<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Hypatia Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/hypatia/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/hypatia/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Sun, 20 Sep 2026 10:43:21 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>De eerste vrouwelijke filosofen</title>
		<link>https://heesen.online/de-eerste-vrouwelijke-filosofen/</link>
					<comments>https://heesen.online/de-eerste-vrouwelijke-filosofen/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 10 Aug 2026 12:11:40 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bijzondere personen en/of helden]]></category>
		<category><![CDATA[Filosofie]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Mystiek]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Aspasia]]></category>
		<category><![CDATA[Diotima]]></category>
		<category><![CDATA[filosofie]]></category>
		<category><![CDATA[Gargi]]></category>
		<category><![CDATA[Hypatia]]></category>
		<category><![CDATA[Lady Wei]]></category>
		<category><![CDATA[Maitreyi]]></category>
		<category><![CDATA[Perictione]]></category>
		<category><![CDATA[Phintys]]></category>
		<category><![CDATA[Sun Bu'er]]></category>
		<category><![CDATA[Theano]]></category>
		<category><![CDATA[Xanthippe]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=8356</guid>

					<description><![CDATA[<p>In de oudheid stonden slechts een handvol filosofische instituten vrouwen toe tot hun gelederen. Een opmerkelijke uitzondering was de gemeenschap van Pythagoras. Deze werd ergens in de 6e eeuw voor Christus door Pythagoras opgericht en bood een alternatieve manier van leven.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-eerste-vrouwelijke-filosofen/">De eerste vrouwelijke filosofen</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">In de oudheid stonden slechts een handvol filosofische instituten vrouwen toe tot hun gelederen. Een opmerkelijke uitzondering was de gemeenschap van <em>Pythagoras</em>. Deze werd ergens in de 6e eeuw voor Christus door Pythagoras opgericht en bood een alternatieve manier van leven. Een manier die zowel harmonie, evenwicht en morele eerlijkheid verdedigde, als het kraken van getallen. <br>Vrouwen speelden een actieve rol in zijn visie.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Theano</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Theano</em><sup>1</sup>, van wie sommigen denken dat zij getrouwd was met Pythagoras, was slechts één van de vrouwen die verbonden waren aan de school. Ze heeft bijgedragen aan vakgebieden als ethiek, wiskunde en de aard van de ziel. Ze benadrukte het belang van zelfbeheersing plus welwillendheid, wat beide belangrijke deugden zijn in de leer van Pythagoras.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Perictione en Phintys</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Perictione</em><sup>2</sup> (mogelijk <em>Plato</em>&#8217;s moeder) schreef over de plichten van vrouwen en hoe de psyche zou kunnen helpen kosmische consonantie te brengen. <br><em>Phintys</em><sup>3</sup> pakte ook ethische kwesties aan, vooral omdat deze verband hielden met haar geslacht, en ze liet zien dat het leiden van een leven van deugd niet alleen het streven van een man was. De mannen waren niet de enigen die er zo over dachten; deze vrouwen deden dat ook. Ze geloofden dat alles in de wereld een patroon volgde, inclusief een orde en een morele code.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="800" height="934" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/perictione.jpg" alt="" class="wp-image-8363" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/perictione.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/perictione-257x300.jpg 257w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/perictione-768x897.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">Perictione</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Muziek en menselijk gedrag weerspiegelden diepere kosmische trends. Net als hun mannelijke tegenhangers waren de vrouwelijke filosofen van mening dat leven betekende dat ze in overeenstemming met het universum moesten leven. Hoewel er over dergelijke zaken niets van de meeste vrouwen uit hun tijd werd gehoord, hadden de vrouwelijke filosofen van Pythagoras er geen moeite mee hun mening kenbaar te maken; ze gaven les. Wijsheid en logica zijn niet het exclusieve domein van welk geslacht dan ook; het zijn eerder eigenschappen van degenen die voor zichzelf naar waarheden durven te zoeken.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Aspasia, Xanthippe en Diotima</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De grote ondervrager van <em>Athene</em>, <em>Socrates</em>, liet geen enkel geschreven woord na, maar hij werd te allen tijde omringd door denkers, van wie sommigen vrouwen waren (zie <a href="https://heesen.online/aspasia-en-socrates/">mijn bericht</a> daarover). <em>Aspasia, Xanthippe</em> en mogelijk <em>Diotima</em> bewijzen dat vrouwen deel uitmaakten van zijn wereld, ook al hebben ze niet altijd de eer gekregen in onze geschiedenisboeken.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img decoding="async" width="800" height="427" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/11/aspasiaperikles.jpg" alt="" class="wp-image-6325" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/11/aspasiaperikles.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/11/aspasiaperikles-300x160.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/11/aspasiaperikles-768x410.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">Aspasia en Pericles</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Aspasia<sup>4</sup> was de partner van <em>Pericles</em>, en bekend om haar slimme gesprekken, overtuigingskracht en invloed binnen de Atheense samenleving. Het lijkt waarschijnlijk dat ze heeft deelgenomen aan het soort gesprekken dat heeft bijgedragen aan het vormgeven van zowel politieke beslissingen, als filosofische ideeën. <br>Xanthippe<sup>5</sup> wordt algemeen gezien als iemand die moeilijk in de omgang was. Dat was ze misschien wel, maar het is ook mogelijk dat ze haar scherpe intelligentie gebruikte om privé met Socrates te discussiëren. <br>Dan is er ook Diotima<sup>6</sup>. In Plato&#8217;s Symposium leert ze Socrates over de ladder van liefde, wat leidt tot een idee van blijvende schoonheid. Nemen we haar als echt of symbolisch? Misschien zullen we het nooit echt weten. Niettemin zijn de ideeën diep.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het lijkt erop dat de genoemde vrouwenstemmen meteen zijn verzwegen of afgezwakt door filosofen van een later tijdstip. Maar als we de geest van Socrates’ bewonderen omdat hij alles (inclusief zichzelf) in twijfel trok, moeten we ons dan niet ook afvragen of het werk van de vrouwelijke denkers eeuwenlang ten onrechte buitenspel is gezet?</p>



