<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Paaseiland Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/paaseiland/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/paaseiland/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Sat, 31 Oct 2026 13:01:55 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Paaseiland en Hawaï bewoners zijn familie</title>
		<link>https://heesen.online/paaseiland-en-hawai-bewoners-zijn-familie/</link>
					<comments>https://heesen.online/paaseiland-en-hawai-bewoners-zijn-familie/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 31 Oct 2026 13:01:54 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Actueel]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[foundereffect]]></category>
		<category><![CDATA[Hawaï]]></category>
		<category><![CDATA[Paaseiland]]></category>
		<category><![CDATA[stichtereffect]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=8927</guid>

					<description><![CDATA[<p>Inheemse Hawaïanen en Paaseilandbewoners stammen genetisch af van dezelfde ‘ultrareizigers’, een Polynesische groep die grote afstanden van de oceaan overstak om deze afgelegen eilanden te bereiken, zo blijkt uit een nieuwe studie.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/paaseiland-en-hawai-bewoners-zijn-familie/">Paaseiland en Hawaï bewoners zijn familie</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Inheemse <em>Hawaïanen</em> en <em>Paaseilandbewoners </em>stammen genetisch af van dezelfde ‘<em>ultrareizigers</em>’, een <em>Polynesische</em> groep die grote afstanden van de oceaan overstak om deze afgelegen eilanden te bereiken, zo blijkt uit een nieuwe studie.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://heesen.online/paaseiland/">Paaseiland</a> (ook bekend als Rapa Nui) en Hawaï maken deel uit van Polynesië, een groep van meer dan 1.000 eilanden verspreid over een gebied in de Stille Oceaan dat ongeveer gelijk is aan de gebieden van <em>Noord- en Zuid-Amerika</em> samen. Hawaï en Paaseiland liggen het verst van deze eilanden uit elkaar, ongeveer 7.200 kilometer, ofwel dezelfde afstand als van <em>San Francisco</em> naar <em>Lima, Peru</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De onderzoekers ontdekten het verband door de genen van 1.050 moderne individuen in heel Polynesië te analyseren, waaronder 317 inheemse Hawaiianen en 12 Paaseilandbewoners. &#8220;<em>Het gen van elke persoon bevat genetische code van beide ouders, en van alle vier de grootouders, en hun ouders, enzovoort</em>&#8220;, vertelt co-auteur van het onderzoek&nbsp;<em>Alexander Ioannidis</em>, een geneticus aan <em>Stanford University</em>. &#8220;<em>Elk gen codeert voor een enorm aantal voorouders. Dus met zelfs maar een paar individuen kunnen we informatie krijgen over een enorm aantal mensen van elk eiland</em>.&#8221; <br>Concreet vergeleken de wetenschappers de lengte van chromosomale segmenten die werden gedeeld door mensen van verschillende eilanden. Hoe langer deze gedeelde segmenten tussen twee mensen zijn, hoe recenter ze een gemeenschappelijke voorouder deelden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hoewel Hawaï en Paaseiland verafgelegen zijn, ontdekten de onderzoekers dat de inheemse bevolking van Hawaï en Rapa Nui genetisch het meest met elkaar verwant zijn. Het team rapporteerde zijn bevindingen op 8 oktober in het tijdschrift&nbsp;<a href="https://www.science.org/doi/10.1126/science.aec7662" target="_blank" rel="noopener"><u>Science</u></a>. <br>&#8220;<em>Dit was in eerste instantie echt schokkend. Deze eilanden liggen zo ver van elkaar</em>&#8220;, zei Ioannidis. De wetenschappers ontdekten dat Hawaï en Paaseiland waarschijnlijk beide werden bewoond door leden van een enkele ‘<em>ultrareizigers</em>’-cultuur van de <em>Mangareva</em>-eilanden, ongeveer 5.530 km ten zuidoosten van Hawaï en 2.600 km ten westen van Paaseiland. </p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="800" height="520" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/polynesie.jpg" alt="" class="wp-image-8928" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/polynesie.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/polynesie-768x499.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/polynesie-300x195.jpg 300w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /></figure>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Als je eenmaal weet dat er een uiterst capabele ultrareizigers-cultuur over lange afstanden bestond die in staat was een van deze eilanden te bereiken, is het logischer om het andere te bereiken</em>&#8220;, zei Ioannidis.<br>Het gebied bij Mangareva, inclusief de <em>Austral Islands</em>, de <em>Society Islands</em>, de <em>Marquesas Islands</em>, en de <em>Tuamotu Archipel</em>&#8221; <em>omspant een gebied zo groot als Europa</em>&#8220;, zei Ioannidis. &#8220;<em>Het varen tussen deze eilanden zou vakkundige navigatie vereisen. Het is dus logisch dat het ontwikkelen van dergelijke langeafstandsnavigatievaardigheden mensen uiteindelijk zou hebben geholpen zich ver buiten Paaseiland en Hawaï te vestigen.</em>&#8220;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Al met al suggereren deze genetische bevindingen dat de voorouders van inheemse Hawaiianen en Paaseilandbewoners enige tijd samen leefden als een gemeenschappelijke groep nadat ze zich hadden afgesplitst van de bevolking van het oude <em>Mangareva</em>. Sommige leden van deze groep vestigden zich vervolgens op Hawaï, en anderen van deze Mangareva-groep reisden naar Paaseiland. <br>Deze nieuwe genetische gegevens die Hawaï, Paaseiland en Mangareva met elkaar verbinden, &#8220;zijn heel goed in overeenstemming met wat we archeologisch zien&#8221;&nbsp;vertelde <em>Patrick Kirch</em>, een archeoloog aan de <em>Universiteit van Hawaï</em> in <em>Manoa</em> die niet aan dit onderzoek deelnam. &#8220;<em>Het geeft wetenschappers veel vertrouwen als onafhankelijke bewijslijnen uit verschillende disciplines vergelijkbare resultaten opleveren.</em>&#8220;</p>



<h2 class="wp-block-heading">&#8220;Founder effect&#8221;<sup>1</sup></h2>



<p class="wp-block-paragraph">De onderzoekers onderzochten ook de effecten van genetische knelpunten die het gevolg waren toen deze eilanden door kleine aantallen mensen werden bewoond. —-verschijnselen die bekend staan als &#8216;<em>founder effecten</em>&#8216;. &#8220;<em>Als je een zeldzame genetische eigenschap hebt die toevallig bij dit kleine aantal individuen voorkomt, kan deze eigenschap, als deze kleine populatie snel groeit, in een hoog percentage van de resulterende populatie verschijnen</em>&#8220;, zei Ioannidis. &#8220;<em>Dus als een zeldzame genetische variant ooit maar een paar mensen treft, kan dit een behoorlijk aantal individuen treffen.</em>&#8220;</p>



