<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Matilda-effect Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/matilda-effect/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/matilda-effect/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Sat, 10 Oct 2026 09:04:27 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Rosalind Franklin</title>
		<link>https://heesen.online/rosalind-franklin/</link>
					<comments>https://heesen.online/rosalind-franklin/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 08 Oct 2026 07:59:24 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[DNA]]></category>
		<category><![CDATA[Matilda-effect]]></category>
		<category><![CDATA[Rosalind Franklin]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=8635</guid>

					<description><![CDATA[<p>Rosalind Franklin was vóór Watson en Crick op de hoogte van de spiraalvormige structuur van DNA, zo blijkt uit een nieuwe studie van haar foto's en aantekeningen.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/rosalind-franklin/">Rosalind Franklin</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph"><em>Rosalind Franklin</em> was vóór <em>Watson</em> en <em>Crick</em> op de hoogte van de spiraalvormige structuur van DNA, zo blijkt uit een nieuwe studie van haar foto&#8217;s en aantekeningen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Rosalind Franklin, wier foto&#8217;s van de moleculaire structuur van DNA leidden tot een 1962&nbsp;Nobelprijs&nbsp;voor drie <em>andere</em> wetenschappers, wist ze dat haar beroemde beelden het geheim van de dubbele helix bevatten, suggereert nieuw onderzoek. Een schoolvoorbeeld van het Mathilda-effect (zie elders op deze site).</p>



<h2 class="wp-block-heading">Foto 49 vs Foto 51</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Uit onderzoek van archiefmateriaal blijkt dat van Franklin&nbsp;<a href="https://www.livescience.com/2912-photo-51-changed-world.html"><u>Foto 51</u></a>, die in mei 1952 werd gemaakt en later werd gepubliceerd om de dubbele helixstructuur weer te geven, specifiek genomen werd met het oog op publicatie, en niet, zoals sommige verhalen beweren, als een experimenteel shot waarvan Franklin geloofde dat het onbeduidend was. Uit het nieuwe onderzoek bleek dat <em>Foto 51</em> een nieuwe belichting was van een monster dat Franklin al eerder had gefotografeerd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Ze nam het omdat ze een heel verfijnde versie wilde krijgen</em>&#8220;, zegt co-auteur van het onderzoek&nbsp;<em>Alistair Sponsel</em>, een wetenschapshistoricus aan het <em>Science History Institute </em>in<em> Philadelphia</em>. De moeite nemen om een betere foto van hetzelfde monster te maken is &#8220;<em>een teken dat ze wist dat ze iets heel belangrijks in handen had</em>&#8220;, vertelde Sponsel.</p>



