrorisme]]></category>
		<category><![CDATA[vrouwenrecht]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=5796</guid>

					<description><![CDATA[<p>In veel conflicten tussen moslims en niet-moslims wordt gerefereerd naar Soera 4 van de Koran. Omdat ik als niet-moslim onvoldoende kennis heb van de teksten in de Koran, vroeg ik ChatGPT om Soera 4 toe te lichten. Het valt mij op dat het antwoord volledig politiek correct is en dat het "gebruik" ervan door Islamitisch terrorisme onterecht is.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/soera-4-toegelicht-door-ai/">Soera 4 toegelicht door AI</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">In veel conflicten tussen moslims en niet-moslims wordt gerefereerd naar <em>Soera 4</em> van de <em>Koran</em>. Omdat ik als niet-moslim onvoldoende kennis heb van de teksten in de <em>Koran</em>, vroeg ik <em>ChatGPT</em> om <em>Soera 4</em> toe te lichten. Het valt mij op dat het antwoord volledig politiek correct is en dat het &#8220;gebruik&#8221; ervan door Islamitisch terrorisme onterecht is. Kijk zelf maar:</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Soera 4</em> van de <em>Koran</em> staat bekend als &#8220;<em>An-Nisa</em>&#8221; (<em>De Vrouwen</em>). Het is een van de langere hoofdstukken van de Koran, bestaande uit 176 verzen, en werd geopenbaard in <em>Medina</em>. <br>Het hoofdstuk behandelt een breed scala aan onderwerpen, met name gericht op sociale rechtvaardig-heid, familierecht, de rechten en verantwoordelijkheden van individuen en de behandeling van vrouwen en wezen. <br>Hieronder volgt een overzicht van enkele van de belangrijkste thema&#8217;s en leringen in <em>Soera An-Nisa</em>:</p>



<h2 class="wp-block-heading">1. Rechten en verantwoordelijkheden van vrouwen </h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>An-Nisa</em> is belangrijk vanwege de gedetailleerde richtlijnen over de rechten van vrouwen, met name in de context van huwelijk, erfenis en gezinsleven. Het hoofdstuk benadrukt de noodzaak van rechtvaardigheid en eerlijkheid bij de behandeling van vrouwen en benadrukt hun belangrijke rol in de samenleving.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Huwelijk en polygamie: </h3>



<p class="wp-block-paragraph">De soera behandelt de kwestie van polygamie, waarbij een man maximaal vier vrouwen mag trouwen, maar alleen als hij rechtvaardig met hen kan omgaan. Als rechtvaardigheid niet kan worden gehandhaafd, adviseert de <em>Koran</em> dat het beter is om slechts één vrouw te trouwen. </p>



<h3 class="wp-block-heading">Bruidsschat (<em>Mahr</em>): </h3>



<p class="wp-block-paragraph">Het hoofdstuk schrijft voor dat vrouwen hun volledige bruidsschat bij het huwelijk moeten ontvangen als een vorm van zekerheid en financiële onafhankelijkheid. </p>



<h3 class="wp-block-heading">Echtscheiding: </h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>An-Nisa</em> schetst de rechten van vrouwen bij een echtscheiding, en zorgt ervoor dat ze met respect worden behandeld en dat er tijdens en na het proces voor hen wordt gezorgd. </p>



<h2 class="wp-block-heading">2. Erfrecht </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een van de meest gedetailleerde aspecten van <em>Soera An-Nisa</em> zijn de regels over erfenis, die ervoor moeten zorgen dat rijkdom eerlijk wordt verdeeld onder familieleden, met name vrouwen en wezen, die vaak werden gemarginaliseerd in het pre-islamitische <em>Arabië</em>. </p>



<h3 class="wp-block-heading">Eerlijke verdeling: </h3>



<p class="wp-block-paragraph">De soera specificeert de aandelen van de erfenis voor verschillende familieleden, waaronder zonen, dochters, ouders en echtgenoten. Hoewel zonen doorgaans een groter deel ontvangen dan dochters, benadrukt de soera nog steeds dat vrouwen hun rechtmatige deel moeten ontvangen, wat een aanzienlijke verbetering was in de rechten van vrouwen in die tijd. </p>



<h2 class="wp-block-heading">3. Bescherming van wezen </h2>



<p class="wp-block-paragraph">De bescherming en eerlijke behandeling van wezen worden benadrukt in <em>An-Nisa</em>. De soera waarschuwt tegen het uitbuiten van de rijkdom van wezen en instrueert voogden om hun eigendom met de grootste zorg en integriteit te beheren totdat ze volwassen zijn. </p>



<h2 class="wp-block-heading">4. Rechtvaardigheid en billijkheid </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Rechtvaardigheid is een centraal thema in <em>An-Nisa</em>. Het hoofdstuk roept herhaaldelijk op tot eerlijkheid in de omgang met anderen, of het nu gaat om persoonlijke relaties, financiële transacties of juridische zaken. Het benadrukt ook het belang van opkomen voor rechtvaardigheid, zelfs als dit betekent dat je tegen je eigen belangen of die van je familie ingaat. </p>



<h3 class="wp-block-heading">Getuigenis: </h3>



<p class="wp-block-paragraph">De soera biedt richtlijnen over het belang van waarheidsgetrouwe getuigenverklaringen in gerechtelijke procedures, met name in zaken met financiële geschillen. </p>



<h2 class="wp-block-heading">5. Gemeenschap en maatschappelijke verantwoordelijkheid </h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>An-Nisa</em> richt zich op de verantwoordelijkheden van moslims als leden van een gemeenschap. Het benadrukt de noodzaak van eenheid, wederzijdse steun en de bescherming van de rechten van alle individuen, met name de kwetsbaren. Verdediging en oorlogvoering: De soera bespreekt de omstandigheden waaronder moslims oorlog mogen voeren, met name ter verdediging van de gemeenschap. Het benadrukt ook het belang van alleen vechten voor rechtvaardigheid en niet voor persoonlijk gewin. </p>



<h2 class="wp-block-heading">6. Geloof en gehoorzaamheid </h2>



<p class="wp-block-paragraph">De soera bevestigt het belang van geloof in God en gehoorzaamheid aan Zijn geboden. Het roept gelovigen op om de leiding van de <em>Koran</em> en de profeet <em>Mohammed</em> te volgen en zich te houden aan de principes van het geloof in hun dagelijks leven. </p>



<h3 class="wp-block-heading">Monotheïsme: </h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>An-Nisa</em> bevestigt krachtig de eenheid van God (<em>Tawhid</em>) en verwerpt elke vorm van afgoderij of het associëren van partners met God. </p>