<p class="wp-block-paragraph">De wetenschappers ontdekten dat inheemse Polynesische populaties die in het onderzoek werden onderzocht, in de loop van de tijd vaak een samengestelde reeks founder effecten ervoeren. Dit komt omdat eilanden die door een paar mensen waren bewoond, vervolgens kleine groepen uitzonden om zich op andere eilanden te vestigen, enzovoort. Eerder onderzoek heeft gekeken naar de founder effecten in groepen van Europese afkomst, zoals de&nbsp;<em>Amish, Finnen</em> en <em>Asjkenazische</em> joden, resulterend in standaard screenings voor bepaalde genetische aandoeningen in deze groepen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Uit de nieuwe studie bleek dat een nog sterker founder effect onder inheemse Hawaiianen over het hoofd is gezien, waarbij de founder effecten meer dan tien keer groter zijn dan in die Europese groepen. &#8220;<em>Het founder effect weerspiegelt niet alleen de genetische diversiteit, maar ook de culturele en taalkundige diversiteit</em>&#8220;, zei Kirch. &#8220;<em>Het helpt waarschijnlijk verklaren waarom de culturen van Oost-Polynesië allemaal veel gemeen hebben. Ze zijn te herleiden tot één centrale groep</em>.&#8221;</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img decoding="async" width="800" height="637" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/foundereffect.jpg" alt="" class="wp-image-8929" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/foundereffect.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/foundereffect-767x611.jpg 767w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/foundereffect-300x239.jpg 300w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Deze bevindingen werpen niet alleen licht op het verleden van Polynesiërs, maar ook op hun huidige gezondheid. De onderzoekers ontdekten dat drie genetische varianten die buitengewoon zeldzaam zijn onder de wereldbevolking — ontwrichte lenzen in de ogen, progressief verlies van gezichtsvermogen en nierfalen —, worden gedragen door 2 tot 3% van de Oost-Polynesiërs die ze bestudeerden. &#8220;<em>Er zouden veel meer middelen moeten worden besteed aan het meer leren over genvarianten van potentiële klinische betekenis onder deze populatie van inheemse Hawaiianen, die twee keer zo groot is als de VS. Amish-bevolking</em>&#8220;, zei Ioannidis. &#8220;<em>Er zijn hier echt mogelijkheden voor precisiegezondheid</em>.&#8221;</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> Het&nbsp;<strong>stichtereffect</strong>&nbsp;of&nbsp;<em><strong>founder effect</strong></em>&nbsp;is de invloed die de stichtende individuen hebben op de&nbsp;genenpoel&nbsp;van de populatie die uit hun nakomelingen bestaat. Als bijvoorbeeld de bevolking van een&nbsp;eiland&nbsp;is voortgekomen uit een beperkt aantal pioniersfamilies, dan zullen bepaalde genetische en de (daarmee samenhangende) uiterlijke kenmerken van de hele populatie sterk verschillen van een doorsneebevolking. Het effect zorgt ook voor een grotere prevalentie van&nbsp;recessieve&nbsp;aandoeningen&nbsp;in deze populaties.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/paaseiland-en-hawai-bewoners-zijn-familie/">Paaseiland en Hawaï bewoners zijn familie</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/paaseiland-en-hawai-bewoners-zijn-familie/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Paaseiland 2/2</title>
		<link>https://heesen.online/paaseiland-2-2/</link>
					<comments>https://heesen.online/paaseiland-2-2/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 19 Jul 2022 13:46:40 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Paaseiland]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=3149</guid>

					<description><![CDATA[<p>In het eerste deel van dit tweeluik over het Paaseiland kwam de teloorgang van de Paaseilanders ter sprake. Daar gaan we hier dieper op in.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/paaseiland-2-2/">Paaseiland 2/2</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">In het eerste deel van dit tweeluik over het Paaseiland kwam de teloorgang van de Paaseilanders ter sprake. Daar gaan we hier dieper op in aan de hand van een interview met professor Boersema op <em><a href="http://Scientias.nl">Scientias.nl</a></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">De zogenaamde ondergang</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De theorie die lange tijd standhield, was dat de beschaving op Paaseiland ten onder ging aan de uitputting van hulpbronnen, waardoor onderlinge ruzies en oorlog zouden zijn ontstaan. <br>Het boek&nbsp;<em>Collapse&nbsp;</em>van de beroemde geograaf <em>Jared Diamond</em>, waarin hij de ondergang van de Paaseilanders beschreef, was in 2005 een bestseller. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Zijn verhaal: <br>Al rond het jaar 900 woonden er mensen op Paaseiland. Men putte de natuurlijke hulpbronnen uit en de bevolking groeide uit tot ongeveer 15.000 mensen. De inwoners wilden steeds mooiere en grotere beelden maken. Daarvoor was steeds meer mankracht, voedsel voor de harde werkers en hout voor het vervoer nodig. Uiteindelijk waren bijna alle bomen op, waardoor de grond erodeerde en de landbouw minder opbracht. Er ontstond schaarste, wat in 1680 tot een oorlog leidde tussen verschillende groepen op het eiland. Toen Roggeveen in 1722 arriveerde waren er nog maar een paar duizend Paaseilanders over, die bovendien in slechte conditie waren. Ze zouden zelfs aan kannibalisme doen om te overleven.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="729" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paase-1024x729.jpg" alt="" class="wp-image-2685" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paase-1024x729.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paase-300x213.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paase-768x546.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paase-1536x1093.jpg 1536w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paase.jpg 1750w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption">Paaseiland</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Theorie weerlegd</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Maar er blijken allerlei zaken niet te kloppen aan deze theorie, die overigens al eerder door andere wetenschappers is beschreven. Professor Boersema beschrijft in zijn boek&nbsp;<em>Beelden van Paaseiland&nbsp;</em>hoe hij in het reisverslag van Roggeveen niets las over een samenleving in verval. De ontdekkingsreiziger noemde het land vruchtbaar en de eilanders sympathiek. Van oorlog of kannibalisme was geen sprake. Hoe kan het dan dat dit verhaal zelfs nu nog hier en daar wordt geloofd? <em>“Diamond schetste een beeld van vrij stomme eilandbewoners die hele grote beelden bouwden en ten onder gingen aan hun eigen megalomane cultuur”</em>, verklaart Boersema<em>.</em>&nbsp;“<em>Het wordt vaak als een voorbeeld gezien van waar wij mensen nu ook mee bezig zijn en wat de aarde als geheel te wachten staat. Mensen gebruiken het verhaal op hun eigen manier om het passend te maken.</em>”</p>



<h3 class="wp-block-heading">Op drift geraakte expeditie</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Maar hoe kon dan de bevolking zijn geslonken van 15.000 rond 1680 tot een paar duizend twee eeuwen later? Voor het antwoord daarop volstaat één simpele wijziging van het uitgangspunt: er waren <em>nooit</em> 15.000 Paaseilanders, maar slechts enkele duizenden. Vermoedelijk zijn de Polynesiërs in één badge naar Paaseiland gekomen, dus hooguit met een man of honderd, vertelt Boersema<em>.</em>&nbsp;“<em>De Polynesiërs voeren met hun bootjes naar alle uithoeken van het eilandenrijk. Meestal gingen ze eerst op verkenning, maar dat is in dit geval onwaarschijnlijk vanwege de grote afstand. Het was op dat vlak verreweg de grootste expeditie”</em>, legt Boersema uit. “<em>Mijn theorie is dat de expeditie op drift is geraakt. Mogelijk raakten ze door een storm uit koers en zijn ze er toen in geslaagd het eiland te vinden. Het zijn formidabele zeezeilers. Daarna konden ze er mogelijk niet meer vandaan komen. De expeditie zat wel goed in elkaar met voldoende jonge mensen die zich konden voortplanten</em>.”</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/07/paaseilandlocatie-1.jpg" alt="" class="wp-image-3152" width="701" height="472" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/07/paaseilandlocatie-1.jpg 584w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/07/paaseilandlocatie-1-300x202.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 701px) 100vw, 701px" /><figcaption class="wp-element-caption">Paaseiland (A) in de Stille Oceaan</figcaption></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading">Natuurlijke bevolkingsgroei</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Dat gebeurde niet rond het jaar 900, zoals lang gedacht, maar pas rond 1150. Als je dan uitgaat van een gemiddelde bevolkingsgroei kom je op een bevolkingsaantal van hooguit een paar duizend. <br>Een overzichtsstudie die tijdens een recente conferentie werd besproken komt tot dezelfde conclusie. “<em>Er blijken absoluut geen aanwijzingen voor de hele hoge aantallen van royaal meer dan 10.000. Dat is heel onwaarschijnlijk. Het waren er op het hoogtepunt eerder 3000 tot 4000”</em>, aldus Boersema.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Arme grond</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Er is volgens de hoogleraar dan ook helemaal geen ineenstorting van het rijk geweest, maar enkel een geleidelijke transitie. “<em>Het milieu is veranderd en de bevolking heeft zich kunnen aanpassen</em>.” Uit een tweede paper, die op de conferentie werd gepresenteerd, naar voedingsmineralen op het eiland bleek dat dit echter niet vanzelfsprekend was. “<em>Veel bodems op het eiland waren aan de arme kant. Om voldoende voedsel te verbouwen moesten de eilanders op bepaalde plaatsen de bodem verrijken met bijvoorbeeld hun eigen excrementen</em>”, vertelt Boersema, die benadrukt dat de Paaseilanders erg innovatief waren. <br>“<em>Bij de groeve waar ze de beelden uithakten gebruikten ze bijvoorbeeld het gruis van de stenen, waar mineralen inzitten, om de bodem te verrijken. De groeve werd dan ook een sweetspot voor de akkerbouw. Ze bedekten de bodem daar met kleine steentjes tegen uitdroging. De eilanders verbouwden namelijk veel knolgewassen, zoals zoete aardappel. Die zijn gevoelig voor uitdroging.</em>”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Om te overleven moesten de bewoners veel veerkracht tonen. “<em>Ze hebben zich aangepast aan steeds schralere omstandigheden doordat er sprake was van ontbossing. Die ontstond vermoedelijk door een combinatie van het omhakken van bomen voor eigen gebruik, door branden en door ratten. De regeneratie van het bos was daardoor moeilijk. Ook volgde er aan het eind van de 17<sup>de</sup>&nbsp;eeuw als gevolg van golfstroom La Niña waarschijnlijk een erg droge periode.”</em></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="502" height="753" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/07/paaseilandbeeld.jpg" alt="" class="wp-image-3150" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/07/paaseilandbeeld.jpg 502w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/07/paaseilandbeeld-200x300.jpg 200w" sizes="auto, (max-width: 502px) 100vw, 502px" /><figcaption class="wp-element-caption">Een van de beelden op Paaseiland</figcaption></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading">De vogelcultuur</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Mogelijk onder invloed van de schralere omstandigheden verdween uiteindelijk de beeldencultuur. Daar kwam de vogelcultuur voor in de plaats. Boersema noemt dat opnieuw een bewijs van de veerkracht van het volk. “<em>Ze wisten een cultuur die al een beetje bestond, waarin de fregatvogel en de stern werden vereerd, verder te ontwikkelen als een structuur gevend ritueel.</em>” </p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens dit ritueel moesten sterke mannen namens verschillende stammen proberen het eerste ei van de bonte stern van het rotseiland <em>Motu Nui</em> te halen. Dat was geen sinecure. Ze moesten met een primitieve kano van riet en half zwemmend naar het eiland toe om daar een 300 meter hoge klif te beklimmen. Hadden ze het ei gevonden dan moesten ze daarmee op hun hoofd weer afdalen van de klif. Ze bleven dagen of soms zelfs weken op het eiland. Veel mannen overleden, omdat ze naar beneden vielen of werden aangevallen door haaien. De winnaar bracht het ei naar zijn voorman, die dan een jaar de geestelijk leider werd van Paaseiland. Hij trok zich terug bij een krater waar ook de steengroeve was waar de beelden werden gemaakt. Een teken dat de beelden- en de vogelmancultuur met elkaar verbonden waren. “<em>De groeve waar het steen voor de beelden werd uitgehakt, was veel meer dan enkel een plek om stenen te halen</em>”, vertelt Boersema. “<em>Het was een belangrijk centrum voor de gemeenschap, ook vanwege de groenteteelt, die daar in de verrijkte grond kon plaatsvinden</em>.”</p>