<figure class="wp-block-image"><img decoding="async" src="https://cdn.mos.cms.futurecdn.net/6HmjMP3fHNh7KHpoXezCL8.jpg" alt="Een zwart-wit afbeelding met een reeks donkere stippen."/><figcaption class="wp-element-caption">Een momentopname van DNA gemaakt door Rosalind Franklin.</figcaption></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Nobelprijs</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Francis Crick, James Watson </em>en<em> Maurice Wilkins</em> deelden de <em>Nobelprijs voor de Geneeskunde</em> voor de ontdekking van de dubbele helixstructuur van DNA in 1962. Zoals Watson het vertelde in zijn autobiografie uit 1968, ‘<em>The Double Helix: A Personal Account of the Discovery of the Structure of DNA</em>’, waren Franklins foto’s zijn ‘aha’-moment. &#8220;<em>Het zwarte kruis van reflecties dat het beeld domineerde, kon alleen voortkomen uit een spiraalvormige structuur</em>&#8220;, schreef hij.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Watson suggereerde verder dat Franklin een laboratoriumassistent was, goed in de röntgenkristallografietechnieken die werden gebruikt om de beelden van het DNA-molecuul vast te leggen, maar slecht in het interpreteren van haar eigen gegevens. Het nieuwe archiefwerk, gepubliceerd maandag 5 oktober 2026 in het <em>Journal of the History of Biology</em>, suggereert iets anders. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Franklins gebrek aan gepubliceerde aantekeningen over Foto 51, is gebruikt om te suggereren dat ze een grote ontdekking heeft gemist. Maar Sponsel is er van overtuigd dat uit haar dagboeken blijkt dat ze de mogelijke spiraalvorm in haar aantekeningen bij haar eerste foto van het monster, <em>Foto 49</em>, al opmerkte. Waarna ze die opvolgde met de meer verfijnde afbeelding in Foto 51.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="800" height="970" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/rosalindfranklin1955-1.jpg" alt="" class="wp-image-8639" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/rosalindfranklin1955-1.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/rosalindfranklin1955-1-247x300.jpg 247w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/rosalindfranklin1955-1-768x931.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">Rosalind Franklin in 1955</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>In Franklins gedachten waren het twee verschillende soorten wetenschappelijk beeld</em>&#8220;, zei Sponsel. Foto 49 was het experimentele beeld dat opwindende nieuwe gegevens onthulde. Foto 51 was het paradepaardje om deze bevindingen met de grootst mogelijke helderheid en scherpte over te brengen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dit nieuwe begrip van de relatie tussen de twee beelden, en hoe Franklin ze waarnam, is het belangrijkste kenmerk van het nieuwe werk, dat Sponsel samen met <em>Brian Sutton</em>&nbsp;van <em>King&#8217;s College Londen</em>, een moleculair biofysicus, uitvoerde&nbsp;. <br>Het project begon toen het <em>Science History Institute</em> een nieuwe collectie archiefmateriaal verwierf van Rosalind Franklin en haar afgestudeerde student <em>Raymond Gosling</em>. De twee onderzoekers doorzochten ook de archieven van King&#8217;s College London, waar Franklin werkte toen ze de beroemde foto&#8217;s maakte.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Structuur A en B</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Sponsel en Sutton denken dat Franklins aantekeningen en acties onthullen waarom ze zich niet meteen haastte om Foto 51 te publiceren. Haar wetenschappelijke doelen, uiteengezet in een rapport dat ze in februari 1952 schreef, waren het begrijpen van de twee afzonderlijke structuren van DNA, toen bekend als A en B. Structuur B, geïllustreerd in Foto&#8217;s 49 en 51, bleek de dubbele helix te zijn die voorkomt in de natuur. Structuur A is een vorm die DNA aanneemt als het in het laboratorium wordt uitgedroogd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toen structuur A werd gefotografeerd, leek ze rijker aan gegevens, dus besloot Franklin die structuur eerst te karakteriseren voordat zij structuur B bestudeerde. Maar terwijl ze dit nauwgezette werk deed, liet Wilkins Watson haar foto&#8217;s van structuur B zien. De twee wetenschappers, samen met Crick, bouwden vervolgens een gedetailleerd model van de dubbele helix van DNA en schepten de ontdekking onder haar neus vandaan.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Haar bevindingen vormde zo’n beetje de basis voor de baanbekende studie&nbsp;<a href="https://go.redirectingat.com/?id=86394X1593754&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.nature.com%2Farticles%2F171737a0&amp;xs=1&amp;xcust=" target="_blank" rel="noopener">A Structure for Deoxyribose Nucleic Acid</a>&nbsp;uit 1953, die op naam staat van moleculair biologen James Watson en Francis Crick. Erkenning kreeg Franklin er niet voor. Sterker nog, haar naam wordt niet eens genoemd in de studie. Alle eer ging naar Watson en Crick, en in mindere mate naar natuurkundige Maurice Wilkins, die Franklins directe collega was in het laboratorium.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Deze drie mannen deelden minder dan tien jaar later de Nobelprijs voor het werk. Franklin stierf in 1958 aan eierstokkanker, waardoor ze niet in aanmerking kwam voor de prijs — en haar inzichten pas veel later aan het licht kwamen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Biografie</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Rosalind Elsie Franklin ziet het levenslicht op 25 juli 1920 te Londen, in een Joods welgesteld gezin. Ze is het tweede kind, en de oudste dochter van bankier <em>Ellis Franklin </em>en<em> Muriel Frances Waley</em>. Wanneer Rosalind Franklin twaalf jaar wordt, gaat ze naar&nbsp;<em>St. Paul’s Girls School,</em>&nbsp;één van de weinige meisjesscholen in haar buurt waar ook natuurkunde en scheikunde op het curriculum terug te vinden zijn. Dit zal een enorme impact hebben op de jonge Britse. Franklin besluit al snel dat ze verder wil studeren en zich wil toeleggen op de exacte wetenschappen. Wanneer ze slaagt voor het toelatingsexamen van de prestigieuze&nbsp;<em>University of Cambridge,</em>&nbsp;lijkt ze er klaar voor.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar dat is buiten haar vader gerekend. Hij weigert Franklins universitaire opleiding te betalen. Vrouwen horen nu eenmaal niet thuis in het hoger onderwijs, aldus vader Franklin. Gelukkig krijgt de ambitieuze Rosalind Franklin wel steun van haar moeder en stelt een gegoede tante voor om haar opleiding te betalen. Uiteindelijk kan haar vader niet anders dan overstag gaan tegen al dat vrouwelijk geweld.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In 1941 studeert Rosalind Franklin op 21-jarige leeftijd af als natuurwetenschapper met een specialisatie in de fysische chemie. Ze krijgt meteen een job aangeboden op de universiteit, maar moet die na een jaar noodgedwongen onderbreken door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de oorlogsperiode gaat ze aan de slag als onderzoekster voor het&nbsp;<em>British Coal Utilisation Research Association&nbsp;</em>met als doel een zo efficiënt mogelijke toepassing van steenkool te ontrafelen. Dit vormt enkele jaren later de basis voor haar doctoraat wanneer ze na de oorlog terugkeert naar de universiteit.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Later zal ze ook enkele jaren in Parijs doorbrengen en onderzoek doen voor het&nbsp;<em>Laboratoire Central des Services Chimiques de l&#8217;Etat</em>. Het is daar dat Franklin in contact komt met de röntgendiffractietechnieken die zullen bijdragen aan de ontdekking van de structuur van DNA.</p>