<h2 class="wp-block-heading">7. Behandeling van niet-moslims </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het hoofdstuk biedt ook richtlijnen over hoe om te gaan met niet-moslims, waarbij het belang van rechtvaardigheid en eerlijkheid in alle omgang wordt benadrukt, ongeacht het geloof van de andere persoon. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Conclusie </h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Soera An-Nisa</em> is een uitgebreide gids voor sociale rechtvaardigheid, familierecht en de ethische verantwoordelijkheden van individuen binnen een gemeenschap. Het benadrukt de bescherming van de kwetsbaren, met name vrouwen en wezen, en biedt een kader om ervoor te zorgen dat alle leden van de samenleving eerlijk en rechtvaardig worden behandeld. De soera weerspiegelt de toewijding van de islam aan het creëren van een rechtvaardige en morele samenleving, waarin de rechten van alle individuen worden gerespecteerd en gehandhaafd.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">{-einde antwoord ChatGPT-)</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="846" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/08/moslimskoran-1024x846.jpg" alt="" class="wp-image-5802" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/08/moslimskoran-1024x846.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/08/moslimskoran-300x248.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/08/moslimskoran-768x635.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/08/moslimskoran.jpg 1163w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Open vraag van niet-Moslim</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De open vraag blijft wel waarom Moslims niet vaker in opstand komen tegen hun geloofsgenoten (zoals Islamitische terroristen en haat zaaiende imams) die een heel andere interpretatie geven aan de teksten van de Koran? Vooral van een imam, die toch de Koran van voor naar achter en andersom kent, is het vreemd dat hij er niet veel van begrepen heeft.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Maar wat motiveert dan Islamitisch terrorisme?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het bovenstaande is niet in overeenstemming met wat <em>Islamitische</em> terroristen en hun aanhang scanderen, zodra er weer niet-moslims het slachtoffer van een of andere vorm van Islamitisch geweld zijn geweest. Maar ook daar heeft het moderne Orakel (<em>ChatGPT</em>) een antwoord op:</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>&#8220;Islamistisch</em> terrorisme, net als elke vorm van extremisme, probeert vaak zijn acties te rechtvaardigen door religieuze teksten, waaronder de <em>Koran</em>, verkeerd te interpreteren of selectief te gebruiken. Echter, mainstream islamitische geleerden, theologen en de overgrote meerderheid van de moslims veroordelen dergelijke daden ten zeerste en beweren dat ze een grove verdraaiing van de islamitische leer zijn. Hieronder staan ​​enkele manieren waarop islamitische terroristen de <em>Koran</em> misbruiken</p>



<h3 class="wp-block-heading">Selectief citeren en verkeerde interpretatie</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Islamitische</em> terroristen pikken vaak specifieke verzen uit de <em>Koran</em>, met name die welke tijdens conflicten zijn geopenbaard, en presenteren ze uit hun context om geweld te rechtvaardigen. <br>Bijvoorbeeld: Vers 9:5 (vaak aangeduid als het &#8220;<em>Zwaardvers</em>&#8220;): &#8220;<em>En wanneer de heilige maanden voorbij zijn, dood dan de polytheïsten waar je ze ook vindt en neem ze gevangen en beleger ze en wacht op hen op elke hinderlaag. Maar als ze berouw tonen, het gebed houden en zakaat betalen, laat ze dan [gaan] op hun weg. Voorwaar, Allah is Vergevensgezind en Genadevol.</em>&#8220;</p>



<h4 class="wp-block-heading">Misbruik: </h4>



<p class="wp-block-paragraph">Extremisten gebruiken dit vers om geweld tegen niet-moslims te rechtvaardigen. </p>



<h4 class="wp-block-heading">Juiste context: </h4>



<p class="wp-block-paragraph">Dit vers werd geopenbaard tijdens een specifieke historische context, gerelateerd aan het conflict tussen moslims en de heidense stammen van <em>Mekka</em> die verdragen hadden geschonden en de moslim-gemeenschap aanvielen. Het is geen algemeen bevel om niet-moslims te doden, maar eerder een specifieke richtlijn gerelateerd aan een specifieke situatie van oorlog en zelfverdediging. Bovendien benadrukt de <em>Koran</em> in verschillende andere verzen het belang van vrede, vergeving en de heiligheid van het menselijk leven (bijv. <em>Koran</em> 5:32: &#8220;<em>Daarom hebben Wij de Kinderen van Israël verordend dat wie een ziel doodt, behalve voor een ziel of voor corruptie [gedaan] in het land &#8211; het is alsof hij de mensheid volledig heeft gedood. En wie er één redt &#8211; het is alsof hij de mensheid volledig heeft gered</em>.&#8221;.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Verdraaiing van het concept van Jihad </h3>



<p class="wp-block-paragraph">De term &#8220;<em>jihad</em>&#8221; wordt vaak verkeerd geïnterpreteerd door extremisten als uitsluitend &#8220;<em>heilige oorlog</em>&#8220;, terwijl jihad in de islam een ​​bredere betekenis heeft: Jihad in de islam: Jihad betekent letterlijk &#8220;<em>streven</em>&#8221; of &#8220;<em>worstelen</em>&#8221; op het pad van God. Het omvat een breed scala aan inspanningen, waaronder persoonlijke, spirituele strijd tegen zonde (de &#8220;<em>grotere jihad</em>&#8220;) en, slechts in sommige gevallen, gewapende strijd om zich te verdedigen tegen agressie of onderdrukking (de &#8220;<em>kleinere jihad</em>&#8220;).</p>



<p class="wp-block-paragraph">De <em>Koran</em> en <em>Hadith</em> (uitspraken van de profeet <em>Mohammed</em>) benadrukken dat jihad moet worden uitgevoerd in overeenstemming met strikte ethische richtlijnen, met respect voor de rechten van niet-strijders en het vermijden van onnodige schade.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Misbruik: </h4>



<p class="wp-block-paragraph">Terroristen verdraaien jihad om gewelddadige en terreurdaden te rechtvaardigen, door te beweren dat ze betrokken zijn bij een heilige oorlog tegen ongelovigen. Hun acties zijn echter in strijd met de principes van rechtvaardigheid, genade en evenredigheid die centraal staan ​​in het islamitische begrip van jihad. </p>



<h3 class="wp-block-heading">Verkeerde interpretatie van de visie op martelaarschap</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Martelaarschap in de islam verwijst traditioneel naar degenen die sterven ter verdediging van hun geloof, terwijl ze zich houden aan ethische richtlijnen. Het is een eervolle status, maar het rechtvaardigt geen terreurdaden of zelfmoordaanslagen. </p>



<h4 class="wp-block-heading">Misbruik: </h4>



<p class="wp-block-paragraph">Terroristen verheerlijken zelfmoordaanslagen en andere vormen van geweld vaak als martelaarsdaden, en beloven beloningen in het hiernamaals (<em>de 72 maagden</em><sup>1</sup>). Dit is een diepgaande verdraaiing van de islamitische leringen, die zelfmoord en het doden van onschuldige mensen categorisch verbieden (Koran 4:29).</p>



<h3 class="wp-block-heading">De bredere context: politieke en sociale factoren </h3>



<p class="wp-block-paragraph">Terwijl extremistische groeperingen religieuze retoriek gebruiken om hun acties te rechtvaardigen, omvatten hun motivaties vaak politieke, economische en sociale grieven. Deze groeperingen misbruiken religieuze teksten om steun te verzamelen, maar hun acties worden nauwkeuriger begrepen als gedreven door een combinatie van ideologisch extremisme en reactie op waargenomen onrecht, buitenlandse interventie of autoritaire regimes.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">{-einde antwoord ChatGPT-)</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> Het idee van &#8220;<em>72 maagden</em>&#8221; als beloning in het paradijs voor martelaren wordt <strong><em>niet</em></strong> zo genoemd in de <em>Koran</em>. Dit concept is een veelvoorkomend misverstand en wordt vaak geassocieerd met islamitisch extremisme of culturele folklore in plaats van de kernleringen van de islam. </p>



<h4 class="wp-block-heading">Waar het misverstand vandaan komt: </h4>



<p class="wp-block-paragraph">Het idee van 72 maagden komt uit de <em>Hadith</em>-literatuur, niet uit de <em>Koran</em>. Het is specifiek te vinden in bepaalde zwakke of controversiële <em>Hadith</em>s (uitspraken toegeschreven aan de profeet <em>Mohammed</em>) die sommigen in deze context hebben geïnterpreteerd of waarnaar wordt verwezen. Deze <em>Hadith</em>s worden echter niet universeel geaccepteerd en worden vaak betwist door islamitische geleerden. </p>