<h3 class="wp-block-heading">Goedkope arbeidskrachten</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De vogelcultuur bleef bestaan tot de Zuid-Amerikanen kwamen in 1863 en een deel van de Paaseilanders meenamen als goedkope arbeidskrachten. “<em>Er waren toen ongeveer 4000 Paaseilanders. Dat is in lijn met eerdere cijfers. Er werden er zo’n 1400 geronseld en met valse beloftes meegelokt. Er was ook een zekere bereidheid om weg te gaan: misschien was het leven elders wel beter</em>.” <br>Dat bleek niet zo te zijn. Velen stierven in de mijnen en op de plantages van Peru aan ziektes als pokken en tbc. Slechts 15 keerden er uiteindelijk terug, helaas met de ziektekiemen zodat de ramp zich ook op het eiland voltrok. Uiteindelijk werden er rond 1877 nog 110 Paaseilanders geteld. Dat was de echte collapse. <em>Rapa nui</em> moest zich opnieuw herpakken.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het Paaseiland nu</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens Boersema is Paaseiland ook nu nog ‘<em>eigenlijk de aarde in het klein</em>’. “<em>Veel problemen die wereldwijd spelen, zoals de vervuiling van de oceanen, doen zich ook op Paaseiland voor. Denk bijvoorbeeld ook aan neokolonialisme. Chili heeft in zekere zin Paaseiland gekoloniseerd, maar is nu bezig met een interessante grondwetherziening. Daarbij krijgen de oorspronkelijke bewoners nieuwe rechten</em>.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Verder vindt de expert dat we veel kunnen leren van de veerkracht van de Paaseilanders. “<em>Ze laten zien hoe je ook in schralere omstandigheden een interessante cultuur kunt ontwikkelen door je aan te passen aan je veranderende omgeving. Ze hadden een bijzondere samenlevingsstructuur en waren innovatief op het gebied van landbouw. Het waren slimme overlevers</em>.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ook kunnen we uit het verhaal van Paaseiland lessen trekken over interculturele communicatie. <br>“<em>We zijn daar sinds die tijd beter in geworden, maar het is nog steeds een probleem. De vreemdheid van een andere cultuur en hoe je daarop reageert, dat is nog steeds niet makkelijk. De angst voor het vreemde, voor de ander, zit daarachter.</em>”</p>



<h3 class="wp-block-heading">De laatste raadselen</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Zijn er nog raadsels over op Paaseiland? “<em>Nog genoeg</em>”, weet Boersema. “<em>Het blijft onduidelijk hoe het kan dat er zoveel bomen zijn verdwenen, want voor het maken van de beelden waren er niet zoveel nodig. Ook was de meest voorkomende kokospalm helemaal niet zo geschikt voor het rollen van beelden of het maken van kano’s.</em>” Voor het vervoer van de beelden zijn hooguit enkele duizenden bomen gekapt, terwijl er naar schatting miljoenen stonden</p>



<p class="wp-block-paragraph">Verder is het nog een mysterie waar het Zuid-Amerikaanse genetisch materiaal vandaan komt, dat er is aangetroffen. “<em>Mogelijk zijn de Polynesiërs ver voor Columbus in Latijns-Amerika geweest en was er toen al verkeer tussen Polynesië en het vaste land. Zo kwam de op Paaseiland veel geteelde zoete aardappel bijvoorbeeld uit Zuid-Amerika</em>.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Kortom, er is nog genoeg te onderzoeken en ontdekken op Paaseiland. Maar dat het geen kannibalen waren, die zichzelf te gronde richtten, zoveel is wel duidelijk. Sterker nog: het was een innovatief, veerkrachtig volkje dat zich aanpaste aan wat het leven hen bracht.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/paaseiland-2-2/">Paaseiland 2/2</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/paaseiland-2-2/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>De Ingá Steen</title>
		<link>https://heesen.online/de-inga-steen/</link>
					<comments>https://heesen.online/de-inga-steen/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 06 Jun 2022 14:19:24 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Buitenaards]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Mystiek]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Ingá steen]]></category>
		<category><![CDATA[Paaseiland]]></category>
		<category><![CDATA[UFO]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=3006</guid>

