<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Gustave Doré Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/gustave-dore/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/gustave-dore/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Fri, 02 Aug 2024 13:46:32 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.5</generator>
	<item>
		<title>Gustave Doré</title>
		<link>https://heesen.online/gustave-dore/</link>
					<comments>https://heesen.online/gustave-dore/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 28 Feb 2022 11:11:44 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bijzondere personen en/of helden]]></category>
		<category><![CDATA[Boekenwurm]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Gustave Doré]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=2705</guid>

					<description><![CDATA[<p>Ergens in mijn studententijd kwam ik in aanraking met het werk van Paul Gustave Doré. Ik was direct onder de indruk van de wereld die hij kon oproepen met etsen/tekeningen in enkel zwart en wit.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/gustave-dore/">Gustave Doré</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Ergens in mijn studententijd kwam ik in aanraking met het werk van <em>Paul Gustave Doré</em>. <br>Ik was direct onder de indruk van de wereld die hij kon oproepen met etsen/tekeningen in enkel zwart en wit. Bij de <em>&#8220;Slegte</em>&#8221; kon ik toen voor een klein bedrag zijn verzamelde werk aanschaffen. <br>Pas recent ben ik me niet alleen verder in  zijn werk gaan verdiepen, maar wilde ik ook meer over zijn leven te weten komen. Het resultaat daarvan volgt hieronder.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Korte bio</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Paul Gustave Doré</em> werd op 6 januari 1832 geboren te <em>Staatsburg</em> en stierf, 51 jaar oud, op 23 januari 1883 in Parijs.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="266" height="379" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/dore.jpg" alt="" class="wp-image-2706" style="width:353px;height:503px" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/dore.jpg 266w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/dore-211x300.jpg 211w" sizes="(max-width: 266px) 100vw, 266px" /><figcaption class="wp-element-caption">Paul Gustave Doré in 1867</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Hij publiceerde zijn eerste geïllustreerde verhaal toen hij vijftien jaar oud was. Dat zorgde ervoor dat hij een baan kreeg als boekenillustrator in Parijs, waar hij onder andere de werken van <em>Rabelais</em>, <em>Balzac</em> en <em>Dante</em> van tekeningen voorzag. In 1853 werd hij gevraagd om de werken van <em>Lord Byron</em> te illustreren. Dit werd gevolgd door ander werk voor Britse uitgevers, waaronder een nieuwe geïllustreerde Engelse Bijbel. Hij illustreerde ook een grote uitgave van &#8220;<em>The Raven</em>&#8221; van <em>Edgar Allan Poe</em>.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="370" height="550" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/04/DoreRaven.jpg" alt="" class="wp-image-1274" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/04/DoreRaven.jpg 370w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/04/DoreRaven-202x300.jpg 202w" sizes="(max-width: 370px) 100vw, 370px" /><figcaption class="wp-element-caption">Illustratie van Doré in The Raven van Edgar Allan Poe</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Die Engelse Bijbel van <em>Doré</em>, gepubliceerd in 1865, was een groot succes. Dat bracht hem in 1867 een belangrijke tentoonstelling van zijn werk in Londen. En dat leidde weer tot de stichting van de <em>Doré Gallery</em> in <em>New Bond Street</em> (Londen).</p>



