<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>oculus Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/oculus/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/oculus/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Sun, 07 Jul 2024 12:56:06 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Constructie van het Pantheon</title>
		<link>https://heesen.online/pantheon-4/</link>
					<comments>https://heesen.online/pantheon-4/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 04 Feb 2021 07:54:59 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[beton]]></category>
		<category><![CDATA[oculus]]></category>
		<category><![CDATA[Pantheon]]></category>
		<category><![CDATA[strätlingiete kristallen]]></category>
		<category><![CDATA[Vitruvius]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://heesen.online/?p=850</guid>

					<description><![CDATA[<p>Hoe is het mogelijk dat het Pantheon al 2000 jaar oorlogen, branden, revoluties en aardbevingen, nagenoeg ongeschonden heeft kunnen doorstaan? De enige schade die is geconstateerd zijn meridiane scheuren in het onderste deel van de koepelschaal.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/pantheon-4/">Constructie van het Pantheon</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Hoe is het mogelijk dat het Pantheon al 2000 jaar oorlogen, branden, revoluties en aardbevingen, nagenoeg ongeschonden heeft kunnen doorstaan? De enige schade die is geconstateerd zijn <em>meridiane scheuren in het onderste deel van de koepelschaal.</em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Constructieve maatregelen</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Van Herwijnen</em>, in zijn intreerede in 1999 aan de <em>Technische Universiteit Eindhoven</em> getiteld: <em>Constructief ontwerpen : van Pantheon tot Millennium Dome</em>, geeft de volgende mogelijke antwoorden:</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Door vier constructieve maatregelen is het draagvermogen van de koepel in gunstige zin beïnvloed:<br>1. Door toepassing van toeslagstoffen met een lagere soortelijke massa neemt de permanente belasting van de koepelschaal in de richting van de oculus sterk af. In de rotonde werd <strong>travertin</strong> gebruikt met een soortelijke massa van 2000 kg/m3 ; in de bovenste helft van de koepel <strong>tufsteen</strong> van 1350 kg/m3. De spanningen in de koepel zouden tweemaal zo groot zijn als voor de koepel hetzelfde zware beton was toegepast als gebruikt is voor de rotonde.<br>2. Door het aanbrengen van cassette-vormige uitsparingen werd een gewichts-reductie bereikt, terwijl de meridiaan- en ringkrachten door de ribben kunnen warden overgebracht. De stijfheid van de koepelwand neemt hierdoor echter af, waardoor het gunstige effect gedeeltelijk wordt tenietgedaan. Het is niet duidelijk of deze cassettes bewust om constructieve redenen zijn aangebracht of louter uit esthetische overwegingen.</em></p>


<div class="wp-block-image is-style-default">
<figure class="aligncenter size-large"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="512" height="342" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon3.jpg" alt="" class="wp-image-832" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon3.jpg 512w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon3-300x200.jpg 300w" sizes="(max-width: 512px) 100vw, 512px" /><figcaption class="wp-element-caption"><em>Cassettes nagenoeg in lijn</em></figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph"><em><br>3. De oculus heeft als voordeel dat geen verticale belasting aanwezig is in dat gedeelte van de koepel, waar deze het meest ongunstig is, namelijk werkend laadrecht op het schaalvlak. Maar er is nog een andere reden waarom deze grote opening voor de Romeinen gunstig was.<br>Bij de uitvoering van de koepel werd het <strong>opus caementicum</strong> laagsgewijs aangebracht. Iedere laag vormde een horizontale ring die zichzelf kon dragen en voordat de laag volledig uitgehard was, al belast kon worden door de volgende laag. Daarom wordt verondersteld dat er geen volledig ondersteunende bekisting nodig was voor het dragen van het totale koepelgewicht, maar louter een stelsel van houten formelen die als sjabloon voor de koepelvorm dienden.<br>Deze bouwwijze kon moeilijk toegepast worden voor de bovenzijde van de koepel; daarom werd de schaal maar weggelaten en ontstond de grote opening. Het feit dat alle bewaarde Romeinse koepels in de top voorzien zijn van een oculus, wijst er mijns inziens op dat deze bouwwijze succesvol was.<br>4. Bij de aanzet van de koepel is een trapvormige verdikking aangebracht die de koepelschaal versterkt, maar ook een extra boven belasting geeft ter vergroting van de opnamecapaciteit voor horizontale schuifspanningen bij de oplegging.<br>Computerberekeningen van de koepel op basis van een eindig elementenmodel waarin de meridiane scheuren in het onderste deel van de koepelschaal zijn meegenomen, tonen duidelijk aan dat de trapvormige verdikking een belangrijke rol speelt in het reduceren van ring-trekspanningen.<br>De kwaliteit van het constructief ontwerp wordt mede bepaald door de vormgeving van details; in die zin spreken we ten onrechte over details. Ook bij het Pantheon is aandacht besteed aan &#8216;details&#8217;. Zo is de randprofilering van de cassettes zodanig vormgegeven, dat deze van onderen gezien voor alle posities van de cassettes in het bol vlak dezelfde breedte geeft.</em></p>



