<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Stelling van Pythagoras Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/stelling-van-pythagoras/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/stelling-van-pythagoras/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Mon, 21 Sep 2026 12:14:16 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Plagiaat van Pythagoras?</title>
		<link>https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/</link>
					<comments>https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 04 May 2026 15:21:07 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bijzondere personen en/of helden]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[kleitablet]]></category>
		<category><![CDATA[Mesopotamië]]></category>
		<category><![CDATA[Plimpton 322]]></category>
		<category><![CDATA[Pythagoras]]></category>
		<category><![CDATA[Stelling van Pythagoras]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7926</guid>

					<description><![CDATA[<p>Er is twijfel of Pythagoras wel de originele bedenker van zijn stelling is!<br />
Dit komt allemaal door het kleitablet Plimpton 322 dat de Babyloniërs al 1000 jaar eerder volschreven met getallen à la de stelling van Pythagoras.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/">Plagiaat van Pythagoras?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Er is twijfel of <em>Pythagoras</em><sup>1</sup> wel de originele bedenker van zijn stelling is! <br>Dit komt allemaal door het kleitablet <em>Plimpton 322</em> dat de <em>Babyloniërs</em> al 1000 jaar eerder volschreven met getallen à la de stelling van Pythagoras.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Plimpton 322</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In de wereld van de wiskunde en de oudheidkunde zijn er weinig objecten die zoveel discussie hebben uitgelokt als <strong>Plimpton 322</strong>. <br>Dit kleine kleitablet uit het oude Mesopotamië blijkt een verrassend geavanceerde vorm van wiskundig denken te bevatten — mogelijk zelfs een vroege vorm van trigonometrie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar wat is het precies? Een schooloefening? Een tabel voor landmeters? Of een bewijs dat de Babyloniërs duizenden jaren vóór de <em>Grieken</em> al complexe wiskunde beheersten?</p>



<h3 class="wp-block-heading">Wat is Plimpton 322?</h3>



<ul class="wp-block-list">
<li>Een kleitablet uit ca. <strong>1800 v.Chr.</strong></li>



<li>Afkomstig uit het gebied van het oude <em>Babylon</em> (waarschijnlijk <em>Larsa</em>)</li>



<li>Nu bewaard aan <em>Yale University</em></li>



<li>Genoemd naar verzamelaar <em>George Plimpton</em></li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Het tablet bevat vier kolommen met getallen in <strong>spijkerschrift</strong> (<em>cuneiform</em>), geschreven in een zestigtallig (sexagesimaal) talstelsel.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Wat staat er op het tablet?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Op het eerste gezicht lijkt het een lijst van getallen. Maar bij nadere analyse blijkt:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>De getallen vormen <strong>paren </strong>die voldoen aan de relatie <strong>a² + b² = c²</strong></li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Met andere woorden het zijn <strong>Pythagorese drietallen</strong>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat is opmerkelijk, want deze relatie wordt meestal geassocieerd met <strong>Pythagoras</strong> (ca. 500 v.Chr.), ofwel meer dan 1000 jaar later.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="679" height="1024" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras-679x1024.jpg" alt="" class="wp-image-7983" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras-679x1024.jpg 679w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras-199x300.jpg 199w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras-768x1158.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras.jpg 800w" sizes="(max-width: 679px) 100vw, 679px" /><figcaption class="wp-element-caption">Pythagoras&nbsp;(ca. 570 v.Chr.–ca. 500 v.Chr.)</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Waarom is dit zo bijzonder?</h2>



<h3 class="wp-block-heading">Het is oudere kennis dan gedacht</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Plimpton 322 suggereert dat:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Babyloniërs al geavanceerde algebra gebruikten</li>



<li>Ze systematisch oplossingen genereerden</li>



<li>Wiskunde praktisch én theoretisch werd toegepast</li>
</ul>



<h3 class="wp-block-heading">Het is geen toevalslijst</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De getallen zijn niet willekeurig:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>ze zijn zorgvuldig geselecteerd</li>



<li>ze volgen een patroon</li>



<li>ze zijn geordend op grootte</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Dit wijst op een <strong>bewuste methode</strong>.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het sexagesimale systeem</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Om het tablet goed te kunnen lezen moet je weten dat de Babyloniërs niet rekenden in base 10 (zoals wij), maar in base 60. Dat kennen wij nog steeds van onze tijdsmeting en geometrie. Dit sexagesimale systeem kent een aantal voordelen:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>60 is deelbaar door heel veel getallen (2, 3, 4, 5, 6, etc.)</li>



<li>daarom is het handig voor breuken</li>



<li>wij zien het nog steeds in:
<ul class="wp-block-list">
<li>60 minuten per uur</li>



