<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Vikingen Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/vikingen/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/vikingen/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Sun, 04 Oct 2026 11:40:50 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Groenland en Erik de Rode</title>
		<link>https://heesen.online/groenland-en-erik-de-rode/</link>
					<comments>https://heesen.online/groenland-en-erik-de-rode/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 23 Dec 2025 16:04:32 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Erik de Rode]]></category>
		<category><![CDATA[Groenland]]></category>
		<category><![CDATA[Vikingen]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7582</guid>

					<description><![CDATA[<p>Sinds gisteren (22-12-25) is Groenland weer in het nieuws door de oprispingen van de Amerikaanse President. Ik duik eens in de historie van Groenland en met name het relaas van Erik de Rode, de eerste Viking op Groenland.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/groenland-en-erik-de-rode/">Groenland en Erik de Rode</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Sinds gisteren (22-12-25) is <em>Groenland</em> weer in het nieuws door de oprispingen van de <em>Amerikaanse President</em>. Ik duik eens in de historie van Groenland en met name het relaas van <em>Erik de Rode</em>, de eerste Viking op Groenland.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens de legende die in de sagen wordt verteld, werd Erik de Rode voor drie jaar uit <em>IJsland</em> verbannen omdat hij tijdens een gevecht een andere man had gedood. Hij gebruikte die tijd om het ruige eiland Groenland te verkennen. Toen hij terug mocht keren, overtuigde hij andere Vikingen ervan om zich samen met hem op het nieuwe eiland te vestigen, en werd hij het hoofd van Groenland. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Wordt dit verhaal over de kolonisatie van Groenland door de archeologie ondersteund of is het slechts een mooi verhaal?</p>



<h2 class="wp-block-heading">Erik de Rode: een legende is geboren</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Rond 950 verwelkomde <em>Thorvald Asvaldson</em> een zoon genaamd <em>Erik</em> in de wereld. De roodharige Erik werd geboren in Noorwegen, tijdens het bewind van <em>Haakon de Goede</em>. Toen Thorvald echter een andere Viking doodde, werd hij veroordeeld tot ballingschap en migreerde het gezin naar <em>Drangar</em> in het noordwesten van <em>IJsland</em>, dat voor het eerst werd bewoond in 874.</p>



<h3 class="wp-block-heading">IJsland</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Tegen de tijd dat Thorvald en zijn familie in IJsland aankwamen, was de concurrentie om land hevig geworden. Maar Erik loste dit op door een goed huwelijk te sluiten. Hij trouwde met een lokale vrouw genaamd <em>Thjodhild Jorundardottir</em>. Ze verhuisden naar <em>Haukadale</em> en stichtten een gezin. Erik zou veel kinderen krijgen, waaronder <em>Leif Erikson, Thorvald, Thorstein </em>en<em> Freydis</em>. Het is evenwel niet duidelijk of Thjodhild de moeder was van alle kinderen van Erik.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Aardverschuiving</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Het leven in IJsland bleek verre van rustig en idyllisch. De problemen begonnen met een aardverschuiving die de boerderij van <em>Valthjof</em>, de buurman van Erik en Thjodhild, verwoestte. Eriks slaven werden ervan beschuldigd de aardverschuiving opzettelijk te hebben veroorzaakt. <em>Eyjolf</em>, een familielid van Valthjof, nam wraak door Eriks slaven te vermoorden, waarop Erik wraak nam door Eyjolf te vermoorden. <br>Daarna verhuisde hij naar een andere nederzetting in IJsland, maar ook daar kreeg Erik weer problemen.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Verbannen</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Erik verhuisde naar een eiland in het westen van IJsland en terwijl hij zich daar vestigde, vroeg hij een man genaamd <em>Thorgest</em> om zijn <em>setstokkr</em> te bewaren, die zijn familie uit <em>Noorwegen</em> had meegebracht. Dit zijn sierpilaren met een belangrijke religieuze waarde. Toen Erik klaar was met de bouw van zijn nieuwe huis, ging hij zijn pilaren weer ophalen, maar Thorgest weigerde ze terug te geven, dus stal Erik ze terug. Thorgest en zijn mannen achtervolgden Erik en in het daaropvolgende gevecht doodde Erik de zonen van Thorgest en enkele andere mannen. Dit leidde tot een vete tussen de twee mannen, waarbij beiden een groot aantal bondgenoten om zich heen hadden. Toen het probleem uiteindelijk in 982 werd opgelost tijdens de lokale <em>Althing</em>-bijeenkomst, werden Erik en zijn bondgenoten voor drie jaar uit IJsland verbannen.