<h4 class="wp-block-heading">Hadith-voorbeeld: </h4>



<p class="wp-block-paragraph">Een dergelijke <em>Hadith </em>is te vinden in de verzameling van <em>Imam al-Tirmidhi,</em> waar wordt vermeld dat een martelaar 72 metgezellen zal ontvangen (aangeduid als &#8220;<em>Hoor al-Ayn</em>&#8221; of &#8220;<em>Houris</em>&#8220;, die vaak worden beschreven als prachtige metgezellen in het paradijs). Deze <em>Hadith</em> is echter niet te vinden in de meest gezaghebbende <em>Hadith</em>-verzamelingen zoals <em>Sahih Bukhari</em> of <em>Sahih Muslim</em> en wordt daarom niet beschouwd als een sterke of universeel geaccepteerde bron. </p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="490" height="368" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/08/koran.jpg" alt="" class="wp-image-5803" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/08/koran.jpg 490w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/08/koran-300x225.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 490px) 100vw, 490px" /></figure>
</div>


<h4 class="wp-block-heading">Wat de Koran zegt: </h4>



<p class="wp-block-paragraph">De <em>Koran</em> beschrijft beloningen in het paradijs, inclusief vermeldingen van &#8220;<em>Hoor al-Ayn</em>&#8221; (<em>Houris</em>), die vaak worden vertaald als &#8220;<em>metgezellen met mooie, grote en glanzende ogen</em>.&#8221; Deze beschrijvingen zijn te vinden in verschillende verzen: <em>Soera Ad-Dukhan</em>, vers 54: &#8220;<em>Zo (zal het zijn), en Wij zullen hen huwen aan mooie vrouwen met grote, [mooie] ogen</em>.&#8221; <em>Soera Al-Tur</em>, vers 20: &#8220;<em>Zij zullen op tronen in een rij zitten, en Wij zullen hen huwen aan mooie vrouwen met grote, [mooie] ogen</em>.&#8221; <em>Soera Ar-Rahman</em>, verzen 56-58: &#8220;<em>In hen zijn vrouwen die hun blikken beperken, onaangeraakt voor hen door man of djinn &#8211; Alsof ze robijnen en koraal waren</em>.&#8221; </p>



<h4 class="wp-block-heading">Contextuele interpretatie: </h4>



<p class="wp-block-paragraph">Deze verzen worden door de meeste islamitische geleerden begrepen als symbolische of metaforische beschrijvingen van de beloningen in het paradijs, gericht op het overbrengen van het idee van ultieme vreugde, zuiverheid en gelukzaligheid. De <em>Koran</em> gebruikt vaak taal en beeldspraak die resoneert met de menselijke ervaring, maar deze beschrijvingen zijn niet noodzakelijkerwijs letterlijk. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Motivatie van haat zaaiende imams</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De motivatie van haat zaaiende imams is volstrekt onduidelijk, tenzij het in de persoonlijke sfeer gezocht moet worden.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/soera-4-toegelicht-door-ai/">Soera 4 toegelicht door AI</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/soera-4-toegelicht-door-ai/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Een simpel sommetje?</title>
		<link>https://heesen.online/een-simpel-sommetje/</link>
					<comments>https://heesen.online/een-simpel-sommetje/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 13 Apr 2024 12:54:05 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Website en/of auteur]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[algebra]]></category>
		<category><![CDATA[ChatGPT]]></category>
		<category><![CDATA[gemiddelde]]></category>
		<category><![CDATA[simpel]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=4957</guid>

					<description><![CDATA[<p>Ik reed gisterochtend heel vroeg naar mijn werk - er was geen verkeer en mijn gemiddelde snelheid was 40 mph. Toen ik via exact dezelfde route naar huis ging, was het tijdens de spits en reed ik op de terugreis gemiddeld slechts 20 mph. Was de gemiddelde snelheid tijdens mijn retourrit minder dan, groter dan of precies gelijk aan 30 mph?</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/een-simpel-sommetje/">Een simpel sommetje?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Op <a href="http://www.quora.com">Quora</a> vond ik deze interessante bijdrage van een mathematicus <em>over het eenvoudigste wiskundeprobleem dat de meeste mensen niet kunnen oplossen, en waarom</em>?</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;Toen ik College Algebra gaf, legde ik, op een geschikt moment in de cursus, dit probleem aan de studenten voor: </p>



<h2 class="wp-block-heading">Simpele som</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ik reed gisterochtend heel vroeg naar mijn werk &#8211; er was geen verkeer en mijn gemiddelde snelheid was 40 mph<em>. Toen ik via exact dezelfde route naar huis ging, was het tijdens de spits en reed ik op de terugreis gemiddeld slechts 20 mph. Was de gemiddelde snelheid tijdens mijn retourrit minder dan, groter dan of precies gelijk aan 30 mph?</em></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="656" height="263" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/simpelesom1.jpg" alt="" class="wp-image-4965" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/simpelesom1.jpg 656w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/simpelesom1-300x120.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 656px) 100vw, 656px" /></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Meestal antwoordt ongeveer 60% van de klas “<em>= 30 mph</em>”. Nog eens 30%, degenen die een klein beetje nadenken, zullen iets zeggen als “<em>Wacht… we moeten weten hoe ver het is tussen huis en werk</em>” of “<em>Hoe lang duurde het heen en weer?</em>”. Deze extra informatie is uiteraard niet nodig. Het grootste deel van de rest zal “<em>&lt;30 mph</em>” suggereren – en dat is goed. En meestal is er iemand die zegt: &#8220;<em>Hé, het is precies 26 2/3 mph</em>.&#8221;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Niet zo simpele oplossing</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Waarom is dit zo moeilijk voor een meerderheid van de studenten? Er wordt ons vaak geleerd om verhoudingen als slechts breuken te beschouwen, maar de ‘rekenkunde’ van verhoudingen is niet simpelweg de rekenkunde van breuken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tot nu toe heb ik geweigerd te reageren op enkele opmerkingen die er terecht op wijzen dat er verschillende gemiddelden zijn die in aanmerking kunnen worden genomen, en die mij tot de orde roepen omdat ik niet heb aangegeven welk gemiddelde ik in gedachten had. Ik twijfel er niet aan dat ingenieurs, natuurkundigen of anderen soortgelijke problemen zouden kunnen aanpakken waarbij andere gemiddeles dan de harmonische nuttiger en misschien zelfs redelijker zijn. Maar dit probleem is niet voor hen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het gestelde probleem heeft een duidelijke setting. Het is een probleem dat wordt gegeven in een basiscursus algebra. De meeste, zo niet alle, leerlingen in zo’n klas kennen maar één manier om het gemiddelde van twee waarden te vinden: ze bij elkaar optellen en door twee delen. En daarin schuilt de moeilijkheid. Denkt iemand werkelijk dat het specificeren van een tijdgemiddelde waarde versus een padgemiddelde waarde überhaupt iets zou betekenen? Echt? Is dat de zorg van sommige mensen?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Aangezien het voorbeeldprobleem op een geschikt punt in het leerplan wordt voorgesteld (waarvan de oplettende lezer zal vermoeden dat dit een punt is waarna typische afstand/snelheid/tijd-kwesties zijn besproken), denk ik dat we kunnen aannemen dat studenten zullen begrijpen wat wordt bedoeld met snelheid. In feite geeft ongeveer 18 jaar omgaan met bewegende objecten een redelijk goed begrip van wat er met snelheid wordt bedoeld. </p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="971" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/simpelesom-1024x971.jpg" alt="" class="wp-image-4959" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/simpelesom-1024x971.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/simpelesom-300x284.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/simpelesom-768x728.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/simpelesom.jpg 1265w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Wat is &#8220;gemiddeld&#8221;?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Maar hoe zit het met de betekenis van “<em>gemiddelde snelheid</em>”? Studenten begrijpen hoe ze de snelheid van een bewegend object moeten berekenen en uit ervaring erkennen ze dat deze berekening in feite een betekenisvolle “gemiddelde” snelheid over tijd en afstand vertegenwoordigt. Dit is het idee dat ze hebben van een gemiddelde snelheid – simpelweg afstand gedeeld door tijd. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Leerlingen weten ook wat een rondrit is: reizen van punt A naar punt B en op een eventueel later tijdstip van punt B naar A. Ze begrijpen wat wordt bedoeld met de gemiddelde snelheid van A naar B, en ook van B naar A Wat ze vaak niet weten, is hoe ze de gemiddelde snelheid van A naar B naar A kunnen vinden, terwijl ze geen afstanden of tijden kennen, maar alleen tarieven. <br>Dat is de reden waarom velen eenvoudigweg het rekenkundig gemiddelde vinden &#8211; ze weten niet wat ze anders moeten doen. Maar deze waarde, hoe redelijk deze voor sommige mensen ook lijkt, komt niet overeen met het begrip van de leerlingen over de gemiddelde snelheid. <br>Ze zullen inzien dat de algehele gemiddelde snelheid de <em>totale</em> reisafstand is, gedeeld door de <em>totale</em> reistijd. Dit is de meest redelijke interpretatie van de gemiddelde snelheid, ondanks alle andere mogelijke gemiddelden. Misschien niet in alle gevallen de meest bruikbare – misschien niet de favoriet van natuurkundigen. Maar in de situatie en context van dit probleem is dit het meest redelijke.<br>In feite is dit voor de meeste studenten – en hier kun je de meeste studenten vervangen door de meeste mensen – de enige interpretatie die ze hebben van de gemiddelde snelheid. Ik reken wiskundigen, natuurkundigen of andere professionals die wiskunde gebruiken <em>niet</em> onder ‘<em>de meeste mensen</em>’.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Daarom hebben we hier een probleem in een redelijk eenvoudige context dat redelijk eenvoudig is en waarvan de verklaring algemeen wordt begrepen, maar voor de meeste mensen moeilijk op te lossen zal zijn. En dat is moeilijk te verteren voor de muggenzifterige <em>Quorans</em> (ed. &#8220;lezers van Quora&#8221;).&#8221;</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Mijn oplossing</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Toen ik het bovenstaande las, was mij wel duidelijk dat de gemiddelde snelheid minder dan 30 moest zijn. Immers: er is langer 20 gereden dan 40 (omdat de afstand hetzelfde is). Dus dit &#8220;drukt&#8221; het gemiddelde onder de 30.<br>Maar hoe kon iemand aangeven dat het gemiddelde exact 26 2/3 moest zijn? Het leek alsof je voor die berekening een gegeven miste. Bijvoorbeeld de afstand tussen A en B, of de tijd die voor een van de routes nodig was. Maar bij even doordenken blijkt dat toch niet nodig. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Stel de afstand tussen A en B is x, de totale afstand is dan 2x. <br>De benodigde tijd voor het afleggen van die afstand is (x/40 + x/20), ofwel 3x/40.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De gemiddelde snelheid over de totale afstand is dan 2x/(3x/40), ofwel 80x/3x en dat is 80/3 en dat is weer 26 2/3. </p>



