<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Leonardo Da Vinci Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/leonardo-da-vinci/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/leonardo-da-vinci/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Sun, 05 Jan 2025 15:08:20 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>De Mona Lisa</title>
		<link>https://heesen.online/de-mona-lisa/</link>
					<comments>https://heesen.online/de-mona-lisa/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 10 Dec 2024 15:35:17 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bijzondere personen en/of helden]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Mystiek]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Leonardo Da Vinci]]></category>
		<category><![CDATA[Mona Lisa]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=6449</guid>

					<description><![CDATA[<p>De Mona Lisa, geschilderd door Leonardo da Vinci, is een van de meest iconische en mysterieuze kunstwerken ter wereld. Waarom is dat eigenlijk?</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-mona-lisa/">De Mona Lisa</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">De <strong>Mona Lisa</strong>, geschilderd door Leonardo da Vinci, is een van de meest iconische en mysterieuze kunstwerken ter wereld. Waarom is dat eigenlijk?</p>



<h2 class="wp-block-heading">Algemene Informatie</h2>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Titel:</strong> <em>Mona Lisa</em> (ook bekend als <em>La Gioconda</em> in het Italiaans of <em>La Joconde</em> in het Frans).</li>



<li><strong>Kunstenaar:</strong> <em>Leonardo da Vinci</em>. Het behoort tot de weinige werken waarvan men zeker is dat het van de hand van Leonardo zelf is.</li>



<li><strong>Geschilderd:</strong> Circa 1503–1506, mogelijk met latere aanpassingen tot 1517.</li>



<li><strong>Techniek:</strong> Olieverf op een populierenhouten paneel.</li>



<li><strong>Afmetingen:</strong> 77 × 53 cm.</li>



<li><strong>Locatie:</strong> <em>Het Louvre</em> in <em>Parijs</em>, waar het schilderij sinds 1797 wordt tentoongesteld.</li>
</ul>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="700" height="497" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/monalisa-expect.jpg" alt="" class="wp-image-6451" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/monalisa-expect.jpg 700w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/monalisa-expect-300x213.jpg 300w" sizes="(max-width: 700px) 100vw, 700px" /><figcaption class="wp-element-caption">Zoals je verwacht het schilderij te zien&#8230;</figcaption></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading">Wie is Mona Lisa?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De identiteit van de geportretteerde vrouw is niet met zekerheid vastgesteld, maar de meest geaccepteerde theorie is dat ze <strong><em>Lisa Gherardini</em></strong> was, de vrouw van de <em>Florentijnse</em> koopman <strong><em>Francesco del Giocondo</em></strong>. Vandaar de naam <em>La Gioconda</em>. Lisa’s glimlach en mysterieuze uitdrukking hebben tot veel speculatie en bewondering geleid. <br><em>Monna</em> of <em>Mona</em> is een samentrekking van <em>madonna</em>, wat meer algemeen &#8216;mevrouw&#8217; of &#8216;mijne vrouwe&#8217; betekent en verwijst naar een beleefde aanspeektitel. De gebruikelijke samentrekking <em>mona</em> (met één -n-) wordt plaatselijk soms ervaren als incorrect, in Italië zegt men dan ook <em>Monna</em>, niet <em>Mona</em>.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Kenmerken van het Schilderij</h2>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>De glimlach:</strong> Het meest besproken element. Leonardo gebruikte sfumato-techniek (vervagende overgangen) om haar uitdrukking mysterieus en veranderlijk te maken, afhankelijk van waar je kijkt. Over de glimlach zijn tientallen theorieën geponeerd. Deze gaan van de glimlach van een gelukkige zwangere vrouw tot een symptoom van de meest diverse ziektes. Software die emoties zou herkennen op basis van de gezichtsuitdrukking herkende er voor 83% geluk in.</li>



<li><strong>Achtergrond:</strong> Een imaginaire, dromerige landschap met kronkelende rivieren en bergachtige gebieden, wat bijdraagt aan de sfeer van mysterie. Waar zijn we? Over het landschap op de achtergrond van de <em>Mona Lisa</em> is het laatste woord nog niet gezegd. De meeste kunsthistorici zijn van mening dat het landschap achter de raadselachtige dame niet realistisch is. Het bevat de klassieke elementen, de rivier, de bergen, de vlakte en een brug die Leonardo heeft samengevoegd tot een ideaal landschap.</li>



<li><strong>Ogen:</strong> De ogen van Mona Lisa lijken de kijker te volgen, een effect dat Leonardo bereikte door subtiele perspectief- en lichttechnieken.</li>