<h2 class="wp-block-heading">Hypatia</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Naast de genoemde vrouwen zijn in de antieke wereld zijn weinig vrouwelijke filosofen bij naam bekend, laat staan als grote denkers. <br><em>Hypatia van Alexandrië</em><sup>7</sup> (ca. 360–415) was echter beide (zie ook <a href="https://heesen.online/hypatia-van-alexandrie/">mijn bericht</a> over haar). Ze was een gerespecteerde lerares die in de neoplatonistische traditie werkte en studenten uit het hele Romeinse rijk aantrok. In haar lessen worstelden ze met ethiek, astronomie en wiskunde, maar ook met de ideeën van Plato (ca. 427-347 v.Chr.) en <em>Plotinus</em> (ca. 205-270).</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="780" height="1024" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia2-780x1024.jpg" alt="Portret in zwart-wit gravure van Hypatia van Alexandrië met hoofdbedekking, profielen van Theon en Plotinus in de achtergrondgedachte." class="wp-image-7835" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia2-780x1024.jpg 780w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia2-229x300.jpg 229w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia2-768x1008.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia2.jpg 800w" sizes="(max-width: 780px) 100vw, 780px" /><figcaption class="wp-element-caption">Hypatia</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Wat Hypatia echt speciaal maakte, was niet alleen dat ze een vrouw was in de wereld van mannen, maar dat ze kwaliteiten belichaamde die toen door beide geslachten werden gewaardeerd, zoals rationaliteit, durf en onafhankelijkheid van geest.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toen de spanningen escaleerden tussen Christenen en Heidenen, werd ze door haar populariteit een doelwit. In 415 werd ze aangevallen door een woedende menigte en op brute wijze vermoord. De moord wordt vaak gezien als een vreselijk voorbeeld van intolerantie en van hoe de klassieke filosofie in die tijd misschien aan het uitsterven was. Plotinus had zijn ogen gericht op mystieke verheffing. <em>Augustinus</em> zwenkte in plaats daarvan naar de christelijke theologie. Maar Hypatia bleef alleen in de rede geloven, en in lesgeven en onderzoeken met een volledig open geest.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tegenwoordig wordt ze niet alleen herinnerd als iemand die uitzonderlijk geleerd was, maar ook als een dappere denker die stierf vanwege haar liefde voor wijsheid. Haar bestaan is een krachtige herinnering dat filosofie nooit uitsluitend aan mannen heeft toebehoord.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Gargi en Maitreyi</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Vrouwen werden in het oude <em>Griekenland</em> meestal uitgesloten van de filosofie, maar in sommige oosterse samenlevingen speelden ze een belangrijke rol. Twee van zulke vrouwen in het oude <em>India</em> waren <em>Gargi</em><sup>8</sup> en <em>Maitreyi</em><sup>9</sup>, die beiden in de <em>Upanishad</em>-teksten voorkomen. Gargi had een beroemd debat met de wijze <em>Yajnavalkya</em> over de aard van de werkelijkheid en het eeuwige zelf (<em>Atman</em>), en zij hield zich meer dan staande. Maitreyi had ook een aantal diepgaande dingen te zeggen toen ze vroeg of het mogelijk was om echt gelukkig te zijn als je rijk was, of zelfs onsterfelijk kon worden door rijkdom.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="800" height="517" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/Maitreya.jpg" alt="" class="wp-image-8364" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/Maitreya.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/Maitreya-300x194.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/Maitreya-768x496.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">Maitreyi</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Hun onderzoek op deze gebieden was in ieder geval diepgaander en uitdagender dan dat van veel mannen in dezelfde periode.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Lady Wei en Sun Bu&#8217;er</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In het oude <em>China</em> creëerde het <em>taoïsme</em> een opening die groter en inclusiever was. Twee vroege wijzen van het taoïsme, <em>Lady Wei</em><sup>10</sup> en <em>Sun Bu&#8217;er</em><sup>11</sup>, gaven les over spirituele transformatie, evenwicht en harmonie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ze leerden dat het bestaan non-duaal van aard is: dit betekent dat dingen als licht en donker, mannelijk en vrouwelijk, deel uitmaken van één enkel stromend geheel. Deze visie lijkt op de <em>Dao</em> zelf; altijd aanwezig, altijd veranderend en onmogelijk vast te pinnen.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="664" height="1024" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/sunbuer-664x1024.jpg" alt="" class="wp-image-8365" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/sunbuer-664x1024.jpg 664w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/sunbuer-195x300.jpg 195w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/sunbuer-768x1184.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/08/sunbuer.jpg 800w" sizes="auto, (max-width: 664px) 100vw, 664px" /><figcaption class="wp-element-caption">Sun Bu&#8217;er</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">In vergelijking met Griekse vrouwelijke filosofen hadden deze oosterse denkers vaak meer spiritueel overwicht, maar niet noodzakelijkerwijs dezelfde sociale status. Ze geloofden dat ze één waren met de natuur, vrij van innerlijke beperkingen, en ze leidden een eenvoudig leven. Dit waren vrouwen die net als hun mannelijke tegenhangers nadachten over de zin van het leven als kluizenares in het bos of op een berg.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Veel van wat we in de westerse filosofische traditie bestuderen, werd geformuleerd in een tijd waarin vrouwen nauwelijks door de deur van formeel leren of publieke debatruimtes werden toegelaten, laat staan beide.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> <strong>Theano</strong>&nbsp;was een Grieks&nbsp;pythagoreïsch&nbsp;filosofe,&nbsp;wiskundige&nbsp;en vermoedelijk ook&nbsp;arts&nbsp;uit de 6e eeuw v.Chr. Ze was de dochter van de Griekse arts&nbsp;Brontinus. Aanvankelijk was zij een leerling en later ook de echtgenote van de 36 jaar oudere filosoof&nbsp;Pythagoras.&nbsp;<br>Diogenes Laërtius&nbsp;vermeldt dat volgens sommige bronnen Theano niet de dochter was, maar de vrouw van&nbsp;Brontinus&nbsp;en dat zij slechts een leerling was van Pythagoras. Zij zou dan de dochter geweest zijn van de&nbsp;Orphische&nbsp;filosoof en arts&nbsp;Pythonax&nbsp;van Kreta. Sommige bronnen duiden haar aan als de opvolgster van Pythagoras als hoofd van de pythagoreïsche school na diens dood. Zij zou samen met haar drie dochters Damo, Myria and Arignote de Pythagoreïsche leer hebben uitgedragen naar&nbsp;Griekenland&nbsp;en de Egyptische wereld. Daarnaast had ze ook nog twee zonen,&nbsp;Mnesarchos&nbsp;en&nbsp;Telauges.&nbsp;<br>Iamblichos&nbsp;stelt in zijn&nbsp;<em>Leven van Pythagoras</em>&nbsp;echter dat niet Theano zelf de opvolger was van&nbsp;Pythagoras, maar&nbsp;Aristaeus&nbsp;met wie zij na de dood van Pythagoras hertrouwd zou zijn. Die zou vervolgens de fakkel hebben doorgegeven aan&nbsp;Mnesarchos. <br>Zeker isr dat zij een erg grote denkster was en ongetwijfeld een grote invloed had binnen de pythagoreïsche school. Zij schreef vermoedelijk verschillende traktaten over diverse onderwerpen in het domein van de&nbsp;wiskunde&nbsp;en&nbsp;astronomie. Zo schreef zij vermoedelijk als eerste over de&nbsp;Gulden snede. Geen van deze werken is echter bewaard gebleven.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>2</sup> <strong>Perictione</strong>&nbsp;(5e eeuw v.Chr.), was zeer waarschijnlijk de moeder van de&nbsp;Griekse&nbsp; filosoof&nbsp;Plato. Ze zou een afstammeling van&nbsp;spreker en dichter Solon&nbsp;zijn, de&nbsp;Atheense&nbsp;wetgever. Ze was gehuwd met&nbsp;Ariston. Samen kregen zij drie zonen: Glaucon, Adeimantus en Plato, en een dochter,&nbsp;Potone. Na Aristons dood rond&nbsp;424 v.Chr.&nbsp;hertrouwde ze met&nbsp;Pyrilampes, een vriend van de overleden Atheense staatsman&nbsp;Pericles.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Over deze&nbsp;vrouwelijke filosoof&nbsp;bestaat enige verwarring. Sommigen menen dat ze de moeder van Plato was, terwijl anderen zeggen dat er van dergelijke relatie geen sprake was en dat de auteur van&nbsp;<em>Over de harmonie van Vrouwen</em>&nbsp;(circa&nbsp;425–300 v.Chr.) een leerling was van&nbsp;Pythagoras&nbsp;die slechts dezelfde naam had als de moeder van Plato. Hoewel we de namen van haar ouders niet kennen, weten we dat&nbsp;Critias&nbsp; haar oom was en dat haar broer Charmides heette. Beide mannen waren vooraanstaande Atheense burgers. Beide worden ook genoemd in de lijst van de&nbsp;dertig tirannen&nbsp;die over Athene heersten tijdens de korte&nbsp;oligarchie&nbsp;(404&nbsp;&#8211;&nbsp;403 v.Chr.) aan het eind van de&nbsp;Peloponnesische Oorlog. Critias en Charmides waren vrienden van&nbsp;Socrates. Haar eerste zoon, Adiemantus I, stierf als kind. Haar dochter Potone zou later de moeder worden van&nbsp;Speusippos, die de voorkeur kreeg boven&nbsp;Aristoteles&nbsp;om leider te worden van de&nbsp;Akademeia&nbsp;van Plato.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Door Helen Buss Mitchell toegeschreven aan haar (niet onbetwist):</p>



