Als zwart ervoor kiest om het Weens Gambiet niet te accepteren, heeft hij een probleem. Simpel gezegd, de witte f-pion bedreigt zijn onverdedigde e-pion op e5. Om het Weens Gambiet te weigeren, moet zwart zijn e-pion verdedigen en daarvoor zijn er slechts drie rationeel ogende opties: Pc6, Ld6 en d6.
Goed om te weten is dat geen van deze opties goed is voor zwart, mits wit weet hoe hij moet spelen.

Het geweigerd Weens Gambiet met 3…Pc6 (1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.f4 Pc6)

Dit is een van de meest voorkomende manieren waarop zwart het Weens Gambiet afwijst en het is bijna een [+2] fout. De aanpak van wit is nu heel eenvoudig:

• verover de e-pion en
• bedreig het zwarte paard op f6.

Het zwarte paard op f8 kan, net als in het Weens Gambiet Geaccepteerd, nergens anders heen, dus het andere paard op c6 is praktisch gedwongen te slaan 4. fxe5 Pxe5.

We hebben nu echter 5. d4, het paard moet nog een keer spelen (alleen c6 of g6 zijn beschikbaar), en in beide situaties speelt wit zijn e-pion op (6. e5) met dezelfde druk op Pf6 als in de Weense Gambiet Geaccepteerd. Zwart wordt dus tot meerdere paardzetten gedwongen, zonder dat ze bijdragen aan zijn ontwikkeling, bovendien is het centrum voor wit.

Paard gaat naar g6 variant (1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.f4 Pc6 4. fxe5 Pxe5 5. d4 Pg6 6. e5)

De strategische en tactische thema’s lijken veel op het geaccepteerde Weens Gambiet.

Als het paard onmiddellijk onontwikkeld raakt (6…Pg8), wat de beste zet van zwart is, is de strategie om gebruik te maken van de enorme voorsprong op ontwikkeling:

• ontwikkel dus (7. Pf3) om Dh4+ te voorkomen,
• ontwikkel de rest van de koningsvleugel.

Er is potentieel een zeer sterke aanval over de halfopen f-lijn met een witte toren op f1. In veel varianten kan een loperoffer op f7 verwoestend zijn.

Als zwart probeert de witte pion op e5 vast te pinnen met de dame (6… De7), dan geldt weer dezelfde witte strijdwijze als in het Weens Gambiet Geaccepteerd. Dus (7. De2), en zwart wordt gedwongen zijn paard hoe dan ook te spelen (7… Pg8). Wit kan nu verder ontwikkelen met 8.Pf3, met de extra tactiek dat Pd5 erg sterk is met de zwarte dame op e7.

Paard gaat naar c6 variant (1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.f4 Pc6 4. fxe5 Pxe5 5. d4 Pc6 6. e5)

Dit vraagt om bijna dezelfde tactische ideeën als na 5…Pg6 hierboven. De enige uitzondering is als zwart probeert de pion op e5 te pinnen (6… De7). In dat geval ontpint wit met 7.Le2 omdat de witte dame de pion op d4 moet blijven dekken.

Loper gaat naar d6 variant (1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.f4 Ld6)

De manier voor wit om deze variant te benaderen is bijna hetzelfde als het Weens Gambiet Geweigerd met 3… Pc6:

• sla de e-pion,
• nadat zwart heeft teruggeslagen, druk op d4,
• de loper wordt teruggedrongen naar d6
• en vervolgens e5, dit keer met een vork van de loper en het paard.

Dus: 4. fxe5 Lxe5 5. d4 Ld6 6. e5. Ongeacht of zwart probeert de e5-pion te pinnen, verliest hij een stuk met de pionvork.

Weens Gambiet Geweigerd met d6 (1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.f4 d6)

Weigeren met d6 is de “minst slechte” manier voor zwart om het Weens Gambiet af te wijzen (anders dan het spelen van 3… d5, wat de hoofdvariant is). Hoewel wit het voordeel heeft, is er geen “killer blow” zoals in de andere varianten!