<li><strong>Torso</strong>: Haar torso staat schuin ten opzichte van het beeldvlak, maar haar gezicht is naar het beeldvlak gekeerd en ze kijkt de waarnemer aan. </li>



<li><strong>Kleding</strong>: Ze draagt donkere kleding en over het haar een doorzichtige zwarte sluier. Die sluier werd dikwijls gezien als een symbool van rouw, maar anderen zeggen dat een dergelijke sluier ook gezien kan worden als een symbool van deugdzaamheid.</li>
</ul>



<h2 class="wp-block-heading">Het Belang van de Mona Lisa</h2>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Technische perfectie:</strong> De sfumato-techniek, het subtiele lichtgebruik en de anatomische precisie tonen Leonardo’s meesterschap.</li>



<li><strong>Innovatie:</strong> Het schilderij breekt met conventies uit de renaissance door de vrouw op een intieme, bijna levendige manier af te beelden.</li>



<li><strong>Kunstgeschiedenis:</strong> Het werk wordt beschouwd als een van de vroegste voorbeelden van een portret dat innerlijke emotie en psychologie weergeeft.</li>
</ul>



<h2 class="wp-block-heading">De Mysteries</h2>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>De glimlach:</strong> Is ze blij, melancholisch, of iets anders? Het blijft een vraagstuk dat kunsthistorici en psychologen blijft intrigeren.</li>



<li><strong>Onvoltooid?:</strong> Sommigen beweren dat het schilderij onvoltooid is, gezien Leonardo&#8217;s gewoonte om aan werken te blijven sleutelen.</li>



<li><strong>Symboliek:</strong> De details van haar kleding, de achtergrond en haar houding worden vaak geanalyseerd op verborgen betekenissen.</li>
</ul>



<h2 class="wp-block-heading">Diefstal en Beschadiging</h2>



<ul class="wp-block-list">
<li>In <strong>1911</strong> werd het schilderij gestolen door Vincenzo Peruggia, die dacht dat het terug moest naar Italië. Het werd twee jaar later teruggevonden.</li>



<li>In de 20e eeuw werd het meerdere keren aangevallen (o.a. met zuur en een steen), maar het schilderij is beschermd door kogelvrij glas.</li>
</ul>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph">De Mona Lisa blijft een symbool van kunst, mysterie en menselijke emotie, en haar impact op de cultuur en kunstgeschiedenis is ongeëvenaard. Bezoek het Louvre als je haar in het echt wilt zien — maar wees voorbereid op de grote menigte! De <em>Mona Lisa</em> ontvangt als een van de beroemdste kunstwerken ter wereld ongeveer 20.000 bezoekers per dag.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="602" height="427" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/monalisa-real-1.jpg" alt="" class="wp-image-6452" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/monalisa-real-1.jpg 602w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/monalisa-real-1-300x213.jpg 300w" sizes="(max-width: 602px) 100vw, 602px" /><figcaption class="wp-element-caption">Zoals je het schilderij te zien (?) krijgt&#8230;</figcaption></figure>
</div><p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-mona-lisa/">De Mona Lisa</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/de-mona-lisa/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Leonardo da Vinci was Galilei en Newton vóór</title>
		<link>https://heesen.online/leonardo-da-vinci-was-galilei-en-newton-voor/</link>
					<comments>https://heesen.online/leonardo-da-vinci-was-galilei-en-newton-voor/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 14 Feb 2023 15:50:12 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Boekenwurm]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[Galileo Galilei]]></category>
		<category><![CDATA[Isaac Newton]]></category>
		<category><![CDATA[Leonardo Da Vinci]]></category>
		<category><![CDATA[zwaartekrachtwetten]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=3427</guid>