<h3 class="wp-block-heading">De ontdekking van de DNA-structuur</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Na haar terugkeer in Londen, waar ze aan de slag gaat aan het&nbsp;<em>King&#8217;s College</em>, focust Franklin zich op moleculaire röntgendiffractie. Samen met Raymond Gosling, een student die ze begeleidt, ontdekt Franklin “<em>the secret of life</em>”. Ze namen gedetailleerde foto’s van DNA door middel van meer dan honderd uren blootstelling aan röntgendiffractie en ontdekten zo dat er twee vormen van DNA waren: een droge A-vorm en een natte B-vorm. Een van hun foto’s van de B-vorm van DNA, bekend als “<em>Photograph 51</em>”, zal dienst doen als cruciaal bewijs van de structuur van DNA.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Franklins collega Maurice Wilkins zal – zonder medeweten van Franklin – deze foto tonen aan James Watson, een moleculair bioloog en Franklins concurrent uit Cambridge, die samen met zijn collega Francis Crick DNA-onderzoek verricht aan Cambridge University. Dankzij deze foto komt Watson tot de vaststelling dat de structuur van DNA eruit moet zien als een dubbele helix. Deze ontdekking resulteert vervolgens in een artikel in het blad&nbsp;<em>Nature</em>. In datzelfde nummer van&nbsp;<em>Nature</em>&nbsp;verschijnt ook het werk van Franklin, ter ondersteuning van de conclusies van Watson. Alle krediet zal uiteindelijk naar Watson gaan, omdat hij als eerste de link tussen de foto&#8217;s en de mogelijke dubbele helix naar buiten bracht.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het hele gebeuren zorgt voor heel wat wrijving tussen Franklin en haar collega Wilkins, wat niet zonder gevolgen zal blijven. Franklin wil weg op het&nbsp;<em>King&#8217;s College</em>. Ze heeft het vertrouwen in haar collega&#8217;s en het instituut verloren. Haar contract wordt verbroken op één, waanzinnige voorwaarde: Franklin mag zich niet langer met DNA-onderzoek bezig houden.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Vrouw binnen de wetenschappen</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Niet enkel de vader van Rosalind Franklin maakt het haar moeilijk om carrière te maken binnen het vakgebied van de wetenschappen. Ook tijdens haar carrière moet ze steeds opnieuw tegen seksisme en onderwaardering opboksen. Ook jaloezie en onbegrip spelen een niet te minimaliseren rol; de wrijving met haar collega Wilkins leidt uiteindelijk niet voor niets tot het doorspelen van informatie en het einde van haar carrière binnen het DNA-onderzoek. Toch blijft Franklin tot aan haar dood actief binnen de natuurwetenschappen.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/rosalind-franklin/">Rosalind Franklin</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/rosalind-franklin/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Het Matilda effect</title>
		<link>https://heesen.online/het-matilda-effect/</link>
					<comments>https://heesen.online/het-matilda-effect/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 08 Mar 2026 12:07:59 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Actueel]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Internationale Vrouwendag]]></category>
		<category><![CDATA[Matilda-effect]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7809</guid>

