<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>kleitablet Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/kleitablet/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/kleitablet/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Mon, 21 Sep 2026 12:14:16 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Noah&#8217;s Ark?</title>
		<link>https://heesen.online/noahs-ark/</link>
					<comments>https://heesen.online/noahs-ark/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 05 May 2026 10:17:21 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Boekenwurm]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Mystiek]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Ark van Noah]]></category>
		<category><![CDATA[Genesis]]></category>
		<category><![CDATA[Irving Finkel]]></category>
		<category><![CDATA[kleitablet]]></category>
		<category><![CDATA[Mesopotamië]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7986</guid>

					<description><![CDATA[<p>Eind jaren tachtig van de 20ste eeuw liep een man het British Museum binnen met een klein stukje bruine klei dat zijn vader na de oorlog uit het Midden-Oosten had meegebracht. Hij wist niet wat er stond.<br />
Een van 's werelds toonaangevende experts op het gebied van oud schrijven las de eerste paar regels en voelde de kamer stil worden. Het zou twintig jaar duren voordat hij het kleitablet lang genoeg terugkreeg om het helemaal te lezen. </p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/noahs-ark/">Noah&#8217;s Ark?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Eind jaren tachtig van de 20<sup>ste</sup> eeuw liep een man het <em>British Museum</em> binnen met een klein stukje bruine klei dat zijn vader na de oorlog uit het Midden-Oosten had meegebracht. Hij wist niet wat er stond. <br>Een van &#8217;s werelds toonaangevende experts op het gebied van oud schrijven las de eerste paar regels en voelde de kamer stil worden. Het zou twintig jaar duren voordat hij het kleitablet lang genoeg terugkreeg om het helemaal te lezen. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Irving Finkel</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wat hij vond, veranderde alles wat we dachten te weten over het oudste verhaal dat ooit werd verteld. <em>Dr. Irving Finkel</em><sup>1</sup> is curator bij het British Museum en een van de toonaangevende levende experts op het gebied van spijkerschrift, het schrijfsysteem van het oude Mesopotamië. Hij heeft duizenden kleitabletten vertaald: </p>