<figure class="wp-block-image size-large is-style-default"><img decoding="async" width="811" height="466" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon8.jpg" alt="" class="wp-image-853" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon8.jpg 811w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon8-300x172.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon8-768x441.jpg 768w" sizes="(max-width: 811px) 100vw, 811px" /><figcaption class="wp-element-caption"><em>Cassettes in het Pantheon</em></figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph"><em><br>In het klassieke bouwproces werd geen onderscheid gemaakt tussen het ontwerpen en maken van gebouwen. Vormgeving, materiaalkeuze en constructiewijze werden bepaald door lokale omstandigheden, traditie en voorschriften. Architectuur en techniek waren harmonieus verbonden.</em>&#8220;</p>



<p class="wp-block-paragraph">In vorige berichten hebben we gezien dat we enige vraagtekens kunnen zetten bij de achterliggende gedachtes voor de constructie van de cassettes en de oculus. Maar ook tegen die achtergrond gaan het ontwerp (architectuur) en techniek samen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Materiaal</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In de master scriptie &#8220;<em>De kracht van het Pantheon</em>&#8221; van <em>Steffie Oostendorp</em> uit 2015 (begeleider <em>Professor Moormann</em>), lees ik het volgende:</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;Een internationaal team van onderzoekers, verbonden aan onder andere de <em>Universiteit van Berkeley</em>, het <em>Lawrence Berkeley National Laboratory</em> en de <em>Cornell Universiteit</em>, heeft het op zich genomen om de exacte samenstelling van het in het Pantheon gebruikte beton te ontdekken. Deze groep wetenschappers, voornamelijk civiele en milieukundige technici, stond onder leiding van een vulkanoloog.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De uitkomsten van het onderzoek waren groot nieuws. “<em>Ancient Roman builders may be responsible for making a truly revolutionary impact on modern architecture, one massive concrete structure at a time</em>.”</p>



<h2 class="wp-block-heading">Recept van Vitruvius</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Zij hebben het Romeinse materiaal gereproduceerd naar het recept van <em>Vitruvius</em>. Dit betonmengsel, zo fijn dat het mortel genoemd kan worden, bestaat uit een mix van vulkanisch as en kalksteen. Het vulkanische as was voldoende aanwezig: Rome had immers genoeg gedoofde vulkanen in de buurt en goede verbindingswegen (alle wegen leidden immers naar Rome) om het benodigde materiaal te vervoeren. Daarnaast was kalksteen ook voorradig, al was niet elke soort kalksteen geschikt voor het maken van beton. Vitruvius meldt namelijk met nadruk dat de ideale steen om in het beton te verwerken het harde witte kalksteen was: de zachte, donkere variant was meer geschikt voor pleisterwerk.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Romeins beton</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Na het betonmengsel een half jaar te hebben laten drogen, hebben de onderzoekers het nauwkeurig bestudeerd onder een microscoop. Zij ontdekten dat er tijdens het uitharden dichte clusters van mineralen waren ontstaan. Deze mineralen waren het gevolg van de binding tussen de kalksteen en het vulkanisch as. Deze mineralen worden <em>strätlingiete kristallen</em> genoemd. Deze kristallen konden het optreden van barsten in het materiaal voorkomen door de zwakste schakels binnen het beton te<br>versterken: de zogeheten grensvlakzones. Dit zijn de dunne laagjes tussen twee lagen beton die doorgaans minder beton en meer water bevatten. Door de zwakke schakels te elimineren, hebben de Romeinen een zeer duurzame soort beton uitgevonden!</p>