<ul id="mwPA" class="wp-block-list">
<li><em>Over de harmonie van Vrouwen</em>&nbsp;(circa 425–300 v.Chr.)</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Deze tekst kan in Engelse vertaling gelezen worden in Navons&nbsp;<em>The Pythagorean Writings</em> (citaat vertaald:)&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Een vrouw zou een harmonie van voorzichtigheid en gematigdheid moeten zijn. Haar ziel zou ijverig moeten zijn om deugd te verwerven, opdat zij rechtvaardig, moedig, voorzichtig, zuinig en op haar hoede voor ijdelheid zou kunnen zijn. Gewapend met deze deugden zal zij, als ze eenmaal iemands vrouw wordt, waardig kunnen handelen naar zichzelf toe, haar man, haar kinderen en haar familie. Vaak ook, zal deze vrouw waardig handelen ten opzichte van een stad of natie, mocht zij daarover heersen. We merken dat dit soms het geval is bij een koninkrijk. Als zij erin slaagt om haar woede en begeerte te beheersen, zal zij het product zijn van een hemelse symfonie.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>3</sup> <strong>Phintys</strong>&nbsp;was een&nbsp;Pythagoreïsch&nbsp;filosoof, waarschijnlijk uit de 3e eeiuw v,Chr. Ze schreef een werk over het juiste gedrag van vrouwen, waarvan twee fragmenten bewaard zijn gebleven door&nbsp;Stobaeus. <br>Phintys geeft daarin een reeks manieren waarop vrouwen zelfbeheersing zouden moeten beoefenen, en concludeert dat de meest effectieve manier is om alleen seks te hebben met haar man om wettige kinderen voort te brengen.&nbsp;Naast haar verdediging van de kuisheid van vrouwen, stelt ze dat de beoefening van filosofie zowel geschikt is voor vrouwen als voor mannen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>4</sup> <strong>Aspasia</strong>&nbsp;(ca.&nbsp;470 v.Chr.&nbsp;– ca.&nbsp;400 v.Chr.) was de hoogbegaafde Milesische&nbsp; levensgezellin van de&nbsp;Atheense&nbsp;staatsman&nbsp;Perikles, met wie hij (na zijn echtscheiding van zijn eerste vrouw) in&nbsp;concubinaat&nbsp;leefde.&nbsp;Er zijn maar weinig details bekend over haar leven. Ze bracht het merendeel van haar volwassen leven door in Athene, en ze had mogelijk invloed op Perikles en de Atheense politieke elite. Ze wordt vermeld in de geschriften van&nbsp;Plato,&nbsp;Aristophanes,&nbsp;Xenophon&nbsp;en andere auteurs uit die tijd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens de betwiste beweringen van de antieke auteurs en sommige moderne geleerden, werd Aspasia een&nbsp;hetaere&nbsp;in Athene en was zij waarschijnlijk bordeelhoudster.&nbsp;Hetaeren waren professionele entertainers van de hogere klasse, evenals&nbsp;courtisanes. Behalve door hun fysieke schoonheid, verschilden ze van de meest Atheense vrouwen doordat ze hadden gestudeerd (vaak zeer hoogstaande studies, zoals in het geval van Aspasia), onafhankelijk waren en belastingen betaalden.&nbsp;Ze waren waarschijnlijk de meest vrijgevochten vrouwen van hun tijd, en Aspasia, die een levendig figuur zou worden in de Atheense maatschappij, was waarschijnlijk een duidelijk voorbeeld hiervan.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In de hogere kringen werd Aspasia eerder opgemerkt door haar vaardigheid als onderhoudend praatster en adviseuse dan alleen om haar schoonheid.&nbsp;Volgens Plutarchus werd het huis van Perikles en Aspasia een intellectueel centrum in Athene, dat de meest prominente schrijvers en denkers aantrok, waaronder de filosoof Socrates. De biograaf schrijft dat, ondanks haar immorele leven, Atheense mannen hun echtgenotes zouden meebrengen om haar conversaties te aanhoren.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>5</sup> <strong>Xanthippe</strong>&nbsp;(letterlijke betekenis: “Blonde Merrie”) was de (waarschijnlijk) tweede echtgenote van de filosoof&nbsp;Socrates. Ze wordt een paar keer vermeld in het werk van&nbsp;Plato&nbsp;en&nbsp;Xenophon.<br>Er zijn bepaalde aanwijzingen dat zij Socrates’ tweede vrouw was. Hij is met haar wellicht op latere leeftijd gehuwd, want de drie kinderen uit het huwelijk waren nog niet volwassen toen hun vader op 70-jarige leeftijd stierf. Volgens de overlevering was zij een lastige en humeurige vrouw, die steeds maar zeurde en Socrates het leven onmogelijk maakte. Deze typering berust waarschijnlijk op een verdraaiing van de feiten door de&nbsp;Cynische School&nbsp;achteraf, of is althans sterk overdreven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Over het leven van Xanthippe is verder weinig bekend.&nbsp;De oude bronnen die haar noemen, doen dit in de eerste plaats om iets te illustreren over het karakter van&nbsp;Socrates, in plaats van biografische informatie over Xanthippe te verstrekken. Ze werd waarschijnlijk geboren rond 440 v.Chr.&nbsp;waardoor ze ongeveer 30 jaar jonger is dan Socrates, die werd geboren&nbsp;c. 470.&nbsp;De vader van Xanthippe heette mogelijk Lamprocles, en Socrates&#8217; en Xanthippe&#8217;s&nbsp;oudste zoon&nbsp;is naar hem vernoemd,  en dus niet, in tegenstelling tot de gebruikelijke Atheense praktijk, naar de vader van Socrates. Sommige geleerden hebben daarom gesuggereerd dat ze uit een aristocratische familie kwam. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Socrates vertelt dat hij juist vanwege haar argumentatieve geest voor haar heeft gekozen: &#8220;Het is het voorbeeld van de ruiter die een deskundige ruiter wil worden: &#8220;<em>Geen van je zachtaardige, volgzame dieren voor mij</em>&#8220;, zegt hij; &#8220;<em>het paard dat ik moet bezitten moet enige geest tonen</em>&#8220;. In de overtuiging dat, als hij met zo&#8217;n dier om kan gaan, het ongetwijfeld gemakkelijk genoeg zal zijn om met elk ander paard om te gaan. En dat geldt ook in mijn geval. Ik wil met mensen omgaan, met de mens in het algemeen omgaan; vandaar mijn vrouwkeuze. Ik weet heel goed dat als ik haar geest kan verdragen, ik me met gemak aan ieder mens anders kan hechten.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">6 <strong>Diotima van Mantinea</strong>&nbsp;is een&nbsp;filosofe&nbsp;en&nbsp;priesteres&nbsp;die een belangrijke rol speelt in&nbsp;Plato’s&nbsp;<em>Symposium</em>&nbsp;(<em>Feestmaal</em>). Zij zou een leermeester zijn geweest van de filosoof&nbsp;Socrates&nbsp;en afkomstig zijn uit de&nbsp;Peloponnesische&nbsp;stad&nbsp;Mantinea. De filosofie van Diotima vormt de oorsprong van het concept van de&nbsp;platonische liefde. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Tijdens het symposium wordt gesproken over de liefde (eros). Socrates is de belangrijkste aanwezige. Diotima zelf is niet aanwezig bij het symposium. Socrates vertelt dat hij tijdens zijn adolescentie ingevoerd is in de filosofie van de liefde door de priesteres Diotima. Diotima leerde hem de methode en de betekenis van het liefhebben (eros) en het filosoferen. Alhoewel vrouwen in de&nbsp;Klassieke Oudheid&nbsp;geen belangrijke rol kenden, speelt Diotima wel een belangrijke rol in het Symposium. Socrates&#8217; rede over de eros vormt namelijk het slot van het drinkgelag. Plato verwijst in zijn Symposium herhaaldelijk naar de afkomst van Diotima. Zo noemt Socrates haar een&nbsp;ξένη, wat &#8216;gast&#8217; of &#8216;vriend&#8217; betekent. Hiermee wil Socrates benadrukken dat ze niet afkomstig is uit Athene en dus een vreemdeling is die komt uit Mantinea.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het enige wat we over Diotima zelf weten is wat we lezen in Socrates&#8217; omschrijving van haar. Ook uit haar speech zelf kunnen we bepaalde karakteristieken van haar afleiden. Zo stelt ze vaak dwingende vragen, die het beeld oproepen van de sofisten. Ze lijkt op alle vragen een antwoord te hebben en zeer overtuigd te zijn van zichzelf. Ook wordt ze door Socrates zelfs letterlijk omschreven als een sofist. Er wordt daarom ook gesuggereerd dat Diotima de vrouwelijke versie van Socrates is en dat de twee dezelfde persoon zijn.&nbsp;Dit blijkt ook uit de methode die Diotima gebruikt om Socrates te onderwijzen. Ze gebruikt hier namelijk dezelfde methode van vraag en antwoord, de&nbsp;socratische methode, die Socrates zelf altijd hanteert.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>7</sup> <strong>Hypatia</strong>&nbsp;(ca. 350-370–415) was een Griekse&nbsp;wiskundige,&nbsp;filosofe&nbsp;en&nbsp;astronome. Ze wordt ook wel de eerste vrouwelijke wiskundige genoemd. Ze leefde in&nbsp;Alexandrië, in&nbsp;Egypte, en doceerde&nbsp;wiskunde&nbsp;en&nbsp;neoplatonische filosofie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hypatia werd door de eeuwen heen op verschillende manieren gezien. Voor de&nbsp;klassieke oudheid&nbsp;stierf Hypatia als de kampioen van traditionele religie en filosofie, die het slachtoffer werd van een vijandig gezind,&nbsp;christelijk&nbsp;regime. Tijdens de&nbsp;Verlichting&nbsp;werd ze gezien als de laatste verdediger van de antieke wereld, toen de klassieke rationaliteit werd overheerst door bijgeloof. In de twintigste eeuw werd ze, bij het dagen van een nieuwe tijd, gezien als voorvechtster van de onafhankelijk-heid van vrouwen, tegen een&nbsp;patriarchaat&nbsp;dat de sociale rol van vrouwen en hun carrièremogelijkheden beperkte.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Over Hypatia&#8217;s leven is slechts weinig bekend en niet alle bronnen zijn even betrouwbaar. In de eerste plaats moet het aan haar gewijde artikel in de&nbsp;Suda, een&nbsp;encyclopedie&nbsp;uit de tiende eeuw, de tijd van het&nbsp;Byzantijnse Rijk, worden vermeld. Veel hierin komt echter uit tweede hand en is geromantiseerd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Betrouwbaarder is mogelijk de informatie, die haar tijdgenoot&nbsp;Socrates Scholasticus&nbsp; biedt in zijn Kerkgeschiedenis,&nbsp;<em>Historia ecclesiastica</em>, VII 15. </p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;Er was in Alexandrië een vrouw met de naam Hypatia, dochter van de filosoof Theoon, die in de literatuur en wetenschap zo succesvol was, dat zij alle filosofen van haar tijd overtrof. Toegelaten tot de School van&nbsp;Plato&nbsp;en&nbsp;Plotinus&nbsp;hield zij voordrachten over de grondbeginselen van de filosofie. Veel toehoorders kwamen van ver weg om door haar onderwezen te worden. Dankzij haar soevereine optreden en haar elegante verschijning, die zij zich als gevolg van haar geestesbeschaving had aangemeten, verscheen zij vaak in de openbaarheid in tegenwoordigheid van staatslieden. Zij schuwde het ook niet om naar openbare samenkomsten van mannen te gaan. Alle mannen bewonderden haar daarvoor op grond van haar buitengewone waardigheid en deugd des te meer.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>8</sup> <strong>Gargi Vachaknavi</strong>&nbsp;was de dochter van de wijze&nbsp;Vachaknu&nbsp;uit de afstamming van de wijze&nbsp;Garga&nbsp;(c. 800-500 v.Chr.). Ze is vernoemd naar haar vader Gargi Vachaknavi. Vanaf jonge leeftijd toonde ze een grote belangstelling voor de Vedische geschriften en raakte ze zeer bedreven op het gebied van filosofie. Ze werd bekend als&nbsp; Brahmavadini, een persoon met kennis van&nbsp;Brahma Vidya.&nbsp;<br>In de zesde en de achtste&nbsp;Brahmana&nbsp;van&nbsp;Brihadaranyaka Upanishad, is haar naam prominent aanwezig, omdat ze deelneemt aan de&nbsp;<em>brahmayajna</em>, een filosofisch debat georganiseerd door&nbsp;Koning Janaka&nbsp;van&nbsp;Videha, waarin ze de wijze Yajnavalkya&nbsp; uitdaagt.&nbsp;Haar eerste dialoog ging over metafysische vragen zoals de eindeloze status van de ziel. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Ze bleef haar hele leven celibatair en werd vereerd door&nbsp;Hindoes.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>9</sup> <strong>Maitreyi</strong>&nbsp;(8e eeuw v.Chr.) was een Indiase filosoof die leefde tijdens de latere&nbsp;Vedische periode&nbsp;in&nbsp;India. Zij wordt genoemd in de&nbsp;<em>Brihadaranyaka Upanishad</em>&nbsp;als een van de twee vrouwen van de Vedische wijze&nbsp;Yajnavalkya. In het hindoeïstische epos&nbsp;<em>Mahabharata</em>&nbsp;wordt ze echter beschreven als een&nbsp;Advaita&nbsp; filosoof die nooit getrouwd is. In oude&nbsp;Sanskriet&nbsp;literatuur, staat ze bekend als een&nbsp;<em>brahmavadini</em>&nbsp;(een kenner van de&nbsp;<em>Veda</em>).<br>Maitreyi verschijnt in oude Indiase teksten, waarin ze het hindoeïstische concept van&nbsp;Atman&nbsp;(ziel of zelf) in een dialoog met Yajnavalkya bespreekt. Volgens deze dialoog wordt liefde gedreven door iemands ziel, en bespreekt Maitreyi de aard van Atman en Brahman en hun&nbsp;eenheid, de kern van&nbsp;de Advaita-filosofie. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Maitreyi wordt aangehaald als een voorbeeld van de onderwijsmogelijkheden die vrouwen in Vedisch India ter beschikking staan. Ook gaat het over hun filosofische prestaties. Ze wordt beschouwd als een symbool van Indiase intellectuele vrouwen, en er is een instelling in New Delhi naar haar vernoemd.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>10 </sup><strong>Wei Shuo</strong>&nbsp;(272 – 349), gewoonlijk aangesproken als&nbsp;<strong>Lady Wei</strong>, die leefde tijdens de oostelijke Jin, was een van de beroemdste Chinese&nbsp;kalligrafen&nbsp;in de geschiedenis. Ze was een pionier die nieuwe regels opstelde voor het&nbsp;reguliere schrift.&nbsp;Als lerares was haar meest opmerkelijke discipel&nbsp;Wang Xizhi.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Na haar tijd met het bestuderen van de beroemde werken van klassieke kalligrafen, begon ze haar eigen stijl te ontwikkelen. Een stijl die zich richtte op het nabootsen van de vormen en bewegingen die in de natuur voorkomen, waardoor werk van gratie en kracht ontstond, dat vanaf dat moment de maatstaf voor kalligrafie werd.&nbsp;Ze schreef een monumentale en invloedrijke verhandeling over haar theorieën over kalligrafie; daarin beschrijft ze de zeven machten die later de beroemde <em>Acht principes van Yong</em>* werden. Ze vergeleek kalligrafie met oorlog: het papier met een slagveld, het penseel met een wapen en de inkt met munitie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">* de&nbsp;<em>Acht principes van&nbsp;Yong&nbsp;</em>worden door kalligrafen gebruikt om te oefenen met het schrijven van de acht meest voorkomende&nbsp;slagen&nbsp;in&nbsp;regulier schrift, gebruikmakend van het feit dat ze allemaal aanwezig zijn in het karakter&nbsp;<a href="https://en.wiktionary.org/wiki/%E6%B0%B8">永</a>;&nbsp;dat staat voor &#8221;<em>voor altijd</em>&#8221;,&nbsp;&#8221;<em>permanentie</em>&#8221;.&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>11</sup> <strong>Sun Bu&#8217;er</strong>&nbsp;is een van de zeven&nbsp;Taoïstische&nbsp;Meesters van Quanzhen, en leefde c. 1119–1182 in de&nbsp;Shandong&nbsp;provincie van China. Ze was een rijke vrouw, getrouwd en had drie kinderen. Haar familienaam was Sun en haar voornaam was Fuchun, Bu&#8217;er was haar naam als Taoïst. Haar man&nbsp;Ma Yu&nbsp;was een naaste leerling van&nbsp;Wang Chongyang. Op 51-jarige leeftijd begon ze met de studie van de&nbsp;Tao&nbsp;en werd zijzelf ook een leerling van Wang Chongyang. Uiteindelijk verliet ze haar huis en reisde naar de stad&nbsp;Luoyang,&nbsp;waar ze na twaalf jaar oefenen in de Fengxiangu-grot de Tao bereikte en, zo wordt gezegd, onsterfelijkheid. Sun was een leraar met verschillende discipelen, richtte de <em>Purity and Tranquility School</em> op en schreef veel gedichten.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-eerste-vrouwelijke-filosofen/">De eerste vrouwelijke filosofen</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/de-eerste-vrouwelijke-filosofen/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hypatia van Alexandrië</title>
		<link>https://heesen.online/hypatia-van-alexandrie/</link>
					<comments>https://heesen.online/hypatia-van-alexandrie/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 13 Mar 2026 12:01:42 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bijzondere personen en/of helden]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Kosmologie]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[Hypatia]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7831</guid>