Een tactisch idee tegen de relatief langzamere benadering van zwart, is om ruimte en het centrum in te nemen. Wit wil, indien mogelijk, d4 spelen, en om dat te ondersteunen speelt hij 4. Pf3.

Als zwart …Pc6 speelt, kan wit d4 spelen en wordt zwart vrijwel gedwongen om te ruilen en dat is prima voor wit (4… Pc6 5. d4 exd4 6. Pxd4). Na ruil van de paarden gaat het verder met een klein voordeel voor wit [+0,5].

Als zwart …Le7 speelt, komt hetzelfde en dat is prima voor wit (4… Le7 5. d4 exd4) en wit kan terugnemen met dame of paard.

Een laatste variant is de moeite waard om te weten.

Zwart valt uit met zijn loper (1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.f4 d6 4. Pf3 Lg4)

De aanbeveling is echter om de kwestie onmiddellijk te forceren. We vragen zwart om de loperzet onmiddellijk te rechtvaardigen met 5. h3.

Zwarts beste zet is om te ruilen, en wit slaat terug met de dame 5… Lxf3 6. Dxf3. En wit heeft het voordeel van een betere ontwikkeling en het loperpaar.

Na de zwarte poging om de pin vast te houden met 5… Lh5, jaagt wit hem met g4 verder weg.

Het bericht Weens Gambiet Geweigerd / Vienna Gambit Declined verscheen eerst op HEESEN Online.

Het gambiet ontstaat na de zetten: 1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.f4 (of in mijn geval 1.Pc3 Pf6 2.e4 e5 3.f4) en kun je omschrijven als een soort “vertraagd” Koningsgambiet (1. e4 e5 2.f4).
Het Weens Gambiet zou ontwikkeld zijn door Carl Hamppe, een Zwitserse regeringsfunctionaris in de jaren 1800, die een groot deel van zijn tijd doorbracht in schaakcafés in Wenen¹. Hij zocht naar verbeteringen voor het Koningsgambiet.

Zwart kan nu kiezen voor het Aannemen van het gambiet of Weigeren.

Het aangenomen Weens Gambiet (1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.f4 exf4 4.e5)

In bijna de helft van de partijen van clubschakers, zal zwart sportief zijn en het gambiet aannemen (3… exf4), en dat leidt tot bijzonder attractief spel (met name voor wit)!

Het tactische idee is dat we de centrale pion van zwart opzij hebben laten gaan, zodat we onze e-pion kunnen opspelen (4. e5), Dat stelt zwart meteen voor een probleem: waarheen met zijn paard op f6? Het lijkt erop dat de enige optie voor zwart is om het paard terug te zetten op g8!
Verrassend genoeg is het “onontwikkelen” van het paard naar g8 in feite de beste zet voor zwart. Maar hij moet daarvoor wel eerst een psychologische barrière slechten: niemand speelt graag een net ontwikkeld stuk weer terug naar de beginpositie.

Zwart trekt zijn paard onmiddellijk terug (1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.f4 exf4 4.e5 Pg8)

In de Weens Gambiet-varianten moet wit blijven letten op de zwarte mogelijkheid …Dh4, dat met dwingend schaak komt. Met 5. Pf3 wordt deze dreiging ontzenuwd. Strategisch willen we nu profiteren van onze grote voorsprong in ontwikkeling. De algemene tactische thema’s zijn dan:

• het centrum in te nemen (bijv. d4),
• stukken te ontwikkelen,
• de pion op f4 te heroveren en vervolgens
• via de f-lijn aan te vallen.

Zwart probeert de pion vast te pinnen (1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.f4 exf4 4.e5 De7)

Het schijnbare verlies van twee tempi voelt zo verkeerd aan, dat zwart dit zal proberen te vermijden. Daarom probeert hij vaak 4… De7, om e5 te pinnen.