<ul class="wp-block-list">
<li>contracten, </li>



<li>gebeden, </li>



<li>boodschappenlijstjes, </li>



<li>slaapliedjes, </li>



<li>magische spreuken. </li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Hij is in alle opzichten een man die op dit gebied moeilijk te verrassen is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De tablet keerde in 2009 naar hem terug voor een volledige studie. Hij heeft het vier jaar nodig gehad voor de volledige vertaling. Wat hij vond was geen verhaal. Het was een handleiding. Een &#8220;<em>how-to</em>&#8221; gids. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Hoe bouw je een Ark?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De <em>Babylonische</em> god <em>Enki</em><sup>2</sup>, sympathiek tegenover de mensheid, vertelde een man genaamd <em>Atra-hasis</em> precies hoe hij een ark moest bouwen. Materialen, hoeveelheden, afmetingen en methoden. Zestig regels praktische scheepsbouw-instructies uit de <em>Bronstijd</em>, ergens tussen 1900 en 1700 v.Chr. opgeschreven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar er was een passage die Finkel koude rillingen gaf: de ark was rond.<br>Het was een gigantisch <em>Mesopotamisch</em> <em>coracle</em><sup>3</sup>, een mandvormige rivierboot, het soort dat in Zuid-Irak tot het midden van de twintigste eeuw nog steeds werd gebruikt. De instructies vereisten palmvezeltouw, een houten frame en heet bitumen om het af te dichten. De tablet specificeerde een basisoppervlak dat ongeveer twee-derde van een voetbalveld was, met twintig voet hoge boorden.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Genesis</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Toen, onderaan de tablet, kwam de regel die hem oprecht schokte. De instructie voor wat te doen met de dieren was: <em>&#8220;Twee bij twee.&#8221;</em><br>Eeuwenlang werden deze drie woorden beschouwd als een uniek gegeven in het boek <em>Genesis</em>; een zin die op elke zondagsschoolillustratie, elk kinderspeelgoed en in elke <em>Hollywood</em>-film over <em>Noah</em> was te vinden.<br>Die woorden bleken duizend jaar ouder dan de Bijbel. Het stond er al in het Babylonisch toen de Hebreeuwse schriftgeleerden die Genesis schreven nog geen volk waren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toen Finkel in 2014 zijn vertaling publiceerde in een boek genaamd &#8220;<em>The Ark Before Noah&#8221;</em>, was de reactie onmiddellijk en enorm. Maar hij liet het niet bij de vertaling. Hij wilde weten of de Babylonische instructies daadwerkelijk werkten. Dus bouwde hij de boot. Hij bracht de specificaties van de tablet naar een team van traditionele scheepsbouwers in <em>Kerala, India</em>, een plaats waar de constructie van <em>coracles</em> nog steeds wordt beoefend. Hij hielp hen bij het bouwen van een replica op schaal. Ze volgden exact het recept in de klei. Palmvezeltouw, houten ribben en heet bitumen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Proef op de som</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Toen ze de proef op de som namen, bleef de replica drijven. De techniek uit de Bronstijd hield stand. Mesopotamische, Hebreeuwse, Griekse en Hindoeïstische beschavingen verspreid over duizenden kilometers en duizenden jaren droegen allemaal verschillende versies van dezelfde herinnering: dat de regen kwam, dat de rivieren opkwamen en dat iemand iets bouwde dat dreef.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> <strong>Irving Leonard Finkel</strong> (geboren in 1951) is een Engelse filoloog en assyrioloog. <br>Hij is de assistent-bewaarder van het oude Mesopotamische schrift, talen en culturen bij het Departement van het Midden-Oosten in het British Museum, waar hij gespecialiseerd is in spijkerschriftinscripties op kleitabletten uit het oude Mesopotamië.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="800" height="974" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/irvingfinkel.jpg" alt="" class="wp-image-7987" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/irvingfinkel.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/irvingfinkel-246x300.jpg 246w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/irvingfinkel-768x935.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">Irving Finkel (1951- )</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>2</sup> <strong>Enki</strong> was een van de belangrijkste goden in het pantheon van Mesopotamië. <br>Hij wordt door de Babyloniërs <strong>Ea</strong> genoemd, maar is meer bekend onder zijn  Sumerische naam Enki. Hij is de god van de afgrond of het diep(e water), de <em>abzu</em>, de belangrijkste (zoet)watergod en de god van de wijsheid in de Sumerische mythologie. Hij is gekleed in de huid van een vis (karper). Ea was ook bij de  Hettieten de god van de wijsheid.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>3</sup> Een <strong>coracle</strong> is een kleine, ronde lichtgewicht boot die traditioneel wordt gebruikt in Wales, Ierland, met name aan de rivier de Boyne, en Schotland, vooral aan de rivier de Spey. Het woord wordt ook gebruikt voor soortgelijke boten die voorkomen in India, Vietnam, Irak en Tibet. Het woord coracle is een Engelse spelling van de originele Welshe cwrwgl, verwant aan de Ierse en Schots-Gaelische currach, en wordt al in de zestiende eeuw in Engelse tekst opgenomen. Andere historische Engelse spellingen zijn onder meer corougle, corracle, curricle en coricle.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img decoding="async" width="800" height="704" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/coracle.jpg" alt="" class="wp-image-7988" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/coracle.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/coracle-300x264.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/coracle-768x676.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">Moderne coracle</figcaption></figure>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/noahs-ark/">Noah&#8217;s Ark?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/noahs-ark/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Plagiaat van Pythagoras?</title>
		<link>https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/</link>
					<comments>https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 04 May 2026 15:21:07 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bijzondere personen en/of helden]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[kleitablet]]></category>
		<category><![CDATA[Mesopotamië]]></category>
		<category><![CDATA[Plimpton 322]]></category>
		<category><![CDATA[Pythagoras]]></category>
		<category><![CDATA[Stelling van Pythagoras]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7926</guid>

					<description><![CDATA[<p>Er is twijfel of Pythagoras wel de originele bedenker van zijn stelling is!<br />
Dit komt allemaal door het kleitablet Plimpton 322 dat de Babyloniërs al 1000 jaar eerder volschreven met getallen à la de stelling van Pythagoras.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/">Plagiaat van Pythagoras?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Er is twijfel of <em>Pythagoras</em><sup>1</sup> wel de originele bedenker van zijn stelling is! <br>Dit komt allemaal door het kleitablet <em>Plimpton 322</em> dat de <em>Babyloniërs</em> al 1000 jaar eerder volschreven met getallen à la de stelling van Pythagoras.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Plimpton 322</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In de wereld van de wiskunde en de oudheidkunde zijn er weinig objecten die zoveel discussie hebben uitgelokt als <strong>Plimpton 322</strong>. <br>Dit kleine kleitablet uit het oude Mesopotamië blijkt een verrassend geavanceerde vorm van wiskundig denken te bevatten — mogelijk zelfs een vroege vorm van trigonometrie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar wat is het precies? Een schooloefening? Een tabel voor landmeters? Of een bewijs dat de Babyloniërs duizenden jaren vóór de <em>Grieken</em> al complexe wiskunde beheersten?</p>