					<description><![CDATA[<p>Het leven van Hypatia was verrijkt met een passie voor kennis. Hypatia was de dochter van Theon, die werd beschouwd als een van de best opgeleide mannen in Alexandrië, Egypte.<br />
De meeste historici erkennen Hypatia nu niet alleen als wiskundige, maar ook als filosoof.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/hypatia-van-alexandrie/">Hypatia van Alexandrië</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Het leven van <em>Hypatia</em> was verrijkt met een passie voor kennis. Hypatia was de dochter van <em>Theon</em>, die werd beschouwd als een van de best opgeleide mannen in <em>Alexandrië, Egypte</em>. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De meeste historici erkennen Hypatia nu niet alleen als wiskundige, maar ook als filosoof. Ze zijn echter onzeker over verschillende aspecten van Hypatia&#8217;s leven. De geboortedatum van Hypatia is bijvoorbeeld een datum waarover veel discussie bestaat. Sommige historici menen dat Hypatia geboren is in het jaar 370. Anderen beweren dat ze een oudere vrouw was (rond de 60) op het moment van haar overlijden, en dan zou haar geboortejaar 355 zijn.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Jeugd</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Gedurende haar jeugd voedde Theon Hypatia op in een wereld van onderwijs. Historici geloven dat Theon probeerde de perfecte mens groot te brengen. Theon zelf was een bekende geleerde en hoogleraar wiskunde aan de Universiteit van Alexandrië. Theon en Hypatia vormden een sterke band toen hij Hypatia zijn eigen kennis overbracht en zijn passie deelde voor de zoektocht naar antwoorden op het onbekende.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Ontwikkeling</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Naarmate Hypatia ouder werd, begon ze, naast filosofie, een enthousiasme te ontwikkelen voor wiskunde en astronomie. De meeste historici zijn van mening dat Hypatia op jonge leeftijd al de kennis van haar vader overtrof. <br>Haar vader ontwikkelde voor haar ook een fysieke routine om haar een gezond lichaam en een zeer functionele geest te garanderen. In haar opleiding instrueerde Theon Hypatia over de verschillende religies van de wereld en leerde haar hoe ze mensen met de kracht van woorden kon beïnvloeden. Hij leerde haar de grondbeginselen van het lesgeven en redeneren, zodat Hypatia een uitstekend redenaar werd. Mensen uit andere steden kwamen bij haar studeren om van haar te leren.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="780" height="1024" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia2-780x1024.jpg" alt="" class="wp-image-7835" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia2-780x1024.jpg 780w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia2-229x300.jpg 229w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia2-768x1008.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia2.jpg 800w" sizes="auto, (max-width: 780px) 100vw, 780px" /><figcaption class="wp-element-caption">Hypatia van Alexandrïe (355?-415)</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Filosofie</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het neoplatonisme van <em>Plotinus</em><sup>1</sup> vormde het filosofische raamwerk voor Hypatia. <br>Neoplatonisten streefden naar eenwording met het <em>Ene</em>, het goddelijke. De menselijke ziel komt voort uit het Ene en is afgedaald naar de fysieke wereld. De ziel kan alleen terugkeren tot het Ene door contemplatie, zelfdiscipline en een ascetische levenswijze. Deze filosofische stroming was voor Hypatia meer dan een theorie: het was een manier van leven die zij overbracht aan haar leerlingen. Zij combineerde daarbij christelijke met Griekse heidense elementen. Zo is het waarschijnlijk dat ze oefeningen deden om het bewustzijn te vergroten door bijvoorbeeld hymnen te citeren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens Hypatia was de eenwording met het goddelijke alleen mogelijk als je je leven leidde in lijn met de filosofische deugden. Haar filosofische lessen waren daardoor aantrekkelijk voor zowel christelijke als niet-christelijke studenten. <br>Ook buiten de school gaf Hypatia openbare lezingen over Griekse filosofen zoals <em>Plato, Aristoteles</em> en anderen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Astronomie</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Verwijzingen in brieven van <em>Synesius</em><sup>2</sup>, een van Hypatia&#8217;s studenten, crediteren Hypatia voor de uitvinding van het astrolabium, een apparaat dat wordt gebruikt in de astronomie. Andere bronnen dateren dit instrument echter minstens een eeuw eerder. <em>Claudius Ptolemaeus</em><sup>3</sup> schreef uitgebreid over de projectie die op het vlakke astrolabium werd gebruikt, en Hypatia&#8217;s vader schreef een astrolabiumverhandeling die de basis vormde voor veel van wat later in de <em>Middeleeuwen</em> werd geschreven. Hypatia gaf wel les over astrolabia, aangezien Synesius een instrument liet maken dat misschien wel een vorm van astrolabium was.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="737" height="1024" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/astrolabidum-737x1024.jpg" alt="" class="wp-image-7838" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/astrolabidum-737x1024.jpg 737w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/astrolabidum-216x300.jpg 216w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/astrolabidum-768x1067.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/astrolabidum.jpg 800w" sizes="auto, (max-width: 737px) 100vw, 737px" /><figcaption class="wp-element-caption">Astrolabium in standaard</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Wiskunde</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Hypatia stond meer bekend om het werk dat ze in de wiskunde deed dan om de astronomie, vooral om haar werk over de ideeën van kegelsneden geïntroduceerd door <em>Apollonius</em><sup>4</sup>. Ze redigeerde het werk &#8220;<em>On the Conics&#8221;</em> van Apollonius, dat kegels door een vlak in verschillende delen verdeelde. Dit concept ontwikkelde de ideeën van hyperbolen, parabolen en ellipsen. Met Hypatia&#8217;s werk aan dit belangrijke boek maakte ze de concepten gemakkelijker te begrijpen, waardoor het werk vele eeuwen overleefde. Hypatia was de eerste vrouw die zo&#8217;n diepgaande invloed had op het voortbestaan van het vroege denken in de wiskunde.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Religieuze oproer</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Hypatia woonde in Alexandrië toen het Christendom de andere religies begon te domineren. Begin jaren 390 braken er regelmatig rellen uit tussen de verschillende religies. <em>Cyrillus</em>, een leider onder de christenen, en <em>Orestes</em>, de burgerlijke gouverneur, stonden tegenover elkaar. Hypatia was een vriendin van Orestes en er wordt aangenomen dat Cyrillus virulente geruchten over haar verspreidde. In 415, op weg naar huis, viel een menigte haar aan, kleedde haar uit en doodde haar met stukken gebroken aardewerk. Later sleepte de menigte haar door de straten.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="800" height="600" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia1.jpg" alt="" class="wp-image-7834" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia1.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia1-300x225.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/hypatia1-768x576.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">&#8216;Death of Hypatia&#8217;, door Alexis Clerc, (late 19de eeuw).</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Hypatia&#8217;s leven eindigde tragisch, maar haar levenswerk bleef bestaan. Later breidden <em>Descartes, Newton </em>en <em>Leibniz</em> haar werk uit. Hypatia heeft in haar tijd buitengewone prestaties geleverd voor een vrouw.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Erkenning</h2>