					<description><![CDATA[<p>De Ingá Steen is een rotsformatie bij de Ingá Rivier in noordoost Brazilië waarop inscripties zijn aangebracht. Wat deze inscripties ons willen vertellen is nog steeds niet duidelijk.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-inga-steen/">De Ingá Steen</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">In eerdere berichten over het <em>Paaseiland</em> en de <em>Nazca cultuur</em> had ik het al over inscripties van duizenden jaren oud die tot op heden nog niet eenduidig verklaard zijn. Dergelijke inscripties vond men ook op de zogenaamde<em> Ingá Steen</em> (<em>Piedra de Ing</em>á) in Brazilië. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De Steen is ook bekend als de <em>Itacoatiara do Ingá</em>, wat zich vertaalt naar &#8220;steen&#8221; in de <em>Tupi-taal</em> van de inboorlingen die ooit in dat gebied woonden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Deze Ingá Steen is een rotsformatie bij de Ingá Rivier in noordoost Brazilië waarop inscripties zijn aangebracht.<br>Wat deze inscripties ons willen vertellen is nog steeds niet duidelijk, maar kunnen betrekking hebben op astronomische data en gebeurtenissen, alsmede meer aardse zaken als dieren en fruit.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/06/ingasteen.jpg" alt="" class="wp-image-3007" width="386" height="290"/><figcaption class="wp-element-caption">Detail van inscripties in Ingá Steen</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">De Ingá Steen bestaat uit meerdere basaltstenen, bij elkaar opgeteld 46 meter lang en 3,8 meter op het hoogste punt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De inscripties zijn hoofdzakelijk non-figuratief, en ontstaan door te krassen op de steen en daarna de groeven te poetsen en bij te schaven. De inscripties zijn gemiddeld 3 cm breed en de groeven 0.5 tot 7 mm diep, wat een homogeen totaalbeeld geeft. Hier en daar wordt nog pigment aangetroffen, wat suggereert dat de inscripties mogelijk ook gekleurd waren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In de 16e eeuw werd er voor het eerst melding gemaakt van de Steen door Europese immigranten.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Hypotheses en overeenkomsten</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ondanks het feit dat veel specialisten een hypothese hebben opgesteld over de oorsprong en betekenis van deze inscripties, is geen enkele theorie overtuigend correct gebleken. Is het een boodschap die onze voorouders hebben achtergelaten voor toekomstige generaties? Wat stellen deze mysterieuze symbolen precies voor? Bovendien, wie heeft ze in de rotswand gekerfd, en waarom?</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Piedra de Ingá</em> is een wereldwijd archeologisch wonder vanwege zijn leeftijd van minstens 6.000 jaar. In de buurt zijn er ook grotten en nog andere stenen met gravures op hun oppervlak. Ze bereiken echter niet hetzelfde niveau in hun uitwerking en esthetiek als de Ingá steen. </p>



<h3 class="wp-block-heading">Melkweg en Orion</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Gabriele Baraldi</em>, een gerenommeerd archeoloog en onderzoeker, ontdekte in 1988 een van deze grotten in de regio; sindsdien zijn er talloze anderen ontdekt. In totaal heeft <em>Baraldi</em> tot 497 symbolen op de grotmuren geïnspecteerd. Sommige gravures lijken duidelijk op hemelse componenten, waarvan er twee bijna identiek zijn aan de <em>Melkweg</em> en het sterrenbeeld <em>Orion</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Baraldi stelt ook dat het mogelijk was dat een oude samenleving geothermische energieprocessen gebruikte om de symbolen te produceren, gebruikmakend van mallen en lava-leidingen van slapende vulkanen.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Fenicische gravures</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Pater Ignatius Rolim</em>, een professor Grieks, Latijn en theologie, heeft bevestigd dat de markeringen op de Steen van Ingá identiek zijn aan die op oude <em>Fenicische</em> gravures. <em>Rolim</em> was in feite een van de eersten die deze hypothese voorstelde. <br>Andere geleerden hebben parallellen opgemerkt tussen de symbolen en oude runen.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Egypte</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Ludwig Schwennhagen</em>, een in Oostenrijk geboren onderzoeker, bestudeerde de geschiedenis van Brazilië aan het begin van de 20<sup>e</sup> eeuw en ontdekte belangrijke verbanden tussen de symbolen van Ingá, niet alleen met het <em>Fenicische</em> schrift, maar ook met het <em>demotische</em> van het oude Egypte.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Paaseiland</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Onderzoekers ontdekten een opvallende overeenkomst tussen de gravures van Ingá en inheemse kunst gevonden op Paaseiland. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Sommige oude historici, zoals auteur en geleerde <em>Roberto Salgado de Carvalho</em>, gingen op zoek naar elk van de symbolen in meer detail. En hij gaat daarbij heel ver: </p>



<h3 class="wp-block-heading">Portaal naar bovennatuurlijk rijk</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De spiraalvormen kunnen &#8220;<em>transkosmologische excursies of verplaatsingen</em>&#8221; voorstellen, hoogstwaar-schijnlijk als gevolg van sjamanistische trances. Of anders veranderde bewustzijnstoestanden als gevolg van het gebruik van hallucinogenen. Vormen zoals de letter &#8220;U&#8221; kunnen een baarmoeder, wedergeboorte of een ingang vertegenwoordigen. In deze visie zou de opeenvolging van symbolen kunnen duiden op    een oude formule die op de Steen van Ingá is gegraveerd, mogelijk gebruikt om toegang te krijgen tot een &#8220;<em>portaal naar het bovennatuurlijke rijk</em>&#8220;, zoals <em>Salgado de Carvalho</em> het zelf uitdrukte. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Andere onderzoekers hebben gespeculeerd dat deze oude gravures een waarschuwing waren voor toekomstige generaties van de naderende <em>apocalyps</em>.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Buitenaardse bezoekers</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Bovendien, omdat de symbolen van Ingá zo verschillen van de rest van de symbolen die tot nu toe in de regio zijn gevonden, geloven sommige onderzoekers, zoals <em>Claudio Quintans</em> van het <em>Paraiban Center of Ufology</em>, dat een ruimtevaartuig mogelijk is geland in het Ingá-gebied in een ver verleden en dat de symbolen door de buitenaardse bezoekers zelf, in hun &#8220;taal&#8221;, op de rotswanden werden gegraveerd.</p>



<h2 class="wp-block-heading">De Ingá Steen nu</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De Ingá Steen bevindt zich in een rivierbedding en in de open lucht en is vrij toegankelijk voor toeristen. Het hoeft geen betoog dat dit risico&#8217;s voor het behoud van de Steen met zich meebrengt.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="730" height="482" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/06/ingasteengroot.jpg" alt="" class="wp-image-3008" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/06/ingasteengroot.jpg 730w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/06/ingasteengroot-300x198.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 730px) 100vw, 730px" /><figcaption class="wp-element-caption">Een deel van een van de basaltblokken van de Ingá steen</figcaption></figure>
</div><p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-inga-steen/">De Ingá Steen</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/de-inga-steen/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Paaseiland 1/2</title>
		<link>https://heesen.online/paaseiland/</link>
					<comments>https://heesen.online/paaseiland/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 20 Feb 2022 13:17:05 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Buitenaards]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Mystiek]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Erich von Däniken]]></category>
		<category><![CDATA[Helena Blavatsky]]></category>
		<category><![CDATA[Lemurië]]></category>
		<category><![CDATA[Paaseiland]]></category>
		<category><![CDATA[Rapa Nui]]></category>
		<category><![CDATA[Thor Heyerdahl]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=2684</guid>

					<description><![CDATA[<p>In het boek "Waren de Goden Kosmonauten" gaat von Däniken naast de Nazca-lijnen ook in op het ontstaan van de cultuur op Paaseiland.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/paaseiland/">Paaseiland 1/2</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">In het boek &#8220;<em>Waren de Goden Kosmonauten</em>&#8221; gaat de Zwitserse schrijver <em>Erich von Däniken</em> naast de <em>Nazca</em>-lijnen ook in op het ontstaan van de cultuur op <em>Paaseiland</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zoals bekend staan daar gigantisch grote beelden. Om zulke beelden daar te plaatsen moet er wel een hoogontwikkelde cultuur aan het werk zijn geweest. <em>Von Däniken</em> oppert dat de beelden vanuit een andere plek zijn vervoerd met vliegmachines. De steensoort die is gebruikt voor de grote beelden komt namelijk op <em>Paaseiland</em> niet voor. De beelden moeten dus zijn vervoerd vanaf een andere locatie.</p>



