De mythe van aankomst

De moderne cultuur verkoopt geluk als een bestemming. Adverteerders, zelfhulpgoeroes en sociale media fluisteren allemaal dezelfde boodschap: bereik dit, koop dat, doe dit, en je zult gelukkig zijn. We absorberen dit zo grondig dat we enorme energie besteden aan het plannen van een toekomstig gevoel in plaats van het huidige op te merken. Psychologen noemen dit de hedonische tredmolen.
Win je de loterij? Je zult je een tijdje buitengewoon gelukkig voelen. maar het is van korte duur, het wordt weer gewoon. Krijg je de droombaan? Hetzelfde verhaal. De tredmolen blijft in beweging, en we blijven rennen.
Dit is geen pessimisme. Het is eigenlijk bevrijdend. Als geen enkele prestatie permanent geluk kan opleveren, dan zijn we bevrijd van de uitputtende druk om er achteraan te jagen.
Het geeft voeding aan het idee dat de reis belangrijker is dan de bestemming.

De Hedonische Tredmolen

In 1971 stelden psychologen Philip Brickman en Donald Campbell een theorie voor dat mensen terugkeren naar een stabiel geluksniveau, ongeacht externe veranderingen. Ze noemden hun theorie Hedonische aanpassing, of in de volksmond de hedonische tredmolen.

In 1978 testten Brickman en zijn collega’s hun theorie. Ze onderzochten drie groepen

• recente loterijwinnaars,
• slachtoffers van ongelukken die verlamd waren geworden, en
• een controlegroep

om te testen hoe deze gebeurtenissen hun geluksniveau in de loop van de tijd beïnvloedden.

Je zou denken dat het geluk van loterijwinnaars permanent zou stijgen, terwijl dat van ongeluksslachtoffers permanent zou afnemen, maar dat was niet het geval. Brickman en zijn collega’s ontdekten dat alle deelnemers hun algehele geluk na verloop van tijd zagen stabiliseren.

Volgens psychologen Frederick en Lowenstein is de hedonistische tredmolen het resultaat van een paar psychologische processen die tegelijk plaatsvinden:

• Verschuivende referentiepunten: Wanneer we een mijlpaal bereiken waar we ooit naar streefden, wordt dat niveau ons nieuwe normaal. Wat vroeger buitengewoon voelde, voelt nu standaard aan en deze verbeterde vergelijkingsbasis betekent dat we meer nodig hebben om hetzelfde niveau van voldoening te voelen. (Bijvoorbeeld: na je promotie raak je gewend aan je hogere salaris. Later voelt een kleine loonsverhoging teleurstellend, omdat je verwachtingen zijn aangepast aan de hoogte.)
• Habituatie: Herhaalde blootstelling aan dezelfde situatie vermindert onze emotionele reactie, dus wat ooit spannend voelde, voelt geleidelijk aan als normaal. De emotionele intensiteit neemt af, ook al is de prikkel zelf niet veranderd. (Bijvoorbeeld: je krijgt je eerste grote klant binnen en bent enthousiast over het succes. Na een paar maanden voelt het winnen van vergelijkbare klanten routine aan, en de aanvankelijke opwinding verdwijnt, ook al is je werk niet veranderd.)
• Sociale vergelijking: We beoordelen ons geluk in relatie tot de successen of bezittingen van anderen, dus de prestaties van iemand anders kunnen ons eigen geluk minder belangrijk laten voelen. (Bijvoorbeeld: je krijgt een boekcontract, maar dan hoor je dat een andere auteur in je kring een groter contract of bestsellerstatus heeft gekregen. Je prestatie voelt kleiner omdat je jezelf vergelijkt met de successen van anderen in plaats van je eigen succes te waarderen.)

Als gevolg van deze processen, hoe vaak we ook blijven “rennen” op de hedonische tredmolen, komen we niet veel verder qua blijvend geluk.

Wat zegt de wetenschap?

Uit onderzoek blijkt dat onze omstandigheden slechts voor 10% ons geluk bepalen.