<h3 class="wp-block-heading">Wat is Plimpton 322?</h3>



<ul class="wp-block-list">
<li>Een kleitablet uit ca. <strong>1800 v.Chr.</strong></li>



<li>Afkomstig uit het gebied van het oude <em>Babylon</em> (waarschijnlijk <em>Larsa</em>)</li>



<li>Nu bewaard aan <em>Yale University</em></li>



<li>Genoemd naar verzamelaar <em>George Plimpton</em></li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Het tablet bevat vier kolommen met getallen in <strong>spijkerschrift</strong> (<em>cuneiform</em>), geschreven in een zestigtallig (sexagesimaal) talstelsel.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Wat staat er op het tablet?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Op het eerste gezicht lijkt het een lijst van getallen. Maar bij nadere analyse blijkt:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>De getallen vormen <strong>paren </strong>die voldoen aan de relatie <strong>a² + b² = c²</strong></li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Met andere woorden het zijn <strong>Pythagorese drietallen</strong>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat is opmerkelijk, want deze relatie wordt meestal geassocieerd met <strong>Pythagoras</strong> (ca. 500 v.Chr.), ofwel meer dan 1000 jaar later.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="679" height="1024" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras-679x1024.jpg" alt="" class="wp-image-7983" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras-679x1024.jpg 679w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras-199x300.jpg 199w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras-768x1158.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras.jpg 800w" sizes="(max-width: 679px) 100vw, 679px" /><figcaption class="wp-element-caption">Pythagoras&nbsp;(ca. 570 v.Chr.–ca. 500 v.Chr.)</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Waarom is dit zo bijzonder?</h2>



<h3 class="wp-block-heading">Het is oudere kennis dan gedacht</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Plimpton 322 suggereert dat:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Babyloniërs al geavanceerde algebra gebruikten</li>



<li>Ze systematisch oplossingen genereerden</li>



<li>Wiskunde praktisch én theoretisch werd toegepast</li>
</ul>



<h3 class="wp-block-heading">Het is geen toevalslijst</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De getallen zijn niet willekeurig:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>ze zijn zorgvuldig geselecteerd</li>



<li>ze volgen een patroon</li>



<li>ze zijn geordend op grootte</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Dit wijst op een <strong>bewuste methode</strong>.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het sexagesimale systeem</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Om het tablet goed te kunnen lezen moet je weten dat de Babyloniërs niet rekenden in base 10 (zoals wij), maar in base 60. Dat kennen wij nog steeds van onze tijdsmeting en geometrie. Dit sexagesimale systeem kent een aantal voordelen:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>60 is deelbaar door heel veel getallen (2, 3, 4, 5, 6, etc.)</li>



<li>daarom is het handig voor breuken</li>



<li>wij zien het nog steeds in:
<ul class="wp-block-list">
<li>60 minuten per uur</li>



<li>360 graden in een cirkel</li>
</ul>
</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Plimpton 322 maakt gebruik van deze structuur, wat de berekeningen efficiënter maakt.</p>



<h1 class="wp-block-heading">Conclusie</h1>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Plimpton 322</strong> is meer dan een kleitablet. Het is:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>een venster op Babylonische intelligentie</li>