<h3 class="wp-block-heading">West Indische Compagnie</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Maar laten we eerst eens kijken hoe het Paaseiland ontdekt werd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De expeditie die&nbsp;<em>Paaseiland</em>&nbsp;op de kaart zou zetten&nbsp;was op touw gezet door de Nederlandse&nbsp;<em>West-Indische Compagnie</em>&nbsp;oftewel WIC. In augustus 1721 vertrokken meer dan 250 zeelui, officieren en soldaten op een drietal schepen, de&nbsp;<em>Arend</em>, de&nbsp;<em>Thienhoven</em>, en&nbsp;de&nbsp;<em>Afrikaansche Galey</em>, vanuit de haven van Texel. Normaal hield de WIC zich vooral bezig met slavenhandel voor de kust van Afrika, maar deze schepen hadden een ander doel: het ontdekken van een nieuw continent. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Na het ronden van Kaap Hoorn op 12 januari 1722, voeren de boten wekenlang rond over een lege zee (de Stille Oceaan). Ook brak er scheurbuik uit tot door gebrek aan vitamine C. Hierdoor was het begrijpelijk dat er&nbsp;ontevredenheid heersten onder de bemanning. Maar op 5 april, eerste Paasdag, kregen de zeevaarders hoop op een goede afloop van hun expeditie. Verschillende waarnemingen duidden erop dat er land in de buurt was. Zo was er de&nbsp;groene gloed van&nbsp;ondiep water en waren er zeemeeuwen en schildpadden te zien.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In de avond zag men de kust van een&nbsp;<em>‘zandig eyland’</em>. Het eiland werd omgedoopt tot ‘<em>Paasschen eyland</em>’ vanwege de dag waarop het in zicht kwam. Er kwam rook vanaf het eiland wat erop duidde dat er mensen woonden op <em>Paaseiland</em>. Later bleken deze mensen er al sinds ongeveer 500 jaar na Christus te wonen. De expeditie van&nbsp;<em>Jacob Roggeveen</em> kan zich er dus niet op beroepen het eiland ontdekt te hebben. De bewoners van het eiland noemen het zelf &#8216;Te Pito o Te Henua&#8217; oftewel &#8216;de navel van de wereld&#8217;. </p>



<h3 class="wp-block-heading">Jacob Roggeveen</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Het weer zat echter niet mee. Door de sterke branding bij de kust van het eiland was het op 6 april niet &nbsp;mogelijk te landen op het eiland. In plaats van dat de Nederlanders contact legde met de lokale bevolking gebeurde het omgekeerde.&nbsp;Een nieuwsgierige eilandbewoner roeide op 7 april in een kano naar de Nederlandse vloot toe, waar hij kennismaakte met Jacob Roggeveen. Die schreef hier uitgebreid over in zijn logboek.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Ontmoeting</h4>



<p class="wp-block-paragraph">Op 10 april lukte het de bemanning dan toch om aan land te komen. De <em>Nederlanders</em> en de eiland-bewoners troffen elkaar bij landing op het strand. De ontmoeting begon vriendelijk; spullen werden uitgewisseld en <em>Nederlanders</em> kregen de mogelijkheid om het eiland te bekijken. Er heerste verwondering over&nbsp;de grote standbeelden&nbsp;die er stonden en waar het eiland nu zo beroemd om is. De Nederlanders verwonderden zich ook over de lengte van de eilandbewoners; reisverslagen spraken van reuzen. <br>De ontmoeting eindigde echter slecht toen gespannen bemanningsleden tegen orders in begonnen te schieten. Volgens de verslagen vielen hierbij helaas doden onder de eilandbewoners.&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dit handgemeen markeerde het einde van het prille contact tussen de vloot en de bewoners van Paaseiland. Na de noodlottige schermmutseling zijn&nbsp; Roggeveen en zijn bemanning niet meer aan land gegaan. Niettemin beschreven de Nederlanders de bewoners van Paaseiland als vreedzaam.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De korte ontmoeting was van&nbsp;groot belang geweest voor de expeditie. De noodzakelijke voorraden waren aangevuld waardoor&nbsp;de Nederlanders zonder problemen verder konden varen. Want dat Paaseiland niet het gezochte Hondeneiland was en al helemaal geen nieuw continent, dat was ondertussen wel duidelijk.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Het roemloze einde van de expeditie</h4>



<p class="wp-block-paragraph">Op 11 april vertrok de kleine vloot weer. De verdere tocht voer langs vele onbekende eilandjes zoals het&nbsp;<em>Bedrieglijk Eiland (</em>Tikei) en het&nbsp;<em>Schadelijk Eiland</em>&nbsp;(Takapoto). Bij dat laatste eiland liep de&nbsp;<em>Afrikaansche Galey</em>&nbsp;op de klippen en zonk. Een groot deel van de bemanning kon gelukkig gered worden door de andere twee schepen, maar de&nbsp;geslonken voorraden maakten het leven aan boord moeizaam en scheurbuik stak weer de kop op. Langzamerhand drong het tot <em>Roggeveen</em> en zijn kapiteins door dat het Zuidland niet gevonden zou worden. De koers werd gewijzigd naar de Nederlandse nederzettingen in Oost-Azië, waar men hoopte op een broodnodige verversing van voorraden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Op <em>Batavia</em> eindigde de expeditie. De WIC-vloot werd in beslag genomen door de VOC wegens het overtreden van diens handelsmonopolie in Azië. De VOC nam de taak op zich om de bemanning terug te brengen naar het vaderland. Het zou tot 1723 duren voordat <em>Roggeveen</em> en zijn bemanning weer arriveerden op <em>Texel</em>.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Langoren of aliens?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De Nederlanders hadden gezien dat er twee soorten mensen op Paaseiland rondliepen. De bekende <em>Polynesiërs</em> en de <em>Langoren</em>. Deze laatsten waren blank. De groepen leefden op dat moment vreedzaam naast elkaar. Waren de <em>Langoren</em> een overgebleven bevolkingsgroep uit een andere tijd? Dit type blanken is alleen op <em>Paaseiland</em> gevonden. </p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="1010" height="626" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/roggeveenreis.jpg" alt="" class="wp-image-2699" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/roggeveenreis.jpg 1010w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/roggeveenreis-300x186.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/roggeveenreis-768x476.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 1010px) 100vw, 1010px" /><figcaption class="wp-element-caption">De wereldreis van Jacob Roggeveen in 1722</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Daarnaast zijn er op <em>Paaseiland</em> andere interessante opgravingen gedaan. Zo is er een inscriptie gevonden in een nog onbekende taal (<em>rongorongo</em><sup>1</sup>). Men weet alleen dat dezelfde vorm van inscriptie ook in <em>India</em> is gevonden. </p>