<h3 class="wp-block-heading">Londen</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In 1869 stelde <em>Blanchard Jerrold</em>, de zoon van <em>Douglas William Jerrold</em> (de Engelse (toneel-)schrijver), voor om samen te werken bij het maken van een uitvoerig portret van Londen. <em>Jerrold</em> kwam op dit idee aan de hand van &#8220;<em>The Microcosm of London</em>&#8221; die door <em>Rudolph Ackermann</em>, <em>William Pyne</em> en <em>Thomas Rowlandson</em> was gemaakt in 1808.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Doré</em> tekende voor een project van vijf jaar met uitgever <em>Grant &amp; Co</em>, hetgeen betekende dat hij drie maanden per jaar in Londen zou verblijven. Hij kreeg, voor die tijd, een enorme som geld (£ 10.000 per jaar) voor zijn werk. Het boek &#8220;<em>London: A Pilgrimage</em>&#8220;, met 180 gravures van zijn hand, werd gepubliceerd in 1872.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hoewel dit boek een commercieel succes was, hielden niet veel critici van het werk. Verscheidene critici schenen het vervelend te vinden dat Doré de armoede in Londen blootlegde in zijn werk. Hij werd er ook van beschuldigd dat hij scènes verzon in plaats van de werkelijkheid af te beelden.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="596" height="479" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/dorelonden.jpg" alt="" class="wp-image-2707" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/dorelonden.jpg 596w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/dorelonden-300x241.jpg 300w" sizes="(max-width: 596px) 100vw, 596px" /><figcaption class="wp-element-caption">Het beeld dat Doré schetste van Londen in 1872</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Hert boek was desondanks een financieel succes en <em>Doré</em> ontving nu ook opdrachten van andere Britse uitgevers. Zijn latere werk omvatte &#8220;<em>Paradise Lost</em>&#8221;  van <em>Milton</em> en &#8220;<em>Idylls of the King</em>&#8221; van <em>Alfred Tennyson</em>. Zijn werk verscheen ook in <em>Illustrated London News</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Doré</em> bleef boeken illustreren tot zijn dood in Parijs in 1883. Hij werd begraven op de begraafplaats <em>Père-Lachaise.</em></p>



<h3 class="wp-block-heading">Invloed van zijn werk</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Zijn illustraties van de Bijbel, &#8220;<em>Don Quixote</em>&#8220;, &#8220;<em>Het Verloren Paradijs</em>&#8220;, &#8220;<em>De Baron van Munchhausen</em>&#8220;, <em>Dante</em>&#8217;s &#8220;<em>Goddelijke Komedie</em>&#8221; en <em>Charles Perrault</em>&#8217;s &#8220;<em>Verhalen van Moeder de Gans</em>&#8220;, worden nog steeds gezien als de definitieve artistieke interpretatie van deze verhalen en de daarin figurerende personages. Het &#8220;gezicht&#8221; dat hij gaf aan karakters als <em>Don Quixote, de Baron van Munchhausen</em> en <em>de Gelaarsde Kat</em> staan inmiddels in ons collectieve geheugen gegrift. Het werk van Doré heeft model gestaan, dan wel is een inspiratie geweest, voor alle grafische kunstenaars na hem. Niet alleen voor hen die werkzaam zijn in de beeldende kunst, maar ook voor romanschrijvers, striptekenaars, film- en TV-regisseurs.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="605" height="762" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/doredavidengoliat.jpg" alt="" class="wp-image-2708" style="width:420px;height:529px" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/doredavidengoliat.jpg 605w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/doredavidengoliat-238x300.jpg 238w" sizes="auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px" /><figcaption class="wp-element-caption">Doré&#8217;s vormgeving van het verhaal van David en Goliath uit de Bijbel</figcaption></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading">Voorloper van Toonder?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In het begin van zijn carrière maakte <em>Doré</em> kolderieke historische stripverhalen in een format dat wij in Nederland het beste kennen van <em>Marten Toonder</em>&#8217;s &#8220;<em>Olivier Bommel en Tom Poes</em>&#8220;. Vier daarvan werden gepubliceerd in boekvorm, namelijk &#8220;<em>Les Travaux d&#8217;Hercule</em>&#8221; (1847), &#8220;<em>Trois artistes incompris et mécontents</em>&#8221; (1851), &#8220;<em>Les Dés-agréments d&#8217;un voyage d&#8217;agrément</em>&#8221; (1851) en &#8220;<em>L&#8217;Histoire de la Sainte Russie</em>&#8221; (1854).</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="605" height="305" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/dorestrip.jpg" alt="" class="wp-image-2709" style="width:819px;height:413px" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/dorestrip.jpg 605w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/dorestrip-300x151.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px" /><figcaption class="wp-element-caption">Een stripvorm van Doré :  &#8220;L&#8217;Histoire de la Sainte Russie&#8221; </figcaption></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading">Doré&#8217;s stripverhalen</h3>