<li>een uitdaging voor moderne aannames</li>



<li>een voorbeeld van hoe kennis verloren en herontdekt kan worden</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Het laat zien dat zelfs 4000 jaar geleden mensen al bezig waren met de diepe structuur van getallen — op een manier die we nog steeds proberen te begrijpen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> <strong>Pythagoras</strong>&nbsp;(ca. 570 v.Chr.–ca. 500 v.Chr.) was een van de&nbsp;presocratische filosofen. Rond 540 v.Chr. emigreerde hij naar het Zuid-Italiaanse&nbsp;Croton, waar hij politiek geëngageerd was en een religieus-filosofische broederschap oprichtte die enige invloed had op het maatschappelijk leven. Vanwege moeilijkheden met de stedelingen verhuisde hij uiteindelijk naar&nbsp;Metaponto, waar hij overleed. Over zijn leven bestonden veel legenden, en de authentieke religieuze en filosofische opvattingen van hem zijn onduidelijk door het werk van latere&nbsp;pythagoreeërs&nbsp;en&nbsp; platonisten. Hij stond bekend als een filosofische en religieuze hervormer, maar onderzoekers leggen nu eens de nadruk op Pythagoras&#8217; wiskunde en filosofie en dan weer op zijn&nbsp;sjamanistische&nbsp;allure.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/">Plagiaat van Pythagoras?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Mesopotamië, de bakermat van beschaving</title>
		<link>https://heesen.online/mesopotamie-de-bakermat-van-beschaving/</link>
					<comments>https://heesen.online/mesopotamie-de-bakermat-van-beschaving/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 04 May 2026 14:41:11 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Eufraat]]></category>
		<category><![CDATA[kleitablet]]></category>
		<category><![CDATA[Mesopotamië]]></category>
		<category><![CDATA[spijkerschrift]]></category>
		<category><![CDATA[Sumer]]></category>
		<category><![CDATA[Tigris]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7968</guid>

					<description><![CDATA[<p>Rond 4500 v.Chr. vestigden mensen zich in Mesopotamië. Binnen een paar eeuwen ontwikkelden zij (de Sumeriërs) wat we tegenwoordig de bakermat van de beschaving noemen.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/mesopotamie-de-bakermat-van-beschaving/">Mesopotamië, de bakermat van beschaving</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Rond 4500 v.Chr. vestigden mensen zich in <em>Mesopotamië</em>. Binnen een paar eeuwen ontwikkelden zij (de <em>Sumeriërs</em>) wat we tegenwoordig de bakermat van de beschaving noemen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Tussen Eufraat en Tigris</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Mesopotamië</em> was volkomen onbekend totdat de geheimen ervan uit het woestijnzand werden gehaald. In de tweede helft van de 19e eeuw reisden <em>Franse</em> en <em>Britse</em> archeologen naar wat nu Irak is, om op zoek te gaan naar vondsten uit de <em>Assyrische</em> periode. Toevallig kwamen ze een veel oudere beschaving tegen. Tot dan toe waren de enorme hoeveelheden slib die de <em>Eufraat</em> en de <em>Tigris </em>uit de bergen van <em>Turkije</em> meebrachten erin geslaagd de sporen uit het verleden uit te wissen en te verbergen. Toen Sumer werd opgegraven en gedateerd, werd de bekende geschiedenis radicaal uitgebreid.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vanuit natuurlijk perspectief is Mesopotamië een overwegend vlak landschap, met uitgestrekte zandvlaktes en schaarse vegetatie. Er is een moerassig landschap richting de <em>Perzische Golf</em>, waar de zee zich sinds de laatste ijstijd geleidelijk heeft teruggetrokken. Een woestijnklimaat bepaalt er het weer. De regenval is sporadisch, ondraaglijke hitte midden op de dag, terwijl het in de winter en &#8217;s nachts bitter koud kan zijn.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="800" height="539" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/tigris.jpg" alt="" class="wp-image-7970" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/tigris.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/tigris-300x202.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/tigris-768x517.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">De rivier de Tigris, foto door Jane Sweeney, via National Geographic</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Ook al regende het nauwelijks, de kernregio&#8217;s van Mesopotamië werden voortdurend getroffen door verwoestende overstromingen veroorzaakt door de rivieren Eufraat en Tigris. Omdat het vlakke landschap richting zee was ontstaan door modder en zand, was er geen steen om mee te bouwen. Ook groeiden er geen bomen die gebruikt konden worden om huizen of boten te maken.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Handel, Transport en Irrigatie</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een van de belangrijkste redenen waarom Mesopotamië de bakermat van de beschaving werd, was de locatie ervan. De regio lag tussen de rivieren Tigris en Eufraat en deze vormden een constante waterbron. De rivieren vergemakkelijkten ook de handel en het transport, waardoor mensen gemakkelijk van de ene plaats naar de andere konden reizen. De twee grote rivieren vormden ook de juiste omstandigheden om kunstmatige irrigatie op grote schaal te kunnen ontwikkelen.  </p>