Dat onze omstandigheden zo weinig invloed hebben op ons geluk heeft te maken met gewenning. Weet je nog het geluk dat je voelde toen je voor het eerst je nieuwe smartphone in je hand had? Hoeveel geluk ervaar je daar nu nog van?

Wetenschappers hebben kunnen vaststellen dat 50% van je geluk wordt bepaald door je DNA.  

De helft van je geluk wordt dus bepaald door je genen. Iets dat bij je geboorte al vastligt. Je kan hier niets aan veranderen. Dit wordt ook wel je “set point” genoemd. Onderzoekers hebben dit onderzocht bij eeneiige en twee-eiige tweelingen. Bij alle eeneiige tweelingen kwam 50% van de invloed op hun geluk constant overeen. Dit kwam zelfs naar voren als de tweelingen in hele andere omgevingen waren opgegroeid. De enige overeenkomst in dat geval was dus hun DNA. Hiermee konden onderzoekers met zekerheid vaststellen dat DNA maar liefst voor 50% invloed heeft op ons geluk. 

De bewuste activiteiten die we elke dag kiezen bepalen voor maar liefst 40% ons geluk. Dit is vier keer zoveel als onze omstandigheden! Daarbij hebben we op onze bewuste activiteiten veel meer invloed dan op onze omstandigheden. Dit alles maakt het veel waardevoller om op je bewuste activiteiten je focus te leggen als je meer geluk te ervaren. 

Wat zegt het World Happiness Report?

In Noord-Amerika en West-Europa zijn jongeren veel minder gelukkig dan 15 jaar geleden. In dezelfde periode is het gebruik van sociale media enorm toegenomen. Veel mensen geven sociale media de schuld van deze daling van het geluk, maar doorstaat deze hypothese de test van rigoureuze wetenschappelijke analyses? Hoe zit het met de rest van de wereld, waar het geluk van jongeren niet is afgenomen ten opzichte van volwassenen, ook al komen sociale media even vaak voor?

Geluk en sociale media

Er is veel onderzoek gedaan naar dit onderwerp.

Uit het Program for International Student Assessment (PISA) onderzoek onder 15-jarigen in 47 landen blijkt dat degenen die meer dan zeven uur per dag sociale media gebruiken een veel lager welzijn hebben dan degenen die deze minder dan een uur gebruiken.

In een steekproef van Amerikaanse studenten zou de meerderheid willen dat er geen sociale-mediaplatforms bestonden. Ze gebruiken ze omdat anderen ze gebruiken, maar ze zouden er de voorkeur aan geven als niemand dat deed.

Uit dit alles concluderen we dat grote gebruikers van sociale media gevaar lopen, vooral in Engelssprekende landen en West-Europa. Betekent dit dat het gebruik van sociale media de zorgwekkende daling van het welzijn van jongeren in die regio’s volledig verklaart? Natuurlijk niet. De trends worden veroorzaakt door vele factoren, die verschillen tussen continenten.

Trends in mondiaal geluk

• De Scandinavische landen leiden opnieuw de geluksranglijst. Finland zit nog steeds in een groep van één aan de top, gevolgd door een groep van drie: IJsland, Denemarken en Costa Rica.
  Zweden en Noorwegen completeren de top zes, gevolgd door Nederland, Israël, Luxemburg en Zwitserland om de top tien af te ronden. De stijging van Costa Rica naar de vierde plaats markeert de hoogste plek op de ranglijst ooit voor een Latijns-Amerikaans land.
• Over het algemeen zijn de meeste westerse industrielanden nu minder gelukkig dan tussen 2005 en 2010. Vijftien van hen hebben aanzienlijke dalingen gekend, vergeleken met vier aanzienlijke stijgingen.
• De tevredenheid over het leven is het hoogst bij een laag gebruik van sociale media en lager bij een hoger gebruikspercentage, volgens gegevens van het Program for International Student Assessment (PISA) over zeven internetactiviteiten voor 15-jarige studenten in 47 landen.
• Internetactiviteiten vallen in twee groepen uiteen. Communicatie, nieuws, leren en het creëren van inhoud worden geassocieerd met een hogere levenstevredenheid. Sociale media, gaming en browsen voor de lol worden geassocieerd met evaluaties van lagere levenstevredenheid.