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Naar het grootste eiland</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Erik ging samen met enkele van zijn verbannen metgezellen de zee op en vond een plek waar hij wel eens van had gehoord, maar die hij nog nooit had gezien: het grootste eiland ter wereld. Het zou bijna een eeuw eerder zijn ontdekt door de Viking <em>Gunnbjorn Ulfsson</em>, die voor de kust van IJsland uit koers was geraakt. Slechts enkele jaren voor Erik, in de jaren 970, zou de vogelvrije <em>Snaebjorn Galti Homlsteinsson</em> ook hebben geprobeerd zich met een groep kolonisten op Groenland te vestigen. Hij zou echter door een andere kolonist zijn vermoord tijdens een geschil over land en de kolonie zou door interne strijd uiteengevallen zijn.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Marketingtruc</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Deze nieuwe plek had een extreem klimaat, met ongeveer 75% van het land bedekt met ijs en minder dan 25% van het land bewoonbaar. Volgens het verhaal keerde Erik in 985 terug naar IJsland en overtuigde hij ongeveer driehonderd Vikingen ervan om naar deze nieuwe plek, Groenland genaamd, te emigreren. Hij koos de naam blijkbaar als marketingtruc om de nieuwe nederzetting aan te prijzen.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Erik en zijn groep vestigen zich</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Toen Erik zijn groep had verzameld, voeren 25 schepen uit, maar elf daarvan zonken onderweg. Eenmaal in Groenland vestigden de nieuwkomers zich in twee nederzettingen aan de zuidkust van het eiland, die de <em>Oostelijke</em> en <em>Westelijke</em> <em>Nederzettingen</em> werden genoemd. Volgens de sagen vestigde Erik zich in de Oostelijke Nederzetting. De Vikingen stichtten boerderijen in de buurt van zoetwaterbronnen, waar ze in de woeste omgeving landbouw konden bedrijven en vee konden houden.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Het Dorset-volk</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In tegenstelling tot IJsland was Groenland al bewoond voordat de Vikingen arriveerden. Volgens de sagen vonden de eerste Vikingkolonisten bij hun aankomst sporen van eerdere bewoning, boten en artefacten. Deze waren afkomstig van het <em>Dorset-volk</em>, een <em>paleo-eskimo-cultuur</em> die van ongeveer 500 v.Chr. tot de 14e eeuw in het noordwesten van het eiland leefde, verspreid over Canada en Groenland. Hoewel de Vikingen het Dorset-volk moeten zijn tegengekomen, tonen DNA-studies geen bewijs van genetische vermenging, dus ook geen gemengde huwelijken, tussen het Dorset-volk en de Vikingen, hoewel dit gebaseerd is op een beperkte mtDNA-studie van de overblijfselen van 16 Dorset-mensen.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Qassiarsuk: de thuisbasis van Erik de Rode?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens de sagen koos Erik de Rode voor zijn huis een stuk eersteklas landbouwgrond in het westen van <em>Eriksfjord</em>. Eriks boerderij werd bekend als <em>Brattahlið</em>, wat ‘<em>steile helling</em>’ betekent. Als leider van de kolonisten had Erik veel gezag. Daardoor werd Brattahlið een belangrijke en machtige plek in de nieuwe Noorse wereld. De sagen vermelden Brattahlið dan ook als de locatie van een van de eerste kerken in Groenland, na de bekering van Thjodhild tot het christendom. Maar in hoeverre zijn die sagen geloofwaardig?</p>



<h3 class="wp-block-heading">Eriksfjord</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Omdat er in Groenland maar weinig bewoonbaar land was, begonnen nieuwsgierige ontdekkingsreizigers in de 19e eeuw rond te snuffelen in Eriksfjord. Ze vonden menselijke botten en stukjes stof, maar verder niets. In 1926 ontdekten de Deense wetenschappers <em>Poul Nørlund</em> en <em>Aage Roussell</em> een trapeziumvormige kist in <em>Qassiarsuk</em>. Toen ze de kist openden, bleek deze leeg te zijn. Ze gingen verder met graven en vonden uiteindelijk een lichaam en een steen met een runeninscriptie. Ze hadden bewijs dat de Vikingen in Qassiarsuk waren geweest, maar het graf was slechts het begin van hun ontdekkingen.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Brattahlið gevonden?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In 1932 reisden archeologen onder leiding van Poul Nørlund, met hulp van het <em>Nationaal Museum van Denemarken </em>en de Zweedse archeoloog <em>Mårten Stenberger</em>, weer naar Groenland. In Eriksfjord vonden ze ruïnes van turf en steen en voerden ze grootschalige opgravingen uit in het dorp Qassiarsuk. Uit de grond kwamen bouwwerken tevoorschijn die overeenkwamen met Noorse architectonische ontwerpen. <br>De eerste opgravingen in Qassiarsuk brachten meerdere boerderijen en 18 bouwwerken aan het licht, waaronder woningen, schuren, opslagplaatsen en een kerk. Velen geloven dat deze plek het legendarische Brattahlið uit de sagen is en mogelijk de thuisbasis van Erik de Rode, hoewel er nog steeds enige scepsis bestaat.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="800" height="658" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/12/groenlandbratahild.jpg" alt="" class="wp-image-7589" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/12/groenlandbratahild.