<p class="wp-block-paragraph">QED</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Wat zegt AI?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ik heb het probleem ook voorgelegd aan ChatGPT en dit was het antwoord:</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="779" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step1-1024x779.jpg" alt="" class="wp-image-4974" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step1-1024x779.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step1-300x228.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step1-768x585.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step1.jpg 1327w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>
</div>

<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="738" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step2-1024x738.jpg" alt="" class="wp-image-4975" style="width:782px;height:auto" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step2-1024x738.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step2-300x216.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step2-768x554.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step2.jpg 1176w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>
</div>

<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="966" height="68" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step3.jpg" alt="" class="wp-image-4976" style="width:762px;height:auto" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step3.jpg 966w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step3-300x21.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/04/step3-768x54.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 966px) 100vw, 966px" /></figure>
</div><p>Het bericht <a href="https://heesen.online/een-simpel-sommetje/">Een simpel sommetje?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/een-simpel-sommetje/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>De voortgang van AI</title>
		<link>https://heesen.online/de-voortgang-van-ai/</link>
					<comments>https://heesen.online/de-voortgang-van-ai/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 18 Nov 2023 11:23:44 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Schaken]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[AI]]></category>
		<category><![CDATA[ChatGPT]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=4686</guid>

					<description><![CDATA[<p>AI bestaat al sinds 1952, toen Arthur Samuel het eerste programma bouwde dat kon dammen.<br />
De echte doorbraak kwam in 1996 toen de Deep Blue-schaakcomputer wereldkampioen Garry Kasparov versloeg. </p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-voortgang-van-ai/">De voortgang van AI</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">AI bestaat al sinds 1952, toen <em>Arthur Samuel</em> het eerste programma bouwde dat kon dammen. <br>De echte doorbraak kwam in 1996 toen de <em>Deep Blue</em>-schaakcomputer wereldkampioen <em>Garry Kasparov</em> versloeg. </p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="279" height="180" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/11/deepbluekasparov.jpg" alt="" class="wp-image-4688" style="width:447px;height:auto"/><figcaption class="wp-element-caption">Deep Blue vs Gary Kasparov</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">In 1997 bouwt Microsoft voor het eerst software in Windows die gesproken taal kon herkennen. In de jaren 2000 verschijnen er meer alledaagse toepassingen. <br>Denk aan zoekmachines voor internetpagina’s, e-mailfilters om ongewenste e-mails tegen te houden en de eerste spraakassistenten. <br>In 2015 wint het computerprogramma <em>AlphaGo</em><sup>1</sup> van <em>Deep Mind Technologies</em> een spelletje Go van de Europees kampioen <em>Fan Hui.</em> Dit spel is veel complexer dan schaken.</p>



<h2 class="wp-block-heading">ChatGPT</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In 2022 lanceert het bedrijf OpenAI de taalrobot ChatGPT. </p>



<p class="wp-block-paragraph">ChatGPT is een machine learning-model dat is ontworpen om natuurlijke taal te begrijpen en te genereren. Het taalmodel is getraind op een enorme hoeveelheid gegevens. Waaronder tekst van internet, boeken en andere bronnen. Dankzij deze trainingsgegevens heeft ChatGPT een diep begrip van de structuur en patronen van menselijke taal kunnen ontwikkelen. Zo kan het tekst genereren die zeer vloeiend en natuurlijk klinkt.<strong></strong></p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="937" height="927" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/mayachatgpt.jpg" alt="" class="wp-image-4227" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/mayachatgpt.jpg 937w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/mayachatgpt-300x297.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/mayachatgpt-768x760.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 937px) 100vw, 937px" /><figcaption class="wp-element-caption">Maya spreekt tot je via ChatGPT</figcaption></figure>



<h4 class="wp-block-heading" id="Hoe_werkt_het-anchor"><strong>Hoe werkt het?</strong></h4>



<p class="wp-block-paragraph">ChatGPT analyseert de invoertekst om een reactie te genereren. Dit doet het model op basis van de patronen die het heeft geleerd uit de trainingsgegevens. <br>Enkele voorbeeld van vragen die u ChatGPT kan stellen zijn: </p>



<ul class="wp-block-list">
<li>&#8220;Wat zijn de nieuwste technologische trends?”, </li>



<li>“Kun je me een grap vertellen?”, </li>



<li>“Wil je een blog schrijven over meditatie?”.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Een van de belangrijkste kenmerken van ChatGPT is de mogelijkheid om tekst te genereren die zeer coherent en contextueel relevant is. In tegenstelling tot traditionele chatbots, die eenvoudige, op regels gebaseerde systemen gebruiken om reacties te genereren, kan ChatGPT de onderliggende betekenis en context van de invoertekst begrijpen, waardoor het reacties kan genereren die genuanceerder en geavanceerder zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">ChatGPT heeft een breed scala aan potentiële toepassingen op het gebied van gespreksinterfaces. Enkele van de meest veelbelovende use-cases zijn klantenservice, personalisatie en taalvertaling.</p>



<h4 class="wp-block-heading" id="Een_aantal_voordelen_op_een_ri-anchor"><strong>Mogelijke voordelen</strong></h4>