Het bericht Het streven naar geluk verscheen eerst op HEESEN Online.

Ondanks een verwoede zoektocht vond niemand zijn ballon.

Toen zei de leraar tegen de leerlingen dat ze de eerste de beste ballon die ze vonden moesten nemen en geven aan de persoon wiens naam erop stond.

Binnen 5 minuten had iedereen zijn eigen ballon.

De leraar zei toen:

“Deze ballonnen zijn als geluk. We zullen het nooit vinden als iedereen alleen maar zijn eigen geluk zoekt. Maar als we zorgen voor het geluk van anderen, zullen we ook ons eigen geluk vinden.“

Deze wijze les doet me weer denken aan een andere vindplaats van geluk:

“Je vindt het geluk daar waar je het zelf hebt gebracht.”

Het bericht Waar vind je geluk? verscheen eerst op HEESEN Online.

Een tijdje gelukkig

Als we niet tevreden zijn met wat we hebben, denken we dat we gelukkiger zullen zijn als we krijgen wat we willen. En we hebben gelijk, we zullen gelukkiger zijn – voor een tijdje.
Het probleem is dat als je eenmaal een groot huis met een zwembad hebt gekregen of die promotie hebt gekregen waar je achteraan zat, je er geleidelijk aan went. Zelfs als we negatief worden beïnvloed door gebeurtenissen vervaagt onze directe ontevredenheid geleidelijk zelfs. Na verloop van tijd keren we terug naar onze eerdere staat van. Winnaars van loterijen en mensen die verlamd zijn geraakt, melden een jaar na het leven veranderende evenement weer oude niveaus van geluk. De eerste verandering ten opzichte van de status-quo veroorzaakt geluk of ongeluk op de korte termijn, maar aangezien dat de dagelijkse norm wordt, lijkt het geluk zich te stabiliseren.

Dus wat maakt ons gelukkig? Is het een levendig sociaal leven? Een gezonde levensstijl hebben? Onderzoek heeft enkele verrassende feiten blootgelegd over wat ons gelukkig maakt, evenals het effect dat geluk heeft op ons leven.

Genen bepalen 50% van ons geluk

Studies van tweelingen, zowel broederlijk als identiek, geven aan dat ongeveer de helft van ons geluk – of de eigenschappen die bijdragen aan ons geluk, zoals een gemakkelijke aard – genetisch is. Dat betekent dat de andere helft wordt bepaald door externe gebeurtenissen of toestanden.

Dat betekent dat we ons geluk veel meer kunnen beheersen dan we misschien denken. Ons geluk is in grote mate afhankelijk van hoe we reageren op externe gebeurtenissen.

Hoe kunnen we aan de andere 50% werken?

Als de genen je niet de veerkrachtige persoonlijkheid gaf die je zou willen, zijn er manieren om bepaalde eigenschappen te verbeteren. Studies tonen aan dat geluk kan worden “beoefend” of versterkt door meditatie, en dat empathie en consciëntieus handelen daardoor ook. Meer geluk krijgen we eerder door ervaringen dan door acquisities. Ervaringen – bewaard als herinneringen – onderscheiden zich van de details van onze dagelijkse sleur, terwijl een aanschaf of een levensstijl uiteindelijk onderdeel worden van onze dagelijkse sleur.

Intro- versus Extravert

We weten dat meer geluk voortkomt uit ervaringen dan uit materieel gewin, wat dan betekent dat introverte mensen ongelukkigere kunnen zijn dan extraverten. Als er geluk in de ervaring is, zijn extraverte mensen meer geneigd om er op uit te gaan en nieuwe ervaringen op te doen dan introverten. Sociale contacten kunnen ook extra kansen bieden, zoals een grotere nabijheid van mogelijke romantische partners of een breder netwerk voor betere loopbaanmogelijkheden.

Aan de andere kant zijn introverte mensen niet noodzakelijkerwijs op zoek naar sociale connecties, ze hebben gewoon geen vrienden en kennissen nodig. Terwijl aan de andere kant extraverte mensen misschien wanhopen als hun vriendenkring beperkt is.