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/12/groenlandbratahild-300x247.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/12/groenlandbratahild-768x632.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">Groenland, Brattahlið</figcaption></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading">Ontbrekende bouwwerken</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Bij opgravingen in Qassiarsuk werd een wetsteen gevonden met een gravure van <em>Thors hamer</em>, wat erop wijst dat sommige Noorse Groenlanders banden onderhielden met het Noorse pantheon uit het Vikingtijdperk in Scandinavië. Nørlund en Stenberger vonden echter ook ruïnes van een kerk in Qassiarsuk. Deze kerk dateert van na de 10e eeuw, wat erop wijst dat ze geen verband houdt met het verhaal van Erik de Rode. <br>Gezien de belangrijke rol die de bekering van Groenland tot het christendom in zijn saga speelt, zou er dan echt een Brattahlið zonder de kerk van Thjodhilde hebben bestaan?</p>



<h3 class="wp-block-heading">Geen kerk, wel een Althing locatie?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Tijdens de opgravingen in Qassiarsuk in 1932 ontdekte Nørlund turf- en stenen muren die hij interpreteerde als bouwwerken voor tijdelijke bezoekers, samen met tentringen en haarden. Dit bewijs heeft sommige archeologen doen vermoeden dat er mogelijk een vergaderplaats of <em>Althing</em>-locatie in Qassiarsuk was. Geschreven bronnen vermelden dat er wetgevers in Brattahlið woonden, wat suggereert dat het ook als vergaderplaats zou kunnen hebben gefungeerd.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Dierlijke resten</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Tijdens de opgravingen in 1932 vonden archeologen ook een afvalberg vol met botten van dieren. Groenland verschilde in veel opzichten van het middeleeuwse Scandinavië, onder andere wat betreft de fauna. In Groenland kwamen walrussen, zadelrobben en gewone zeehonden veel voor in de wateren. Bij opgravingen van Noorse boerderijen in Groenland worden veel botten van zeehonden gevonden. De afvalbergen bevatten ook botten van kariboes, wat aantoont dat er ook op deze dieren werd gejaagd.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Dieet van zeevruchten</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Botten van runderen, schapen en geiten getuigen van de aanwezigheid van andere dieren die werden gebruikt voor zuivelproducten en wol. Chemische analyse toont aan dat de Vikingen in de loop van de tijd een meer op zeevruchten gebaseerd dieet gingen volgen. Aanvullende analyse heeft aangetoond dat er in de oostelijke nederzetting meer mariene eiwitten werden geconsumeerd dan in de westelijke nederzetting.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Walrusivoor</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De Vikingen kwamen ook grote kuddes walrussen tegen in de Disko-baai. De jacht op walrussen bleek een lucratieve onderneming voor de Vikingen, die zich bezighielden met de Europese ivoorhandel. Archeologen zijn er echter niet van overtuigd dat de jacht op walrussen een belangrijke factor was in de Noorse kolonisatie van Groenland. Onderzoek wijst eerder uit dat op het hoogtepunt van de Noorse kolonisatie in Groenland de export van walrusivoor naar Europa groot was, wat suggereert dat dit een onverwachte maar lucratieve markt voor de kolonisten was.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Thjodhildes kerk en een dodelijke epidemie</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In 1003 arriveerde een nieuwe golf immigranten in Groenland. Ze brachten veel mee naar het eiland, waaronder een golf krachtige ziektekiemen. Erik de Rode bezweek aan een epidemie die het Noorse Groenland teisterde net toen een nieuw millennium aanbrak. Als pionier, ontdekkingsreiziger, kolonist, moordenaar en leider wordt hij herinnerd als een van de laatste legendarische Vikingen. <br>Zijn laatste rustplaats blijft een mysterie.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Turfkerk en begraafplaats</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In 1961 werden bij de bouw van een schoolhostel in Qassiarsuk menselijke schedels gevonden. De botten werden naar een laboratorium gestuurd, waar uit analyse bleek dat ze uit de periode van de Noorse kolonisatie stamden. Er werd serieus begonnen met opgravingen en archeologen en fysisch antropologen groeven een kleine turfkerk en een begraafplaats op. Ze groeven 155 graven op rond het kerkhof.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="800" height="565" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/12/vikinggroenland.jpg" alt="" class="wp-image-7584" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/12/vikinggroenland.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/12/vikinggroenland-300x212.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2025/12/vikinggroenland-768x542.