<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>presentisme Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/presentisme/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/presentisme/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Wed, 21 May 2025 15:55:41 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Leven we in het nu of is het een illusie?</title>
		<link>https://heesen.online/leven-we-in-het-nu-of-is-het-een-illusie/</link>
					<comments>https://heesen.online/leven-we-in-het-nu-of-is-het-een-illusie/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 21 May 2025 15:54:52 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Actueel]]></category>
		<category><![CDATA[Filosofie]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[absentïsme]]></category>
		<category><![CDATA[contextualisme]]></category>
		<category><![CDATA[eternalisme]]></category>
		<category><![CDATA[George Santayana]]></category>
		<category><![CDATA[nostalgie]]></category>
		<category><![CDATA[ontologie]]></category>
		<category><![CDATA[presentisme]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7027</guid>

					<description><![CDATA[<p>Ergens op deze site had ik het al eens over het presentisme, maar dan vooral in geschiedkundige zin. Er is ook een filosofische term 'presentisme' en daar is dit bericht aan gewijd.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/leven-we-in-het-nu-of-is-het-een-illusie/">Leven we in het nu of is het een illusie?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Ergens op deze site had ik het al eens over het <em>presentisme</em>, maar dan vooral in geschiedkundige zin. Er is ook een filosofische term &#8216;presentisme&#8217; en daar is dit bericht aan gewijd.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Over de valkuilen van het presentisme</h2>



<p class="wp-block-paragraph">We leven in een tijd waarin het heden koning is. Wat trending is, domineert het gesprek. Nieuws van gisteren voelt als antiek, en toekomstplannen worden vaak ondergeschikt gemaakt aan directe resultaten. Maar wat gebeurt er als we het verleden en de toekomst uit ons morele gezichtsveld wissen? <br>Welkom in de filosofische wereld van het <em>presentisme</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">We moeten wel benadrukken dat we het gaan hebben over de <em>filosofische betekenis</em> van &#8216;<em>presentisme</em>&#8216;, want er zijn verschillende vakgebieden die de term anders interpreteren. Zie hieronder.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Wat is presentisme?</h2>



<h3 class="wp-block-heading">1. Filosofie van de tijd (ontologie)</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Presentisme</strong> is hier een opvatting over wat werkelijk <em>bestaat</em> in de tijd.</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Definitie:</strong> Alleen het heden bestaat werkelijk. Verleden en toekomst zijn niet echt, behalve als herinneringen of verwachtingen in het bewustzijn.</li>



<li><strong>Tegenhanger:</strong> <em>Eternalisme</em>, dat stelt dat verleden, heden en toekomst allemaal even werkelijk bestaan (zoals op een tijdlijn).</li>



<li><strong>Implicatie:</strong> Tijd is dynamisch, het <em><strong>nu</strong></em> is speciaal en uniek. Verleden gebeurtenissen zijn voorbij, toekomstgebeurtenissen bestaan nog niet.</li>
</ul>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="445" height="545" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/05/presentism1.jpg" alt="" class="wp-image-7030" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/05/presentism1.jpg 445w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/05/presentism1-245x300.jpg 245w" sizes="(max-width: 445px) 100vw, 445px" /></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading">2. Historiografie (geschiedwetenschap)</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Presentisme</strong> verwijst hier naar het <em>beoordelen van het verleden met normen en waarden uit het heden</em>.</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Definitie:</strong> Het interpreteren of veroordelen van historische gebeurtenissen of personen met hedendaagse maatstaven (bijv. morele of sociale standaarden).</li>



<li><strong>Kritiek:</strong> Dit kan leiden tot onrechtvaardige oordelen of simplificatie van het verleden, doordat men geen rekening houdt met de context van de tijd.</li>



<li><strong>Tegenhanger:</strong> <em>Historisch relativisme</em> of <em>contextualisme</em> – waarbij men probeert mensen en gebeurtenissen te begrijpen binnen hun eigen tijdskader en morele/sociale standaard.</li>
</ul>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="719" height="405" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/presentism.jpg" alt="" class="wp-image-6550" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/presentism.jpg 719w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/presentism-300x169.jpg 300w" sizes="(max-width: 719px) 100vw, 719px" /></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading">3. <strong>Cultuuranalyse en sociologie</strong></h3>