Tips voor een gelukkiger leven

• Neem het leven niet zo zwaar.
• Geniet heel bewust van kleine dingen.
• Zie tegenslagen als middelen om te groeien.
• Zorg dat je je kunt verheugen op leuke dingen.
• Speel met kinderen, dieren of je volwassen vrienden.
• Maak foto’s van mooie momenten.
• Leer jezelf echt kennen.
• Denk positief.
• Lach naar een ander.
• Vermijd social media.
• Wees dankbaar.
• Ga na wat je leuk vindt en ontdek je passie.
• Ontspan voldoende.

Het bericht Waar worden we gelukkig van? verscheen eerst op HEESEN Online.

Op zich is natuurlijk de gedachte erachter helemaal niet verkeerd. Wie zou niet liever meer geluk dan meer produkt hebben?

Geluks BV

In Nederland willen we ook gaan werken aan ons BNG. Dat is althans de missie achter de website GeluksBV.nl:

GeluksBV is een sociaal ondernemer met als missie: werken aan het Bruto Nationaal Geluk. Dat betekent het bevorderen van evenwichtige groei die dienstbaar is aan de gezondheid en het geluk van mensen. Als GeluksBV werken we actief aan duurzaam geluk.

Geluk is maakbaar

Volgens de World Database of Happiness wordt 45% van het verschil in geluk verklaard door onze levensvaardigheden en levenskeuzes (de rest door genetica en omstandigheden). Geluk is dus deels maakbaar!

GeluksBV zegt daarover het volgende:

Duurzaam geluk betekent niet dat we ons constant blij voelen. Het gaat ook over omgaan met het leven zoals het komt. Elk leven kent uitdagende, pijnlijke of verdrietige momenten. Het gaat er niet zozeer om dit te vermijden, maar een basis te creëren die het mogelijk maakt ruige golven te trotseren, zo prettig mogelijk.

Bhutan

En natuurlijk is er een link tussen de oprichter van de GeluksBV, Carin Cuijpers, en het staatje Bhutan; zie maar:

“Wie had twee jaar geleden toen ik GeluksBV oprichtte, bedacht dat ik twee jaar later een bezoek zou kunnen brengen aan Bhutan? Een klein koninkrijk aan de rand van de Himalaya, lange tijd afgesloten van de rest van de wereld, dat langzaam zijn deuren opent. Het staatje waar het Bruto Nationaal Geluk-gedachtegoed ooit is ontstaan.…

….Bhutan is puur en prachtig, overal groen en bergen. Het landschap wordt verrijkt met de kleurrijke Bhutanese bouwstijl. Nergens zie je neonreclame, er zijn geen stop-lichten of verkeersborden. Maar, borden langs de weg met “No Hurry, Be Happy”. Wist je dat Bhutan het enige CO2 negatieve land is ter wereld?…

…De Bhutanezen worden met regelmaat uitgebreid ondervraagd over hun geluk. Deze data vormen het vertrekpunt van het beleid. Dat Bhutan ontwikkelt volgens de ken-merken van het Bruto Nationaal Geluk (holistisch, evenwichtig, collectief, duurzaam en rechtvaardig) is vastgelegd in hun grondwet. En natuurlijk zijn er ook de rafelrandjes. Ook Bhutan is niet het paradijs op aarde en kent zijn uitdagingen. Die er met het openen van de deuren naar de rest van de wereld niet kleiner op zullen worden.”

Het bericht Bruto Nationaal Geluk verscheen eerst op HEESEN Online.

“For individuals, pursuing true happiness implies striving towards a certain purity, a nobility of goal; some sort of perfection. It cannot arise from wrongful, harmful, or contrived circumstances. It is not something to be achieved in solitude or for the moment. Thus, in a nation seeking growth while creating the conditions for promoting “happiness,” it is more likely that we will see such qualities as rule of law, good governance, technology, robust economies, and good education combine with values of equality, equity, justice, compassion, and commitment to the welfare of fellow citizens and future generations and with respect for other peoples and nations and all sentient beings.”