					<description><![CDATA[<p>Ingenieurs van Caltech hebben ontdekt dat Leonardo da Vinci's begrip van de zwaartekracht - hoewel niet helemaal nauwkeurig - zijn tijd eeuwen vooruit was.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/leonardo-da-vinci-was-galilei-en-newton-voor/">Leonardo da Vinci was Galilei en Newton vóór</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Ingenieurs van Caltech hebben ontdekt dat Leonardo da Vinci&#8217;s begrip van de zwaartekracht &#8211; hoewel niet helemaal nauwkeurig &#8211; zijn tijd eeuwen vooruit was.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In een artikel gepubliceerd in het tijdschrift <em>Leonardo</em>, was een frisse blik op een van da Vinci&#8217;s notitieboekjes voor de onderzoekers voldoende om aan te tonen dat de beroemde polymath experimenten had bedacht om aan te tonen dat zwaartekracht een vorm van versnelling is. Bovendien dat hij de zwaartekrachtconstante verder modelleerde tot ongeveer 97 procent nauwkeurigheid.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Galilei en Newton</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Da Vinci, die leefde van 1452 tot 1519, liep ver vooruit bij het verkennen van deze concepten. Pas in 1604 zou <em>Galileo Galilei</em> theoretiseren dat de afstand die een vallend voorwerp aflegt evenredig is met het kwadraat van de verstreken tijd en pas aan het einde van de 17e eeuw zou <em>Sir Isaac Newton</em> dat uitbreiden om een wet van universele zwaartekracht te ontwikkelen. Da Vinci&#8217;s voornaamste hindernis werd beperkt door de middelen waarover hij beschikte. Hij miste bijvoorbeeld een manier om de tijd nauwkeurig te meten terwijl objecten vielen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Codex Arundel<sup>1</sup></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Da Vinci&#8217;s experimenten werden voor het eerst opgemerkt door <em>Mory Gharib</em>, de <em>Hans W. Liepmann Professor of Aeronautics and Medical Engineering</em>, in de <em>Codex Arundel</em>. Dat is een verzameling papers geschreven door da Vinci over wetenschap, kunst en persoonlijke onderwerpen. <br>Begin 2017 was Gharib de technieken van stroomvisualisatie van da Vinci aan het verkennen om te bespreken met zijn studenten. Daar zag hij een reeks schetsen van driehoeken die werden gegenereerd door zandachtige deeltjes die uit een pot stroomden. </p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Wat mijn aandacht trok, was toen hij &#8216;Equatione di Moti&#8217; schreef over de hypotenusa van een van zijn geschetste driehoeken &#8211; de driehoek die een gelijkbenige rechthoekige driehoek was</em>&#8220;, zegt Gharib, hoofdauteur van het Leonardo-artikel. &#8220;<em>Ik raakte geïnteresseerd om te zien wat Leonardo bedoelde met die zin</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Om de aantekeningen te analyseren, werkte Gharib samen met collega&#8217;s <em>Chris Roh</em>, destijds een postdoctoraal onderzoeker bij <em>Caltech</em> en nu assistent-professor aan de <em>Cornell University</em>, evenals <em>Flavio Noca</em> van de <em>University of Applied Sciences and Arts Western Switzerland </em>in Genève. <br>Noca zorgde voor de vertalingen van da Vinci&#8217;s Italiaanse aantekeningen (geschreven in zijn beroemde linkshandige spiegelschrift dat van rechts naar links leest) terwijl het trio zich over de diagrammen van het manuscript boog.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="639" height="525" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/02/davicizwaartekracht.jpg" alt="" class="wp-image-3428" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/02/davicizwaartekracht.jpg 639w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2023/02/davicizwaartekracht-300x246.jpg 300w" sizes="(max-width: 639px) 100vw, 639px" /><figcaption class="wp-element-caption">De diagrammen van Da Vinci in de Codex Arundel</figcaption></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading">Da Vinci&#8217;s experiment</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Da Vinci beschrijft een experiment waarbij een waterkruik langs een recht pad parallel aan de grond zou worden bewogen, waarbij water of een korrelig materiaal (hoogstwaarschijnlijk zand) zou worden afgevoerd. Zijn aantekeningen maken duidelijk dat hij zich ervan bewust was dat</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>het water of zand niet met een constante snelheid naar beneden zou vallen, maar eerder zou versnellen,</li>



<li>ook dat het materiaal niet meer horizontaal versnelt, omdat het niet langer wordt beïnvloed door de werper, </li>



<li>en dat de versnelling puur naar beneden gericht is door de zwaartekracht.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Als de werper met een constante snelheid beweegt, is de lijn die wordt gecreëerd door vallend materiaal verticaal, dus er vormt zich geen driehoek. Als de werper met een constante snelheid versnelt, vormt de lijn die wordt gecreëerd door de verzameling vallend materiaal een rechte maar schuine lijn, die vervolgens een driehoek vormt. En, zoals da Vinci in een sleuteldiagram aangaf, als de beweging van de werper wordt versneld met dezelfde snelheid als de zwaartekracht het vallende materiaal versnelt, ontstaat er een gelijkzijdige driehoek. En dat is de oorspronkelijke opmerking van Gharib over da Vinci&#8217;s notitie &#8220;<em>Equatione di Moti</em>&#8221; of &#8220;egalisatie (gelijkwaardigheid) van bewegingen.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Da Vinci probeerde vervolgens die versnelling wiskundig te beschrijven. Het is hier, volgens de auteurs van de studie, dat hij niet helemaal op de goede weg was. Om het proces van da Vinci te onderzoeken, gebruikte het team computermodellering om zijn watervaas-experiment uit te voeren. Daaruit bleek waar Da Vinci&#8217;s fout zat.</p>