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">Viking ruïnes op Groenland, bron: UNESCO</figcaption></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading">Koolstofdatering</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Uit een analyse van de skeletresten bleek dat mannen en vrouwen gescheiden waren begraven, waarbij de vrouwen in het noordelijke deel van het kerkhof waren begraven en de mannen in het zuidelijke deel. Archeologen hebben negen van de skeletten onderzocht met behulp van koolstofdatering. De lichamen bleken te dateren uit ca. 1000-1100/1200. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Verschillende aspecten van deze ontdekking wekten de nieuwsgierigheid van degenen die bekend waren met de saga over Erik de Rode. Het leek erop dat de kerk van Thjodhilde eindelijk was gevonden. Als dat zo was, konden archeologen dan verwachten dat ze Erik de Rode in de buurt zouden vinden?</p>



<h3 class="wp-block-heading">De ondergang van Viking-Groenland</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In het begin van de 15e eeuw vond in Groenland de bruiloft plaats van <em>Sigrid Bjornsdottir</em> en <em>Thorstein Olafsson</em>, werd een heks op de brandstapel verbrand en verdwenen de Vikingen van het eiland. Wetenschappers hebben vele theorieën voorgesteld om de verdwijning van de Vikingen uit Groenland te verklaren. De meeste verklaringen zoeken buiten Groenland naar externe katalysatoren. In de 13e eeuw vond er een vulkaanuitbarsting plaats die het klimaat afkoelde en leidde tot meer zee-ijs en oceaanstormen.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Olifant- in plaats van walrus-ivoor</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De geleidelijke stijging van de zeespiegel kan ook het leven in Groenland hebben veranderd. Rond dezelfde tijd openden <em>Europese</em> landen handelsroutes met <em>Sub-Sahara Afrika</em>, waar olifanten voor ongekende concurrentie op de ivoormarkt zorgden. En dan was er nog de pest, die de Europese handelspartners van Groenland decimeerde.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Thule-volk</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Hoewel al deze verklaringen ertoe kunnen hebben geleid dat de Vikingen Groenland hebben verlaten, blijven wetenschappers verdeeld over de vraag of er sprake was van <em><strong>één</strong></em> dramatische gebeurtenis, een massale uittocht of een geleidelijke bevolkingsafname. Door de achteruitgang van de Vikingen raakte Groenland niet onbevolkt, want het <em>Thule-volk</em> migreerde naar het gebied en vormt de voorouders van de huidige inheemse Groenlanders.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/groenland-en-erik-de-rode/">Groenland en Erik de Rode</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/groenland-en-erik-de-rode/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>De Vikingen in Oklahoma?</title>
		<link>https://heesen.online/de-vikingen-in-oklahoma/</link>
					<comments>https://heesen.online/de-vikingen-in-oklahoma/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 13 Jul 2023 15:31:34 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Heavener Runestone]]></category>
		<category><![CDATA[Vikingen]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=4141</guid>

					<description><![CDATA[<p>De Runestone, gelegen in Heavener Runestone Park, werd voor het eerst ontdekt in 1830, maar sommigen geloven dat het honderden jaren eerder was achtergelaten door Viking-ontdekkingsreizigers.<br />
De mysterieuze runeninscripties op de Heavener Runestone, gevonden in het Ouachita-gebergte in het oosten van Oklahoma zouden daarop duiden.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-vikingen-in-oklahoma/">De Vikingen in Oklahoma?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">De <em>Heavener Runestone</em> en zijn mysterieuze inscriptie bewijst volgens sommigen dat de Vikingen naar <em>Oklahoma</em> reisden.<br><br>De <em>Runestone</em>, gelegen in <em><a href="https://www.heavenerrunestonepark.com/">Heavener Runestone Park</a></em>, werd voor het eerst ontdekt in 1830, maar sommigen geloven dat het honderden jaren eerder was achtergelaten door Viking-ontdekkingsreizigers. <br>De mysterieuze runeninscripties op de <em>Heavener Runestone</em>, gevonden in het <em>Ouachita-gebergte</em> in het oosten van Oklahoma zouden daarop duiden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Sinds ze de <em>Heavener Runestone</em> voor het eerst zag als een jong meisje, was <em>Gloria Farley</em> geobsedeerd door het ontrafelen van de geheimen achter de symbolen die in deze curiositeit uit het oosten van Oklahoma zijn uitgehouwen. Het zijn acht symbolen die geleerden al tientallen jaren in verwarring brengen. Waarom verschenen deze Scandinavisch ogende runen in deze door land omgeven regio van Amerika, en wie is verantwoordelijk voor het maken ervan? <br>Voor gelovigen zoals Farley bewijst de Oklahoma Runestone dat de Vikingen meer dan 1000 jaar geleden de rivier de Mississippi opvoeren. Voor anderen is de steen een uitgebreide hoax met een modernere oorsprong.