					<description><![CDATA[<p>Het is vandaag, 8 maart, Internationale Vrouwendag. Dan is het wel een moment om een typisch effect voor vrouwen onder de loep te nemen. Ik heb het dan over het Matilda effect.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/het-matilda-effect/">Het Matilda effect</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Het is vandaag, 8 maart, <em>Internationale Vrouwendag</em>. Dan is het wel een moment om een typisch effect voor vrouwen onder de loep te nemen. Ik heb het dan over het <strong>Matilda effect</strong>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Bij dit effect&nbsp;worden de prestaties van vrouwelijke wetenschappers onterecht toegeschreven aan hun mannelijke collega’s. Het verschijnsel werd voor het eerst beschreven door&nbsp;<em>Matilda Joslyn Gage</em>&nbsp;(1826-1898) in haar essay &#8216;<em>Woman as Inventor</em>&#8216;.<br>Dit essay werd gepubliceerd als&nbsp;traktaat&nbsp;in 1870 en in de&nbsp;<em>North American Review</em>&nbsp;in 1883. De term &#8220;<em>Matilda-effect</em>&#8221; werd in 1993 geïntroduceerd door wetenschaps-historicus&nbsp;<em>Margaret W. Rossiter</em> (1944-2025).</p>



<h2 class="wp-block-heading">Trota</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het vroegst bekende slachtoffer van het Matilda-effect stamt uit de eerste helft van de 12e eeuw –&nbsp;<em>Trota</em>, een <em>Italiaanse</em> arts. Oorspronkelijk verwierf ze bekendheid in heel <em>Europa</em> omdat ze een van de eersten was die de vrouwelijke anatomie grondig bestudeerde en veilige behandelmethoden voor vrouwen ontwikkelde. Tot dan toe wisten mannelijke artsen niet veel over het vrouwelijk lichaam en namen ze hun toevlucht tot &#8220;<em>martel</em>&#8221; methoden om vrouwelijke kwalen te genezen. </p>