<p class="wp-block-paragraph">V<em>oltaire, Edward Gibbon </em>en<em> Bertrand Russell</em> noemden allemaal Hypatia in hun werk. Over haar leven zijn documentaires en films gemaakt, zoals <em>Ágora</em>, van <em>Alejandro Amenábar</em>. In zijn enorm populaire televisieserie <em>Cosmos</em> beschreef <em>Carl Sagan</em> de dood van Hypatia als volgt: “<em>In het jaar 415, op weg naar haar werk, werd ze aangevallen door een fanatieke menigte parochianen van Cyrillus. Ze sleepten haar uit haar strijdwagen, rukten haar kleren uit en vilden haar vlees van haar botten. Haar stoffelijk overschot werd verbrand, haar werken vernietigd, haar naam vergeten</em>.”</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> <strong>Plotinus</strong> (ca. 204–270) was een belangrijk filosoof uit de antieke wereld en grondlegger (samen met zijn leraar Ammonius Saccas) van wat later het  neoplatonisme zou worden genoemd. Veel van onze biografische informatie over hem is afkomstig uit het voorwoord van Porphyrius bij de uitgave van Plotinus&#8217; werk, de <em>Enneaden</em>. Zijn werk heeft eeuwenlang grote invloed uitgeoefend op heidense,  gnostische, christelijke, joodse en islamitische metafysici en mystici.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>2</sup> <strong>Synesius van Cyrene</strong> (ca. 370-413) was een Grieks-Romeins filosoof, redenaar en bisschop. Synesius lijkt te zijn geboren als lid van een van de meest welvarende families van Cyrene. Dankzij zijn rijkdom was hij in staat te gaan studeren in Alexandrië, bij de filosofe Hypatia, die hem inwijdde in de Neoplatoonse filosofie. Synesius bleef zijn leven lang bevriend met zijn meesteres, aan wie hij verschillende brieven schreef toen hij zich omstreeks 396 terugtrok op zijn landgoed.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>3</sup> <strong>Claudius Ptolemaeus</strong> (87-na 150) was een Grieks astroloog, astronoom, geograaf,  wiskundige en muziektheoreticus die leefde in Alexandrië. Er is slechts weinig over zijn leven bekend. Hij was een Romeins staatsburger die schreef in het Koinè, de standaardvorm van het Grieks vanaf de hellenistische periode. Zijn geboorteplaats wordt slechts vermeld zonder referenties in een verklaring van de 14de-eeuwse astronoom Theodoros Meliteniotes. Hij stierf na het jaar 150, vermoedelijk in 168.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>4 </sup><strong>Apollonios van Perga</strong> (ca. 262 v.Chr.–190 v.Chr.) was een  meetkundige en  astronoom uit het oude Griekenland, die bekend is vanwege zijn werk over  kegelsneden. Apollonios zou een leerling van de volgelingen van Euclides zijn geweest. Zijn innovatieve methodiek en terminologie, in het bijzonder op het gebied van kegelsneden, hebben vele latere geleerden, waaronder Ptolemaeus, Johannes Kepler, Isaac Newton en René Descartes, beïnvloed. De namen die Apollonius gaf aan respectievelijk de ellips, parabool en hyperbool worden nog steeds gebruikt. Hij deed ook onderzoek naar de banen van de hemellichamen.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/hypatia-van-alexandrie/">Hypatia van Alexandrië</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/hypatia-van-alexandrie/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>De bibliotheek van Alexandrië 1/2</title>
		<link>https://heesen.online/de-bibliotheek-van-alexandrie/</link>
					<comments>https://heesen.online/de-bibliotheek-van-alexandrie/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 23 May 2023 15:37:09 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Boekenwurm]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Alexandrïe]]></category>
		<category><![CDATA[bibliotheek]]></category>
		<category><![CDATA[Hypatia]]></category>
		<category><![CDATA[Julius Caesar]]></category>
		<category><![CDATA[Orestes]]></category>
		<category><![CDATA[Theophilus]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=3923</guid>