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="624" height="624" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/oklahomarunestone.jpg" alt="" class="wp-image-4142" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/oklahomarunestone.jpg 624w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/oklahomarunestone-300x300.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/oklahomarunestone-150x150.jpg 150w" sizes="(max-width: 624px) 100vw, 624px" /><figcaption class="wp-element-caption">Gloria Farley en haar zonen met de Oklahoma Runestone in 1971.</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">De vroegste vermelding van de Oklahoma Runestone stamt uit de late jaren 1830 toen een Choctaw-jachtgezelschap de runen tegenkwam. Sindsdien noemden de lokale bevolking in het gebied de rots ten onrechte &#8216;Indian Rock&#8217;, in de overtuiging dat indianen de inscripties hadden gemaakt. <br>In 1928 begon het lokale meisje Gloria Farley haar obsessie met het onderzoeken van de inscripties en het ontdekken van hun ware oorsprong. </p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;[Farley] <em>bracht het grootste deel van haar volwassen leven door met het onderzoeken van de steen</em>&#8220;, vertelde <em>Amanda Garcia</em>, manager van Heavener Runestone Park aan de BBC. &#8220;<em>Ze reisde door de hele VS, ging naar Egypte en ging naar verschillende plaatsen om naar verschillende markeringen te kijken</em>.&#8221;<br>Tijdens haar zoektocht nam Farley contact op met <em>Smithsonian</em> over de Oklahoma Runestone, en ze vertelden haar dat degene die de inscripties had geschreven, dit in een Scandinavische taal deed.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In het runenschrift staat er &#8220;GNOMEDAL&#8221;, een combinatie van &#8220;kabouter&#8221; en &#8220;dal&#8221; wat &#8220;zonnewijzervallei&#8221; of &#8220;monumentvallei&#8221; betekent. Met meer stukjes van de puzzel wilde Farley weten waarom en hoe het Scandinavische schrift daar kwam. <br>In 1986 bepaalde <em>Dr. Richard Nielson</em> van de <em>Universiteit van Denemarken</em> dat de markeringen moesten worden vertaald als GLOMEDAL, wat <em>Glome&#8217;s Valley</em> betekent, wat duidt op een landclaim. Een andere interpretatie betreft de overtuiging dat de markeringen versleutelingen zijn om de datum 11 november 1012 weer te geven. Maar de vraag blijft wie de karakters heeft uitgehouwen en wanneer ze zijn uitgehouwen. Andere stenen met runeninscripties zijn gevonden in Poteau, Shawnee en Tulsa in Oklahoma.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Met nieuwe informatie van het Smithsonian begon Farley na te denken of Scandinavische ontdekkingsreizigers de runen in de Oklahoma Runestone hadden kunnen uithouwen. Het idee dat Viking-kolonisten Amerika hadden kunnen bereiken, was niet nieuw. Veel geleerden geloven dat <em>Leif Erikson,</em> een Noorse ontdekkingsreiziger, bijna 500 jaar vóór Columbus erin slaagde om naar het hedendaagse Canada te reizen. Twee sagen uit 1200 beschrijven de reis van Erikson naar &#8216;Vinland&#8217;, of het hedendaagse Newfoundland. Met dit in gedachten vond Farley het niet onredelijk dat sommige Vikingen misschien de Mississippi op waren gereisd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“I<em>k begon te geloven dat de symbolen op de steen aangaven dat Noormannen het gebied hadden bezocht vóór de tijd van Columbus. Ik hernoemde de rots tot &#8216;The Heavener Runestone&#8217; en begon mijn zoektocht naar soortgelijke inscripties in het gebied</em>&#8216;, schreef Farley in haar boek <em>In Plain Sight: Old World Records in Ancient America</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Als de Vikingen naar Rusland, Ierland, Engeland, Frankrijk en naar het uiteinde van de Middellandse Zee waren gevaren, waarom zou het voor hen dan onmogelijk zijn geweest om Oklahoma te bereiken via de rivier de Mississippi?</em>&#8221; vroeg Farley zich af. Ze geloofde dat de Vikingen langs de kust van Newfoundland hadden kunnen zeilen, uiteindelijk Florida konden bereiken en de Golf van Mexico binnenvaren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8216;<em>De rivier de Poteau ligt maar een paar kilometer verderop</em>&#8216;, zei parkmanager Garcia. “<em>Denk niet aan hoe de waterwegen er nu uitzien. Vóór alle kunstmatige meren en dammen waren deze kleine kreken toen grote rivieren en waterwegen</em>.&#8221;</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/farley.jpg" alt="" class="wp-image-4146" width="371" height="502"/><figcaption class="wp-element-caption">Gloria Farley</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Na verloop van tijd werd Farley de leidende stem van deze theorie, en haar overtuigingen werden alleen maar sterker toen de lokale bevolking nog twee stenen vond die anderhalve kilometer van elkaar verwijderd waren. Ondanks Farley&#8217;s vurige overtuiging dat de Vikingen verantwoordelijk waren voor de inscripties, zijn andere geleerden en experts daar niet zo zeker van.