<h3 class="wp-block-heading">Trotula</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Trota heeft bijgedragen aan het boek&nbsp;<em>Trotula</em>, een verzameling van drie boeken over geneeskunde. Ze schreef niet alleen over wat de kwalen van vrouwen zou kunnen genezen, maar merkte ook op wat er in de praktijk feitelijk werkte. Na haar dood werden haar werken echter toegeschreven aan haar man en zoon. Door de jaren heen zijn mensen haar bestaan en haar bijdrage aan de geneeskunde grotendeels gaan vergeten.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Nettie Stevens</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In 1905&nbsp;ontdekte <em>Nettie Stevens</em> (1861-1912) de X- en Y-chromosomen, later de geslachtschromosomen genoemd, omdat ze helpen bij het bepalen van het geslacht van een foetus. Dit was een revolutionaire ontdekking omdat men tot dan toe dacht dat diverse factoren hierbij een rol speelden. Vroege gegevens suggereren dat <em>Aristoteles</em> dacht dat de temperatuur van het lichaam van de vader tijdens de ejaculatie de bepalende factor was.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Chromosomen</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Ondanks dat Stevens deze baanbrekende ontdekking deed, heeft haar mentor en collega <em>E.B. Wilson</em> het grootste deel van de eer voor haar werk gekregen. Beiden werkten tegelijkertijd aan hetzelfde probleem, maar Wilson rondde zijn werk pas af nadat hij haar resultaten had gezien. Hij geloofde nog steeds dat omgevingsfactoren een belangrijke rol speelden bij het bepalen van het geslacht van de foetus. Stevens daarentegen zei dat het puur afhankelijk was van de chromosomen. Maar uiteindelijk was Wilson nog steeds een meer gevierde wetenschapper en, nog belangrijker, een man. Stevens stierf op jonge leeftijd aan borstkanker en werd grotendeels vergeten.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Lise Meitner</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Aan het einde van de negentiende eeuw werd <em>Lise Meitner</em> geboren in <em>Wenen</em> en begon haar academische reis met een achterstand want toen waren universiteiten nog gesloten voor vrouwen. Meitner had zich al neergelegd bij een carrière als docent Frans, tot de universiteit onverwachts haar deuren opende. Ze greep haar kans en studeerde vervolgens&nbsp;<em>summa cum laude</em>&nbsp;af.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Kernsplitsing</h3>



<p class="wp-block-paragraph">En dat was niet haar enige succes. Uiteindelijk heeft ze een aantal ontdekkingen gedaan, maar haar bekendste is die van kernsplijting. Deze revolutionaire ontdekking in de jaren &#8217;40 leidde tot de opwekking van kernenergie, maar ook tot  atoom-bommen — iets waar Meitner zelf overigens niets mee te maken wilde hebben.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Haar werk bleef niet onopgemerkt: er werd zelfs een <em>Nobelprijs</em> voor uitgereikt. Maar niet aan haar. Meitner werkte samen met <em>Otto Hahn</em>, en&nbsp;<em>hij</em>&nbsp;was degene die de prijs in ontvangst mocht nemen. Hahn voerde het eerste experiment met kernsplijting uit, maar Meitner leverde het theoretische bewijs.&nbsp;</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img decoding="async" width="800" height="428" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/matildaeffect.jpg" alt="" class="wp-image-7815" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/matildaeffect.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/matildaeffect-300x161.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/matildaeffect-768x411.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Het Manhattan project</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Tijdens de <em>Tweede Wereldoorlog</em> won het <em>Manhattan Project</em> aan belang voor de oorlog en in die tijd werden veel wetenschappers gerekruteerd. Dit was een project waaraan heel veel vrouwen deelnamen. – sommigen waren afgestudeerde studenten, sommigen hadden hun echtgenoten gevolgd en waren gerekruteerd en sommigen waren zelfs gepromoveerd. De meeste van deze vrouwen zijn vergeten, maar een paar namen zijn erin geslaagd eruit te komen. <em>Chien-Shiung Wu</em> en <em>MG Mayer</em> om er maar een paar te noemen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Chien-Shiung Wu</strong>, ook bekend als de&nbsp;<em>Dragon Lady</em>&nbsp;of de&nbsp;<em>Chinese Madame Curie</em>, was een uitzonderlijk sterke en slimme vrouw die haar hele leven met zowel seksisme als racisme te maken kreeg. Ze had een moeilijk leven omdat ze ook pijnlijk gescheiden was van haar familie, maar geen van deze dingen weerhielden haar ervan geweldige dingen te bereiken. Nadat ze naar de VS was verhuisd om te promoveren, werd ze uiteindelijk gerekruteerd voor het Manhattan Project, waar ze aan de atoombom werkte. Nadat de Tweede Wereldoorlog voorbij was, bleef ze onderzoek doen naar het behoud van pariteit –, een symmetrieprincipe in de elementaire deeltjesfysica waarvoor ze experimentele resultaten had verkregen. Haar mannelijke collega&#8217;s kregen echter uiteindelijk de eer voor haar werk en ontvingen in 1957 de Nobelprijs, terwijl Wu niet werd erkend. </p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Maria Goeppert (MG) Mayer</strong> ontving in 1963 wel de Nobelprijs voor het voorstellen van het nucleaire granaatmodel voor de atoomkern. Maar ze werd pas tien jaar nadat ze het had ontdekt, aangesteld als bezoldigde en voltijdse hoogleraar.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Rosalind Franklin</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Nu wordt <em>Rosalind Franklin</em> (1920-1958) – erkend voor haar belangrijke bijdrage aan de ontdekking van de&nbsp;DNA-structuur. Ten tijde van de ontdekking werkte ze samen met <em>Francis Crick</em> en <em>James Watson</em>. De twee mannen ontvingen in 1962 een Nobelprijs, maar haar werk werd niet correct gecrediteerd. Hoewel Watson het cruciale belang van haar bijdrage beschreef in zijn boek <em>The Double Helix</em> uit 1968.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Marie Tharp</h2>