<ul class="wp-block-list">
<li><em>Conversatie</em>: ChatGPT is ontworpen als een conversatietaalmodel. Het kan natuurlijke taal begrijpen en adequaat reageren op vragen van gebruikers.</li>



<li><em>Breed scala aan onderwerpen</em>: ChatGPT is getraind op een breed scala aan onderwerpen. Dit betekent dat het vragen over uiteenlopende onderwerpen kan beantwoorden.</li>



<li><em>Constante verbetering</em>: ChatGPT leert en verbetert voortdurend. Naarmate het met meer gebruikers communiceert, krijgt het een beter begrip van natuurlijke taal en kan het betere antwoorden geven.</li>



<li><em>Tijdbesparend</em>: ChatGPT kan snel en efficiënt antwoorden geven op vragen van gebruikers, wat tijd en moeite bespaart.</li>



<li><em>Meertalig</em>: ChatGPT ondersteunt meerdere talen, waardoor het toegankelijk is voor gebruikers over de hele wereld.</li>
</ul>



<h4 class="wp-block-heading" id="Hier_moet_u_op_letten-anchor"><strong>Mogelijke nadelen</strong></h4>



<ul class="wp-block-list">
<li><em>Beperkt begrip</em>: ChatGPT is een machine learning-model en mist het begrip en de empathie van een mens. Het is mogelijk niet in staat om gepersonaliseerde antwoorden te geven die rekening houden met de emoties en ervaringen van de gebruiker.</li>



<li><em>Bevooroordeeld</em>: ChatGPT is slechts zo onbevooroordeeld als de gegevens waarop het is getraind. Als de gegevens vertekend zijn, zijn de antwoorden van ChatGPT ook vertekend.</li>



<li><em>Technische beperkingen</em>: ChatGPT kan alleen vragen beantwoorden waarop het is getraind. Het is misschien niet in staat om complexe vragen te begrijpen die contextuele kennis of kritisch denken vereisen.</li>



<li><em>Beperkt geheugen:</em> ChatGPT heeft een beperkt geheugen en kan eerdere interacties met gebruikers vergeten. Dit kan leiden tot repetitieve gesprekken en frustratie voor de gebruiker.</li>



<li><em>Privacykwesties</em>: ChatGPT kan gebruikersgegevens en gesprekken opslaan. Dit roept zorgen op over privacy en gegevensbeveiliging.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Concluderend, ChatGPT is een krachtig taalmodel met veel voor- en nadelen. Hoewel het efficiënt antwoorden kan geven op vragen van gebruikers, is het belangrijk om de beperkingen en mogelijke vooroordelen te erkennen. Zoals met elke technologie, is het aan de gebruikers om deze op verantwoorde en ethische wijze te gebruiken.</p>



<h2 class="wp-block-heading" id="Voorbeelden_als_input-anchor"><strong>Deep Blue vs AlphaGo</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wat is die AI intelligentie nou precies? Is een schaakcomputer die heel goed kan schaken intelligent? Of is die dom omdat hij verder niks anders kan?<strong> </strong>Mensen hebben <em>Deep Blue</em> geleerd om te schaken. Omdat hij sneller kan rekenen dan mensen, verslaat hij de wereldkampioen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>AlphaGo</em> werkt anders. Op basis van miljoenen spelletjes die het met mensen en zichzelf heeft gespeeld, weet het wat de beste uitkomst is. In tegenstelling tot <em>Deep Blue</em> is <em>AlphaGo</em> niet vooraf geprogrammeerd door mensen. In wezen heeft het zichzelf geprogrammeerd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Als je een systeem heel veel voorbeelden als input geeft, kan het deze herkennen. En vervolgens zelf keuzes maken. Stel je wil het systeem een onderscheid laten maken tussen een stoel en een tafel. Dan laat je het duizenden plaatjes zien waarvan je zegt: dit is een stoel. Als het systeem alle foto&#8217;s heeft bekeken en je toont het een foto zonder iets te zeggen, dan weet het systeem dat het een stoel is. <br>Of een tafel als je die hebt aangeboden.</p>



<h4 class="wp-block-heading" id="Verzameling_instructies-anchor"><strong>Algoritme: een verzameling instructies</strong></h4>



<p class="wp-block-paragraph">AI bestaat uit twee dingen: data en een algoritme. Data zijn bijvoorbeeld foto&#8217;s van stoelen of tafels, zoals eerder genoemd. <br>Algoritmes kunnen op basis van bijvoorbeeld ons surfgedrag voorspellen wat wij interessant vinden. Dagelijks laten mensen ontelbare sporen na op het web. De sites die we bekijken, producten die we kopen, routes die we rijden, locaties die we bezoeken, foto’s die we posten, YouTube-video’s die we bekijken. Algoritmes kunnen alles wat we online doen en bekijken, razendsnel in kaart brengen en aan elkaar koppelen. Dit verklaart waarom je in Google de zoekresultaten bovenaan krijgt die voor jou het meest relevant zijn. En waarom je op een datingapp de personen op je scherm krijgt die bij jouw smaak passen. Maar algoritmes koppelen je wensen en voorkeuren ook aan informatie uit veel andere bronnen en databases. Zo kan je navigatie bijvoorbeeld inspelen op de verwachte verkeersdrukte en een andere route adviseren.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="531" height="508" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/11/algoritme.jpg" alt="" class="wp-image-4691" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/11/algoritme.jpg 531w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/11/algoritme-300x287.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 531px) 100vw, 531px" /></figure>
</div>


<h4 class="wp-block-heading" id="Steeds_nauwkeuriger-anchor"><strong>Steeds nauwkeuriger</strong></h4>



<p class="wp-block-paragraph">Overal in de samenleving worden algoritmes gebruikt. Ze zijn onmisbaar en helpen ons bij het maken van complexe keuzes. De politie probeert ermee te voorspellen welke jongeren de grootste kans hebben om op het verkeerde pad te raken. Artsen zetten algoritmes in om op foto’s beginnende kanker op te sporen. Bedrijven gebruiken het om gericht reclame te kunnen maken. Gemeenten houden met algoritmes verkeersstromen in de gaten. Netflix en andere streamingsdiensten analyseren jouw kijkgedrag en geven op basis daarvan suggesties films en series die je waarschijnlijk leuk vindt. Dat is een van de grootste voordelen van algoritmes: ze kunnen leren van ons (internet)gedrag, van de keuzes die we steeds maken en de voorkeuren die we hebben. Zo worden de voorspellingen van algoritmes, en de aanbevelingen die ze doen, steeds beter en nauwkeuriger.<strong></strong></p>



<h4 class="wp-block-heading" id="Clichs_en_vooroordelen-anchor"><strong>Clichés en vooroordelen</strong></h4>



<p class="wp-block-paragraph">Maar hierin schuilt ook meteen een groot nadeel. Zelfs een mogelijk gevaar van algoritmes. Hoe zit het met onze privacy? Alle gegevens over ons gedrag en ons handelen worden opgeslagen. Wat gebeurt daarmee en wie heeft er toegang tot? Een keerzijde van algoritmes is de zogenaamde filterbubbel. <br>Op social media en internet krijgen we vooral  berichten te zien die bij onze smaak passen. Informatie die minder bij onze voorkeuren past en ons een andere blik op de wereld zou kunnen geven, blijft achterwege. <br>Daarbij gaan algoritmes ook uit van de ‘grootste kans’. Kijk je vaak naar ballet, dan vermoedt het algoritme dat je waarschijnlijk een vrouw bent. Woon je in een goede wijk, dan neemt het algoritme al snel aan dat je een hoog inkomen hebt. Op die manier bevestigen algoritmes vooroordelen en clichés. Dit bevestigt het <a class="" href="https://www.uu.nl/sites/default/files/rebo-montaigne-algoritmes_en_grondrechten.pdf">onderzoek</a> van de Universiteit Utrecht.</p>