<li>360 graden in een cirkel</li>
</ul>
</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Plimpton 322 maakt gebruik van deze structuur, wat de berekeningen efficiënter maakt.</p>



<h1 class="wp-block-heading">Conclusie</h1>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Plimpton 322</strong> is meer dan een kleitablet. Het is:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>een venster op Babylonische intelligentie</li>



<li>een uitdaging voor moderne aannames</li>



<li>een voorbeeld van hoe kennis verloren en herontdekt kan worden</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Het laat zien dat zelfs 4000 jaar geleden mensen al bezig waren met de diepe structuur van getallen — op een manier die we nog steeds proberen te begrijpen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> <strong>Pythagoras</strong>&nbsp;(ca. 570 v.Chr.–ca. 500 v.Chr.) was een van de&nbsp;presocratische filosofen. Rond 540 v.Chr. emigreerde hij naar het Zuid-Italiaanse&nbsp;Croton, waar hij politiek geëngageerd was en een religieus-filosofische broederschap oprichtte die enige invloed had op het maatschappelijk leven. Vanwege moeilijkheden met de stedelingen verhuisde hij uiteindelijk naar&nbsp;Metaponto, waar hij overleed. Over zijn leven bestonden veel legenden, en de authentieke religieuze en filosofische opvattingen van hem zijn onduidelijk door het werk van latere&nbsp;pythagoreeërs&nbsp;en&nbsp; platonisten. Hij stond bekend als een filosofische en religieuze hervormer, maar onderzoekers leggen nu eens de nadruk op Pythagoras&#8217; wiskunde en filosofie en dan weer op zijn&nbsp;sjamanistische&nbsp;allure.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/">Plagiaat van Pythagoras?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Het bewijs van de stelling van Pythagoras</title>
		<link>https://heesen.online/het-bewijs-van-de-stelling-van-pythagoras/</link>
					<comments>https://heesen.online/het-bewijs-van-de-stelling-van-pythagoras/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 12 Nov 2024 16:23:03 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Boekenwurm]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[Pythagoras]]></category>
		<category><![CDATA[Stelling van Pythagoras]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=6295</guid>

					<description><![CDATA[<p>Ergens in mijn middelbare schooltijd heb ik de stelling van Pythagoras zonder meer voor waar aangenomen, want ik kan mij niet herinneren dat er ooit een bewijs voorbij gekomen is. Terwijl het zo simpel blijkt te zijn.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/het-bewijs-van-de-stelling-van-pythagoras/">Het bewijs van de stelling van Pythagoras</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Ergens in mijn middelbare schooltijd heb ik de stelling van Pythagoras zonder meer voor waar aangenomen, want ik kan mij niet herinneren dat er ooit een bewijs voorbij gekomen is. Terwijl het zo simpel blijkt te zijn:</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="488" height="498" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/11/afbeelding.png" alt="" class="wp-image-6296" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/11/afbeelding.png 488w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/11/afbeelding-294x300.png 294w" sizes="(max-width: 488px) 100vw, 488px" /></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Bovenstaande figuur geeft een vierkant weer met zijden (a+b) lang. Die lengtes a en b zijn ook de aanliggende zijden van 4 rechthoekige driehoeken. Die 4 driehoeken hebben een schuine zijde van c lang. Voor de driehoek ABC willen we bewijzen dat a<sup>2</sup> + b<sup>2</sup> = c<sup>2</sup> want dat zegt de stelling van Pythagoras.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De oppervlakte van het grote vierkant is: (a + b)<sup>2</sup> ofwel a<sup>2</sup> + 2ab + b<sup>2</sup> .</p>



<p class="wp-block-paragraph">Die oppervlakte is ook de oppervlakte van de 4 driehoeken plus het ingeschreven vierkant. De oppervlakte van één driehoek is ab/2 (basis x halve hoogte), dus van alle 4 wordt dat: 2ab. De oppervlakte van het ingeschreven vierkant is c<sup>2</sup> dus het totaal is 2ab + c<sup>2</sup> .</p>