<p class="wp-block-paragraph" id="mwNw"><em>Amerikaans</em>&nbsp;oceanograaf <em>Marie Tharp</em>&nbsp;(1920–2006) bracht, samen met&nbsp;<em>Bruce Heezen</em>,&nbsp;grote stukken van de&nbsp;oceaanbodem&nbsp;in kaart. Tharp ontdekte samen met Heezen en gelijktijdig met&nbsp;<em>Maurice Hill</em>&nbsp;dat de centrale kloof op de&nbsp;<em>Mid-Atlantische Rug</em>&nbsp;seismisch actief is en het&nbsp;epicentrum&nbsp;van veel&nbsp;aardbevingen&nbsp;vormt. Deze ontdekkingen zouden leiden tot de theorie van&nbsp;oceanische spreiding&nbsp;en de acceptatie van&nbsp;<em>Alfred Wegeners</em>&nbsp;theorie van&nbsp;continentverschuiving.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Mid-Atlantische Rug</h3>



<p class="wp-block-paragraph" id="mwNw">Tharps weg naar succes liep niet altijd van een leien dakje. Naast de vele weten-schappelijke en organisatorische hindernissen die met een onderzoek als het hare gepaard gaan, blijkt ook het feit dat ze een vrouw is vaak een extra obstakel. Zo wordt ze meerdere malen de toegang tot een schip geweigerd: enerzijds wegens militaire regels die het niet toelieten dat vrouwen meereisden op militaire schepen, anderzijds uit bijgeloof dat een vrouw aan boord ongeluk zou brengen – een idee dat binnen de zeevaart van halverwege de twintigste eeuw meer als feitelijke waarheid wordt beschouwd dan als bijgeloof. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het voornamelijk Heezen is die de sonarmetingen op zee verzamelt, terwijl Tharp de analyses aan land uitvoert. Het zal tot 1965 (dertien jaar na haar baanbrekende ontdekking van de Mid-Atlantische Rug!) duren voor Tharp mee met Heezen de zee op gaat in het kader van hun onderzoek.</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="mwNw">Ondanks de erkenning die ze in ontvangst mag nemen voor haar werk wordt ze het merendeel van haar professionele loopbaan vermeld als onderzoeks<em>assistent</em>&nbsp;en worden haar &#8211; ondanks haar baanbrekende ontdekkingen &#8211; geen aanbiedingen gedaan om verder door te groeien.</p>