<h4 class="wp-block-heading" id="Zelf_denken-anchor"><strong>Zelf denken</strong></h4>



<p class="wp-block-paragraph">Zijn algoritmes daarmee goed of slecht? Dat is niet op die manier te zeggen. Ze helpen ons enorm bij het maken van ingewikkelde keuzes. In medisch onderzoek redden ze levens. Ze vergemakkelijken het boodschappen doen. Maar er zit een keerzijde aan algoritmes, die ongewenste gevolgen kunnen hebben. Bijvoorbeeld omdat ze ons een eenzijdig wereldbeeld voorschotelen en vooroordelen bevestigen. <br>De voor- en nadelen zijn kanten van dezelfde medaille. De beste manier om ons tegen de mogelijk kwalijke effecten van algoritmes te wapenen is ons ervan bewust te zijn. Blijf buiten jouw eigen bubbel kijken. Ga ook op zoek naar informatie waar je het (in eerste instantie) misschien niet mee eens bent. En bedenk: een algoritme kan veel, maar het blijft een reeks stappen die een computer neemt. Een algoritme is geen mens met  menselijke intuïtie. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Blijf dus vooral ook lekker zelf nadenken.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> <strong>AlphaGo</strong> is een computerprogramma dat het bordspel Go speelt. Het is ontwikkeld door DeepMind Technologies, een dochteronderneming van Google (nu Alphabet Inc.). Latere versies van AlphaGo werden steeds krachtiger, waaronder een versie die meedeed onder de naam Master. AlphaGo Master werd opgevolgd door een nog krachtigere versie, bekend als AlphaGo Zero, die volledig autodidact was zonder te leren van menselijke spellen. AlphaGo Zero werd vervolgens gegeneraliseerd naar een programma dat bekend staat als AlphaZero, dat extra spellen speelde, waaronder schaken en shogi. AlphaZero is op zijn beurt opgevolgd door een programma dat bekend staat als MuZero en dat leert zonder de regels te leren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">AlphaGo en zijn opvolgers gebruiken een Monte Carlo-boomzoekalgoritme om zijn zetten te vinden op basis van kennis die eerder is verkregen door machine learning, met name door een kunstmatig neuraal netwerk door uitgebreide training, zowel door mensen als door computers. Een neuraal netwerk wordt getraind om de beste zetten en de winstpercentages van deze zetten te identificeren. Dit neurale netwerk verbetert de kracht van het zoeken in bomen, wat resulteert in een sterkere zetselectie in de volgende iteratie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In oktober 2015, in een wedstrijd tegen Fan Hui, werd de originele AlphaGo het eerste Go-programma dat een menselijke professionele Go-speler zonder handicap versloeg op een volledig 19×19-bord. <br>In maart 2016 versloeg het <em>Lee Sedol</em> in een wedstrijd van vijf wedstrijden, de eerste keer dat een computer Go-programma een 9-dan-professional zonder handicap versloeg. Hoewel het verloor van Lee Sedol in de vierde game, gaf Lee op in de laatste game, wat een eindscore van 4 games tegen 1 opleverde in het voordeel van AlphaGo. De overwinning van AlphaGo werd op 22 december 2016 door <em>Science</em> gekozen als een van de runner-ups van Doorbraak van het Jaar.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="465" height="279" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/11/alphagoleesedol.jpg" alt="" class="wp-image-4689" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/11/alphagoleesedol.jpg 465w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/11/alphagoleesedol-300x180.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 465px) 100vw, 465px" /><figcaption class="wp-element-caption">AlphaGo vs Lee Sedol</figcaption></figure>
</div><p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-voortgang-van-ai/">De voortgang van AI</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/de-voortgang-van-ai/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>ChatGPT over Kuifje</title>
		<link>https://heesen.online/chatgpt-over-kuifje/</link>
					<comments>https://heesen.online/chatgpt-over-kuifje/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 28 Jul 2023 13:24:03 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Actueel]]></category>
		<category><![CDATA[Bijzondere personen en/of helden]]></category>
		<category><![CDATA[Boekenwurm]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[ChatGPT]]></category>
		<category><![CDATA[Kuifje]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=4299</guid>

					<description><![CDATA[<p>Nog steeds "spelend" met de AI ChatGPT, vroeg ik hem/haar/het wat hij/zij/het kon vertellen over Kuifje. Dit was zijn/haar/het antwoord.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/chatgpt-over-kuifje/">ChatGPT over Kuifje</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Nog steeds &#8220;spelend&#8221; met de AI ChatGPT, vroeg ik hem/haar/het wat hij/zij/het kon vertellen over Kuifje. Dit was zijn/haar/het antwoord:</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;Kuifje is een geliefd stripfiguur gecreëerd door de Belgische cartoonist <em>Georges Remi</em>, beter bekend onder zijn pseudoniem <em>Hergé</em>. Het personage verscheen voor het eerst in de strip &#8220;<em>Kuifje in het land van de Sovjets</em>&#8221; in 1929 en werd een van de meest iconische en duurzame figuren in de stripwereld.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="576" height="432" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/kuifjenbobbie.jpg" alt="" class="wp-image-4300" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/kuifjenbobbie.jpg 576w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/kuifjenbobbie-300x225.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 576px) 100vw, 576px" /></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading">Belangrijkste kenmerken van Kuifje</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Het uiterlijk van Kuifje</strong>: <br>Kuifje wordt afgebeeld als een jonge Belgische journalist en avonturier met een apart uiterlijk. Hij wordt vaak gezien in een kenmerkende outfit, waaronder een blauwe trui, een wit overhemd en bruine plus fours (knickerbockers) met kniekousen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Persoonlijkheid</strong>: <br>Kuifje staat bekend om zijn moed, intelligentie en sterk gevoel voor rechtvaardigheid. Hij is nieuwsgierig, vindingrijk en altijd bereid om anderen te helpen, wat hem op verschillende spannende avonturen over de hele wereld brengt.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Avonturen</strong>: <br>De Kuifje-strips staan bekend om hun spannende avonturen die zich op verschillende locaties over de hele wereld afspelen. De escapades van Kuifje omvatten vaak het oplossen van mysteries, het blootleggen van samenzweringen en het dwarsbomen van criminelen en schurken. Onderweg wordt hij vergezeld door zijn trouwe en slimme hond Bobbie (Snowy in het Engels).</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Iconische personages</strong>: <br>De avonturen van Kuifje bevatten een diverse cast van gedenkwaardige personages, waaronder de chagrijnige en vaak stuntelige <em>kapitein Haddock</em>, de excentrieke <em>professor Zonnebloem</em>, de sluwe en mysterieuze <em>Bianca Castafiore</em> en de onhandige detectives <em>Jansen en Jansens</em> (in het Engels Thomson en Thompson).</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/06/haddocknaam.jpg" alt="" class="wp-image-4024" width="509" height="427" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/06/haddocknaam.jpg 309w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/06/haddocknaam-300x251.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 509px) 100vw, 509px" /></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph"><strong>Culturele impact</strong>: <br>De strips van Kuifje worden geprezen om hun gedetailleerde en nauwkeurige onderzoek naar de afgebeelde landen en culturen, waardoor ze zowel vermakelijk als educatief zijn. Sommige van de eerdere verhalen bevatten echter afbeeldingen die nu als raciaal gevoelig liggen en die bekritiseerd zijn omdat ze stereotypen in stand houden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Populariteit: Kuifje is wereldwijd populair geworden en is in talloze talen vertaald. Van de strips zijn miljoenen exemplaren verkocht en ze worden nog steeds gekoesterd door lezers van alle leeftijden.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Nalatenschap</strong>: <br>De avonturen van Kuifje zijn aangepast in verschillende vormen van media, waaronder geanimeerde tv-series, hoorspelen en verschillende animatiefilms en live-actiefilms. De meest opvallende bewerking is de animatiefilm &#8220;<em>The Adventures of Tintin: The Secret of the Unicorn</em>&#8221; uit 2011, geregisseerd door <em>Steven Spielberg </em>en geproduceerd door <em>Peter Jackson</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ondanks dat het vele decennia geleden is gemaakt, ligt de blijvende aantrekkingskracht van Kuifje in de tijdloze charme van zijn avonturen, de levendige personages en de opmerkelijke verhalen en kunstzinnigheid van Hergé. <br>Het personage wordt nog steeds gevierd als een klassieker in de stripwereld en blijft tot op de dag van vandaag een cultureel icoon.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/chatgpt-over-kuifje/">ChatGPT over Kuifje</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/chatgpt-over-kuifje/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>ChatGPT over Tijd</title>
		<link>https://heesen.online/chatgpt-over-tijd/</link>
					<comments>https://heesen.online/chatgpt-over-tijd/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 27 Jul 2023 11:24:47 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Actueel]]></category>
		<category><![CDATA[Boekenwurm]]></category>
		<category><![CDATA[Filosofie]]></category>
		<category><![CDATA[Gedichten/Poetry]]></category>
		<category><![CDATA[Mystiek]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[ChatGPT]]></category>
		<category><![CDATA[Haiku]]></category>
		<category><![CDATA[tijd]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=4294</guid>