<p class="wp-block-paragraph">Rond 3500 v.Chr. werd de Sumerische samenleving opgericht die wereldgeschiedenis zou creëren. De Sumeriërs noemden zichzelf “<em>het volk met de zwarte hoofden</em>”, en ze noemden hun land “<em>het land van het volk met de zwarte hoofden</em>”. Sumer had een etnisch diverse bevolking, dus de geschiedenis van Sumer gaat niet over de geschiedenis van een natie of een volk, maar over de geschiedenis van een gebied.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Sumerische beschaving was de eerste samenleving in de geschiedenis die de krachten van de natuur kon dwingen dienaar van de samenleving te zijn. Sumer ontwikkelde een systeem van kunstmatige irrigatie dat het land zo vruchtbaar maakte, dat het verschillende stadstaten met een steeds groeiende bevolking kon voeden. Dit leidde uiteindelijk tot een stedelijke revolutie die het voor de meerderheid van de toenmalige wereldbevolking mogelijk zou maken om in steden te leven. <em>Ur, Eridu</em> en <em>Uruk</em> hadden 5000 jaar geleden allemaal een geschatte bevolking van meer dan 50.000 inwoners.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Klei: voor bouw en schrift</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Uiteindelijk ontdekten de Sumeriërs dat deze riviervlakte onbeperkte toegang had tot een andere hulpbron die wereldhistorische betekenis zou krijgen. Klei zou het wondermiddel van Sumer worden. Het werd het bouwmateriaal van de tempels en de basis van het eerste boek over de kunst van het schrijven. De klei kon worden gebruikt om moddersteen te maken, die op zijn beurt kon worden gebruikt om huizen, trappiramides, tempels, dijken en kanalen te maken. Sumerische steden waren omgeven door muren van dergelijke moddersteen. In Uruk werd de stad omringd door een tien kilometer lange muur met verdedigingstorens, opgetrokken uit klei. Klei was het bouwmateriaal van deze eerste beschaving.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De klei legde ook de basis voor een nieuwe beslissende stap in de menselijke geschiedenis. De ontwikkeling van &#8217;s werelds eerste schrijftaal: <em>spijkerschrift</em>. De Sumeriërs gebruikten puntige voorwerpen en gesneden tekens op kleitabletten die ze vervolgens lieten drogen in de zon. Omdat de opslag en distributie van voedsel een van de innovaties van de beschaving was, was er behoefte aan een systeem dat de noodzakelijke informatie over de voedselvoorziening kon registreren, opslaan en informatie over wie wat had ontvangen. Een dergelijk registratiesysteem was ook belangrijk voor de handelsactiviteiten van de stadstaten en voor de organisatie van die stadstaten. Daarom kwam de eerste schrijver die we kennen uit Sumerië. De schrijftaal heeft de beschaving niet geschapen, het was de beschaving die de schrijftaal schiep, die op haar beurt de beschaving weer verder ontwikkelde.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="800" height="651" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/kleitablet.jpg" alt="" class="wp-image-7969" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/kleitablet.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/kleitablet-300x244.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/kleitablet-768x625.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">Kleitablet, een notitie over bier, via het British Museum</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">De geschreven taal en klei maakten het ook mogelijk om het getalsysteem te ontwikkelen dat de basis zou worden voor het begrip van tijd en ruimte door de moderne mens. Het is hier dat mensen op het idee kwamen om de tijd te verdelen in uren van 60 minuten, minuten in 60 seconden, de week in zeven dagen en de cirkel in 360 graden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Klei maakte het ook mogelijk om &#8217;s werelds eerste juridische tekst te creëren die ervoor zou zorgen dat geen enkele burger twijfelde aan de straf voor alles, van seks met de slaven van anderen tot moord. <em>“Een man die een andere man doodt, moet zelf sterven,”</em> de <em>Code van Ur-Nammu</em> werd rond 2100 v.Chr. afgekondigd.