<h2 class="wp-block-heading">2<sup>t</sup> of t<sup>2</sup></h2>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Wat we zagen, is dat Leonardo hiermee worstelde, maar hij modelleerde het omdat de afstand van het vallende object evenredig was met 2 tot de t-macht [waarbij t de tijd vertegenwoordigt] in plaats van evenredig met t in het kwadraat</em>&#8220;, zegt Roh. &#8220;<em>Dat is verkeerd, maar we kwamen er later achter dat hij dit soort verkeerde vergelijking op de juiste manier gebruikte.</em>&#8221; <br>&#8220;<em>We weten niet of Da Vinci verdere experimenten heeft uitgevoerd of deze vraag dieper heeft onderzocht</em>&#8220;, zegt Gharib. &#8220;<em>Maar het feit dat hij op deze manier met dit probleem worstelde &#8211; in het begin van de 16e eeuw &#8211; toont aan hoe ver zijn denken vooruit was</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het artikel is getiteld &#8220;<em>Leonardo da Vinci&#8217;s visualisatie van zwaartekracht als een vorm van versnelling</em>.&#8221;</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> De <em>British Library</em> heeft een van de schetsboeken van Da Vinci, zijn&nbsp;<em>Codex Arundel</em>, helemaal online plaatste, in hoge resolutie en met de mogelijkheid om naar believen in te zoomen op elk mogelijk detail uit het 570 pagina’s tellende boek, waar Leonardo tussen 1480 en 1518 aan werkte.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het is vreemd dat hij het boek bij leven nooit publiceerde. Hij verkoos het aan een van zijn leerlingen te geven, <em>Francesco Melzi</em>. Sindsdien is het gedesintegreerd en belandden aparte pagina’s in de handen van collectioneurs en musea wereldwijd. <br>Het is dan ook een prestatie te noemen dat het <em>British Museum</em> het oorspronkelijke boek in haar geheel weer wist samen te stellen, zij het digitaal. Al is het niet de eerste poging. In 2007 kwam reeds een online versie uit, met leerrijke annotaties en animaties. Maar nog nooit kon je het in dergelijke mate in detail bekijken.&nbsp;<a href="https://www.bl.uk/manuscripts/Viewer.aspx?ref=arundel_ms_263_f001r#">Klik hier om het volledige schetsboek te bekijken</a>!&nbsp;</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/leonardo-da-vinci-was-galilei-en-newton-voor/">Leonardo da Vinci was Galilei en Newton vóór</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/leonardo-da-vinci-was-galilei-en-newton-voor/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>De Vitruviusman</title>
		<link>https://heesen.online/de-vitruviusman/</link>
					<comments>https://heesen.online/de-vitruviusman/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 01 Jan 2022 13:36:29 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Mystiek]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Giacomo Andrea da Ferrara]]></category>
		<category><![CDATA[Leonardo Da Vinci]]></category>
		<category><![CDATA[Vitruvius]]></category>
		<category><![CDATA[Vitruviusman]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=2417</guid>

					<description><![CDATA[<p>Vitruvius (85 - 20 voor Chr.) was een Romeinse architect, ingenieur en schrijver van het 10 delige boekwerk: "De Architectura libri decem". Het werd het bouwkundig standaardwerk voor vele eeuwen na hem. Ik noemde hem al bij de blog over de indeling van het Pantheon.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-vitruviusman/">De Vitruviusman</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph"><em>Vitruvius </em>(85 &#8211; 20 voor Chr.) was een Romeinse architect, ingenieur en schrijver van het 10 delige boekwerk: &#8220;<em>De Architectura libri decem</em>&#8220;. Het werd het bouwkundig standaardwerk voor vele eeuwen na hem. Ik noemde hem al bij de blog over de indeling van het Pantheon.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Op de een of andere manier is hij ook bekend geworden door een tekening van <em>Leonardo Da Vinci</em>: &#8220;De Vitruviusman&#8221;. <br>In dit blog probeer ik daar meer over te weten te komen.</p>