Dit werkt echter niet na 5. De2 wat de pion “ontpint”, waarna 5…Pg8 de enige goede zet is. Zwart zal deze zet nu bijna altijd doen omdat het onvermijdelijk lijkt – alle andere zetten resulteren gewoon in het onmiddellijke verlies van materiaal.

Hierna heeft wit nu twee opties. De goede en veilige optie en een riskante optie.

De veilige optie 6.Pf3 (1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.f4 exf4 4.e5 De7 5.De2 Pg8 6.Pf3)

Net als eerder, moeten we het risico van …Dh4 aanpakken met 6.Pf3. En de strategie is zoals voorheen:

• ontwikkel stukken,
• profiteer van de voorsprong in ontwikkeling,
• beheers tactisch het centrum met pionnen,
• herover de pion op f4,
• gebruik de f-lijn.

Bovendien, met zwart’s dame op e7, kan Pd5 een krachtige zet zijn.

De riskante optie 6.d4 (1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.f4 exf4 4.e5 De7 5.De2 Pg8 6.d4)

Het plan met 6. d4 is de inname van het centrum nemen, en we NODIGEN zwart uit om …Dh4+ te spelen!

Dan is het volgende geforceerd : 6…Dh4+ 7.g3 fxg3 8.Pf3 g2+ 9.Pxh4 gxh1D

En nu kunnen we de zwarte dame insluiten met 10.Pf3… waarna alleen met 10…b6 zwart die dame nog kan redden! Maar dat lijkt geen voor de hand liggende zet.

En tot zover het Aangenomen Weens Gambiet. Wat gebeurt er als zwart de aangeboden pion weigert? Zie daarvoor deel 2 Weens Gambiet Geweigerd / Vienna Gambit Declined.

¹ Wenen, de hoofdstad van Oostenrijk, staat bekend om zijn rijke culturele erfgoed en levendige koffiehuiscultuur. Naast de traditionele koffiehuizen, beschikt Wenen ook over een aantal schaakcafés die zich richten op schaakliefhebbers en een unieke setting bieden om van het spel te genieten.

Schaakcafés in Wenen bieden een gastvrije omgeving voor spelers van alle niveaus, van beginners tot grootmeesters. Deze etablissementen combineren de geneugten van koffie en schaken en creëren ruimtes waar spelers kunnen socialiseren, concurreren en zich kunnen onderdompelen in de intellectuele uitdaging van het spel.

De schaakcafés in Wenen zijn typisch voorzien van comfortabele zitplaatsen en schaaksets op elke tafel. Bezoekers kunnen een kopje Weense koffie bestellen, bekend om zijn hoge kwaliteit en uitgesproken smaak, terwijl ze een spelletje schaak spelen met vrienden of medebezoekers. De sfeer is vaak ontspannen en bevorderlijk voor contemplatie, waardoor spelers zich kunnen concentreren op hun zetten.

Schaakcafés in Wenen organiseren regelmatig schaaktoernooien en -evenementen, die zowel spelers uit de lokale gemeenschap als internationale bezoekers aantrekken. Deze competities variëren van losse, vriendschappelijke wedstrijden tot meer serieuze en competitieve toernooien. Ze bieden spelers een platform om hun vaardigheden te testen, te leren van ervaren tegenstanders en een gevoel van kameraadschap onder schaakliefhebbers te kweken.

Bovendien bieden sommige schaakcafés in Wenen schaaklessen en coachingsessies voor beginners of mensen die hun spel willen verbeteren. Deze sessies worden vaak geleid door bekwame schaakinstructeurs of zelfs gerenommeerde spelers, wat een educatief aspect toevoegt aan de café-ervaring.

De schaakcafés in Wenen dragen bij aan de algehele schaakcultuur van de stad en promoten het spel als een sociale activiteit en intellectuele bezigheid. Ze dienen als ontmoetingsplaatsen voor schaakliefhebbers en bevorderen een gemeenschapsgevoel en een gedeelde passie voor het spel. Of je nu een schaakliefhebber bent of iemand die geïnteresseerd is in het ontdekken van de unieke cafécultuur van Wenen, een bezoek aan een van deze schaakcafés kan een verrijkende en plezierige ervaring zijn.