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Eerste oorlog en vrede</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Sinds kanalen steden met elkaar begonnen te verbinden, begonnen er ook conflicten. Er wordt beweerd dat de eerste oorlog in de wereldgeschiedenis plaatsvond toen koning <em>Eannatum van Lagash</em> rond 2450 v.Chr. de rivaliserende stadstaat <em>Umma</em> versloeg, in een conflict over de controle over deze kunstmatige waterwegen en irrigatiekanalen. Wat de oorzaak van de oorlog ook is, we hebben afbeeldingen van 4500 jaar oude oorlogsscènes op een steen genaamd “<em>De Stele van de Gieren</em>” tentoongesteld in het <em>Louvre </em>in<em> Parijs</em>. Na de overwinning zette de koning een soort grenssteen op, waarop de vredesvoorwaarden waren gegraveerd. Sumer gaf ons daarmee de eerste oorlog, maar ook het eerste vredesverdrag dat we kennen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het Sumerische rijk verdwijnt</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Tegelijkertijd kan het erop lijken dat Sumer een samenleving was die uit de geschiedenis verdween, juist omdat de natuur de overhand kreeg. Men is het er algemeen over eens dat de Sumerische beschaving, die bestond van ongeveer 4000 tot 2000 v.Chr., instortte of verdween, en werd gevolgd door andere staatsformaties in Mesopotamië.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De verklaring hiervoor die gaandeweg de meeste aanhang heeft gekregen, is dat de Sumerische beschaving achteruitging doordat de productiviteit in de landbouw geleidelijk afnam. Omdat de rivieren Eufraat en Tigris water uit smeltende sneeuw in de Turkse bergen brachten, bevatten ze hoge concentraties opgeloste zouten. Gedurende millennia waren de zouten in het grondwater via de planten-wortels naar de oppervlakte gezogen. Extra zout kwam binnen met de wind uit de Perzische Golf. Steeds meer irrigatie liet steeds meer zout in de bodem achter. Na verloop van tijd was het onvermijdelijk dat dit de aarde vernietigde. Hun revolutionaire innovatie, hun irrigatiesysteem, was het zaad van de langzame achteruitgang en uiteindelijke ineenstorting van hun beschaving.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het Akkadische rijk</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In de loop van de tijd ontstonden er in Mesopotamië verschillende andere rijken, die elk hun stempel drukten op de cultuur en samenleving van de regio. Een van de eerste rijken was het <em>Akkadische rijk</em>, dat rond 2334 v.Chr. ontstond. De Akkadiërs werden geleid door <em>Sargon van Akkad</em>, die de Sumerische stadstaten veroverde en een verenigd rijk creëerde. <br>Het Akkadische rijk stond bekend om zijn militaire bekwaamheid en bijdragen aan de Mesopotamische beschaving. Ze zetten de Sumerische traditie van het gebruik van spijkerschrift voort en breidden het grondgebied van het rijk uit door middel van een reeks militaire campagnes.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het Babylonische rijk</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het <em>Babylonische rijk</em>, dat rond 1894 v.Chr. ontstond, was een ander belangrijk rijk in Mesopotamië. De Babyloniërs stonden bekend om hun vooruitgang in recht en literatuur, waaronder de ontwikkeling van de <em>Code van Hammurabi,</em> een van de eerste juridische codes in de geschiedenis. Ze bouwden ook indrukwekkende bouwwerken zoals de <em>Hangende tuinen van Babylon</em>, een van de zeven wonderen van de antieke wereld, beschouwd als van de grote technische prestatieën van het Babylonische rijk. Ze bestonden uit een reeks gelaagde tuinen, gebouwd op een enorm stenen terras. Elke laag was gevuld met planten en bomen, waardoor een weelderige en groene oase ontstond in het hart van de woestijn.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het Assyrische rijk</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het <em>Assyrische</em> <em>rijk</em>, dat rond 2500 v.Chr. ontstond, was een andere grote macht in Mesopotamië. De <em>Assyriërs</em> stonden bekend om hun militaire macht en hun gebruik van geavanceerde technologie, zoals belegeringsmachines en ijzeren wapens. Ze ontwikkelden ook een geavanceerd systeem van bureaucratie, waarbij functionarissen verantwoordelijk waren voor het beheer van verschillende aspecten van de overheid.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het Perzische rijk</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Tenslotte het <em>Perzische rijk</em>, dat rond 550 v,Chr. ontstond, was het laatste grote oude rijk dat over Mesopotamië regeerde. De <em>Perzen</em> stonden bekend om hun kunst, literatuur en filosofische vooruitgang en hun religieuze tolerantie. Ze lieten mensen uit verschillende culturen en religies samenleven en werken, waardoor een diverse en kosmopolitische samenleving ontstond.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De erfenis van Mesopotamië reikt tot ver buiten de regio zelf. De innovaties en prestaties van de Mesopotamiërs hadden een diepgaande invloed op latere samenlevingen en vormden de loop van de menselijke geschiedenis. </p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/mesopotamie-de-bakermat-van-beschaving/">Mesopotamië, de bakermat van beschaving</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/mesopotamie-de-bakermat-van-beschaving/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