<h2 id="mwNw" class="wp-block-heading">Marthe Gautier</h2>



<p class="wp-block-paragraph" id="mwNw">De <em>Franse</em> arts en onderzoeker <em>Marthe Gautier</em> (1925–2022) was bekend vanwege haar rol in de ontdekking van chromosomale afwijkingen die leiden tot het <em>syndroom van Down</em>.<br>In 1956 vonden biologen van de <em>Universiteit van Lund</em> in <em>Zweden</em> dat mensen precies 46 chromosomen hebben. <em>Turpin</em> had vele jaren eerder het idee geopperd om cellen te kweken om het aantal chromosomen bij trisomie te tellen. Gautier was onlangs toegetreden tot de kindergeneeskundegroep die Turpin leidde in het <em>Armand-Trousseau Ziekenhuis</em>, en ze stelde voor om het te gaan proberen, aangezien ze in de <em>Verenigde Staten</em> was opgeleid in zowel celkweek- als weefselkleuringstechnieken. Turpin stemde ermee in haar weefselmonsters van patiënten met het syndroom van Down te verstrekken.</p>



<h3 id="mwNw" class="wp-block-heading">Down syndrome</h3>



<p class="wp-block-paragraph" id="mwNw">Destijds beschikten de laboratoria van het Armand-Trousseau-ziekenhuis niet over een microscoop die in staat was beelden van de preparaten vast te leggen. Gautier vertrouwde haar preparaten toe aan <em>Jérôme Lejeune</em>, een collega-onderzoeker bij het CNRS, die aanbood om foto&#8217;s te maken in een ander laboratorium dat beter was uitgerust voor deze taak. In augustus 1958 toonden de foto&#8217;s het extra chromosoom bij patiënten met het syndroom van Down. Lejeune gaf de preparaten echter niet terug, maar meldde de ontdekking in plaats daarvan als zijn eigen ontdekking.</p>



<h2 id="mwNw" class="wp-block-heading">Amalie Emmy Noether</h2>



<p class="wp-block-paragraph" id="mwNw">De <em>Duitse</em>&nbsp;wiskundige&nbsp;van&nbsp;<em>Joodse</em>&nbsp;afkomst <em>Amalie Emmy Noether</em>&nbsp;(1882–1935) heeft, met haar werk op het gebied van de&nbsp;abstracte algebra,&nbsp;de gehele algebra een nieuw aanzien gegeven. Ze wordt gerekend tot de beste vrouwelijke wiskundigen&nbsp;en ook <em>Albert Einstein</em> was vol lof over haar.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Alias Hilbert</h3>



<p class="wp-block-paragraph" id="mwNw">Na afronding van haar dissertatie in 1907 onder toezicht van&nbsp;<em>Paul Gordan</em>, was zij gedurende zeven jaar zonder betaling bij het <em>Mathematisch Instituut van Erlangen</em> werkzaam. Enige uitzonderingen daargelaten was het vrouwen aan het begin van de 20e eeuw nog verboden academische posities in te nemen. In 1915 werd Noether door&nbsp;<em>David Hilbert</em>&nbsp;en&nbsp;<em>Felix Klein</em>&nbsp;uitgenodigd om de wiskundefaculteit van de&nbsp;<em>Universiteit van Göttingen</em>&nbsp;te komen versterken, destijds een wereldberoemd centrum van wiskundig onderzoek. De filosofische faculteit maakte echter bezwaar. Gedurende vier jaar gaf Noether colleges onder Hilberts naam. </p>



<h2 id="mwNw" class="wp-block-heading">Joycelyn Bell</h2>



<p class="wp-block-paragraph" id="mwNw">De <em>Britse </em>astrofysicus <em>Susan Jocelyn Bell Burnell</em> (1943- )) ontdekte, als  promovendus, de eerste pulsar en daarmee de eerste neutronenster. <br>Haar scriptiebegeleider was <em>Antony Hewish</em>, die voor deze ontdekking samen met <em>Martin Ryle</em> een Nobelprijs kreeg. Burnell was twee jaar president van het <em>Institute of Physics</em> (IoP) te <em>Londen</em>. Als eerste vrouw ooit werd ze in 2014 benoemd tot president van de <em>Royal Society of Edinburgh</em>.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Het Mattheus effect</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Een vergelijkbaar effect is het Mattheus effect. Hier wordt de vooraanstaande wetenschapper meer geëerd dan de onbekende onderzoeker, zelfs als beiden samenwerkten aan hetzelfde onderzoek.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/het-matilda-effect/">Het Matilda effect</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/het-matilda-effect/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