<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/01/vitruvius2.jpg" alt="" class="wp-image-2418" width="575" height="747" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/01/vitruvius2.jpg 385w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/01/vitruvius2-231x300.jpg 231w" sizes="auto, (max-width: 575px) 100vw, 575px" /><figcaption>De Vitruviusman van Leonardo Da Vinci (c. 1490).</figcaption></figure></div>



<p class="wp-block-paragraph">De tekening van 345 bij 245 mm maakte deel uit van een verzameling grafische kunst van <em>Giuseppe Bossi</em> die in 1822 door de <em>Gallerie dell&#8217;Accademia</em> van <em>Venetië</em> werd aangekocht.<br>Volgens <em>Da Vinci</em>&#8217;s begeleidende tekst in spiegelschrift is de tekening een studie naar Vitruvius van het (mannelijke) menselijk lichaam, maar de tekening wijkt enigszins af van de conventies die Vitruvius definieerde als <em>Homo ad circulum</em> (mens in cirkel) en <em>Homo ad quadratum</em> (mens in vierkant). <br>Als centrum nam <em>Da Vinci</em> voor de <em>homo ad circulum</em> de navel (volgens de conventies) maar voor de <em>homo ad quadratum</em> de genitaliën. De tekening geldt als een schoolvoorbeeld voor het streven naar wiskundige exactheid in de kunst. Het bijschrift van de tekening is opgesteld in spiegelschrift, zoals het leeuwendeel van de nalatenschap van <em>Da Vinci.</em></p>



<h3 class="wp-block-heading">De ideale lichaamsverhoudingen</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De <em>Mens van Vitruvius</em> is een stelsel van lichaamsverhoudingen zoals <em>Vitruvius</em> die beschreef in zijn <em>De architectura</em> (Boek 3, Hoofdstuk 1). Het zijn de verhoudingen van het menselijk lichaam. Hij beschreef dat het lichaam precies in een omgeschreven cirkel of vierkant met de navel als middelpunt past, respectievelijk <em>Homo ad circulum</em> (mens in cirkel) en <em>Homo ad quadratum</em> (mens in vierkant). Hij ging niet in op verschillen tussen man en vrouw, maar beschreef een algemeen mannelijk lichaam. Een <em>Vitruviusman</em> is een afbeelding van een man als demonstratie van die voorschriften van <em>Vitruvius</em>. De bekendste Vitruviusman is een tekening van <em>Leonardo da Vinci</em> van omstreeks 1490. </p>



<h3 class="wp-block-heading">Die verhoudingen in een tabel</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Vitruvius schreef: <em>&#8230; erit eaque mensura ad manus pansas</em> ofwel &#8220;<em>de lengte van de uitgestrekte armen is gelijk aan de lichaamslengte</em>&#8220;. Vitruvius rekende de verhoudingen om in de totale lichaamslengte en de grootte van het hoofd, en vatte die in onderstaande tabelvorm:</p>



<figure class="wp-block-table aligncenter"><table><thead><tr><th>Afstand</th><th>In lichaamslengte</th><th>In grootte hoofd</th></tr></thead><tbody><tr><td>Wijd uitgestrekte armen</td><td>1</td><td>&#8211;</td></tr><tr><td>Haargrens tot onderkant kin</td><td>1/10</td><td>&#8211;</td></tr><tr><td>Kruin tot onderkant kin</td><td>1/8</td><td>&#8211;</td></tr><tr><td>Onderin nek tot haargrens</td><td>1/6</td><td>&#8211;</td></tr><tr><td>Maximaal breedte schouders</td><td>1/4</td><td>&#8211;</td></tr><tr><td>Midden borstkas tot kruin</td><td>1/4</td><td>&#8211;</td></tr><tr><td>Elleboog tot vingertop</td><td>1/4</td><td>&#8211;</td></tr><tr><td>Elleboog tot oksel</td><td>1/8</td><td>&#8211;</td></tr><tr><td>Lengte hand</td><td>1/10</td><td>&#8211;</td></tr><tr><td>Onderkant kin tot neus</td><td>&#8211;</td><td>1/3</td></tr><tr><td>Haargrens tot wenkbrauwen</td><td>&#8211;</td><td>1/3</td></tr><tr><td>Lengte oor</td><td>&#8211;</td><td>1/3</td></tr><tr><td>Lengte voet</td><td>1/6</td><td>&#8211;</td></tr></tbody></table></figure>



<p class="wp-block-paragraph">En ook: <em>&#8230;.palmus autem habet quattuor digitos</em> ofwel &#8220;<em>een handpalm is de breedte van 4 vingers</em>&#8220;. Vitruvius rekende als volgt doorl: een voet is de breedte van 4 handpalmen (12 inch), een kubit is de breedte van 6 palmen, de lengte van de man is 4 kubits (4 x 6 = 24 palmen). In tabelvorm:</p>