					<description><![CDATA[<p>Het verlies van 's werelds grootste kennisarchief, de Bibliotheek van Alexandrië, wordt al eeuwenlang betreurd. Maar hoe en waarom ze verloren is gegaan, is nog steeds een mysterie. Het mysterie bestaat niet door een gebrek aan verdachten, maar door teveel verdachten.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-bibliotheek-van-alexandrie/">De bibliotheek van Alexandrië 1/2</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Het verlies van &#8217;s werelds grootste kennisarchief, de<em> Bibliotheek van Alexandrië</em>, wordt al eeuwenlang betreurd. Maar hoe en waarom ze verloren is gegaan, is nog steeds een mysterie. Het mysterie bestaat niet door een <em>gebrek</em> aan verdachten, maar door <em>teveel</em> verdachten.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="360" height="459" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/bibliotheekalexandirie.jpg" alt="" class="wp-image-3925" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/bibliotheekalexandirie.jpg 360w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/bibliotheekalexandirie-235x300.jpg 235w" sizes="auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px" /><figcaption class="wp-element-caption">Kijkje in de bibliotheek van Alexandrië</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph"><em>Alexandrië</em> heeft nog de zuil van <em>Ptolemaeus</em> &#8211; het laatste overblijfsel van de bibliotheek van Alexandrië, opgericht in Egypte door <em>Alexander de Grote</em>. Het was oorspronkelijk een museum, een heiligdom van de Muzen, naar het voorbeeld van het <em>Lyceum</em> van <em>Aristoteles</em> in Athene. <br>Het museum was een studieplek met collegezalen, tuinen, een dierentuin en heiligdommen voor elk van de negen muzen, evenals de bibliotheek zelf. Geschat wordt dat de bibliotheek van Alexandrië ooit meer dan een half miljoen documenten bevatte uit <em>Assyrië, Griekenland, Perzië, Egypte, India</em> en vele andere landen. Meer dan 100 wetenschappers woonden fulltime in het museum om onderzoek te doen, te schrijven, lezingen te geven of documenten te vertalen en te kopiëren. De bibliotheek was zo groot dat er eigenlijk nog een filiaal of &#8216;dochter&#8217;-bibliotheek was in de tempel van <em>Serapis</em>.</p>



<h2 class="wp-block-heading">1<sup>e</sup> schuldige: Julius Caesar</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De eerste persoon die de schuld krijgt van de vernietiging van de bibliotheek is niemand minder dan <em>Julius Caesar</em> zelf. In 48 v.Chr. achtervolgde Caesar <em>Pompeius</em> naar Egypte toen hij plotseling werd afgesneden door een Egyptische vloot in Alexandrië. Sterk in de minderheid en in vijandelijk gebied, beval Caesar de schepen in de haven in brand te steken. Het vuur verspreidde zich en vernietigde de Egyptische vloot. Helaas brandde het ook een deel van de stad af &#8211; het gebied waar de grote bibliotheek stond.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="266" height="469" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/juliuscaesar.jpg" alt="" class="wp-image-3926" style="width:362px;height:638px" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/juliuscaesar.jpg 266w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/juliuscaesar-170x300.jpg 170w" sizes="auto, (max-width: 266px) 100vw, 266px" /><figcaption class="wp-element-caption">Julius Caesar</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Caesar schreef over het aansteken van de brand in de haven, maar vergat de verbranding van de bibliotheek te vermelden. Zo&#8217;n weglating bewijst weinig, aangezien hij niet de gewoonte had om weinig vleiende feiten op te nemen bij het schrijven van zijn eigen geschiedenis. Maar Caesar was niet zonder publieke tegenstanders. Als hij alleen verantwoordelijk was voor de verdwijning van de bibliotheek, zou er vandaag zeer waarschijnlijk belangrijke documentatie over de affaire bestaan.</p>