<p class="wp-block-paragraph">In 1853 tekende Doré zijn laatste (in boekvorm gepubliceerde) stripverhaal: &#8220;<em>Histoire pittoresque dramatique et caricaturale de la Sainte Russie, d&#8217;après les chroniqueurs et historiens Nestor Nikan Sylvestre Karamsin Ségur etc</em>.&#8221;. Het is een geïllustreerde geschiedenis van Rusland en kent 500 individuele vignettes (en 104 paginas). Doré vertelt er over gebeurtenissen die zich al eeuwen geleden in Rusland afspeelden in bijzonder gedetailleerde en levendige tekeningen. Hij speelt met de lay-out en de combinaties van tekst en tekening.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een treurig detail: &#8220;<em>Histoire de la Sainte Russie</em>&#8221; verscheen op het hoogtepunt (1854) van de <em>Krimoorlog</em> tussen <em>Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk</em> aan de ene en <em>Rusland</em> aan de andere kant. Het werk had daarom een duidelijke anti-Russische toon.</p>



<hr class="wp-block-separator has-css-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph">Hoe wrang is het om dit op te schrijven op 28 februari 2022, op het moment dat Rusland probeert de Oekraïne onder de voet te lopen, na een aantal jaar eerder al de Krim bezet te hebben.</p>



<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><strong>EEN GESCHIEDENIS DIE NIET GELEERD WORDT, IS GEDOEMD ZICH TE HERHALEN</strong><sup>1</sup></p>



<hr class="wp-block-separator has-css-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph">Het was voor die tijd een echte bestseller, maar de censuur sloeg toe. In 1856 werden alle uitgaven geconfisqueerd door keizer <em>Napoléon III</em> omdat hij bang was dat het zijn positie in de vredesbesprekingen met Rusland zou bemoeilijken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In 1850 illustreerde Doré een verhaal van <em>Bourget</em> getiteld &#8220;<em>L&#8217;Homme aux Cent Mille Écus</em>&#8220;. Dit is een grappig verhaal van een jonge man, <em>Narcisse Pomponet</em>, die een grote som geld erft. De lezers worden meegenomen in de avonturen die hij met zoveel geld beleeft. Het werk dat Doré hiervoor gedaan heeft is interessant omdat we zien dat hij al experimenteert met verschillende perspectieven, close-ups, helicopterview en wijde panorama&#8217;s. Bedenk wel dat hij de eerste was die dit deed omdat de stripverhaal vorm nog in de kinderschoenen stond!</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="605" height="467" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/dorestrip2.jpg" alt="" class="wp-image-2712" style="width:827px;height:638px" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/dorestrip2.jpg 605w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/dorestrip2-300x232.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px" /><figcaption class="wp-element-caption">&#8220;L&#8217;Homme aux Cent Mille Écus&#8221; (in <em>Le Journal Pour Rire</em>, 12 januari 1850).</figcaption></figure>
</div>


<h3 class="wp-block-heading">Book illustraties</h3>



<p class="wp-block-paragraph">1854 bleek een keerpunt voor Doré. Hij had zojuist de 16e eeuwse roman &#8220;<em>Gargantua and Pantagruel</em>&#8221; van <em>François Rabelais</em> geillustreerd. Dat werk werd gepubliceerd als &#8220;<em>Oeuvres de Rabelais</em>&#8221; en werd een commercieel succes. Het publiek was enthousiast over zijn illustraties die precies pasten bij de tekst. Hij maakte daarom in 1873 een tweede versie. Helaas betekende dit succes wel dat Doré stopte met het illustreren van andermans stripverhalen. Maar ook met het tekenen van zijn eigen verhalen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Gelukkig verloor hij daarbij niet zijn creativiteit, bovendien hij was nog maar 22; een leeftijd waarop de meeste artiesten hun eerste werk nog gepubliceerd moeten zien te krijgen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In de daarop volgende tientallen jaren &#8220;verluchtigde&#8221; hij vele klassieke novellen, gedichten en korte verhalen. In 1855 was dat &#8220;<em>Les Cent Contes Drolatiques</em>&#8221; van <em>Honoré de Balzac</em>. Een jaar later &#8220;<em>La Légende du Juif Errant</em>&#8221; wat een voorloper lijkt te zijn op zijn Bijbelse illustraties tien jaar later. </p>