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>De waarheidsgetrouwheid van de Heavener-steen als een Viking-artefact is problematisch. Het taalkundige bewijs is dubbelzinnig</em>&#8216;, schreef <em>Lyle Tompsen</em>, een archeoloog die gespecialiseerd is in de Vikingperiode, in een artikel over de steen. Bovendien merkte Tompsen op dat de inscripties op de Oklahoma Runestone en de andere twee runeninscripties in de buurt niet overeenkomen met de Oudnoorse grammatica en structuur.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In 2015 uitte <em>Henrik Williams</em>, professor Noordse talen aan de <em>Universiteit van Uppsala</em> in Zweden, ook zijn twijfels over de authenticiteit van de inscripties door tegen de <em>Southwest Times Record</em> te zeggen: &#8220;<em>Alle woorden hebben een einde, 1000 en 500 jaar geleden terug</em>&#8220;, in verwijzing op het feit dat de Oklahoma-inscripties geen definitieve eindes hebben. &#8220;[Het ontbreken van een einde] <em>is een ding dat we verontrustend vinden,</em>&#8221; zei hij. Bovendien lijkt de taal op de steen iets anders te zijn dan het Oudnoors.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>De inscripties zijn geen Viking-script, maar een combinatie van Elder Futhark en Younger Futhark, dat dateert van vóór de tijd dat de Vikingen zouden hebben gereisd</em>&#8220;, verklaarde <em>Dennis Peterson</em>, een archeoloog en manager van het <em>Spiro Mounds Archaeological Centre</em>, aan de BBC.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een ander probleem met de Oklahoma Runestone: er is geen definitieve lay-out.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“<em>Geen van de ooit gevonden Amerikaanse inscripties heeft enige vorm van lay-out of versiering. Dat is nog iets dat niet echt in het patroon past</em>.&#8221; merkte Williams op. Ten slotte is de aanwezigheid van Viking-inscripties in Oklahoma moeilijk te geloven, gezien het enorme gebrek aan inscripties op plaatsen waarvan historici zeker weten dat er ooit Vikingen hebben geleefd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Er zijn geen Vikingen of eerdere inscripties op IJsland of Groenland, dus het is een grote sprong van Zweden naar Heavener</em>.&#8221; Met de mening van experts die de theorie van Farley in twijfel trekken, blijft de vraag: wie heeft de Oklahoma Runestone ingeschreven en waarom?<br>&#8220;<em>Behoudens elk nieuw bewijs, kan de steen het best als een moderne creatie worden beschouwd</em>&#8220;, concludeerde Tompsen in zijn paper. &#8220;<em>Historisch bewijs uit de 19e eeuw over zowel de Viking Revival, Scandinavische immigratie als het gebrek aan archeologisch bewijs van Noorse excursies naar het westen van de VS</em>,&#8221; schreef Tompsen, &#8220;<em>suggereert sterk dat de steen een 19e-eeuwse creatie is van een Scandinavische immigrant</em> (waarschijnlijk een Zweedse immigrant die in het plaatselijke treindepot werkt)&#8221;.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Peterson is het met Tompsen eens en schrijft aan de BBC: &#8220;<em>Het is waarschijnlijker dat iemand die ouderling Futhark op school leerde, doorkwam en het equivalent van graffiti achterliet</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Andere theorieën over de oorsprong van de steen omvatten vermeldingen van de <em>La Salle-expeditie</em> van 1687 die <em>Louisiana</em> claimde voor Frankrijk of een Zweedse kapitein die in het begin van de 18e eeuw Duitse kolonisten naar het gebied leidde.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De overvloed aan theorieën trekt jaarlijks duizenden bezoekers naar de Oklahoma Runestone. Van Viking-enthousiastelingen tot genieters van het buitenleven, velen bezoeken de site en kunnen niet anders dan nadenken over hun eigen theorieën over hoe de inscripties daar terechtkwamen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>We hadden een heer uit Oostenrijk en zijn enige doel om naar de VS te komen was om de steen te zien</em>&#8220;, zei Garcia tegen de BBC. “<em>Toen ik hier vijf jaar geleden voor het eerst begon, hadden we ongeveer 400 mensen per maand; nu hebben we er zoveel in een week. Afhankelijk van de verschillende tijden van het jaar, kunnen we 2.000 mensen of meer hebben tijdens een normaal weekend</em>”, vervolgde Garcia.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="701" height="486" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/runestonefestival.jpg" alt="" class="wp-image-4143" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/runestonefestival.jpg 701w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/07/runestonefestival-300x208.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 701px) 100vw, 701px" /><figcaption class="wp-element-caption">Deelnemers aan het Heavener Runestone Festival, waar de (mogelijke) connectie met de Vikingen wordt gevierd.</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">De mogelijke Viking-verbinding van de Oklahoma Runestone inspireerde zelfs een jaarlijks festival dat de afgelopen 10 jaar actief is geweest. Verkopers, re-enactors en bezoekers maken allemaal de pelgrimstocht naar de locatie om deel te nemen aan een viering van Vikingen in Amerika &#8211; ongeacht of het historisch correct is. Hoewel de kans klein is dat Vikingen naar Oklahoma zijn gevaren, is het meer dan genoeg reden om feest te vieren.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-vikingen-in-oklahoma/">De Vikingen in Oklahoma?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/de-vikingen-in-oklahoma/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Harald Blauwtand</title>