<p class="wp-block-paragraph">Die oppervlakte berekeningen moeten gelijk aan elkaar zijn: a<sup>2</sup> + 2ab + b<sup>2</sup> = 2ab + c<sup>2</sup> en dat is weer gelijk aan: a<sup>2</sup> + b<sup>2</sup> = c<sup>2</sup> <em><strong>QED</strong></em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor de goede orde: we moeten wel nog aantonen dat de vier rechthoekige driehoeken in de afbeelding hierboven inderdaad een vierkant (met gelijke zijden en rechte hoeken) omsluiten.<br>Dat de zijden gelijk zijn is evident, want het zijn 4 evengrote driehoeken. Blijft over of de hoeken 90<sup>o</sup> zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat tonen we aan met het feit dat de 3 hoeken die samen komen in punt A en in punt B optellen tot 180<sup>o</sup> en dat de 2 hoeken van de driehoeken te samen 90<sup>o</sup> moeten zijn (want de andere hoek is recht), dus blijft er 90<sup>o</sup> over voor de hoeken van het ingesloten vierkant <strong><em>QED</em></strong>.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Pythagoras</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Pythagoras</strong> (Oudgrieks: Πυθαγόρας, ca. 570 v.Chr.–500 v.Chr.) was een van de presocratische filosofen. Hij was de zoon van de welgestelde koopman <em>Mnesarchus</em> en <em>Pythais</em>, werd rond 570 v.Chr. (569) geboren op het eiland <em>Samos</em>, dat toendertijd op het hoogtepunt was van zijn welvaart. Met zijn vader reisde hij vanaf jonge leeftijd veel en zo leerde hij al vroeg de wijde wereld kennen. Volgens de neoplatonist <em>Jamblichus</em> was Pythagoras&#8217; moeder <em>Parthenis</em> (<em>parthenos</em>, maagd) en was hij (net als Jezus) &#8216;<em>maagdelijk geboren</em>&#8216; als de zoon van de zonnegod <em>Apollo</em>. Daarmee gaf hij de zienswijze weer, dat Pythagoras door de goddelijke wereld gestuurd was om de mensen te verlossen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens <em>Porphyrius</em> en Jamblichus ging de achttienjarige Pythagoras op <em>Lesbos</em> bij de filosoof <em>Pherecydes</em> in de leer, die het boek <em>Natuur en Goden</em> had geschreven. Vervolgens zou hij in <em>Milete</em> met de ongeveer negentigjarige natuurfilosoof <em>Thales</em> van gedachten hebben gewisseld. Thales had zijn opleiding in <em>Egypte</em> ontvangen en was de eerste <em>Griek</em> die zich met &#8216;<em>wetenschappelijke astronomie</em>&#8216; bezig hield. Hij kon berekenen wanneer er een zonsverduistering zou optreden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Pythagoras zou ook de natuurwetenschapper en filosoof <em>Anaximander</em> hebben bezocht.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens Jamblichus leerde Pythagoras daarna de getallenleer van de <em>Phoeniciërs</em>, de geometrie en astronomie van de <em>Egyptenaren</em> en <em>Chaldeeërs</em> en muziek- en andere wetenschappen van de <em>Perzische Magie</em> (magiërs).</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toen hij 22 jaar was werd Pythagoras priester in <em>Sidon</em> in <em>Phoenicië</em>. De Egyptische priesterscholen waren de achtergrond van de Phoenicische inwijdingen en daarom ging hij naar Egypte. In <em>Heliopolis</em> en <em>Memphis</em> werd hij niet toegelaten en hij reisde naar <em>Thebe</em>. Aan de &#8216;<em>priesteruniversiteiten</em>&#8216; stonden de wetenschappen in de eerste plaats in dienst van de bewustzijnsontwikkeling van mens en mensheid.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Na zijn verblijf in Egypte is Pythagoras waarschijnlijk naar <em>Babylonië</em> gegaan. Volgens Jamblichus verbleef Pythagoras 22 jaar in Egypte en werd hij door de <em>Perzische</em> koning <em>Cambyses</em> in 525 naar Babylon overgebracht, waar hij nog twaalf jaar verbleef. Maar dit is niet te rijmen met het feit dat Pythagoras al in 532 naar Beneden-Italië kwam. Mogelijk zijn de getallen &#8217;22&#8217; en &#8217;12&#8217; symbolisch voor respectievelijk &#8216;<em>alle aspecten van een leer</em>&#8216; en een &#8216;<em>volkomen tijdsperiode</em>&#8216;.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Op <em>Kreta</em> zou hij de mysteriën van <em>Zeus</em> hebben bijgewoond, in <em>Delphi</em> de vieringen van <em>Dionysus</em> en <em>Apollo</em>, in <em>Thracië</em> de <em>Orfische mysteriën</em> en op <em>Samothrace</em> de <em>Kabirencultus</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Pythagoras zou de meeste van zijn ethische leerstellingen hebben geleerd van de priesteres <em>Themistoclea</em> uit <em>Delphi</em>. Als bron voor deze bewering noemt de biograaf Diogenes Laërtius in zijn boek Leven en leer van beroemde filosofen de filosoof <em>Aristoxenus</em> (4e eeuw v.Chr.).</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/het-bewijs-van-de-stelling-van-pythagoras/">Het bewijs van de stelling van Pythagoras</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/het-bewijs-van-de-stelling-van-pythagoras/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