Bovenstaande voetnoot werd (in de Engelse taal) gegenereerd door OpenAI als antwoord op de vraag “Tell me something about the cesscafés in Vienna“. Het antwoord werd vervolgens vertaald van Engels naar Nederlands door Google Translate en hierboven ingekopieerd!

Het bericht Weens Gambiet Aangenomen / Vienna Gambit Accepted verscheen eerst op HEESEN Online.

Het werd terug gevonden door Tim Harding en voor het eerst gepubliceerd in het tijdschrift Chess (december 1978).

Frankenstein tegen Dracula op het schaakbord

14 mei. Middernacht – Ik had weer een lang gesprek met de graaf en hoorde tot mijn opluchting dat hij een fervent schaakspeler is. Niemand die plezier schept in dat nobele spel kan toch helemaal slecht zijn? Ik moet enkele van mijn aannames over de man herzien.

Later – De graaf vertelde me dat er morgen een schaaktoernooi wordt gehouden, niet ver hier vandaan in een herberg bij de Borgopas. Hij zou zelf meedoen, zei hij, en hij bood aan mij als toeschouwer mee te nemen. Ik stemde gemakkelijk toe.

De volgende dag — We zijn gearriveerd, na een ruige rit over de mistige pas in de koets van de graaf! Soms kon ik wolven horen huilen op slechts een steenworp afstand van ons voertuig. Waarom moeten we ’s nachts reizen – en met zoveel koffers en andere bagage?

De graaf leek helemaal niet ontdaan door de vreemde en griezelige geluiden, maar hij trok zijn mantel strakker om zijn schouders voor warmte – totdat ik zou zweren dat hij op een gigantische vleermuis leek!
Hij zei op een toon van verrukking: “Ah, de kinderen van de nacht! Wat een muziek maken ze!“

Knock-out toernooi

Ik drong er bij de graaf op aan me meer te vertellen over deze schaakwedstrijd. Ik leerde dat het niet werd gehouden volgens het all-play-all of Zwitserse systeem waarmee ik in Engeland bekend was, maar dat het een ouderwetse ‘knock-out’ was, zoals het toernooi van Staunton in 1851 in Londen. De graaf was geïnteresseerd in onze nieuwe toernooivormen, maar betwijfelde of ze ooit populair zouden worden in zijn deel van de wereld: “Onze tradities zijn sterk; we wantrouwen de nieuwe. Bovendien heeft het knock-outsysteem bepaalde voordelen vanuit ons oogpunt…“

De wind overstemde zijn volgende opmerking, maar er leek een sinistere toon in te zitten.

De Borgo Open

Toen we de herberg naderden, legde de graaf uit dat de Borgo Open een jaarlijks terugkerend evenement was waarvan hij beschermheer was, en daarom had hij me overdag niet kunnen vermaken; er waren administratieve details om op te letten … Hij was echter (zoals ik heb begrepen al vele jaren) de titelhouder, wat hem vrijstelde van spelen in voorrondes. Als de andere spelers hun knock-out hadden voltooid, zou de winnaar de volgende avond tegen de graaf spelen.

Later – Bij aankomst hoorden we dat de uitdager van dit jaar een buitenlandse concurrent zou zijn (uit Beieren, of was het Zwitserland?) – een geducht klinkend personage met de naam Herr Frank N. Stein-Münster. Uit de opwinding in de herberg bij onze aankomst, maakte ik op dat er een interessantere wedstrijd verwacht werd dan in de afgelopen jaren.

De graaf verdween uit zicht, terwijl ik voor mezelf een maaltijd bestelde en met de huisbaas in gesprek ging.