<p class="wp-block-paragraph">Hier verwijst presentisme naar een <em>maatschappelijke nadruk op het heden ten koste van verleden en toekomst.</em></p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Definitie:</strong> Een cultuur of mentaliteit waarin het “<em><strong>nu</strong></em>” centraal staat – denk aan constante actualisering, kortetermijndenken, en het verdwijnen van historische bewustheid.</li>



<li><strong>Toepassing:</strong> In analyses van sociale media, politiek, economie of onderwijs, waar snelle feedback en directe resultaten belangrijker lijken dan duurzaamheid of geschiedenis.</li>
</ul>



<h3 class="wp-block-heading">4. <strong>Psychologie (tijdsperspectief)</strong></h3>



<p class="wp-block-paragraph">In deze context verwijst presentisme naar een <em>mentale gerichtheid op het heden</em>, soms in tegenstelling tot toekomstgerichtheid of <em>nostalgie</em>.</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Definitie:</strong> Mensen met een sterk presentistisch tijdsperspectief leven bij de dag, zijn impulsiever of minder bezig met lange termijnplanning.</li>



<li><strong>Onderzoek:</strong> Komt vaak voor bij jonge mensen, maar ook bij mensen met ADHD, verslavingen of stress. Kan positieve of negatieve gevolgen hebben, afhankelijk van context.</li>
</ul>



<h3 class="wp-block-heading">5. <strong>Werk- en organisatiekunde</strong></h3>



<p class="wp-block-paragraph">In sommige HR-contexten wordt “presentisme” gebruikt als <em>het fenomeen waarbij werknemers fysiek aanwezig zijn op het werk, maar geestelijk niet productief zijn.</em></p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Belang:</strong> Presentisme kan een groter probleem zijn dan <em>absenteïsme</em>, omdat het minder zichtbaar is en langdurige gevolgen kan hebben. Kan een voorbode van een &#8216;burn-out&#8217; zijn.</li>



<li><strong>Definitie:</strong> Iemand komt werken ondanks ziekte, stress of burn-out, wat de productiviteit schaadt.</li>



<li><strong>Tegenhanger:</strong> <em>Absenteïsme</em> (afwezigheid op de werkplek).</li>
</ul>



<h2 class="wp-block-heading">De cultuur van het nu in filosofische zin</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In veel opzichten leeft in onze cultuur het presentisme al. Sociale media belonen onmiddellijkheid: de post van vandaag krijgt <em>likes</em>, die van gisteren is vergeten. Politieke beslissingen worden vaak genomen met oog op de volgende verkiezingen, niet op het volgende decennium. Ook de economische drang naar groei en winst laat weinig ruimte voor langetermijndenken. In deze context zijn verleden en toekomst ondergeschikt aan de directe bevrediging van het nu.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het geweten in tijd</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Maar wat gebeurt er met onze ethiek als alleen het heden telt en verleden en toekomst wegvallen? </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het wordt moeilijker om morele verantwoordelijkheid te nemen voor historische onrechtvaardigheden, zoals kolonialisme of slavernij, als het verleden wordt beschouwd als iets dat &#8216;<em>niet meer bestaat</em>&#8216;. En als de toekomst niet bestaat zal ons plichtsbesef tegenover toekomstige generaties verzwakken: waarom zou je offers brengen voor mensen die nog niet bestaan?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Filosofen zoals <em>Emmanuel Levinas</em><sup>1</sup> en <em>Hans Jonas</em><sup>2</sup> pleitten juist voor een ethiek die het <em>Andere</em> en de <em>Toekomst</em> centraal stelt. <em>Jonas</em> formuleerde het principe van verantwoordelijkheid: handel zo dat de gevolgen van jouw handelen ook het voortbestaan van menselijk leven op lange termijn mogelijk maken.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Geschiedenis herhaalt zich (als we haar vergeten)</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De uitspraak &#8220;<em>Een geschiedenis die niet wordt geleerd, is gedoemd zich te herhalen</em>&#8221; (vaak toegeschreven aan <em>George Santayana</em><sup>3</sup>) blijkt maar al te vaak waar. Enkele voorbeelden waarin deze les pijnlijk duidelijk werd:</p>