<figure class="wp-block-table aligncenter"><table><thead><tr><th> </th><th>Vinger breedte</th><th>Breedte handpalm</th><th>Lengte voet</th><th>Cubit (kleine el)</th><th>Lichaams lengte</th></tr></thead><tbody><tr><td>Vinger</td><td>1</td><td>1/4</td><td>1/16</td><td>1/24</td><td>1/96</td></tr><tr><td>Handpalm</td><td>4</td><td>1</td><td>1/4</td><td>1/6</td><td>1/24</td></tr><tr><td>Voet</td><td>16</td><td>4</td><td>1</td><td>2/3</td><td>1/6</td></tr><tr><td>Cubit</td><td>24</td><td>6</td><td>3/2</td><td>1</td><td>1/4</td></tr><tr><td>Lengte</td><td>96</td><td>24</td><td>6</td><td>4</td><td>1</td></tr></tbody></table></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Da Vinci&#8217;s Vitruviusman</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De beroemde tekening van <em>Leonardo da Vinci</em> van de Vitruviusman was een van de ongeveer 60 illustraties die hij maakte voor <em>De divina proportione</em>, een traktaat van de wiskundige <em>Luca Pacioli</em><sup>1</sup>. <em>Da Vinci</em> baseerde zich op de hierboven genoemde verhoudingen van <em>Vitruvius</em>, maar hij voerde ook empirisch onderzoek uit voordat hij de tekening maakte. <br>De tekening wordt ingedeeld bij het anatomisch onderzoek waar <em>Da Vinci</em> dan al enige tijd mee bezig was. Voorafgaand aan de tekening nam hij systematisch lichaamsmaten van mannen op. Proportieleer werd in deze tijd meer toegepast, onder meer door <em>Leon Battista Alberti</em>, die er een canon (<em>de statua</em>) over naliet. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De Vitruviusman gaf voeding aan het oude geloof dat de mens een &#8216;microkosmos&#8217; is: een miniatuurbelichaming van het hele universum. Leonardo en andere geleerden hebben dit ijdele idee herleefd tijdens de Italiaanse Renaissance.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Levensechte reconstructie</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Ergens op het internet vond ik de volgende levensechte recontructie van een Vitruviusman en een Vitruviusvrouw:</p>



<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="699" height="361" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/01/vitruvius5.jpg" alt="" class="wp-image-2419" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/01/vitruvius5.jpg 699w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/01/vitruvius5-300x155.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 699px) 100vw, 699px" /><figcaption>Een levensechte reconstructie!</figcaption></figure></div>



<p class="wp-block-paragraph">Het lijkt er op dat de man (links) beter &#8220;past&#8221; dan de vrouw (rechts). Of anders: vrouwenbenen zijn langer dan Vituvius ooit heeft gezien.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Alles wijst erop dat Leonardo da Vinci zijn idee voor de Vitruviusman niet helemaal in zijn eentje bedacht</h4>



<p class="wp-block-paragraph">Dat schrijft architect <em>Claudio Sgarbi </em>in een aantal papers die in de winter van 2012 uitkwam. Hij baseert zijn conclusies op tamelijk overtuigend bewijs, zo schrijft Toby Lester – schrijver van het onlangs uitgekomen boek <em>Da Vinci’s Ghost</em> – in het <em>Smithsonian Magazine</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zo’n 25 jaar geleden (1986) ontdekte <em>Sgarbi</em> een exemplaar van ‘<em>De Architectura libri decem</em>‘. Het is een serie bestaande uit tien boeken over architectuur, geschreven door de architect <em>Vitruvius</em>. Het was heus niet voor het eerst dat zo’n oud exemplaar opdook, maar al snel bleek dat dit exemplaar toch heel bijzonder was en stamde uit het eind van de 15e eeuw.<br>In het boek trof <em>Sgarbi</em> namelijk een tekening aan die sprekend leek op de Vitruviusman waarmee <em>Leonardo Da Vinci</em> de perfecte lichaamsverhoudingen in kaart bracht. Volgens Vitruvius was het mogelijk om het menselijk lichaam zowel in een cirkel als in een vierkant te plaatsen. Maar niemand was er nog in geslaagd om dat ook daadwerkelijk te doen. <br>Tot <em>Da Vinci</em> zich erover boog. Tenminste: dat dachten we altijd.</p>



