Anne Boleyn

Anne Boleyn ((ook gespeld als Bullen of Boulen) ca. 1501/1507–1536) was een van de meest invloedrijke en controversiële vrouwen uit de Engelse geschiedenis. Ze is vooral bekend als de tweede vrouw van koning Hendrik VIII en als een sleutelfiguur in de Engelse Reformatie. Laatst kwam ik haar naam weer tegen en ben op onderzoek uitgegaan.

---

Wie was Anne Boleyn?

• Volledige naam: Anne (Anna) Boleyn
• Geboren: ca. 1501–1507 (exact jaar onbekend)
• Overleden: 19 mei 1536, Londen
• Titel: Koningin van Engeland (1533–1536)
• Dochter: Elizabeth I (later een van Engeland’s grootste vorsten)

Familie en achtergrond

Anna kwam uit de Boleyn-familie, een ambitieuze adellijke Engelse familie:

• Vader: Thomas Boleyn, diplomaat en hoveling, Earl of Wiltshire en Earl of Ormond
• Moeder: Elizabeth Howard, uit een invloedrijke adellijke familie

Ze kreeg een uitstekende opleiding voor die tijd, vooral dankzij haar jaren aan het Franse hof, waar ze etiquette, talen, muziek en verfijnde cultuur leerde.

Oorsprong en status

• De Boleyns hadden hun oorsprong niet in de oude hoge adel, maar verwierven rijkdom en invloed via handel, diplomatie en koninklijke gunst.
• De familie had banden met de Lage Landen en Frankrijk; de naam Boleyn wordt vaak in verband gebracht met Boulogne.
• Hun machtsbasis lag onder meer in Kent, met Hever Castle als belangrijk familiebezit.

Ontstaan van de relatie Anne en Hendrik VIII

• Hendrik VIII¹ ontmoette Anne Boleyn waarschijnlijk rond 1525, aan het Engelse hof.
• Anne was hofdame van koningin Catharina van Aragon².
• Hendrik had eerder een relatie gehad met Anne’s zus Mary Boleyn (als minnares).
• In tegenstelling tot veel hofdames weigerde Anne Hendriks minnares te worden; zij stond alleen een wettig huwelijk toe.
• Deze houding vergrootte Hendriks fascinatie en maakte Anne politiek relevant.

Dit zette een kettingreactie in gang:

De “Great Matter”: scheiding en machtsstrijd

• Hendrik wilde zijn huwelijk met Catharina laten nietig verklaren, vooral omdat zij hem geen mannelijke erfgenaam had geschonken.
• De paus weigerde dit, mede door politieke druk van keizer Karel V (Catharina’s neef).
• Anne fungeerde als katalysator: zonder haar was de breuk met Rome waarschijnlijk niet op deze manier of dit moment ontstaan.
• Hendrik zette een proces in gang dat leidde tot:
  • Het afzetten van kardinaal Wolsey
  • De benoeming van hervormingsgezinde adviseurs
  • De breuk met de Rooms-Katholieke Kerk

Anne als Koningin van Engeland

• Huwelijk: in het geheim in januari 1533
• Kroning: 1 juni 1533

Als koningin:

• In september 1533 beviel zij van een dochter: Elizabeth (de latere Elizabeth I³).
• Steunde Anna religieuze hervormingen en protestantse ideeën.
• Beschermde ze hervormers en stimuleerde ze Bijbelvertalingen in het Engels.
• Ze was intelligent, scherp en politiek actief, wat ongebruikelijk was voor een koningin-gemalin.

Maar:

• Ze kreeg geen mannelijke erfgenaam.
• Ze had meerdere miskramen, waaronder een zoon in 1536.
• Haar relatie met Hendrik verslechterde snel.

Val en beschuldigingen

In 1536 werd Anna plots gearresteerd. Ze werd beschuldigd van:

• Overspel
• Incest (met haar broer George Boleyn, die ook in 1536 werd geëxecuteerd)
• Samenzwering tegen de koning
• Hoogverraad

Historici zijn het er vrijwel unaniem over eens dat deze aanklachten verzonnen of sterk overdreven waren, waarschijnlijk georganiseerd door politieke tegenstanders en met medeweten van Hendrik, die met Jane Seymour⁴ wilde trouwen.

Executie

• Datum: 19 mei 1536
• Plaats: Tower of London
• Methode: Onthoofding met een zwaard (uit Frankrijk gehaald, sneller en “milder” dan een bijl)

Ze toonde opvallende waardigheid en kalmte tot het einde. Hendrik trouwde elf dagen later met Jane Seymour.

Nalatenschap

Anna Boleyns invloed is enorm:

• Haar dochter Elizabeth I werd een van Engeland’s grootste monarchen.
• Ze speelde een cruciale rol in de religieuze en politieke omvorming van Engeland.
• Ze werd het symbool van:
  • vrouwelijke macht én kwetsbaarheid
  • hofintriges
  • de gevaren van absolute monarchie

Tegenwoordig wordt ze vaak gezien als:

• Een slachtoffer van politieke machinaties,
• Een intelligente en vooruitstrevende vrouw,
• En een van de meest fascinerende figuren uit de Tudor-periode.

Mythen en realiteit

Mythe: Ze was een verleidelijke “femme fatale”
Realiteit: Ze was vooral slim, strategisch en principieel

Mythe: Ze had zes vingers
Realiteit: Daar is geen betrouwbaar historisch bewijs voor

---

¹ Hendrik VIII (Engels: Henry VIII) (1491–1547) was van 1509 tot 1547 koning van Engeland, heer van Ierland en later ook koning van Ierland. Hij stamde uit het Huis Tudor en was een zoon van Hendrik VII en Elizabeth van York.

² Catharina van Aragon (1485-1536) was koningin-gemalin van Engeland van 1509 tot 1534. Zij was een dochter van het Spaanse katholieke koningspaar Ferdinand en Isabella, en de eerste vrouw van de Engelse koning Hendrik VIII. In 1513 was ze in zijn naam enkele maanden met succes regentes van Engeland: zij slaagde erin een aanval van de Schotten op Engeland af te slaan.

³ Elizabeth I (1533–1603) was koningin van Engeland en van Ierland vanaf 17 november 1558 tot haar dood. Elizabeths bijnaam was de maagdelijke koningin (Maiden Queen of Virgin Queen).
Zij regeerde in een tijd dat Engeland verdeeld was tussen katholieken en het opkomende protestantisme. Elizabeth droeg aanzienlijk bij aan de zaak van het protestantisme. Katholieken bestreed zij echter meer om redenen van staatsveiligheid dan uit religieuze overwegingen.

⁴ Jane Seymour (1508/9-1537), kwam rond 1529 aan het hof, en was hofdame van zowel Catharina van Aragon als Anna Boleyn. Ze werd, als de derde vrouw van Hendrik VIII, koningin van Engeland van 30 mei 1536 tot haar dood anderhalf jaar later. Zij koos als koningin-gemalin geen kant in de politieke en godsdienstige meningsverschillen tussen verschillende partijen aan het Engelse hof. Wel wist ze een verzoening tot stand te brengen tussen de koning en zijn oudste dochter Maria. Zij presenteerde zich in het openbaar als volgzaam en gehoorzaam aan de koning. Jane Seymour was de moeder van Hendrik VIII’s enige wettige zoon en latere opvolger Eduard VI, en stierf enkele dagen na diens geboorte.