Er is twijfel of Pythagoras¹ wel de originele bedenker van zijn stelling is!
Dit komt allemaal door het kleitablet Plimpton 322 dat de Babyloniërs al 1000 jaar eerder volschreven met getallen à la de stelling van Pythagoras.

Plimpton 322

In de wereld van de wiskunde en de oudheidkunde zijn er weinig objecten die zoveel discussie hebben uitgelokt als Plimpton 322.
Dit kleine kleitablet uit het oude Mesopotamië blijkt een verrassend geavanceerde vorm van wiskundig denken te bevatten — mogelijk zelfs een vroege vorm van trigonometrie.

Maar wat is het precies? Een schooloefening? Een tabel voor landmeters? Of een bewijs dat de Babyloniërs duizenden jaren vóór de Grieken al complexe wiskunde beheersten?

Wat is Plimpton 322?

• Een kleitablet uit ca. 1800 v.Chr.
• Afkomstig uit het gebied van het oude Babylon (waarschijnlijk Larsa)
• Nu bewaard aan Yale University
• Genoemd naar verzamelaar George Plimpton

Het tablet bevat vier kolommen met getallen in spijkerschrift (cuneiform), geschreven in een zestigtallig (sexagesimaal) talstelsel.

Wat staat er op het tablet?

Op het eerste gezicht lijkt het een lijst van getallen. Maar bij nadere analyse blijkt:

• De getallen vormen paren die voldoen aan de relatie a² + b² = c²

Met andere woorden het zijn Pythagorese drietallen.

Dat is opmerkelijk, want deze relatie wordt meestal geassocieerd met Pythagoras (ca. 500 v.Chr.), ofwel meer dan 1000 jaar later.

Waarom is dit zo bijzonder?

Het is oudere kennis dan gedacht

Plimpton 322 suggereert dat:

• Babyloniërs al geavanceerde algebra gebruikten
• Ze systematisch oplossingen genereerden
• Wiskunde praktisch én theoretisch werd toegepast

Het is geen toevalslijst

De getallen zijn niet willekeurig:

• ze zijn zorgvuldig geselecteerd
• ze volgen een patroon
• ze zijn geordend op grootte

Dit wijst op een bewuste methode.

Het sexagesimale systeem

Om het tablet goed te kunnen lezen moet je weten dat de Babyloniërs niet rekenden in base 10 (zoals wij), maar in base 60. Dat kennen wij nog steeds van onze tijdsmeting en geometrie. Dit sexagesimale systeem kent een aantal voordelen:

• 60 is deelbaar door heel veel getallen (2, 3, 4, 5, 6, etc.)
• daarom is het handig voor breuken
• wij zien het nog steeds in:
  • 60 minuten per uur
  • 360 graden in een cirkel

Plimpton 322 maakt gebruik van deze structuur, wat de berekeningen efficiënter maakt.

Conclusie

Plimpton 322 is meer dan een kleitablet. Het is:

• een venster op Babylonische intelligentie
• een uitdaging voor moderne aannames
• een voorbeeld van hoe kennis verloren en herontdekt kan worden

Het laat zien dat zelfs 4000 jaar geleden mensen al bezig waren met de diepe structuur van getallen — op een manier die we nog steeds proberen te begrijpen.

---

¹ Pythagoras (ca. 570 v.Chr.–ca. 500 v.Chr.) was een van de presocratische filosofen. Rond 540 v.Chr. emigreerde hij naar het Zuid-Italiaanse Croton, waar hij politiek geëngageerd was en een religieus-filosofische broederschap oprichtte die enige invloed had op het maatschappelijk leven. Vanwege moeilijkheden met de stedelingen verhuisde hij uiteindelijk naar Metaponto, waar hij overleed. Over zijn leven bestonden veel legenden, en de authentieke religieuze en filosofische opvattingen van hem zijn onduidelijk door het werk van latere pythagoreeërs en  platonisten. Hij stond bekend als een filosofische en religieuze hervormer, maar onderzoekers leggen nu eens de nadruk op Pythagoras’ wiskunde en filosofie en dan weer op zijn sjamanistische allure.