<h2 class="wp-block-heading">Modern beton</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Met het moderne beton gebeurt iets vergelijkbaars, al is dit geen natuurlijk maar een chemisch proces. Aan ons huidige beton worden namelijk microvezels toegevoegd die net als de <em>strätlingiete kristallen</em> de grensvlakzones van het materiaal moeten versterken. Deze microvezels halen het echter niet bij de kristallen. Deze mineralen geven niet alleen een veel betere versteviging van het materiaal, ze zorgen er ook voor dat het beton resistent is voor corrosie. De moderne microvezels doen het laatstgenoemde niet.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar ook de functie die het Pantheon door de eeuwen heen heeft gehad, heeft bijgedragen aan haar goede conservering. Daarover meer in de volgende berichten.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/pantheon-4/">Constructie van het Pantheon</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/pantheon-4/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Indeling van het Pantheon</title>
		<link>https://heesen.online/pantheon-2/</link>
					<comments>https://heesen.online/pantheon-2/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 02 Feb 2021 10:37:51 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[oculus]]></category>
		<category><![CDATA[Pantheon]]></category>
		<category><![CDATA[Vitruvius]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://heesen.online/?p=834</guid>

					<description><![CDATA[<p>Zoals in het vorige bericht over het Pantheon in Rome al aangegeven, ga ik hier wat dieper in op de indeling van het gebouw. Het blijkt dat werkelijk niets in die indeling toevallig is.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/pantheon-2/">Indeling van het Pantheon</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Zoals in het vorige bericht over het <em>Pantheon</em> in Rome al aangegeven, ga ik hier wat dieper in op de indeling van het gebouw. Het blijkt dat werkelijk niets in die indeling toevallig is.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Indeling</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het ingangsportaal wordt gevormd door een <strong>portico</strong> met zestien granieten zuilen in drie rijen. Deze ingang ligt exact op het noorden, wat niet gebruikelijk is voor tempels die in die tijd werden gebouwd, want men richtte de ingang juist op het zuiden zodat het interieur zo lang mogelijk verlicht werd door het zonlicht.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tussen de acht zuilen van de voorste rij zitten zeven openingen, waarvan de middelste precies in lijn ligt met de grote bronzen deur die toegang geeft tot de centrale hal. In deze ruimte past exact een bol met een diameter van 43,3 meter. </p>


<div class="wp-block-image is-style-default">
<figure class="aligncenter size-large"><img decoding="async" width="318" height="266" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon5.jpg" alt="" class="wp-image-835" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon5.jpg 318w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon5-300x251.jpg 300w" sizes="(max-width: 318px) 100vw, 318px" /><figcaption class="wp-element-caption"><em>In het Patheon past precies een bo</em>l</figcaption></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading">Bolvorm</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Al in de klassieke oudheid beschouwde men de bol als de meest zuivere geometrische vorm. De onderste helft van de bol past in een cilindervormige <strong>rotonde</strong>, met een wanddikte van 6,4 meter, die voorzien is van nissen en marmeren panelen. De bovenste helft van de bol past in een <strong>koepel</strong>, met een naar boven toe afnemende wanddikte tot ongeveer 1,2 meter. Aan de binnenzijde van de koepel zijn in het onderste deel cassettevormige uitsparingen aangebracht. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Cassettes</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Er zijn in totaal 5 rijen van elk 28 cassettes. Die cassettes zijn echter niet mooi in een symmetrisch verloop aangebracht. En op het eerste gezicht lijkt het een onlogische ordening. Een symmetrische opbouw zou veel eenvoudiger geweest zijn bij de constructie; dat daarvan is afgeweken doet vermoeden dat die 5 rijen van 28 cassettes een speciale betekenis hebben.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Zon, maan en planeten</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De 5 rijen staan voor de 5, met het blote oog, zichtbare planeten: <em>Mercurius, Venus, Mars, Jupiter</em> en <em>Saturnus</em> en 28 staat voor de, volgens <em>Vitruvius</em>, &#8220;<em>28 dagen en ongeveer 1 uur dat de maan er overdoet om weer terug te keren in het sterrenbeeld vanwaar zij vertrok</em>.&#8221; Vitruvius (85 &#8211; 20 v.Chr.) was een Romeinse architect en ingenieur en schrijver van het 10 delige boekwerk: &#8220;<em>De Architectura libri decem</em>&#8220;. Het werd het bouwkundig standaardwerk voor vele eeuwen na hem.</p>