“Elk jaar, zolang ik me kan herinneren,” zei hij, “heeft de graaf de wedstrijd met groot gemak gewonnen. Maar dit jaar is de uitdager iets speciaals. Hij steekt met kop en schouders boven zijn rivalen uit, hij heeft ze levend opgegeten. – met een speciale opening die hij in Wenen heeft geleerd, zeggen ze.“

Ik dacht bij mezelf dat de graaf zeker niet onvoorbereid zou zijn op iets nieuws, maar hield me aan mijn eigen raad; Ik mag mijn gastheer niet ontrouw zijn!

De volgende dag – Wat een verhaal heb ik te vertellen! Allen namen plaats bij de schaaktafel, waar iedereen zo goed mogelijk zicht had op het bord en de klok. Toen kwamen de secondanten binnen; eerst ikzelf, voor de graaf, en daarna, voor zijn mysterieuze tegenstander, een vrome Nederlandse professor, ene dr. Abraham van Helsing. Toen, en ik kon een stilte horen toen iedereen in de kamer was, kwam de graaf binnen en ging achter de zwarte stukken zitten. Eindelijk verscheen de Duitser, een lelijke reus van een man, die iedereen boos aankeek en langzaam in de enorme stoel ging zitten die speciaal voor hem was gemaakt.

Zonder oponthoud begon het spel, waarbij beide spelers hun zetten snel en zelfverzekerd deden. Ze volgden de eerdere wedstrijden van de heer Stein-Münster met wit in het evenement. Hier zijn ze, zodat je het spel zelf kunt volgen (de graaf is natuurlijk zwart):

De andere partijen gespeeld door Frank N. Stein-Münster:

In de eerste ronde had Stein-Münster de witte stukken gehad tegen een vreemdeling die afkomstig was uit de Russische steppen, W. Wolf.

Hij was in alle opzichten een harige kerel geweest, en dat gold ook voor het spel, in al zijn beknoptheid. Uit het diagram speelde Wolf:

In ronde drie bereikte Stein-Münster opnieuw de positie in het diagram. De zwartspeler was echt zwart – een enorme mulat genaamd Z. Ombie van het verre Caribische eiland Haïti.

Herr Ombie had zijn huiswerk gedaan en verbeterde zelfverzekerd de manier waarop de Rus omging met het torenoffer door 12…h6 te spelen (in plaats van 12…Lg7). De wedstrijd Stein-Münster v Ombie ging als volgt verder:

In de kwartfinale bereikte Stein-Münster opnieuw met wit de diagramstelling. Deze keer was zijn tegenstander een magere Fransman met een nors voorkomen die zich uitgaf onder de naam Professor Orlac. Op zijn polsen droeg deze man de littekens van een verschrikkelijke operatie. Het gerucht ging dat Orlac ooit een beroemde concertpianist was geweest die, nadat zijn handen onherstelbaar waren beschadigd bij een ongeluk in de Opera van Parijs, naar een gewetenloze dokter was gestuurd die een techniek had bedacht om ledematen en ledematen van de onlangs overledenen op de levenden te enten.

In het geval van Orlac zeiden sommigen dat de duivelse chirurg de handen van een nog niet koude wurger van de guillotine had genomen; een ander vertelde me dat het de handen waren van een schaker die in armoedige omstandigheden was overleden. Dat laatste leek aannemelijker; zeker in zijn dagen als muzikant had Orlac geen talent getoond voor het koningsspel.

Wat de verklaring ook mag zijn, Monsieur Orlac speelde schaak als een blinde. Zittend aan het bord sloot hij zijn ogen en zijn tegenstanders, die hun zetten hadden gespeeld, moesten ze hardop uitspreken. Dan strekte Orlac zijn handen uit over het bord en liet ze zweven totdat plotseling vinger en duim een stuk zouden grijpen en het zouden verplaatsen. Op deze macabere manier werd de wedstrijd tussen Stein-Münster en Orlac gespeeld.

Het bericht Frankenstein – Dracula variant van het Weens verscheen eerst op HEESEN Online.