<h2 class="wp-block-heading">2<sup>e</sup> schuldige: Orestes en/of Theophilus</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het tweede verhaal over de vernietiging van de bibliotheek is populairder, voornamelijk dankzij <em>Edward Gibbons</em> &#8220;<em>The Decline and Fall of the Roman Empire</em>&#8220;. Maar het verhaal is ook een tikkeltje ingewikkelder. <em>Theophilus </em>was patriarch van Alexandrië van 385 tot 412. Tijdens zijn bewind werd de tempel van Serapis omgevormd tot een christelijke kerk (waarschijnlijk rond 391) en het is waarschijnlijk dat toen veel documenten werden vernietigd.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="434" height="646" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/theophilos.jpg" alt="" class="wp-image-3928" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/theophilos.jpg 434w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/theophilos-202x300.jpg 202w" sizes="auto, (max-width: 434px) 100vw, 434px" /><figcaption class="wp-element-caption">Afbeelding van Theophilus</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">De tempel van Serapis zou naar schatting ongeveer tien procent van de totale bibliotheek van Alexandrië bevatten. Na zijn dood werd zijn neef <em>Cyrillus</em> patriarch. Kort daarna braken er rellen uit toen <em>Hierax</em>, een christelijke monnik, in het openbaar werd vermoord op bevel van <em>Orestes</em>, de prefect van de stad. Orestes zou onder de invloed zijn van <em>Hypatia</em>, een vrouwelijke filosoof en dochter van het &#8220;<em>laatste lid van de bibliotheek van Alexandrië</em>&#8220;. Hoewel moet worden opgemerkt dat sommigen Hypatia zelf als de laatste hoofdbibliothecaris beschouwen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Alexandrië stond al lang bekend om zijn gewelddadige en vluchtige politiek. Christenen, joden en heidenen woonden allemaal samen in de stad. Een oude schrijver beweerde dat er geen mensen waren die meer van een gevecht hielden dan die van Alexandrië. Onmiddellijk na de dood van Hierax lokte een groep joden die hadden bijgedragen tot zijn moord &#8217;s nachts meer christenen de straat op door te verkondigen dat de kerk in brand stond. Toen de christenen naar buiten renden, doodde de grotendeels joodse menigte velen van hen. Hierna was er een massale ravage toen christenen wraak namen op zowel de joden als de heidenen &#8211; een daarvan was Hypatia. Het verhaal varieert enigszins, afhankelijk van wie het vertelt, maar ze werd meegenomen door de christenen, door de straten gesleept en vermoord.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="559" height="872" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/hypatia.jpg" alt="" class="wp-image-3929" style="width:411px;height:641px" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/hypatia.jpg 559w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/hypatia-192x300.jpg 192w" sizes="auto, (max-width: 559px) 100vw, 559px" /><figcaption class="wp-element-caption">Hypatia</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Sommigen beschouwen de dood van Hypatia als de definitieve vernietiging van de bibliotheek. Anderen geven Theophilus de schuld van het vernietigen van de laatste rollen toen hij de tempel van Serapis met de grond gelijk maakte voordat hij er een christelijke kerk van maakte. Weer anderen hebben beide incidenten door elkaar gehaald en Theophilus de schuld gegeven voor het gelijktijdig vermoorden van Hypatia en het vernietigen van de bibliotheek, hoewel het duidelijk is dat Theophilus ergens vóór Hypatia stierf.</p>



<h2 class="wp-block-heading">3<sup>e</sup> schuldige: Omar</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De laatste persoon die de schuld krijgt van de vernietiging is de moslimkalief<em> Omar</em>. In 640 namen de moslims de stad Alexandrië in. Toen hij hoorde van &#8220;<em>een grote bibliotheek met alle kennis van de wereld</em>&#8220;, zou de veroverende generaal, kalief Omar om instructies hebben gevraagd. De kalief zou over het bezit van de bibliotheek hebben gezegd: &#8220;<em>ze zullen de Koran tegenspreken, in welk geval ze ketterij zijn, of ze zullen het ermee eens zijn, dus ze zijn overbodig</em>.&#8221; Dus, naar verluidt, werden alle teksten vernietigd door ze te gebruiken als tondel voor de badhuizen van de stad. Zelfs toen zou het zes maanden hebben geduurd om alle documenten te verbranden. Maar deze details, van het citaat van de kalief tot de ongelofelijke zes maanden die nodig zouden zijn geweest om alle boeken te verbranden, werden pas 300 jaar later opgeschreven. Deze feiten die Omar veroordelen, zijn geschreven door bisschop <em>Gregory Bar Hebræus</em>, een christen die veel tijd besteedde aan het schrijven over moslim-gruweldaden zonder veel historische documentatie.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Ze zijn allemaal schuldig</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dus wie heeft de bibliotheek van Alexandrië in brand gestoken? Helaas hadden de meeste schrijvers, van Plutarchus (die blijkbaar Caesar de schuld gaf) tot Edward Gibbons (een fervent atheïst of deïst die graag christenen de schuld gaf en Theophilus de schuld gaf) tot bisschop Gregory (die bijzonder anti-moslim was, gaf Omar de schuld) allemaal een bijl om te slijpen en moet daarom als bevooroordeeld worden beschouwd. Waarschijnlijk heeft iedereen die hierboven genoemd is een handje gehad bij het vernietigen van een deel van het bezit van de bibliotheek. De collectie kan zijn weggeëbd doordat sommige documenten zijn vernietigd en andere zijn toegevoegd. Zo zou <em>Marcus Antonius Cleopatra</em> meer dan 200.000 rollen voor de bibliotheek hebben gegeven lang nadat Julius Caesar ervan werd beschuldigd deze te hebben verbrand.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het is ook vrij waarschijnlijk dat, zelfs als het museum samen met de hoofdbibliotheek werd vernietigd, de afgelegen &#8220;dochter&#8221;-bibliotheek in de tempel van Serapis doorging. Veel schrijvers lijken de bibliotheek van Alexandrië gelijk te stellen aan de bibliotheek van Serapis, hoewel ze zich technisch gezien in twee verschillende delen van de stad bevonden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De echte tragedie is natuurlijk niet de onzekerheid om te weten wie verantwoordelijk is voor de vernietiging van de bibliotheek, maar dat zoveel oude geschiedenis, literatuur en geleerdheid voor altijd verloren is gegaan.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="813" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/bibliotheekalexandiriebrandt-1024x813.jpg" alt="" class="wp-image-3930" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/bibliotheekalexandiriebrandt-1024x813.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/bibliotheekalexandiriebrandt-300x238.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/bibliotheekalexandiriebrandt-768x610.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/05/bibliotheekalexandiriebrandt.jpg 1200w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption">De bibliotheek van Alexandrië brandt af&#8230;</figcaption></figure>
</div><p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-bibliotheek-van-alexandrie/">De bibliotheek van Alexandrië 1/2</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/de-bibliotheek-van-alexandrie/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>De Hypatia-steen</title>
		<link>https://heesen.online/de-hypatia-steen/</link>
					<comments>https://heesen.online/de-hypatia-steen/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 08 Feb 2023 17:14:26 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Boekenwurm]]></category>
		<category><![CDATA[Buitenaards]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Kosmologie]]></category>
		<category><![CDATA[Mystiek]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Hypatia]]></category>
		<category><![CDATA[Tom Egeland]]></category>
		<category><![CDATA[zonnestelsel]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=3415</guid>