<h3 class="wp-block-heading" id="geografie">Geografie</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Paaseiland</strong>&nbsp;(Spaans:&nbsp;<em>Isla de Pascua</em>) is een&nbsp;<em>Polynesisch</em>&nbsp;eiland&nbsp;in de&nbsp;<em>Grote Oceaan</em>. Staatkundig is het een provincie van <em>Chili</em> en een Chileens&nbsp;nationaal park. De hoofdstad is&nbsp;<em>Hanga Roa</em>. Het eiland is vooral bekend door de honderden&nbsp;<em>Moai</em>&nbsp;(paaseilandbeelden) die er te vinden zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het eiland is met 163,6 vierkante kilometer ongeveer even groot als het Nederlandse wadden-eiland&nbsp;Texel&nbsp;(170&nbsp;km²). Er wonen 2.269 mensen (telling 2002). Het is een van de meest geïsoleerde eilanden ter wereld: het dichtstbijzijnde <strong>bewoonde</strong> eiland,&nbsp;<em>Pitcairn</em>, ligt er 2075&nbsp;km van verwijderd. Het dichtstbijzijnde&nbsp;<strong>onbewoonde</strong> eiland,&nbsp;<em>Salas y Gómez</em>, ligt op 391&nbsp;km afstand.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De naam <em>Paaseiland</em> (&#8220;Paasch-Eyland&#8221;) werd gegeven door&nbsp;<em>Jacob Roggeveen</em>, die op&nbsp;paaszondag,&nbsp;5 april&nbsp;1722, met drie schepen het eiland aandeed.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het eiland werd sinds ongeveer 1863 <em>Rapa Nui</em>&nbsp;genoemd door zeelieden uit&nbsp;Tahiti en dit betekent in het&nbsp;<em>Polynesisch</em>&nbsp;letterlijk de Grote Rots (<em>rapa</em>: rots,&nbsp;<em>nui</em>: groot)..&nbsp;De aanduiding wordt tegenwoordig door de inwoners gebruikt voor zowel het eiland zelf, hun taal, als om hun eigen volk (<em>Rapa Nui</em>) aan te duiden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een andere inheemse naam voor het eiland is &#8216;<em>Mata ki te rani</em>&#8216; of &#8216;Ogen die naar de hemel kijken. Deze benaming slaat op de voorouderbeelden of&nbsp;<em>moai</em>&nbsp;met de merkwaardige oogkassen die inderdaad schuin naar de hemel zijn gericht. Een andere naam die de oorspronkelijke bewoners aan hun eiland gaven was&nbsp;<em>Te pito o te henua</em>, wat &#8216;De navel van de wereld&#8217; betekent. Volgens een aantal legenden zou de eerste naam van het eiland &#8216;<em>Te pito o te kainga a Hau Maka</em>&#8216; zijn geweest, wat staat voor &#8216;Het kleine stukje land van Hau Maka&#8217;.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="729" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paaseilandkaart-1024x729.jpg" alt="" class="wp-image-2686" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paaseilandkaart-1024x729.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paaseilandkaart-300x213.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paaseilandkaart-768x546.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paaseilandkaart-1536x1093.jpg 1536w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paaseilandkaart.jpg 1750w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption">Paaseiland in de Grote Oceaan</figcaption></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading" id="ontstaanslegendes">Ontstaanslegendes</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Mondelinge overlevering van de oorspronkelijke bewoners geeft aan dat een opperhoofd, <em>Hotu Matu&#8217;a</em> (groot ouder), met zijn vrouw en familie in twee kano&#8217;s bij <em>Anakena</em> op het eiland arriveerde. Er wordt verondersteld dat zij <em>Polynesisch</em> waren. <em>Hotu Matu&#8217;a</em> was leider van de&nbsp;<em>Hanau Momoko</em>&nbsp;en kwam, met gevangengenomen&nbsp;<em>Hanau Eepe</em>&nbsp;als werkploeg, naar <em>Paaseiland</em>. Zijn broer <em>Machaa</em> had twee maanden daarvoor het eiland al gekoloniseerd. <br>Volgens&nbsp;<em>Heyerdahl</em>&nbsp;betekende <em>Hanau Momoko</em> &#8216;lange oren&#8217; en <em>Hanau Eepe</em> &#8216;korte oren&#8217; en waren de eersten &#8216;<em>Amerindianen</em>&#8216; (indianen uit Amerika) en de laatsten <em>Polynesiërs</em>. De <em>Hanau Momoko</em> zouden volgens een door <em>Heyerdahl</em> geselecteerd verhaal, op een na, zijn uitgeroeid door de <em>Hanau Eepe</em> in de &#8216;slag van de <em>Poike</em> greppel&#8217;. <br>Volgens <em>Sebastian Englert </em>verwees de benaming niet naar &#8216;de lengte van oren&#8217;, maar waren de <em>Hanau Momoko</em>, breed, sterk,&nbsp;corpulent, de bovenlaag en de tengere <em>Hanau Eepe</em> de onderlaag van de samenleving. In <em>Polynesië</em> werden lichaamslengte en omvang geassocieerd met leiderschap en&nbsp;<em>mana</em>&nbsp;(spiritualiteit&nbsp;of geestkracht).</p>



<h4 class="wp-block-heading" id="hotu-matu-a">Hotu Matu&#8217;a</h4>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Hotu Matu&#8217;a</em> kwam mogelijk van de&nbsp;<em>Marquesaseilanden</em>, op een afstand van 3641 km.&nbsp;Ook wordt&nbsp;<em>Mangareva</em>&nbsp;van de&nbsp;<em>Gambiereilanden</em>&nbsp;als mogelijk eiland van herkomst genoemd. <br><em>Mangareva</em> werd al rond 800 n. Chr. door <em>Polynesiërs</em> gekoloniseerd. De&nbsp;<em>marae</em>&nbsp;(schrijnen voor vooroudergoden en socio-religieuze centra) van <em>Mangareva</em> lijken het meest op die van <em>Paaseiland</em> en dat suggereert een verband of gemeenschappelijke herkomst. <br>Volgens de legende kon <em>Hotu Matu&#8217;a</em> lezen en schrijven en bracht hij 67 tabletten met het&nbsp;<em>rongorongo-schrift</em><sup>1</sup> naar <em>Paaseiland</em> mee. <br>Hij zou ook planten en de verering van de scheppergod&nbsp;<em>Makemake</em>&nbsp;meegebracht hebben.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/rongorongo-1024x682.jpg" alt="" class="wp-image-2700" width="591" height="393" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/rongorongo-1024x682.jpg 1024w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/rongorongo-300x200.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/rongorongo-768x511.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/rongorongo.jpg 1200w" sizes="auto, (max-width: 591px) 100vw, 591px" /><figcaption class="wp-element-caption">Het rongorongo schrift</figcaption></figure>
</div>


<h4 class="wp-block-heading" id="alrernatieve-theorieen">Alrernatieve theorieën</h4>



<p class="wp-block-paragraph">Naast de theorie van&nbsp;<em>Thor Heyerdahl</em>, die meende dat de bewoners van <em>Rapa Nui</em> oorspronkelijk uit <em>Zuid-Amerika</em> kwamen, was er die van&nbsp;<em>Erich von Däniken</em>&nbsp;die meende dat buitenaardse astronauten met de bouw van de reuzenbeelden te maken hadden.</p>



<h4 class="wp-block-heading" id="helena-blavatsky">Helena Blavatsky</h4>



<p class="wp-block-paragraph">Maar al eerder was er het denkbeeld van de&nbsp;theosofe&nbsp;<em>Helena Blavatsky</em><sup>2</sup>&nbsp;(1831-1891) die beweerde dat Paaseiland een overblijfsel was van een verzonken continent. <br>Dat verzonken continent van <em>Blavatsky</em> zou&nbsp;<em>Lemurië</em><sup>3</sup>&nbsp;geweest zijn, dat zich uitstrekte van de <em>Grote Oceaan</em> tot in de&nbsp;<em>Indische Oceaan</em>&nbsp;en voorbij&nbsp;<em>Kaap de Goede Hoop</em>. Ook&nbsp;<em>Australië</em>&nbsp;zou er deel van hebben uitgemaakt. De <em>Lemuriërs</em>, die&nbsp;reuzen&nbsp;waren, dankten hun &#8216;denkvermogen&nbsp;en ziel&#8217; aan de &#8216;stralende engelen&#8217;, die bekend staan als de &#8216;gevallen engelen&#8217; of <em>&#8216;Lucifer&#8217;</em> (lichtbrenger). <br>De vroege <em>Lemuriërs</em> waren wijs en niets was hen onbekend. Er was een tijd dat ze vier armen hadden en ze waren de prototypen van de&nbsp;hindoegoden&nbsp;met vier armen. Ze bezaten &#8216;het oog van wijsheid&#8217;, in hun achterhoofd. Het oog verschrompelde met de tijd en is heden ten dage de&nbsp;pijnappelklier. <br>De drie-ogige vroege reuzenmensen stonden model voor de verhalen over de één-ogige&nbsp;<em>Cyclopen</em>. <em>Blavatsky</em> schreef in haar hoofdwerk&nbsp;<em>De Geheime Leer</em>&nbsp;(1888): </p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Het </em>Paaseiland<em> bijvoorbeeld behoort tot de vroegste beschaving van het&nbsp;derde ras. Nadat het met de rest was verzonken, liet een plotseling vulkanisch oprijzen van de oceaanbodem het kleine overblijfsel van de archaïsche tijden met zijn vulkaan en zijn standbeelden onaangetast weer bovenkomen in het </em>Champlain<em> tijdperk van de Noordpooloverstroming, als een blijvende getuige van het bestaan van </em>Lemurië<em>. Men zegt dat sommige </em>Australische<em> stammen de laatste overblijfselen zijn van de laatste afstammelingen van het derde ras</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Sommige&nbsp;</em>Atlantiërs<em>&nbsp;hebben [..] bezit genomen van </em>Paaseiland<em>; zij waren ontsnapt aan de ramp die hun eigen land overkwam en vestigden zich op dat overblijfsel van </em>Lemurië<em>, maar alleen om daar om te komen toen het in één dag door vulkanisch vuur en lava werd vernietigd.</em>&#8220;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Er was een tijd &#8220;<em>waarin het schiereiland van </em>India<em> aan de ene kant van de lijn, en </em>Zuid-Amerika<em> aan de andere kant, waren verbonden door een gordel van eilanden en continenten</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8220;<em>Het tweede</em> [beeld van&nbsp;Bamyan]<em> &#8211; 120&nbsp;voet&nbsp;hoog &#8211; stelt de zweetgeborenen voor, en het derde &#8211; dat 60 voet meet &#8211; vereeuwigt het ras dat viel en daarmee het eerste stoffelijke ras inleidde, uit een vader en een moeder geboren, waarvan de laatste afstammelingen worden voorgesteld door de beelden van het </em>Paaseiland<em>; maar zij hadden slechts een lengte van 20 tot 15 voet [6 &#8211; 4,5 m] in de tijd dat </em>Lemurië<em> verzonk, nadat het door vulkanische vuren was vernietigd</em>.&#8221;</p>