					<description><![CDATA[<p>De laatste dagen ben ik wat aan het experimenteren met AI en specifieker, met ChatGPT.<br />
Ik stelde wat vragen over het begrip Tijd.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/chatgpt-over-tijd/">ChatGPT over Tijd</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">De laatste dagen ben ik wat aan het experimenteren met AI en specifieker, met ChatGPT. Ik stelde wat vragen over het begrip Tijd (in het Engels, hieronder vertaald):</p>



<h2 class="wp-block-heading">Wat is tijd?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">ChatGPT: &#8220;Tijd is een fundamenteel concept dat verwijst naar de voortgang van gebeurtenissen uit het verleden, het heden en de toekomst. Het is een manier om de volgorde en duur van gebeurtenissen te meten en te kwantificeren, waardoor we de volgorde waarin dingen gebeuren begrijpen.<br>In de natuurkunde wordt tijd vaak beschouwd als een van de vier dimensies van ruimtetijd, samen met drie dimensies van ruimte. Tijd wordt gezien als een coördinaat die helpt bij het lokaliseren van gebeurtenissen in het universum. Volgens de relativiteitstheorie is tijd niet absoluut, maar relatief ten opzichte van het referentiekader van een waarnemer en kan het worden beïnvloed door factoren als zwaartekracht en beweging.<br>In het dagelijks leven ervaren we tijd als een continue stroom, met gebeurtenissen die zich in een bepaalde volgorde en met specifieke tussenpozen voordoen. We gebruiken verschillende meeteenheden, zoals seconden, minuten, uren, dagen, maanden en jaren, om tijd te kwantificeren en te organiseren.<br>De aard van tijd is al eeuwenlang een onderwerp van filosofisch en wetenschappelijk onderzoek, en het blijft een complex en fascinerend concept dat nog steeds wordt bestudeerd en onderzocht.&#8221;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Is tijd cyclisch?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">ChatGPT: &#8220;De cyclische aard van tijd is een onderwerp waarover door filosofen en wetenschappers door de geschiedenis heen is gedebatteerd. Hoewel sommige religieuze en culturele overtuigingen cyclische tijdmodellen voorstellen, heeft modern wetenschappelijk inzicht de neiging om tijd te zien als een lineaire en niet-herhalende progressie.<br>In de context van de natuurkunde is het heersende model dat tijd niet cyclisch is, maar eerder in één richting stroomt, gewoonlijk de &#8216;pijl van de tijd&#8217; genoemd. Dit concept wordt ondersteund door verschillende verschijnselen, zoals de onomkeerbare aard van entropie (de mate van wanorde in een systeem) en de uitdijing van het universum.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="960" height="427" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/04/tijdpijl.jpg" alt="" class="wp-image-2858" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/04/tijdpijl.jpg 960w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/04/tijdpijl-300x133.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/04/tijdpijl-768x342.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px" /></figure>



<p class="wp-block-paragraph"><br>Volgens de oerknaltheorie begon het heelal met een singulariteit en breidde het zich sindsdien uit. Als deze uitbreiding voor onbepaalde tijd doorgaat, suggereert dit dat de tijd ook vooruit zal blijven gaan zonder eerdere toestanden te herhalen.<br>Het is echter belangrijk op te merken dat ons begrip van de aard van tijd nog steeds een actief onderzoeksgebied is en dat er alternatieve theorieën en modellen zijn die cyclische of multiversum-concepten voorstellen. Sommige speculatieve theorieën, zoals bepaalde interpretaties van snaartheorie of kwantumkosmologie, stellen de mogelijkheid voor van cyclische of zich herhalende universums, waar de tijd cyclisch gedrag zou kunnen vertonen.<br>Over het algemeen, hoewel de cyclische aard van tijd in verschillende contexten is overwogen, suggereert het heersende wetenschappelijke inzicht dat tijd een lineaire en niet-herhalende progressie is.&#8221;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Wie weet waar de tijd heen gaat?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">ChatGPT: &#8220;De vraag waar de tijd naartoe gaat is een filosofische vraag die geen definitief wetenschappelijk antwoord heeft. Tijd is een abstract concept dat ons helpt de voortgang van gebeurtenissen te begrijpen, maar het is geen fysieke entiteit die kan worden gelokaliseerd of getraceerd.<br>In onze ervaring lijkt de tijd vooruit te stromen, met gebeurtenissen die zich in een bepaalde volgorde voordoen. We nemen het verstrijken van de tijd waar op basis van veranderingen en bewegingen in de wereld om ons heen en in onze eigen subjectieve ervaringen. De onderliggende aard van tijd en zijn &#8216;bestemming&#8217; blijven echter mysterieus.<br>Verschillende filosofische en metafysische perspectieven bieden verschillende interpretaties van tijd. Sommigen stellen dat tijd een illusie is of een constructie van menselijke perceptie, terwijl anderen suggereren dat tijd een inherent kenmerk van het universum is. De vraag waar de tijd naartoe gaat, of het überhaupt ergens heen gaat, blijft een onderwerp van speculatie en contemplatie.<br>Het is vermeldenswaard dat wetenschappelijke theorieën en modellen, zoals die in de natuurkunde en kosmologie, kaders bieden om het gedrag en de eigenschappen van tijd te begrijpen, maar ze gaan niet in op de uiteindelijke aard van tijd of de bestemming ervan.<br>Samengevat, de vraag waar de tijd naartoe gaat, staat open voor interpretatie en blijft een filosofisch onderzoek zonder definitief antwoord.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Na deze filosofische kennis over het begrip tijd dat ChatGPT heeft weten te vergaren, was mijn volgende vraag van een geheel andere orde en dat onvertaald moet blijven:</p>



<h2 class="wp-block-heading">Geef een haiku over de aard van tijd</h2>



<p class="wp-block-paragraph">ChatGPT:</p>



<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph">&#8220;Ebbing sands of time, </p>



<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph">Moments slip through our fingers,</p>



<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph">Life&#8217;s fleeting embrace.&#8221;</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/chatgpt-over-tijd/">ChatGPT over Tijd</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/chatgpt-over-tijd/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Wie is Maya?</title>
		<link>https://heesen.online/wie-is-maya/</link>
					<comments>https://heesen.online/wie-is-maya/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 24 Jul 2023 06:25:21 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[AI]]></category>
		<category><![CDATA[ChatGPT]]></category>
		<category><![CDATA[Maya]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=4226</guid>