<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/01/vitruvius6.jpg" alt="" class="wp-image-2436" width="485" height="421" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/01/vitruvius6.jpg 592w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/01/vitruvius6-300x260.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 485px) 100vw, 485px" /><figcaption>De Vitruviusman volgens Giacomo Andrea da Ferrara </figcaption></figure></div>



<p class="wp-block-paragraph">Sgarbi aan het woord in het Smithsonian artikel: &#8220;<em>Everybody knows Leonardo’s drawing. It has become familiar to the point of banality. When Leonardo drew it, however, he was at work on something new: the attempt to illustrate the idea, set down by Vitruvius in the Ten Books, that the human body can be made to fit inside a circle and a square. This was more than a geometrical statement. Ancient thinkers had long invested the circle and the square with symbolic powers. The circle represented the cosmic and the divine; the square, the earthly and the secular. Anyone proposing that a man could be made to fit inside both shapes was making a metaphysical proposition: The human body wasn’t just designed according to the principles that governed the world; it was the world, in miniature.</em>&#8220;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Foutjes</strong><br>In eerste instantie dacht <em>Sgarbi</em> natuurlijk dat de eigenaar van het gevonden exemplaar van ‘<em>De Architectura libri Decem</em>‘ <em>Da Vinci</em> had nageaapt. Maar toen hij de tekening nog eens goed bekeek, zag hij iets opvallends. De tekenaar was meerdere malen aan de tekening begonnen en had ook regelmatig foutjes gemaakt en deze gecorrigeerd. Dat zou niet nodig zijn geweest als hij Da Vinci had gekopieerd.<br>Voor <em>Sgarbi</em> het bewijs dat de tekenaar van deze Vitruviusman <em>Da Vinci</em> niet na had gedaan. Hij was hier zelf het wiel aan het uitvinden. En het feit dat de tekening van deze tekenaar zo sterk op die van Leonardo leek, wees er eerder op dat <em>Da Vinci</em> deze tekening had nagemaakt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Natuurlijk bleven er toen nog wel wat losse eindjes over, zo schrijft <em>Lester</em>. </p>



<ul class="wp-block-list"><li>Want wie had deze eerste tekening dan gemaakt? </li><li>En hoe kwam Da Vinci eraan? </li></ul>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Sgarbi</em> denkt het wel te weten. <em>Da Vinci</em> was bevriend met een expert op het gebied van Vitruvius: de architect <em>Giacomo Andrea da Ferrara</em>. <em>Sgarbi</em> vermoedt dat ze samen aan de tekeningen werkten en samen tot de ideale Vitruviusman kwamen. Sgarbi: &#8220;<em>Luca Pacioli described him (Giacomo) as both a dear friend of Leonardo’s and an expert on Vitruvius. Leonardo himself records in his notes having had dinner with Giacomo Andrea in 1490, the year Leonardo is thought to have drawn Vitruvian Man. And elsewhere Leonardo mentions “Giacomo Andrea’s Vitruvius”</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar waarom schrijven we de Vitruviusman dan altijd aan <em>Da Vinci</em> toe? Dat is waarschijnlijk een kwestie van pech. Aan het eind van de vijftiende eeuw bezetten de Fransen Milaan. <em>Da Vinci</em> kon dankzij zijn invloed de stad veilig verlaten, maar zijn vriend bleef achter. Die bleef de Milaanse overheid trouw en werd daarvoor opgehangen. En daarmee leek ook zijn kans op de eeuwige roem die <em>Da Vinci</em> met de Vitruviusman binnen zou halen, verkeken. Maar onderzoekers zetten dat nu dus alsnog recht. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Nu alleen nog even wennen aan het idee dat <em>Da Vinci</em> dit wereldberoemde geometrische wonder hoogstwaarschijnlijk niet zelf of in ieder geval niet helemaal zelf bedacht.</p>



<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="480" height="462" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/01/vitruvius1.jpg" alt="" class="wp-image-2431" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/01/vitruvius1.jpg 480w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/01/vitruvius1-300x289.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px" /><figcaption>Een moderne presentatie van de Vitruviusman</figcaption></figure></div>