<p class="wp-block-paragraph">De theorieën van <em>von Däniken </em>en<em> Blavatsky</em> worden als fantasie afgedaan en het idee van <em>Heyerdahl</em> zwaar bekritiseerd.&nbsp;Men gaat ervan uit dat de voorouders van <em>Rapa Nui</em> uit <em>Oost-Polynesië</em> kwamen.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="872" height="567" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/polynesie.jpg" alt="" class="wp-image-2701" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/polynesie.jpg 872w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/polynesie-300x195.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/polynesie-768x499.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 872px) 100vw, 872px" /><figcaption class="wp-element-caption">Micronesië, Melanesië en Polynesië in de Grote Oceaan</figcaption></figure>



<h3 class="wp-block-heading" id="datering">Datering</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In de literatuur wordt de eerste vestiging op Paaseiland aangegeven tussen 300 n.Chr. en 800 n.Chr. Maar over deze vroege dateringen is geen consensus. Een proefmonster van&nbsp;<em>totora</em>&nbsp;riet in een graf bij <em>Ahu Tepeu I</em> werd met&nbsp;radiokoolstofdatering<sup>4</sup>&nbsp;vastgesteld op 318 n.Chr, maar een proefmonster van een bot uit hetzelfde graf gaf 1629. <br>Daarom is de vroegste, betrouwbare radiokoolstofdatering van 680 n.Chr. (plus of minus 130 jaar). Dit is dan de datering van de eerste bouwfase van <em>Ahu Tahai</em>, enkele kilometers ten zuiden van <em>Tepeu</em>. <br>Toch waren deze platformen reeds groot en gestileerd en kwamen de eerste kolonisten waarschijnlijk lang voor die tijd, ergens in de eerste eeuwen n.Chr. Waarschijnlijk vond de belangrijkste kolonisatie plaats rond het jaar&nbsp;1250.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="612" height="404" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/ahutahai.jpg" alt="" class="wp-image-2702" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/ahutahai.jpg 612w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/ahutahai-300x198.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 612px) 100vw, 612px" /><figcaption class="wp-element-caption">Het platform Ahu Tahai met het enige beeld dat nog ogen heeft</figcaption></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading" id="moai-of-paasbeelden">Moai of Paasbeelden</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De <em>moai</em> (ook wel paasbeelden genoemd), tot negen en een halve meter hoge beelden, zijn vaak vervaardigd uit zacht vulkanisch gesteente (<em>tufsteen</em>), maar er zijn er ook uit&nbsp;<em>basalt</em>. De makers zijn de voorvaderen van een groot deel van de huidige eilandbewoners.<br>De beelden van mannen hebben hun armen strak langs hun lichaam en de handen met gestrekte vingers op hun onderbuik. Verschillende beelden hebben een cilindervormige&nbsp;<em>pukao</em>&nbsp;op het hoofd. <br>De oogschijven van wit <em>koraal</em> en rode <em>scoria</em>, die oorspronkelijk in de oogkassen zaten, werden pas in 1978 voor het eerst teruggevonden, onder een gevallen beeld bij <em>Anakena</em>.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="710" height="533" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paasuilandbeelden.jpg" alt="" class="wp-image-2688" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paasuilandbeelden.jpg 710w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paasuilandbeelden-300x225.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 710px) 100vw, 710px" /><figcaption class="wp-element-caption">Moai op Paaseiland</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">De meeste <em>moai</em> staan opgesteld op een platform of&nbsp;<em>ahu</em>&nbsp;en kijken naar het binnenland. <br>Slechts zeven beelden, opgesteld in een rij van klein naar groot kijken richting de oceaan. Ze worden spottend de zeven apen (<em>los siete monos</em>) genoemd. De <em>moai</em> zijn voorstellingen van voorouders die om vruchtbaarheid smeken. Het is goed te begrijpen dat voortplanting, op een extreem geïsoleerd eiland als dit, van cruciaal belang is om te overleven. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Er zijn inmiddels veel voorouderbeelden weer rechtop gezet, ook hebben vele hun indringende ogen die&nbsp;<em>naar de hemel kijken</em>&nbsp;weer terug. De vooruitstekende lippen waren wellicht getooid met een baard. Opvallend zijn ook de langgerekte oorlellen.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="478" height="600" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paaseilandbeelduitgegraven.jpg" alt="" class="wp-image-2687" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paaseilandbeelduitgegraven.jpg 478w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/paaseilandbeelduitgegraven-239x300.jpg 239w" sizes="auto, (max-width: 478px) 100vw, 478px" /><figcaption class="wp-element-caption">Een moai uitgegraven</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">De beelden wegen gemiddeld 18 ton, maar&nbsp;<em>Paro</em>&nbsp;weegt 82 ton. Volgens de legende van de eilanders liepen de beelden dankzij hun spirituele kracht zelf naar de platformen of op bevel van priesters en leiders. Ze liepen dagelijks een korte afstand en &#8217;s nachts wandelden ze rond en verkondigden&nbsp;orakels.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Negentig procent van de beelden komt uit de groeve van <em>Rano Raraku</em> en het moet makkelijker zijn geweest ze uit te hakken dan ze te transporteren en op te richten. De figuren lagen op hun rug tijdens het beeldhouwen. Er zijn duizenden&nbsp;<em>toki</em>&nbsp;van basalt gevonden, die werden gebruikt om de <em>moai</em> vorm te geven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens vissers van het eiland staan er ook verzonken <em>moai</em> op de zeebodem.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De <em>moai</em> van basalt, die nu in de&nbsp;<em>Great Court</em>&nbsp;van het&nbsp;<em>British Museum</em>&nbsp;staat, is op de rug rijkelijk gedecoreerd met vogelmannen, &#8216;dans-peddels&#8217;, vulva&#8217;s en andere motieven en vertoont sporen van witte en rode verf. Hij is 4 ton zwaar, tweeëneenhalve meter hoog en werd met veel moeite in 1868 overgebracht naar <em>Londen</em>.</p>



<h3 class="wp-block-heading" id="paaseiland-als-voorbeeld">Paaseiland als voorbeeld</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Diverse auteurs, waaronder de Britse historicus <em>Clive Ponting</em><sup><a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Paaseiland#cite_note-20">[</a></sup>en de Amerikaanse bioloog&nbsp;<em>Jared Diamond</em>&nbsp;gebruikten de (ecologische) geschiedenis van <em>Paaseiland</em> als afschrikwekkend voorbeeld voor de hele bevolking van planeet Aarde. <br>Op <em>Paaseiland</em> ging door uitputting van de hulpbronnen (bossen en vogelkolonies) een hoog ontwikkelde en complexe cultuur ten onder (zie hier meer over in deel 2 over Paaseiland). <br>Tussen de bloeiperiode van de&nbsp;beeldencultuur&nbsp;(1250 tot 1550) en de aankomst van de eerste <em>Europeanen</em> in de 18de eeuw, zou de bevolking enorm in aantal zijn teruggegaan door onderlinge stammenstrijd. Verder waren er waarschijnlijk hongersnoden en zou kannibalisme op grote schaal hebben plaatsgevonden. De ontevreden bevolking keerde zich waarschijnlijk tegen hun heersers en tegen hun godsdienst. De heersende priesterklasse werd omvergeworpen en met de nieuwe machthebbers kwam ook een nieuwe godsdienstige cultus op die de <em>Vogelman&nbsp;Makemake</em>&nbsp;(voorheen een vrij onbelangrijke god in het pantheon) vereerde. <em>Paaseiland</em> ligt net zo geïsoleerd in de oceaan als de <em>Aarde</em> in het heelal; de bewoners konden niet rekenen op hulp van buiten en konden (mede doordat ze door de ontbossing geen hout meer hadden voor kano&#8217;s) niet meer van het eiland af.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Nederlandse&nbsp;milieubioloog&nbsp;<em>Jan J. Boersema</em> (en diverse andere auteurs&nbsp;voor en met hem) heeft dit beeld sterk genuanceerd. In zijn boek noemt hij de ontbossing en de teloorgang van de beeldencultuur een verschralingsproces dat vooral werd veroorzaakt door ecologische factoren (de meegevoerde ratten). Verder blijkt nergens uit de beschrijvingen van de zeevaarders uit de 18de en vroege 19de eeuw dat er honger heerste. <br>De bewoners van <em>Paaseiland</em> waren ervaren tuinbouwers die genoeg voedsel konden verbouwen op het ontboste eiland. Ook uit onderzoek naar menselijke botten uit die periode blijkt geen abnormale gezondheid of opvallend veel onderling geweld. Aanwijzingen voor een dramatische achteruitgang in bevolkingsaantal tussen ca. 1250 en de 18de eeuw acht hij op grond van berekeningen evenmin waarschijnlijk. De decimering van de bevolking door honger en ziekten werd vooral veroorzaakt door&nbsp;<em>Peruaanse</em>&nbsp;mensenhandelaars en nieuw geïntroduceerde ziekten in de periode 1862-1877.&nbsp;<br>De Nederlandse antropoloog <em>Sebastiaan Roeling</em> probeert echter aan te tonen dat de <em>Paaseilanders</em> wel degelijk zelf verantwoordelijk zijn voor de ontbossing van het eiland, met name voor het gebruik van brandhout. Ecologische factoren versnelden volgens <em>Roeling</em> hooguit het proces van ontbossing.</p>