<h4 class="wp-block-heading">De Goddelijke komedie</h4>



<p class="wp-block-paragraph">In 1861 produceerde <em>Doré</em> zijn eerste &#8220;instant-classic&#8221; met de illustratie van <em>Dante Alighieri</em>&#8217;s &#8220;<em>De Goddelijke Komedie</em>&#8220;. Eerst kwam &#8220;<em>Hel</em>&#8221; en pas in 1868 &#8220;<em>Vagevuur</em>&#8221; en &#8220;<em>Paradijs</em>&#8220;. Kwam dat doordat de tekst van Hel veel meert visuele mogelijkheden bood? <br>&#8220;<em>De Goddelijke Komedie</em>&#8221; was in ieder geval zo&#8217;n groot succes dat hij meteen gevraagd werd om meer klassiekers uit de wereld literatuur te illustreren.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="621" height="755" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/heldore.jpg" alt="" class="wp-image-1962" style="width:490px;height:596px" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/heldore.jpg 621w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/heldore-247x300.jpg 247w" sizes="auto, (max-width: 621px) 100vw, 621px" /><figcaption class="wp-element-caption">De Hel van Dante volgens Doré</figcaption></figure>
</div>


<h4 class="wp-block-heading">De Baron van Munchhausen</h4>



<p class="wp-block-paragraph">In 1862 waren de avonturen van &#8220;<em>De Baron van Munchhausen</em>&#8221; van <em>Rudolf Raspe</em> aan de beurt. Ideaal materiaal voor een getalenteerde illustrator als Doré. Hij gaf hem zijn uiterlijk (lang en met een sik) en zag kans alle onmogelijkheden te verbeelden zoals halve paarden, een lopende bontmantel en reuzen op de Maan. En ook de manier waarop de Baron zich (en zijn paard) aan zijn eigen haren uit een moeras trok.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="605" height="809" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/doremunchhausen.jpg" alt="" class="wp-image-2713" style="width:459px;height:614px" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/doremunchhausen.jpg 605w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/doremunchhausen-224x300.jpg 224w" sizes="auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px" /><figcaption class="wp-element-caption">Doré&#8217;s visie op de onmogelijke stunt van de Baron van Munchhausen</figcaption></figure>
</div>


<h4 class="wp-block-heading">Don Quixote</h4>



<p class="wp-block-paragraph">In 1863 werkte Doré aan het beroemde boek van <em>Miguel de Cervantes</em> &#8220;<em>Don Quixote</em>&#8220;. Hij visualiseerde de lange schrale jager op windmolens en zijn korte dikke knecht op een manier zo als ze immer nog worden geportretteerd. En de achtergrond wordt gevuld met mooi en vaak zonnige Spaanse panorama&#8217;s.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="605" height="764" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/doredonquixote.jpg" alt="" class="wp-image-2714" style="width:478px;height:604px" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/doredonquixote.jpg 605w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/02/doredonquixote-238x300.jpg 238w" sizes="auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px" /><figcaption class="wp-element-caption">Doré gaf Don Quixote en Sancho Panza een gezicht</figcaption></figure>
</div>


<h4 class="wp-block-heading">De Bijbel</h4>



<p class="wp-block-paragraph">In 1866 was het de beurt aan de Bijbel. Dit werd weer een commercieel succes! Terwijl er toch honderden artiesten met Bijbelillustraties hem voor gegaan waren. Toch zag <em>Doré</em> kans om de Bijbelse verhalen zijn eigen visie te geven: <em>Moses</em> die van de berg afkomt, <em>Jacob</em> die worstelt met de Engel, <em>Samson</em> die de tempel vernietigt, <em>David</em> die <em>Goliath</em> onthoofd en zo nog veel meer. <br>Al tijdens zijn leven zag <em>Doré</em> dat veel Bijbelse tekenaars hem kopieerden en leraren op scholen zijn platen gebruikten om de Bijbelse les interessanter te maken.</p>



<hr class="wp-block-separator has-css-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1 </sup>Een uitspraak van Churchill. Letterlijk:&nbsp;<em>Those who fail to learn from history are condemned to repeat it</em>. Het is een variant op de waarschuwing van de filosoof <em>George Santayana</em> in 1905: &#8220;<em>Those who cannot remember the past are condemned to repeat it</em>&#8220;. &nbsp;Je zou het de zin van geschiedschrijving kunnen noemen.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/gustave-dore/">Gustave Doré</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/gustave-dore/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Voor de poorten van de hel 1</title>
		<link>https://heesen.online/bijdragen-aan-balans-2/</link>
					<comments>https://heesen.online/bijdragen-aan-balans-2/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 21 Nov 2021 06:40:59 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Schaken]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Auguste Rodin]]></category>
		<category><![CDATA[Gustave Doré]]></category>
		<category><![CDATA[poorten van de hel]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=1960</guid>