<h3 class="wp-block-heading">De Vitruviusman op NBC News</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Ook <em>NBC News</em> pikte het verhaal van een mogelijke andere oorsprong van de Vitruviusman op, en interviewde een aantal specialisten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Ik vind het argument van Sgarbi spannend en erg verleidelijk, op zijn zachtst gezegd</em>&#8220;, zegt <em>Indra McEwen</em>, een architectuurhistoricus aan de <em>Concordia University</em> die uitgebreid heeft geschreven over de werken van Vitruvius. &#8220;<em>Maar [ik] zou kiezen voor het standpunt dat Giacomo Andrea en Leonardo samenwerkten, in plaats van Leonardo die zijn tekening baseerde op die van Andrea</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">In plaats van concurrenten, werkten de twee mannen uit de Renaissance samen om een ​​mooi, oud idee weer tot leven te brengen. &#8220;<em>Van wie de &#8216;originele&#8217; tekening was, is wat mij betreft een non-vraag.Zoals het een preoccupatie van onze eigen tijd is, denk ik niet dat het een probleem zou zijn geweest in de tijd van Leonardo</em>,&#8221; vertelde <em>McEwen</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Patrice Le Floch-Prigent</em>, een anatoom aan de universiteit van <em>Versailles </em>in Frankrijk die de anatomische correctheid van het beroemde werk van Leonardo heeft geanalyseerd, merkte op dat, voor beide tekeningen, &#8220;<em>de bron Vitruvius is</em>&#8220;.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Bovendien, ongeacht hun chronologie, Leonardo&#8217;s werk is een verbetering van <em>Giacomo Andrea</em>&#8216;s, <em>McEwen</em> zei: &#8220;<em>Leonardo is verreweg de superieure tekenaar, met een veel beter begrip van anatomie</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Leonardo&#8217;s is ook meer trouw aan de tekst, legde ze uit. &#8220;<em>Nergens zegt Vitruvius dat de man in de cirkel en op het plein staat tegelijkertijd. Een man die plat op zijn rug ligt, kan worden omcirkeld door een cirkel als zijn handen en voeten uitgestrekt zijn</em> &#8220;, schrijft Vitruvius.&#8221;<em> Evenzo is zijn lengte gelijk aan zijn armspanwijdte, &#8220;net als in gebieden die vierkant zijn gemaakt met een set vierkant</em>. &#8216;&#8221;<em>Giacomo Andrea&#8217;s figuur heeft slechts één reeks armen en benen, die tegelijkertijd worden omcirkeld door een cirkel en omlijnd door een vierkant, terwijl&#8217; Leonardo zich bezighoudt met [de twee proposities] door de positie van de armen en benen van zijn man te veranderen. Dat, moet ik toegeven, maakt zijn tekening een nadere benadering van de tekstuele beschrijving dan die van Giacomo Andrea</em>, &#8220;schreef McEwen.</p>



<hr class="wp-block-separator"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> <em>Luca Pacioli</em> (1445-1517) was een Italiaans wiskundige en franciscaner broeder. Hij studeerde in Venetië en in Rome. In de jaren zeventig van de 15e eeuw werd hij broeder bij de Franciscanen. Hij was een rondreizende wiskundedocent tot hij in 1497 een uitnodiging van Ludovico Sforza accepteerde om in Milaan te gaan werken. Hier werkte hij samen met onder meer de vermaarde kunstenaar en wetenschapper Leonardo da Vinci.Pacioli publiceerde verschillende werken over de wiskunde waaronder:</p>



<ul class="wp-block-list"><li><em>Summa de arithmetica, geometrica, proportioni et proportionalita</em> (Venetië 1494), een overzicht van de wiskundige inzichten van die tijd. Tevens bevat dit werk de eerste gepubliceerde beschrijving van de Venetiaanse manier van boekhouden, wat bekendstaat als Dubbel boekhouden.</li><li><em>Geometria</em> (1509), een vertaling van Euclides naar het Latijn.</li><li><em>Divina proportione</em> (Venetië 1509), een werk over de wiskundige en de artistieke verhoudingen.</li></ul>



<p class="wp-block-paragraph">Pacioli schreef het eerste deel van de <em>Divina proportione</em> in 1497. Het bespreekt de wiskunde van de gulden snede. In 1509 breidde hij het boek uit met een verhandeling over verhoudingen in de architectuur. Opvallend genoeg komt de gulden snede daarin niet ter sprake. <em>Leonardo da Vinci</em> tekende de illustraties van de regelmatig veelvlakken in het eerste deel van de <em>Divina proportione</em> terwijl hij bij <em>Pacioli</em> verbleef en wiskundelessen van hem kreeg. Zijn tekeningen zijn waarschijnlijk de eerste illustraties van de (zijden van) veelvlakken waarbij het onderscheid tussen de voor- en achterkant gemakkelijk te maken is. </p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-vitruviusman/">De Vitruviusman</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/de-vitruviusman/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