<ol class="wp-block-list">
<li><strong>Economische crises:</strong> De beurskrach van 1929 en de kredietcrisis van 2008 ontstonden beide door speculatie, schulden en falende regulering. Ondanks eerdere rampen werden dezelfde fouten opnieuw gemaakt.</li>



<li><strong>Autoritaire regimes:</strong> Na de instabiliteit van het interbellum kwam Hitler aan de macht. In recente decennia zijn wereldwijd autocratische leiders opgestaan in vergelijkbare omstandigheden van economische en sociale onvrede.</li>



<li><strong>Genocides:</strong> De Rwandese genocide (1994) had duidelijke parallellen met eerdere genocides, maar internationale actie bleef uit. Haatpropaganda en etnische spanningen werden opnieuw onderschat.</li>



<li><strong>Militaire interventies:</strong> De oorlogen in Vietnam en Irak tonen hoe westerse mogendheden keer op keer dezelfde fouten maken in buitenlandse inmenging, zonder rekening te houden met lokale context.</li>



<li><strong>Milieurampen:</strong> Problemen als klimaatverandering zijn een echo van eerdere milieuschandalen (DDT, asbest, olierampen), waarbij economische belangen de gezondheid van mens en planeet ondergeschikt maakten.</li>
</ol>



<h2 class="wp-block-heading">Tijd als moreel kompas</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien is tijd niet alleen een meeteenheid, maar ook een moreel instrument. Door het verleden te erkennen, er lering uit te trekken en er verantwoordelijkheid voor te nemen, geven we betekenis aan het heden. En door ons te richten op de toekomst, geven we richting aan ons handelen nu.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> <strong>Emmanuel Levinas</strong>&nbsp;(1906-1995) was een&nbsp;Frans-joodse&nbsp;filosoof&nbsp;van&nbsp;Litouwse&nbsp;afkomst. Wijsgerig gezien was hij een&nbsp;fenomenoloog&nbsp;en&nbsp;existentialist. Levinas koesterde aanvankelijk een grote bewondering voor&nbsp;<em>Heidegger</em>&nbsp;maar in de verdere ontwikkeling van zijn denkweg heeft Levinas een zeer fundamentele kritiek ontwikkeld op het denken van Heidegger én op de existentieel fenomenologische traditie in zijn geheel. Heidegger was een actief lid van de&nbsp;NSDAP&nbsp;en dit kan een bijkomende oorzaak zijn geweest van de (wijsgerige) breuk tussen Levinas en Heidegger.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De kritiek van Levinas op de fenomenologische traditie luidde dat er vanaf het begin geen ruimte was voor de&nbsp;<em>Ander</em>. Het belang van dit begrip, dat het meest kenmerkende aspect van zijn denken vormt, blijkt uit het feit dat hij het consistent met een hoofdletter aanduidt.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>2</sup> <strong>Hans Jonas</strong>&nbsp;(1903-1993) was een&nbsp;Joodse&nbsp;Duits-Amerikaanse&nbsp;filosoof&nbsp;die tot 1935 woonde en werkte in Duitsland, vervolgens in&nbsp;Israël&nbsp;en&nbsp;Canada&nbsp;en ten slotte van 1955 tot aan zijn dood in de Verenigde Staten. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Jonas is de grondlegger van de existentieel-fenomenologische bestudering van het&nbsp;gnosticisme. Daarnaast heeft hij even grote faam verworven door zijn toekomstgericht praktisch-filosofisch nadenken over de beginselen van de&nbsp;ethiek&nbsp;in ons tijdperk van enorme technologische vooruitgang en de daarmee gepaard gaande menselijke verantwoordelijkheid voor mens, dier en aarde. Hij werkt dit met name uit in zijn in 1979 verschenen&nbsp;<em>Das Prinzip Verantwortung. Versuch einer Ethik für die technologische Zivilisation</em>. De Nederlandse vertaling kwam uit in 2011&nbsp;<em>Het principe verantwoordelijkheid. Een ethiek voor de technologische civilisatie</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">3 <strong>George Santayana</strong>, geboren&nbsp;<em>Jorge Agustín Nicolás Ruiz de Santayana y Borrás</em>&nbsp;(1863–1952) was een&nbsp;Spaans-Amerikaans&nbsp;schrijver, dichter en&nbsp;filosoof. Hij hield zijn leven lang de Spaanse nationaliteit, maar schreef al zijn werken in het&nbsp;Engels.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>“Those who cannot remember the past are condemned to repeat it.”<br></strong><em>— George Santayana &#8220;Life of Reason, Reason in Common Sense&#8221;</em>, Scribner&#8217;s, 1905, p. 284</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/leven-we-in-het-nu-of-is-het-een-illusie/">Leven we in het nu of is het een illusie?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/leven-we-in-het-nu-of-is-het-een-illusie/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Presentisme</title>
		<link>https://heesen.online/presentisme/</link>
					<comments>https://heesen.online/presentisme/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 29 Dec 2024 14:18:08 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Actueel]]></category>
		<category><![CDATA[Filosofie]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[anachronisme]]></category>
		<category><![CDATA[Marc Bloch]]></category>
		<category><![CDATA[presentisme]]></category>
		<category><![CDATA[slavernij]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=6541</guid>

