Rafaël schilderde het fresco tussen 1510 en 1511 daar in de appartementen van paus Julius II. Het is een van de weinige fresco’s uit de renaissance waarvan het getekende karton nog intact is gebleven.
Het karton bevindt zich in de Pinacoteca Ambrosiana, onderdeel van de Biblioteca Ambrosiana in Milaan.

Hieronder geef ik de meest gangbare identificaties en hun positie in het schilderij (van links naar rechts en van voor- naar achtergrond).

Centrum

• Plato (midden, links van het centraalpad, loopt naar voren en wijst naar de hemel) — sterk gelijkend op Leonardo da Vinci.
• Aristoteles (midden, rechts van Plato, wijst naar de aarde).

Plato wijst naar boven, Aristoteles strekt zijn arm voor zich uit, met zijn handpalm naar de aarde gericht. Plato symboliseert de speculatieve filosofie doordat hij naar boven wijst, naar het spirituele, het bovennatuurlijke. Aristoteles wijst juist naar de aarde, als bron voor alle wetenschappelijke kennis.
De boeken die ze in handen hebben verwijzen hier ook naar. Plato heeft zijn Timaios in zijn hand, waarin hij zijn gedachten over de oorsprong en de schepper van de kosmos uiteenzet, terwijl Aristoteles zijn Ethica in de hand houdt, dat over het juiste gedrag van mensen gaat.

Links van Plato en Aristoteles staat Socrates, die vier vingers ophoudt. Deze symboliseren de vier stadia die men moet doorlopen om een filosofisch gesprek te voeren, geometrie, astronomie, aritmetica en stereometrie. De vier treden van de trap verwijzen hier ook naar.

Voorgrond links (vanaf linkerkant naar centrum)

• Pythagoras (linksvoor, zittend, schrijft/rekent op een plank of boek) — groep met leerlingen/boeken.
• Averroes¹ (soms afgebeeld als een onmisbare vertegenwoordiger van de islamitische filosofie), probeert mee te lezen in het boek van Pythagoras.
• Anaximander maakt aantekeningen.

Trap en midden-rechts vooraan

• Diogenes (op de treden, liggend of uitgestrekt — van nature een cynische, sober geklede figuur).
• Heraclitus (vooraan, op de treden en in zichzelf verzonken, schrijvend; vaak gezien als portret van Michelangelo).

Rechtervoorgrond

• Euclides (of Archimedes/Euclidisch leraar) — figuur die demonstraties geeft met passer/liniaal; sommige bronnen noemen Bramante als model voor de wiskundige.

Helemaal rechts voorgrond

• Hier meent men Ptolemaeus op de rug te zien (met wereldbol in zijn hand) in discussie met Zoroaster² met een hemelbol in zijn hand.

¹ Abū ‘l-Walīd Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rushd (أبو الوليد محمد بن أحمد ابن رشد), beter bekend als Averroes (1126–1198) was een islamitische jurist, arts en filosoof. Van de islamitische geleerden was hij de grootste kenner van de filosofie van Aristoteles.

² Zarathustra, Zarathoestra of Zoroaster (زرتش Zartosht) was een Iraanse profeet en de grondlegger van het zoroastrisme, een godsdienst die tegenwoordig haar aanhangers vooral vindt onder de Parsi’s in India. 

Het bericht De School van Athene verscheen eerst op HEESEN Online.

En volgens de Britse filosoof A.N. Whitehead (1861-1947) is de hele Westerse filosofie niet meer dan ‘een serie voetnoten bij Plato‘.
Deze voortdurende herhaling lijkt misschien saai, maar het weerspiegelt de evoluerende aard van de filosofie. In de geschiedenis van de filosofie zijn er inderdaad terugkerende thema’s zoals

• de aard van de realiteit,
• ethiek en
• de mogelijkheid om kennis te verwerven.

Plato, Aristoteles, Descartes, Kant en de existentialisten

Van Plato’s ideale vormen tot Descartes’ scepticisme, filosofen van generatie op generatie hebben deze blijvende vragen op hun eigen manier aangepakt.
Plato’s leerling Aristoteles wijzigde bijvoorbeeld de visie van zijn leraar en pleitte voor een meer empirische benadering van het begrijpen van de wereld, waarmee hij de weg vrijmaakte voor de moderne wetenschap.

Deze trend van het opnieuw evalueren van ideeën uit het verleden vormt de kern van de filosofische ontwikkeling. Zelfs met zulke terugkerende thema’s stagneert de filosofie niet. Elk tijdperk introduceert nieuwe uitdagingen en ontwikkelingen die een herinterpretatie van de oude vragen vereisen.
Tijdens de Verlichting bijvoorbeeld, revolutioneerde Kant de metafysica en ethiek, waarbij hij reageerde op Humes empirisme met zijn eigen kritische filosofie, en debatten over menselijke kennis en vrijheid opnieuw vormgaf.

Op dezelfde manier onderzochten de existentialisten, reagerend op de angsten van het moderne leven, de menselijke vrijheid en betekenis in een wereld die steeds chaotischer leek.

Continue dialoog

We kunnen filosofie dus ook begrijpen als een eeuwenlange, continue dialoog waarin filosofen voortdurend voortbouwen op – of uitdagen van – elkaars ideeën. Dit wordt vaak metaforisch aangeduid als “staan ​​op de schouders van reuzen“, een notie van Sir Isaac Newton. Deze wisselwerking van schrijven en bekritiseren laat zien dat filosofie vaak draait om het herinterpreteren van gevestigde theorieën of het onderzoeken van eeuwenoude vragen in nieuwe contexten, terwijl het eigenlijk fantastisch is dat iedereen theoretisch kan deelnemen aan deze dialoog met de overleden filosofen en zo op zijn minst hun ideeën en concepten weer tot leven kan brengen.

Uiteindelijk is de ontwikkeling van filosofie als een spiraal: hoewel het vaak bekende onderwerpen opnieuw bezoekt, doet het dat vanuit verschillende gezichtspunten, waardoor ons begrip met elke beurt wordt verfijnd en uitgebreid.

Het bericht Vervalt Filosofie in herhalingen? verscheen eerst op HEESEN Online.