		<link>https://heesen.online/harald-blauwtand/</link>
					<comments>https://heesen.online/harald-blauwtand/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 02 Aug 2022 17:25:46 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Blauwtand]]></category>
		<category><![CDATA[bluetooth]]></category>
		<category><![CDATA[Harald Gormsson]]></category>
		<category><![CDATA[Vikingen]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=3170</guid>

					<description><![CDATA[<p>Ons moderne draadloos communicatiemiddel "bluetooth" is vernoemd naar de Deense Vikingkoning Harald "Blauwtand" Gormsson.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/harald-blauwtand/">Harald Blauwtand</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Ons moderne draadloos communicatiemiddel &#8220;bluetooth&#8221; is vernoemd naar de Deense Vikingkoning <em>Harald &#8220;Blauwtand&#8221;</em> <em>Gormsson</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Harald</em>, die in 985 overleed, waarschijnlijk in <em>Jomsborg</em> — wat nu de Poolse stad <em>Wolin</em> is — was een van de laatste Viking koningen die heerste over wat nu <em>Denemarken, Noord Duitsland</em>, en delen van <em>Zweden</em> en <em>Noorwegen</em> is.</p>



<h2 class="wp-block-heading" id="Wie-was-Harald-Blauwtand?">Wie was Harald Blauwtand?</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Harald Blauwtand</em> was van ongeveer 958 tot 985 koning van <em>Denemarken</em> en er zijn maar weinig koningen met zo’n indrukwekkende staat van dienst.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hij werd heerser over heel <em>Denemarken</em> nadat hij zijn vader, <em>Gorm de Oude</em>, opvolgde. Hij veroverde delen van <em>Noorwegen</em>, vocht tegen de Duitse keizer om de macht in <em>Zuid-Jutland</em> en bouwde in de koningsstad <em>Jelling</em> twee indrukwekkende grafheuvels en de eerste kerk van <em>Denemarken</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Harald Blauwtand</em> was een machtige koning die genoeg mensen wist te verzamelen om verschillende prestigeprojecten te voltooien. Tijdens zijn regeerperiode breidde hij de vestingwerken <em>Danevirke</em> uit en bouwde hij vijf ringburchten om <em>Denemarken</em> te beschermen tegen aanvallen van buitenaf.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar zijn grootste prestatie is dat hij zich liet dopen en <em>Denemarke</em>n christelijk maakte. Of, zoals gebeiteld staat in de grootste van de twee stenen van <em>Jelling</em><sup>1</sup>, die hij liet oprichten:</p>



<p class="wp-block-paragraph">‘<em>Koning Harald liet deze stenen oprichten voor Gorm zijn vader en Tyra zijn moeder – de Harald die heel Denemarken en Noorwegen veroverde en de Denen christen maakte</em>.’</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="600" height="800" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/08/jellingrunen.jpg" alt="" class="wp-image-3179" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/08/jellingrunen.jpg 600w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/08/jellingrunen-225x300.jpg 225w" sizes="auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px" /><figcaption class="wp-element-caption">Steen met runenschrift in Jelling, Denemarken</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph"><em>Harald Blauwtand</em> werd rond 965 gedoopt en was daarmee de eerste christelijke koning van <em>Denemarken</em>. Volgens historische bronnen liet hij zich dopen nadat hij had gezien hoe de christelijke monnik <em>Poppo</em> gloeiend ijzer in zijn blote handen hield, zonder zich te verbranden. Dit was volgens <em>Poppo</em> het bewijs dat God bestond – en <em>Harald Blauwtand</em> liet zich overtuigen door dit wonder. Maar volgens sommige historici hebben Harald en Poppo samengezworen om dit voor elkaar te krijgen. Op een afbeelding uit die tijd neemt Poppo met zijn rechterhand het hete ijzer aan en laat daarna zijn linker zien (er waren toen nog geen journalisten die er met hun neus bovenop stonden!) </p>