					<description><![CDATA[<p>Presentisme is een manier van historische analyse waarbij hedendaagse ideeën en perspectieven anachronistisch worden geïntroduceerd in voorstellingen of interpretaties van het verleden. </p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/presentisme/">Presentisme</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<h2 class="wp-block-heading">Wat is het?</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Presentisme</strong> is een manier van historische analyse waarbij hedendaagse ideeën en perspectieven anachronistisch worden geïntroduceerd in voorstellingen of interpretaties van het verleden. <br>Verscheidene moderne historici trachten in hun werk presentisme te vermijden omdat zij geloven dat het tot een verkeerd inzicht in hun onderwerp leidt. Zij menen namelijk dat je het verleden moet benaderen met de ideeën en perspectieven van die tijd in het achterhoofd om het verleden echt te kunnen begrijpen.<br>Sinds eind jaren 80 is presentisme weer populair geworden onder sommige wetenschapshistorici. De meesten trekken een grens tussen een <em>goede vorm van presentisme</em> en <em>typisch anachronisme</em>, maar waar de grens getrokken moet worden, blijft een open vraag.<br>De Franse historicus <em>Marc Bloch</em><sup>1</sup> benadrukte dat geschiedenis een vak is dat het verleden probeert te begrijpen op zijn eigen voorwaarden. Toch wordt presentisme in toenemende mate gebruikt bij publieke debatten over historische onrechtvaardigheden.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="390" height="520" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/marcbloch.jpg" alt="" class="wp-image-6549" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/marcbloch.jpg 390w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/marcbloch-225x300.jpg 225w" sizes="(max-width: 390px) 100vw, 390px" /><figcaption class="wp-element-caption">Marc Bloch (1886-1944)</figcaption></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading">Slavernijverleden en morele oordelen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het slavernijverleden is een van de meest beladen onderwerpen in de moderne geschiedschrijving. Het roept vragen op over morele verantwoordelijkheid, herstelbetalingen en de manier waarop we historische figuren en instellingen beoordelen. In deze discussies speelt het begrip <em>presentisme</em> een cruciale rol. Presentisme verwijst naar de neiging om <strong><em>historische</em></strong> gebeurtenissen en personen te beoordelen vanuit de waarden en normen van het <em><strong>heden</strong></em>. Hoewel dit perspectief kan helpen bij het betrekken van geschiedenis op hedendaagse kwesties, brengt het ook risico’s met zich mee, zoals het vervormen van de historische context.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Atlantische slavenhandel en het slavernijsysteem waren lange tijd algemeen geaccepteerd in samenlevingen in <em>Europa, Afrika </em>en<em> Amerika</em>. Het gebruik van dwangarbeid, en de rechtvaardigingen daarvoor, waren ingebed in economische en sociale structuren van destijds. <br>Veel historische figuren, zoals <em>Nederlandse</em> kooplieden en <em>Amerikaanse</em> grondleggers, worden nu kritisch beoordeeld vanwege hun betrokkenheid bij slavernij. Dit gebeurt vaak zonder rekening te houden met de heersende opvattingen en moraal van hun tijd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een voorbeeld is de discussie over standbeelden en monumenten. In Nederland roept het standbeeld van J<em>an Pieterszoon Coen</em> bijvoorbeeld controverse op vanwege zijn rol in de <em>VOC</em> en de slavernij. <br>Critici van presentisme stellen dat het verwijderen van dergelijke standbeelden een gevaarlijke vorm van geschiedvervalsing is, terwijl voorstanders van deze acties beargumenteren dat dergelijke symbolen niet langer passend zijn in een samenleving die streeft naar gelijkheid en rechtvaardigheid. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Wie heeft gelijk? Zijn er voor- en nadelen te benoemen?</p>