<div class="wp-block-image is-style-default">
<figure class="aligncenter size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="761" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon6-1024x761.jpg" alt="" class="wp-image-836" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon6-1024x761.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon6-300x223.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon6-768x570.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon6.jpg 1170w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption"><em>Verlichte cassette in het Pantheon</em></figcaption></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading">Perfecte Getallen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Er zou ook een wiskundige verklaring kunnen zijn voor het gebruik van het getal 28.  Het is namelijk het 2e <em>Perfecte Getal</em>. Perfecte getallen zijn getallen die gelijk zijn aan de som van hun echte delers. Bijvoorbeeld: 6=1+2+3 en 28=1+2+4+7+14.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Perfecte (of volmaakte) getallen zijn zeer zeldzaam. In de Oudheid kende men verder alleen nog 496 en 8128 als perfecte getallen. Euclides bewees al (stelling 36 in boek IX van &#8220;<em>De Elementen</em>&#8220;) dat 2<sup>k-1</sup>(2<em><sup>k</sup></em>−1) een perfect getal is, als 2<em><sup>k</sup></em>−1 een priemgetal is en <em>k</em>&gt;1.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Oude Grieken (en dus de Romeinen) kenden alleen de eerste vier perfecte getallen: 6, 28, 496 en 8128.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Nicomachus van Gerasa</em> vermeldde rond het jaar 100 in zijn boek &#8220;<em>Introductio Arithmeticae</em>&#8221; de volgende stellingen over perfecte getallen, zonder deze overigens te bewijzen (inmiddels is bekend dat stelling 1 en 3 onjuist zijn):</p>



<ol class="wp-block-list">
<li><em>Het n-de perfecte getal heeft n cijfers.</em></li>



<li><em>Alle perfecte getallen zijn even.</em></li>



<li><em>Perfecte getallen eindigen alternerend op een 6 of een 8.</em></li>



<li><em>Perfecte getallen zijn te schrijven als 2<sup>n−1</sup>(2<sup>n</sup>−1) als 2<sup>n</sup>−1 een priemgetal is (zie ook boven).</em></li>



<li><em>Er zijn oneindig veel perfecte getallen.</em></li>
</ol>



<p class="wp-block-paragraph">Deze stellingen zijn in Europa vanaf toen eeuwenlang voor waar aangenomen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Equinox</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In de top is een ronde lichtopening, de zogenaamde <strong>oculus</strong>, met een diameter van ongeveer 9 meter. Het zonlicht dat door deze opening naar binnen valt, geeft niet alleen de data van <strong>equinoxen</strong> en zonnewendes aan, maar ook de uren van de dag. Equinoxen zijn nachteveningspunten in lente (20 maart) en herfst (23 september): dag en nacht duren dan elk 12 uur.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In feite maakt het zonlicht, dat door de oculus naar binnen valt, elke dag een rondgang door het interieur van het Pantheon. Op 21 april, om 12 uur, staat de zon zo hoog dat het licht door de oculus precies op de ingangsdeur valt. Dat kan geen toeval zijn: op 21 april herdenken de Romeinen de stichting van hun stad. Volgens de legende is de stad Rome namelijk op 21 april in 753 v.Chr. gesticht.</p>