Gross National Happiness

Dat juist de koning van Bhutan het voorwoord schrijft zal te maken hebben met het streven van zijn vader, Jigme Singye Wangchuk, in 1974: “Gross National Happiness (GNH) is more important than Gross National Product (GNP)”.

In dat voorwoord maakt hij nog een rake opmerking:

“It is easy to measure wealth or even the power and influence of nations. Too often, these figures are accepted so easily that the truth of the millions affected by inequality, poverty, neglect, apathy, and despair remain hidden and unaddressed. In identifying Happiness as a development goal, it is not being implied that Happiness can or should become another variable to be measured. We are simply trying to bring a more profound, humane, and deeper meaning and purpose to the measuring of economic growth.”

Bruto Nationaal Geluk

Dit bracht me op het idee wat meer te weten te komen over het “Bruto Nationaal Geluk” (BNG). Volgens Wikipedia is BNG een van de methoden om te proberen de levenskwaliteit op een andere manier te meten dan met het Bruto Nationaal Inkomen (BNI) (voorheen Bruto Nationaal Product of (BNP)).

De vier pijlers van BNG zijn volgens de koning van Bhutan:

• bevordering van billijke en duurzame sociaal-economische ontwikkeling;
• behoud en bevordering van culturele waarden;
• behoud van het natuurlijke milieu;
• goed bestuur van ondernemingen.

Dat klinkt als een prima verkiezingsprogramma!

Wikipedia geeft ook nog aan waarom er een BNG gekomen is:
“Een nadeel van het BNI of BNP is dat de geschatte waarde van activiteiten zoals vrijwilligerswerk en huishoudelijke arbeid niet worden opgenomen en activiteiten die afbreuk doen aan de welvaart en gelukservaring, zoals criminaliteit, milieu-vervuiling en echtscheidingen er niet van worden afgetrokken. Ook worden bij de berekeningen van BNI/BNP mensen en natuur niet als kapitaal beschouwd; het weglaten van menselijk en natuurlijk kapitaal in de berekeningen versterkt de neiging van management en investeerders om met tegenwind kortzichtig mensen te ontslaan, wat de veerkracht van het systeem kan aantasten.”

Aan deze tekort-komingen moet het BNG tegemoet komen.

Volgens Bhutan moeten we overheidsprogramma’s op het gebied van handel, land-bouw en transport niet beoordelen op wat ze opleveren aan economische winst, maar op wat ze bijdragen aan het geluk van de bevolking. Want materiële welvaart is belangrijk, maar fysiek en psychisch welzijn zijn dat minstens evenzeer. Om die immateriële welvaart te meten, ontwikkelde Bhutan een systeem waarbij gekeken wordt naar onder meer ecologie, gezondheid, onderwijs, cultuur, omgang met het begrip tijd, vitaliteit, goed bestuur en onderling vertrouwen.

Maar hoe meet je BNG?

In Bhutan heeft men geprobeerd het BNG meetbaar te maken en in 2010 een survey onder de eigen bevolking gehouden. Enkele opmerkelijke resultaten waren:

• Mannen waren gelukkiger dan vrouwen;
• Mensen in stedelijke gebieden waren gelukkiger dan mensen die op het platteland leefden;
• Geschoolde mensen waren gelukkiger dan ongeschoolde (het niveau van de scholing maakte echter niet uit);
• Mensen zonder werk waren gelukkiger dan kantoorpersoneel, huisvrouwen of boeren;
• Ongetrouwde en jonge mensen waren het gelukkigst;
• De Bhutanees gaf gemiddeld een 7,43 voor zijn geluk.

Dezelfde survey werd ook in 2015 gehouden en de Bhutanese regering trekt conclusies uit de verschillen met de resultaten van 5 jaar eerder:

• Our people are healthier;
• Educated people are happier compared to uneducated;
• Living standards have improved;
• People living in urban areas are happier than those living in rural areas;
• Farmers are less happy than other professions;
• Men are happier than women;
• Government services need to be improved;
• More needs to be done to strengthen our culture and traditions;
• People feel less responsible for conserving environment;
• The overall “Happiness score” is 7,56.