<h2 class="wp-block-heading">Voordelen van Presentisme</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Presentisme kan ook voordelen hebben.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het maakt geschiedenis relevant voor het heden door morele en ethische lessen te trekken. Het slavernijverleden wordt in toenemende mate besproken in termen van hedendaagse waarden zoals mensenrechten en gelijkheid. Dit helpt om bewustzijn te creëren over hoe structureel racisme en ongelijkheid vandaag de dag nog steeds voortkomen uit historische systemen van onderdrukking.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="719" height="405" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/presentism.jpg" alt="" class="wp-image-6550" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/presentism.jpg 719w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/presentism-300x169.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 719px) 100vw, 719px" /></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Daarnaast biedt presentisme een middel om verantwoordelijkheid te nemen voor historische onrechtvaardigheden. Herstelbetalingen, excuses en educatieve initiatieven worden vaak gerechtvaardigd vanuit een moreel perspectief dat voortkomt uit hedendaagse idealen. Het recente besluit van de <em>Nederlandse</em> regering om formeel excuses aan te bieden voor haar rol in het slavernijverleden is een voorbeeld van hoe hedendaagse waarden het historische debat kunnen sturen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Nadelen van Presentisme</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ondanks deze voordelen brengt presentisme ook nadelen, met zich mee.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een daarvan is het verlies van nuance in de geschiedschrijving. Door historische figuren uitsluitend te beoordelen op basis van hedendaagse normen, riskeren we een eenzijdig en vervormd beeld te creëren. Dit kan leiden tot simplificatie van complexe historische processen en het negeren van de context waarin deze processen plaatsvonden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een ander risico is de polarisatie die kan ontstaan door morele veroordelingen van het verleden. Discussies over slavernij en racisme zijn vaak emotioneel geladen en kunnen leiden tot verdeeldheid binnen samenlevingen. Dit is zichtbaar in de verhitte debatten over de koloniale geschiedenis in <em>Nederland</em>, waar sommige groepen zich aangevallen voelen door de nadruk op collectieve schuld en verantwoordelijkheid.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> <strong>Marc Léopold Benjamin Bloch</strong> (1886-1944) was een Frans historicus. Hij bezorgde de Franse historische school een reputatie die tot ver buiten Europa reikt. Zijn invloed ligt op het terrein van de middeleeuwse cultuurgeschiedenis en mentaliteitsgeschiedenis. In zijn postuum verschenen <em>Apologie</em> (in het Engels <em>The Historian&#8217;s Craft</em>) gaf Bloch zijn visie op de taken en verantwoordelijkheid van de geschiedschrijving. Dit boek bood theoretische ondersteuning aan de praktijk van de historici en keert zich tegen het historisme. Bloch bracht ook het standpunt naar voren dat het vak van de historicus niet oordelend mag zijn – dat de historicus moet proberen te verklaren en te beschrijven in plaats van te evalueren in normatieve termen. Op een bepaald punt in zijn werk merkt Bloch op dat ‘<em>de manie om oordelen te vellen</em>’ een ‘<em>satanische vijand van de ware geschiedenis</em>’ is.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/presentisme/">Presentisme</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/presentisme/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