					<description><![CDATA[<p>In een vorig bericht had ik het al over de zogenaamde Hemelstenen of Sky stones.<br />
Een andere mysterieuze steen die wetenschappers in verwarring heeft gebracht, is de Hypatia-steen.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-hypatia-steen/">De Hypatia-steen</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">In een vorig bericht had ik het al over de zogenaamde Hemelstenen of Sky stones.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een andere mysterieuze steen die wetenschappers in verwarring heeft gebracht, is de <em>Hypatia-steen</em><sup>1</sup>. In 1996 werd de steen ontdekt in de Sahara. Wat de steen uniek maakt, is dat de chemische samenstelling compleet anders is dan alles wat op aarde of zelfs in de ruimte wordt gevonden. Als zodanig rijst de vraag: waar komt deze steen dan vandaan?</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="763" height="727" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/02/hypatiasteen.jpg" alt="" class="wp-image-3418" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/02/hypatiasteen.jpg 763w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/02/hypatiasteen-300x286.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 763px) 100vw, 763px" /><figcaption class="wp-element-caption"><strong>Enkele fragmenten van de Hypatia-steen. De oorspronkelijke steen moet enkele meters breed zijn geweest, maar uiteen zijn gevallen toen deze de atmosfeer van de aarde binnendrong.</strong></figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">De meeste planeten en meteorieten bestaan uit silicaatmineralen en kleine hoeveelheden koolstof. Maar de Hypatia-steen bestaat voornamelijk uit koolstof en heel weinig silicaatmineralen. Bovendien heeft het ook grote hoeveelheden polyaromatische koolwaterstoffen die alleen voorkomen in interstellair stof dat is gevormd<strong><em> voordat </em></strong>ons zonnestelsel ontstond. <br>Onderzoekers van de Universiteit van Johannesburg hebben aangetoond dat ze van voor de vorming van ons zonnestelsel dateert of van interstellaire origine is. Hun schatting is dat de steen ongeveer 28 miljoen jaar geleden op aarde is gevallen. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Sahara</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Deze conclusie ondersteunt de algemeen geaccepteerde verklaring van het gebied in de Sahara<sup>2</sup> bekend als de ‘<em>Libyan Desert Glass Field</em>’ waar de steen ontdekt werd. De impact van de meteorieten heeft een deel van het zand veranderd in gelig kwartsglas. <br>Maar de verklaring van de Hypatia-steen is minder eenvoudig dan het op het eerste gezicht leek. Het team uit Johannesburg heeft de mineraal samenstelling van Hypatia de afgelopen jaren grondig geanalyseerd en, hoewel zonder twijfel een steen uit de ruimte, bevat het niet het ‘basis recept’ dat bij ander gesteente uit de ruimte aangetroffen wordt. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Vorming van ons Zonnestelsel</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Miljarden jaren geleden begon de vorming van het zonnestelsel als enorme gas- en stofwolken die rond de zon cirkelden. Door de tijd heen klonterde dit materiaal samen om (dwerg)planeten te vormen. De rest bleef rondzwerven als asteroïden en kometen. Deze komen qua bestanddelen min of meer overeen met dat van aards gesteente. Echter met de Hypatia is dat niet het geval.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Jan Kramers</em>, hoofdonderzoeker stelt; <em>‘Als het mogelijk was om al het aards gesteente in een grote stamper tot stof te vermalen, zou dat stof dezelfde compositie hebben als chondrite meteoriet</em>.’ In chondrite meteorieten komt een relatief kleine hoeveelheid koolstof voor en een flinke hoeveelheid silicium. Maar Hypatia’s matrix bestaat voornamelijk uit koolstof en een klein beetje silicium. <br>Wat volgens Kramers ook ongewoon is, is dat de koolstof een hoge concentratie PAH, (polyaromatic hydrocarbon) bevat, een belangrijk bestanddeel van interstellair stof, dat reeds aanwezig was voor ons zonnestelsel gevormd werd. Interstellair stof wordt ook gevonden in kometen die reeds voor zeer lange tijd niet aan enige opwarming blootgesteld zijn.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Metalen insluitsels</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De inslag op aarde was krachtig genoeg om het koolstof rijke materiaal in de steen om te zetten in een laag diamant, dat zorgde voor bescherming tegen miljoenen jaren van barse omstandigheden. <br>Her en der zitten er in de Hypatia-steen metalen insluitsels. De onderzoekers analyseerden de minerale korrels in deze insluitsels en troffen er chemische verbindingen aan die zeer bijzonder waren. ‘<em>Het aluminium komt in pure vorm voor, en niet in een chemische binding met andere elementen</em>,’aldus <em>Georgy Belyanin</em>, een collega onderzoeker van Kramers. <br>Dit komt op aarde en zelfs in de rest van het zonnestelsel nauwelijks voor. Er zijn ook korrels gevonden met een samenstelling van nikkel en fosfor met weinig ijzer; een samenstelling die nog nooit op aarde in meteorieten is voorgekomen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Kuipergordel of Oortwolk</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Al deze bijzonderheden suggereren dat Hypatia, of in ieder geval deeltjes ervan, zich begon te vormen nog voor het zonnestelsel.&nbsp; De rotsachtige buitenkant is waarschijnlijk niet presolair maar dat kan juist helpen nieuwe inzichten te krijgen over de vorming van het zonnestelsel. Het gebrek aan silicate mineralen in Hypatia, in tegenstelling tot de chondrite meteorieten waar silicium volop aanwezig is, de exotische minerale inclusies maken de steen uiterst bijzonder. En mocht Hypatia niet presolair zijn dan duiden deze kenmerken erop dat de zonnenevel niet overal van dezelfde samenstelling was. <br>Een ding staat voor de onderzoekers vast. De steen werd gevormd in een zeer koude omgeving, rond of onder&nbsp; -196° C. Dat duidt erop dat Hypatia ofwel van de Kuipergordel of Oortwolk afkomstig is of van nog verder: de interstellaire ruimte.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Ouder dan de zon</h2>



<p class="wp-block-paragraph">En met name de uit nikkel, fosfor en ijzer opgebouwde korreltjes leiden onderzoekers naar&nbsp;een voorzichtige, maar spannende conclusie. Ze vermoeden dat Hypatia deels is opgebouwd uit materiaal dat al in de ruimte rondzwierf voor de zon, de aarde en de andere planeten van het zonnestelsel ontstonden. “<em>De manier waarop deze drie elementen in Hypatia zich tot elkaar verhouden is compleet anders dan berekend is voor de aarde of gemeten is in bekende typen meteorieten. In dat opzicht zijn ze uniek binnen ons zonnestelsel.</em>” En de korreltjes die deze drie stofjes in vreemde verhoudingen herbergen, zouden dan ook het levenslicht hebben gezien vóór ons zonnestelsel dat deed. “<em>We denken dat de nikkel-fosfor-ijzer-korreltjes voor de zon zijn ontstaan, omdat ze zich in het gesteente bevinden en waarschijnlijk niet zijn veranderd door schokken – zoals ontstonden toen deze de aardatmosfeer binnendrong of op het oppervlak landde – en ook omdat de samenstelling ervan zo vreemd is</em>.”</p>



<h2 class="wp-block-heading">Spannend verhaal</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De steen vertelt een spannend verhaal. Zelfs als vervolgonderzoek uitwijst dat deze toch niet uit elementen die ouder zijn dan ons zonnestelsel is opgebouwd. Want in dat scenario kan deze steen eigenhandig ons beeld van de interstellaire wolk waaruit ons zonnestelsel geboren werd, op zijn kop zetten. Aangenomen wordt namelijk dat deze wolk homogeen was; overal in de wolk zou hetzelfde stof te vinden zijn geweest. Maar als Hypatia niet ouder is dan het zonnestelsel, komt die aanname op losse schroeven, legt Kramers uit. “<em>Om te beginnen zitten er in tegenstelling tot chondrieten en planeten zoals de aarde, Mars en Venus geen silicaatmineralen in. En dan zijn er nog de exotische mineralen in Hypatia. Als Hypatia niet ouder is dan het zonnestelsel zelf, wijzen beide eigenschappen erop dat de zonnenevel niet overal hetzelfde stof herbergde</em>.” Meer onderzoek is nodig om helder te krijgen hoe de geschiedenis van Hypatia – en ons zonnestelsel – nu precies is verlopen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> De steen is genoemd naar de astronome en filosofe <em>Hypatia</em>, die leefde van ongeveer 350 tot 415 na Christus. Zij wordt wel de eerste vrouwelijke wiskundige genoemd. Ze leefde in&nbsp;Alexandrië, in&nbsp;Egypte, en doceerde&nbsp;wiskunde&nbsp;en&nbsp; neoplatonische filosofie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">2 De vondst van de meteorietinslag in de Sahara doet denken aan de ontknoping van een boek dat <em>Tom Egeland</em> in 20212 schreef over de avonturen van <em>Bjørn Beltø</em>: &#8220;<em>Het testament van Nostradamus</em>&#8220;. Het verhaal in het kort, zonder iets te verklappen:</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Archeoloog Bjørn Beltø belandt in een bloedstollende race tegen de klok wanneer een Italiaanse professor, specialist in middeleeuwse codes, wordt ontvoerd. Terwijl hij wanhopig op zoek is naar de professor zitten verschillende partijen hém op de hielen: de meedogenloze kloosterorde Vicarius Filii Dei, een Amerikaanse inlichtingendienst en een vijfhonderd jaar oude broederschap van bibliothecarissen. Allemaal zijn ze op zoek naar de brief met een code die Nostradamus in de Middeleeuwen schreef aan de machtige De Medici-familie. Weet Beltø de codes eerder te kraken dan de ontvoerders en kan hij zo het leven van de professor redden?</em>&#8220;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tom Egeland (1959- )is een bekende Noorse schrijver en bracht de volgende boeken uit:</p>



<p class="wp-block-paragraph">In de reeks met <em>Bjørn Beltø</em> in de hoofdrol:</p>



<ol class="wp-block-list" start="1">
<li>Het einde van de cirkel &#8211; Sirkelens ende</li>



<li>De hoeders van het verbond &#8211; Paktens voktere</li>



<li>Het evangelie van Lucifer &#8211; Lucifers evangelium</li>



<li>Het testament van Nostradamus &#8211; Nostradamus&#8217; testamente</li>
</ol>



<p class="wp-block-paragraph">En in de reeks met <em>Kristin Bye</em> in de hoofdrol:</p>



<ol class="wp-block-list" start="1">
<li>De bespieder &#8211; Trollspeilet</li>



<li>Heksenbord &#8211; Åndebrettet</li>



<li>Wolvennacht &#8211; Ulvenatten</li>
</ol>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-hypatia-steen/">De Hypatia-steen</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/de-hypatia-steen/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