We moeten dit echter wel zien in het perspectief van de feiten:

Tegenwoordig is Bhutan een constitutionele monarchie met 0,8 miljoen inwoners (2021), daarvan leven er ruim 200.000 in de hoofdstad Thimphu.
In 2019 bedroeg de export van Nederlandse goederen naar Bhutan € 1,0 miljoen. Een exportwaarde die vergelijkbaar is met die van Vaticaanstad en Dominica.

Bhutan is een van de armste en minst ontwikkelde landen ter wereld.
Volgens het Ontwikkelings-programma van de Verenigde Naties leeft in Bhutan 26,2% van de bevolking van minder dan 1,25 Amerikaanse dollar per dag.
Het CIA World Factbook schatte dat in 2003 31,7% van de bevolking onder de armoedegrens leefde.
De economie is grotendeels gebaseerd op de landbouw, zelfs meer dan 90% van de bevolking is voor zijn levensonderhoud afhankelijk van de landbouw.

Behalve bosbouw en huisnijverheid bestaat er vrijwel geen industrie in Bhutan.
Het land heeft wel een grote potentie voor het aanleggen van dammen voor de opwek-king van elektriciteit. De grootste dam in Bhutan levert het land 25 miljoen dollar per jaar op, mits deze elektriciteit wordt geëxporteerd naar het buurland India. Deze export zorgde in 2011 voor een economische groei van 10 procent en in 2012 voor nog eens 7,5 procent.
Er zijn plannen om nog meer dammen te bouwen om de export van elektriciteit verder te vergroten, maar deze projecten kunnen alleen worden uitgevoerd als deze voldoen aan de duurzame milieu-eisen die de koning en de regering handhaven om de natuur in Bhutan te beschermen en die onderdeel zijn van de meting van het Bruto Nationaal Geluk.

Het bericht Bhutan en het geluk verscheen eerst op HEESEN Online.

– Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (opgesteld in 1948)
– VN-Verdrag over Burgerrechten en Politieke Rechten (opgesteld in 1966)

In die documenten staat ook iets over najagen, namelijk dat mensen in staat gesteld moeten worden om: “freely pursue their economic, social and cultural development“.

Geschiedenis

Het eerste mensenrechtenverdrag was het Engelse Magna Carta, dat dateert uit 1215. Het bevatte bepalingen zoals: ‘De kerk moet vrij zijn en haar rechten mogen niet worden geschonden … Het is iedereen toegestaan ons koninkrijk te verlaten en er weer terug te keren … Geen vrije burger mag worden gearresteerd of gevangengezet tenzij na een veroordeling door de rechters volgens de wetten van het land … Als rechters en gerechtsdienaren zullen alleen diegenen worden aangesteld die de wetten van het koninkrijk kennen en die er oprecht naar streven die na te leven …’

Nederland

Op 26 juli 1581 namen de Staten-Generaal het Plakkaat van Verlatinghe aan. In dit document verklaarden de opstandige gewesten dat koning Filips II zijn plichten als vorst had verzaakt – en daarom niet langer als hun rechtmatige heerser kon worden erkend. Het plakkaat wordt vaak gezien als een vroege onafhankelijkheidsverklaring van de Nederlandse Republiek.

Het stelt dat ‘een vorst is door God aangesteld om heerser over zijn volk te zijn, het tegen onderdrukking en geweld te verdedigen als een herder zijn schapen … en wanneer hij zich niet zo gedraagt maar hen onderdrukt dan is hij niet langer een vorst maar een tiran en dan mogen zij wettig overgaan tot de keuze van een andere vorst.’

In feite was dit document een soort onafhankelijkheidsverklaring van de Nederlanden (ofwel het verlaten van de Spaanse overheersing en koning Filips II).

Grappig genoeg blijven we de Koning van Hispanien in ons volkslied, het Wilhelmus, nog wel trouw!

Het Plakkaat van Verlatinghe diende Thomas Jefferson tot inspiratie voor de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring van 1776, waarin veel rechten van (vrije) burgers werden vastgelegd. En die Amerikaanse verklaring was weer een voorbeeld voor de Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger (1789) van de Franse Revolutie.

Het bericht Plakkaat van Verlatinghe verscheen eerst op HEESEN Online.