<p class="wp-block-paragraph">De bekering van zijn onderdanen nam echter wat meer tijd in beslag. Pas tegen het einde van de Vikingtijd, rond het jaar 1050 en decennia na zijn dood, waren de meeste Vikingen christen geworden.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Waar is zijn graf?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Lange tijd dacht men dat hij in <em>Denemarken</em> begraven werd, maar een recente ontdekking doet vermoeden dat dat toch in <em>Polen</em> is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Middeleeuwse documenten vermelden dat <em>Koning Harald &#8220;Blauwtand&#8221; Gormsson </em>van<em> Denemarken</em> zijn bijnaam te danken had aan de blauwe kleur van een, vermoedelijk afgestorven, voortand. In dezelfde documenten wordt gemeld dat hij in <em>Roskilde, Denemarken</em>, begraven werd.<br>Maar een Zweedse archeoloog en een Poolse onderzoeker claimen onafhankelijk van elkaar dat Blauwtand begraven ligt in <em>Wiejkowo</em>, in een gebied in noordwest <em>Polen</em> dat in <em>Harald</em>&#8217;s tijd banden had met de Vikingen.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/08/mapwiejkowo-1024x689.jpg" alt="" class="wp-image-3172" width="662" height="445" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/08/mapwiejkowo-1024x689.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/08/mapwiejkowo-300x202.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/08/mapwiejkowo-768x516.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/08/mapwiejkowo.jpg 1029w" sizes="auto, (max-width: 662px) 100vw, 662px" /><figcaption class="wp-element-caption">Wiejkowo op de kaart</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Beide heren, de Pool <em>Marek Kryda</em> en de Zweed <em>Sven Rosborn</em> zijn het echter <em>niet</em> eens over de exacte locatie:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><em>Kryda</em> meent aanwijzingen te hebben voor de vindplaats van het graf <em>onder</em> de 19<sup>e</sup> eeuwse kerk van <em>Wiejkowo</em>. </li>



<li><em>Rosborn</em> stelt echter dat <em>Harald</em>, die zich bekeerde tot het Christendom, een volwaardige plek op de begraafplaats van diezelfde kerk moet hebben gekregen.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Rosborn</em> beschreef de details van zijn onderzoek in zijn boek &#8220;<em>The Viking King&#8217;s Golden Treasure</em>&#8221; (2021) en <em>Kryda</em> bestreed sommige van <em>Rosborn</em>&#8217;s conclusies in zijn boek &#8220;<em>Viking Poland</em>&#8221; (2022).</p>



<p class="wp-block-paragraph">Rosborn, vroeger directeur van Malmo&#8217;s Stadsmuseum, werd getriggerd voor zijn onderzoek toen in 2014 een 11 jarig meisje, Maja Sielski, zijn mening vroeg over een kleine gouden munt met inscriptie. De munt was al tientallen jaren in  het bezit van haar familie.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/08/blauwtandmunt.jpg" alt="" class="wp-image-3171" width="479" height="481" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/08/blauwtandmunt.jpg 394w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/08/blauwtandmunt-298x300.jpg 298w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/08/blauwtandmunt-150x150.jpg 150w" sizes="auto, (max-width: 479px) 100vw, 479px" /><figcaption class="wp-element-caption">De gouden munt, die nu &#8220;Curmsun Disk&#8221; heet. Curmsun is Latijn voor Gormsson.</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Experts denken dat de munt in de 10<sup>e</sup> eeuw geslagen is. De inscriptie (in het Latijn) is: &#8220;<em>Harald Gormsson koning der Denen, Scania, Jomsborg, stad Aldinburg.</em>&#8220;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Sielski</em>&#8217;s familie, die in 1986 van <em>Polen</em> naar <em>Zweden</em> verhuisde, vertelde dat de munt in 1841 gevonden was in een graf onder de kerk van <em>Wiejkowo</em>. Op die plek had eerder een middeleeuwse kapel gestaan. <br>De familie kwam in het bezit van de munt en de archieven van de kerk (waartussen middeleeuwse Latijnse perkamenten) vlak na de 2<sup>e</sup> Wereldoorlog toen een Duits gebied tot Polen ging behoren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een lid van de familie die het Latijn machtig was, begreep de waarde van de perkamenten uit de 10<sup>e</sup> eeuw. Hij vertaalde ze naar het Pools. In de perkamenten stond de naam van Harald, wat nog een link met <em>Wiejkowo</em> opleverde. Er zijn echter nog geen plannen voor opgravingen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> In het midden van de&nbsp;Vikingtijd, rond het jaar 1000, was <em>Jelling</em> gedurende enige decennia de woonplaats van de Deense koningen. Van twee koningen is zeker dat ze hier hebben gewoond, namelijk <em>Gorm</em>, bijgenaamd &#8216;de oude&#8217;, en zijn zoon&nbsp;<em>Harald Blauwtand</em>. Deze koningen hebben de beroemde monumenten&nbsp;van <em>Jelling</em> nagelaten: twee enorme&nbsp;grafheuvels, twee stenen met inscripties in runenschrift en de&nbsp;kerk van <em>Jelling</em>. De huidige koningin&nbsp;<em>Margrethe II van Denemarken</em>&nbsp;is verwant aan deze koningen.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/harald-blauwtand/">Harald Blauwtand</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/harald-blauwtand/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