<hr class="wp-block-separator has-css-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"> <sup>1</sup> Niet alleen de grote <em>Moai</em>-beelden van <em>Paaseiland</em> zijn een mysterie voor archeologen. Ook het schrift gevonden op 26 tabletten is nog altijd niet ontcijferd. De tabletten, <em>Kohau Rongorongo</em>, werden gevonden in de negentiende eeuw tijdens de ontdekking van <em>Paaseiland</em>. In de afgelopen eeuw hebben veel onderzoekers een pogingen gedaan de tabletten te ontcijferen, maar dat is nog niet gelukt. Het schrift behoort waarschijnlijk tot de syllabisch schriften, waaronder ook het hiërogliefenschrift van de Egyptenaren, het Lineair A en B van de Minoïsche beschaving en het schrift van de Maya’s vallen.&nbsp;Dit zijn schriften waarvan elke lettergreep een eigen teken heeft. Tot nu toe zijn er 595 unieke basistekens gevonden op de <em>Kohau Rongorongo</em> tabletten. Wel werd ontdekt dat het schrift moet worden gelezen zoals een <em>boustrophedon</em> schrift. Dit betekent dat van links naar rechts moet worden gelezen, maar bij de volgende regel van rechts naar links.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>2</sup> Helena Blavatsky, geboren als&nbsp;<strong>Jelena Petrovna von Hahn-Rottenstern</strong>&nbsp;(1831 –&nbsp;1891) was een&nbsp;occultist,&nbsp;medium&nbsp;en auteur van&nbsp;Duits-Russische&nbsp;aristocratische afkomst. Zij schreef honderden artikelen en een aantal boeken, waarvan&nbsp;<em>Isis Ontsluierd</em>&nbsp;en&nbsp;<em>De Geheime Leer</em>&nbsp;de bekendste zijn. Het laatste boek werd het standaardwerk van de&nbsp;theosofische&nbsp;beweging, waarvan zij de grondlegger was. Blavatsky was tijdens haar leven de belangrijkste theoreticus van die beweging. Zij was medeoprichter van de&nbsp;Theosophical Society. Blavatsky beschreef theosofie als een synthese van wetenschap, religie en filosofie en stelde dat die gebaseerd was op een oude wijsheidsreligie, die de basis was van de huidige wereldreligies. Blavatsky was al tijdens haar leven een zeer controversiële vrouw, bewonderd door de aanhangers van haar ideeën en verguisd door haar critici. Zij werd beschuldigd van onder meer bedrog in het manipuleren en in scène zetten van occulte fenomenen, plegen van massaal plagiaat en het verzinnen van een occulte broederschap die brieven verzond die zij zelf zou schrijven. Ook de meest kritische biografen erkennen echter dat zij een belangrijke rol heeft gespeeld in de opkomende westerse belangstelling in de negentiende eeuw voor&nbsp;hindoeïsme,&nbsp;boeddhisme&nbsp;en filosofisch gedachtegoed uit het Oosten meer in het algemeen.&nbsp;Haar ideeën waren inspiratie voor latere westerse spirituele bewegingen als&nbsp;<em>New Age</em>. Enkele decennia na haar overlijden versplinterde de theosofische beweging in meerdere stromingen. De meeste daarvan erkennen echter het werk van Blavatsky als de kern van hun opvattingen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>3</sup> <strong>Lemurië</strong>&nbsp;is een&nbsp;fictief&nbsp;of een&nbsp;hypothetisch&nbsp;verloren land of&nbsp;continent, dat zich volgens uiteenlopende verhalen zou hebben bevonden in de&nbsp;<em>Indische Oceaan</em>&nbsp;of in de&nbsp;<em>Grote Oceaan</em>. Het concept van <em>Lemurië </em>dateert uit de 19e eeuw, en komt voort uit pogingen van geleerden uit die tijd om onder andere de grote&nbsp;biogeografische&nbsp;overeenkomsten tussen&nbsp;<em>India</em>&nbsp;en&nbsp;<em>Madagaskar</em>&nbsp;te verklaren. <br>De zoöloog&nbsp;<em>Philip Lutley Sclater</em>&nbsp;wordt vaak gezien als de eerste die met de hypothese over <em>Lemurië</em> kwam. Hij deed onderzoek naar&nbsp;zoogdieren, waaronder de&nbsp;<em>Lemuren</em>, in de <em>Indische Oceaan</em> en omliggende landen. Wat hem verbaasde was dat hij&nbsp;fossielen&nbsp;van dezelfde dieren vond in <em>India</em> en <em>Madagaskar</em>, maar niet in <em>Afrika</em> en het&nbsp;<em>Midden-Oosten</em>. Dit was voor hem het bewijs dat <em>Madagaskar</em> en <em>India</em> mogelijk ooit deel uitmaakten van een gezamenlijk continent. <br>Deze theorie was voor die tijd niet ongebruikelijk. Ook&nbsp;<em>Étienne Geoffroy Saint-Hilaire</em>&nbsp;kwam al met een hypothese over een verloren continent in de <em>Indische Oceaan</em>, maar gaf dit geen naam. <br>Later gaf&nbsp;<em>Alfred Wegener</em>&nbsp;echter met de &#8217;theorie van de&nbsp;continentverschuiving&#8217; een afdoende verklaring voor de fossielen van dezelfde dieren in <em>India</em> en <em>Madagaskar</em>. De theorie van de continentverschuiving hangt samen met de theorie van&nbsp;platentektoniek.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>4</sup> Radiokoolstofdatering, <strong>C14-datering</strong>&nbsp;of&nbsp;<strong>koolstofdatering</strong>&nbsp;is een methode van&nbsp;radiometrische datering&nbsp;waarmee de ouderdom van organisch materiaal wordt bepaald met behulp van de isotoop&nbsp;koolstof-14. Koolstof-14 (<sup>14</sup>C) is een&nbsp;isotoop&nbsp;van&nbsp;de koolstof&nbsp;(<sup>12</sup>C) die in onze atmosfeer uit  stikstofkernen&nbsp;gevormd wordt. Dit gebeurt door&nbsp;kernreacties&nbsp;ten gevolge van de&nbsp;kosmische straling&nbsp;waaraan de aarde voortdurend blootstaat. De methode is bruikbaar voor materialen tot circa 60.000 jaar oud. <br>De techniek werd in 1949 ontdekt door&nbsp;<em>Willard Frank Libby</em>&nbsp;en zijn collega&#8217;s van de&nbsp;<em>Universiteit van Chicago</em>.&nbsp;In 1960 ontving <em>Libby</em> hiervoor de&nbsp;Nobelprijs voor de Scheikunde.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/paaseiland/">Paaseiland 1/2</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/paaseiland/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>1</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