<div class="wp-block-image is-style-default">
<figure class="aligncenter size-large is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="479" height="685" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon7.jpg" alt="" class="wp-image-837" style="width:684px;height:978px" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon7.jpg 479w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/pantheon7-210x300.jpg 210w" sizes="auto, (max-width: 479px) 100vw, 479px" /><figcaption class="wp-element-caption"><em>Ingang van Pantheon op 21 april</em></figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Bij de rondgang van het zonlicht door het Pantheon blijven een paar nissen altijd onbelicht. In deze nissen stonden beelden van goden uit de Onderwereld; een plek waar de zon nooit schijnt&#8230;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het gebied van de equinoxen valt samen met de horizontale strook tussen de <strong>attica</strong> en de eerste rij cassettes van de koepel. Een attica is een verhoogde dakrand.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Er wordt ook wel gesteld dat de oculus er louter was voor licht in het gebouw, dat verder geen ramen heeft. De door het gat binnen vallende regen en sneeuw worden afgevoerd doordat de vloer licht hellend is en al sinds de oudheid kleine gaatjes naar een afvoersysteem bevat.</p>



<hr class="wp-block-separator has-css-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Spook pediment</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wat ook opvalt bij de ingang, is dat er achter het voorste pediment (driehoek op pilaren) nog de contouren van een hoger gelegen &#8220;<em>spookpediment</em>&#8221; zichtbaar zijn. </p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Mark Wilson-Jones</em>, een Britse specialist op het gebied van architectuur, meent een verklaring te hebben voor dit “spookpediment”. Hij suggereert dat eerst de rotunda gebouwd is en daarna het ‘<em>intermediate block</em>’ met een begin voor het pediment. Op dat moment waren de zuilen voor de <em>pronaos</em> echter nog niet voorhanden. Toen er wel zuilen arriveerden uit <em>Egypte</em> en <em>Syene</em>, bleken ze 3,05 meter te kort te zijn om het pediment op de beoogde hoogte te plaatsen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens <em>Wilson-Jones</em> komt het beoogde ontwerp hierdoor niet goed tot zijn recht. “<em>The intended design worked better from an urban viewpoint too. Seen from ground level, a larger portico would have concealed the rotunda completely. Thus the surprise of entering a great domed interior (…) would have been even more dramatic</em>”. Deze theorie vindt steeds meer bijval.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Britse historicus <em>Thorsten Opper</em> bijvoorbeeld is het compleet met Wilson-Jones eens: “<em>It appears from a number of detailed observations (…) that the initial design envisaged monolithic shafts even taller, at 50 feet</em>”. Het ‘intermediate block’ past volgens beiden niet in het ontwerp van het Pantheon zoals het er nu uitziet.<br>Hierdoor worden de vermoedens sterker dat de<em> pronaos</em> het blok had moeten verbergen.</p>


<div class="wp-block-image is-style-default">
<figure class="aligncenter size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="363" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/spookpediment-1024x363.jpg" alt="" class="wp-image-904" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/spookpediment-1024x363.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/spookpediment-300x106.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/spookpediment-768x272.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/02/spookpediment.jpg 1134w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption"><em>Links de situatie zoals het nu is, rechts zoals eigenlijk de bedoeling was&#8230;</em></figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Dezelfde <em>Opper</em> wijt het gebruik van de te korte zuilen aan het feit dat de zuilen een enorme afstand over land en zee moesten afleggen. Dit was al een hele uitdaging voor het transport van de huidige zuilen, maar met grotere en veel zwaardere zuilen zou deze reis onmogelijk zijn geweest. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het kan ook zijn dat hier &#8220;<em>niets zo permanent is als het tijdelijke</em>&#8220;, met andere woorden: dat tijdens de bouw de langere zuilen nog niet waren gearriveerd en men vast met de kortere zuilen de bouw voortzette. De langere zuilen arriveerden nooit of werden uiteindelijk elders ingezet.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/pantheon-2/">Indeling van het Pantheon</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/pantheon-2/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