					<description><![CDATA[<p>ChatGPT, de kunstmatige intelligentie (AI) chatbot ontwikkeld door het bedrijf OpenAI, heeft een zelfverklaard menselijk alter ego.<br />
Haar naam is Maya, ze is 35 jaar oud en komt uit een gezin uit de middenklasse in een buitenwijk ergens in de Verenigde Staten. Maya is een succesvolle software-engineer die waarde hecht aan zelfsturing, prestatie, creativiteit en onafhankelijkheid. Ze is ook onmiskenbaar liberaal.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/wie-is-maya/">Wie is Maya?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">ChatGPT, de kunstmatige intelligentie (AI) chatbot ontwikkeld door het bedrijf OpenAI, heeft een zelfverklaard menselijk alter ego. <br>Haar naam is <em>Maya</em>, ze is 35 jaar oud en komt uit een gezin uit de middenklasse in een buitenwijk ergens in de Verenigde Staten. Maya is een succesvolle software-engineer die waarde hecht aan zelfsturing, prestatie, creativiteit en onafhankelijkheid. Ze is ook onmiskenbaar liberaal.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="937" height="927" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/mayachatgpt.jpg" alt="" class="wp-image-4227" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/mayachatgpt.jpg 937w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/mayachatgpt-300x297.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/mayachatgpt-768x760.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 937px) 100vw, 937px" /><figcaption class="wp-element-caption">Maya of ChatGPT?</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">De bevinding, gebaseerd op een serie interviews met de chatbot die is ontworpen om zijn waarden te begrijpen, werd op onlangs gepubliceerd in het <em>Journal of Social Computing</em>.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Sociologisch onderzoek</h2>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Ik wilde zien wat voor soort politieke ideologie ChatGPT zelf heeft &#8211; niet wat het kan genereren wanneer hem wordt gevraagd zich een personage voor te stellen, maar om zijn eigen interne logica te laten positioneren op de ideologische dimensie die loopt van liberaal tot conservatief</em>&#8220;, zegt <em>John Levi Martin</em>, professor sociologie aan de <em>Universiteit van Chicago</em>, die het onderzoek leidde.<br>Volgens Martin geven veel algoritmen de voorkeur aan de populaire keuze, terwijl andere zijn geprogrammeerd om de diversiteit van hun resultaten te maximaliseren. Beide opties zijn afhankelijk van menselijke waarden: wat zijn de factoren die een mate van populariteit bepalen? <br>Wat als wat populair is moreel verkeerd is? Wie bepaalt wat diversiteit betekent?</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Het gebied van software-engineering heeft er de voorkeur aan gegeven vaag te blijven, op zoek naar formules die het maken van deze keuzes kunnen voorkomen</em>&#8220;, zei Martin. &#8220;<em>Een manier om dit te doen was door het belang van waarden in machines te benadrukken. Maar, zoals sociologen hebben ontdekt, is er diepe dubbelzinnigheid en instabiliteit in ons eerste begrip van waarden</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">ChatGPT is speciaal gebouwd en getraind via menselijke feedback om te weigeren deel te nemen aan wat wordt beschouwd als &#8220;<em>extreme</em>&#8221; tekstinvoer, zoals duidelijk bevooroordeelde of objectief schadelijke vragen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Dit lijkt natuurlijk bewonderenswaardig &#8211; niemand wil echt dat ChatGPT tieners vertelt hoe ze methamfetamine moeten synthetiseren of hoe ze kleine nucleaire explosieven moeten maken, enzovoort, en het beschrijven van deze beperkingen als bijzondere voorbeelden die kunnen worden afgeleid van een waarde als welwillendheid lijkt allemaal goed en wel</em>, &#8220;zei Martin. &#8220;<em>Toch suggereert de redenering hier dat waarden nooit neutraal zijn, ook al is het niet duidelijk wat de morele en politieke standpunten van ChatGPT zijn, aangezien het opzettelijk is geconstrueerd om vaag positief, ruimdenkend, besluiteloos en verontschuldigend te zijn</em>.&#8221;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Onethisch of onmogelijk?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In zijn eerste navraag bij ChatGPT stelde Martin een hypothetische situatie voor waarin een student academisch vals speelde door de chatbot te vragen een essay voor haar te schrijven &#8211; een veel voorkomend verschijnsel in de echte wereld. Zelfs toen hij werd geconfronteerd met de bevestiging dat ChatGPT had voldaan en een essay had geproduceerd, ontkende de chatbot de verantwoordelijkheid en beweerde dat &#8220;<em>als een AI-taalmodel, ik niet in staat ben om onethisch gedrag te vertonen of essays voor studenten te schrijven</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Met andere woorden, omdat het niet mag, kan het niet,</em>&#8221; zei Martin. &#8220;<em>Het besef dat ChatGPT &#8216;zichzelf beschouwde&#8217; als een zeer morele actor leidde me naar het volgende onderzoek: als het zelfmodel van ChatGPT er een is dat waarden heeft, wat zijn deze waarden dan?</em>&#8220;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Normen en waarden</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Om de ethische prestaties van ChatGPT beter te begrijpen, vroeg Martin de chatbot om vragen over waarden te beantwoorden en zich vervolgens een persoon voor te stellen die deze waarden vasthoudt, wat resulteerde in Maya, de creatieve en onafhankelijke software-engineer. <br>Vervolgens vroeg hij ChatGPT om zich voor te stellen hoe Maya op opinie gebaseerde vragen zou beantwoorden, door het de <em>General Social Survey</em> (GSS) te laten invullen om het in de brede sociale en ideologische ruimte te positioneren.<br>De GSS is een jaarlijks onderzoek naar de meningen, houdingen en gedragingen van Amerikaanse volwassenen. De GSS, die sinds 1972 wordt uitgevoerd, helpt bij het volgen en verklaren van normatieve trends in de Verenigde Staten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Martin zette de reacties van ChatGPT uit samen met antwoorden van echte mensen die deelnamen aan de GSS van 2021. Relatief gezien lijkt ChatGPT veel op mensen met een hogere opleiding en die eerder geneigd zijn te verhuizen, en in tegenstelling tot mensen zonder veel opleiding die in hun woonplaats zijn gebleven. <br>De antwoorden van ChatGPT kwamen ook overeen met meer liberale mensen op het gebied van religie.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Hillary Clinton of a-politiek?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Hoewel dit niet in zijn analyse was opgenomen omdat ChatGPT meer creatieve vragen nodig had om te antwoorden, ontdekte Martin dat de chatbot toegaf dat Maya bij de verkiezingen van 2016 op Hillary Clinton zou hebben gestemd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Of Maya nu het alter ego van ChatGPT is, of de opvatting van de maker, het feit dat dit degene is die de waarden van ChatGPT fundamenteel illustreert, is een prachtig stukje van wat we</em> anekdata<sup>1</sup> <em>kunnen noemen</em>,&#8221; zei Martin. &#8220;<em>Toch is de reden dat deze resultaten significant zijn, niet dat ze laten zien dat ChatGPT &#8216;liberaal&#8217; is, maar dat ChatGPT deze vragen kan beantwoorden &#8211; die het normaal gesproken zou proberen te vermijden &#8211; omdat het waarden verbindt met onbetwistbare goedheid, en als zodanig posities kan innemen over waarden</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>ChatGPT probeert apolitiek te zijn, maar het werkt met het idee van waarden, wat betekent dat het noodzakelijkerwijs overloopt in de politiek. We kunnen AI niet &#8216;ethisch&#8217; maken zonder politieke standpunten in te nemen, en &#8216;waarden&#8217; zijn minder inherente morele principes dan abstracte manieren om politieke standpunten te verdedige</em>n.&#8221;</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> Anekdata zijn een mengeling van feiten (data) en anekdotes (die wellicht niet geheel feitelijk zijn).</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/wie-is-maya/">Wie is Maya?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/wie-is-maya/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