					<description><![CDATA[<p>Op een christelijke vereniging zoals de onze roept een dergelijke titel natuurlijk een hoop Bijbelse associaties op! Persoonlijk is mijn eerste associatie het prachtige beeldhouwwerk "De poorten van de Hel" van Auguste Rodin, waarvoor al zijn andere bekendere werken (zoals de Denker en de Kus) slechts voorstudies waren.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/bijdragen-aan-balans-2/">Voor de poorten van de hel 1</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Op een christelijke vereniging zoals de onze roept een dergelijke titel natuurlijk een hoop Bijbelse associaties op! Persoonlijk is mijn eerste associatie het prachtige beeldhouwwerk &#8220;<em>De poorten van de Hel</em>&#8221; van <em>Auguste Rodin</em>, waarvoor al zijn andere bekendere werken (zoals de <em>Denker</em> en de <em>Kus</em>) slechts voorstudies waren. Zelfs in tweede instantie komt niet de Bijbel maar een ander boekwerk voor de geest: de verzamelde etsen van <em>Gustave Doré</em> die ooit een uitgave van <em>Dante&#8217;s Inferno</em> &#8220;verluchtigden&#8221;.</p>


<div class="wp-block-image is-resized">
<figure class="aligncenter size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="682" height="1024" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/hellepoort-682x1024.jpg" alt="" class="wp-image-1961" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/hellepoort-682x1024.jpg 682w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/hellepoort-200x300.jpg 200w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/hellepoort.jpg 710w" sizes="auto, (max-width: 682px) 100vw, 682px" /><figcaption class="wp-element-caption">Auguste Rodin &#8211; La Porte de l&#8217;Enfer</figcaption></figure>
</div>

<div class="wp-block-image is-resized">
<figure class="aligncenter size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="621" height="755" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/heldore.jpg" alt="" class="wp-image-1962" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/heldore.jpg 621w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/11/heldore-247x300.jpg 247w" sizes="auto, (max-width: 621px) 100vw, 621px" /><figcaption class="wp-element-caption">Gustave Doré &#8211; illustratie van Dante&#8217;s Inferno</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Bovendien heb ik het altijd een vreemd gezegde gevonden. Er wordt mee aangegeven dat iets ongelooflijk veel moeite gekost heeft, maar als ik mij voor de poorten van de hel bevond zou ik me daar met veel plezier (en intensieve medewerking, met de verhalen uit de <em>Catechismus</em> nog nagalmend in de oren) laten wegslepen!</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar goed, ongetwijfeld zal degene die iets wil wegslepen voor de poorten van de hel weerstand dienen te bieden aan een verzengende hitte, zwavel- en andere zwaar giftige of bedwelmende dampen en de zuigende krachten van <em>Beelzebub</em> en zijn duivelse kornuiten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In de eerste ronde speelde ik remise tegen <em>Arend van Helden</em>. En op die remise leek mij het gezegde &#8220;<em>weggesleept voor de poorten van de hel</em>&#8221; wel van toepassing. Wat was het geval?<br>Ergens in het middenspel had ik een kwaliteit geofferd/weggegeven en heb die uiteindelijk niet meer teruggezien (ook niet in een of andere vorm van compensatie). Met andere woorden: <em>Arend</em> wikkelde slim en zorgvuldig af naar een eindspel van toren met pionnen tegen paard met pionnen.<br>Bovendien had hij tien minuten meer bedenktijd om deze theoretische winst om te zetten in een concrete 1-0 uitslag. Het enige wat ik kon doen was me met de hakken in het zand schrap zetten en proberen alle pionnen van het bord te krijgen. Want het resterende eindspel van toren tegen paard was volgens mij een theoretische remise. En dat lukte wonderwel! Met nog minder dan een minuut te gaan, plukte ik de laatste pion van het bord en zei tegen Arend: &#8220;<em>Volgens mij is het nu remise…</em>&#8221; Arend was niet overtuigd en speelde onverstoorbaar verder in de hoop mijn paard te kunnen vangen. Op zich begrijpelijk: hij is de enige die überhaupt nog kan winnen (verliezen kan hij sowieso al niet meer) en mijn vlag valt (als eerste) over een paar zetten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Na een paar zetten a tempo geantwoord te hebben, bedacht ik me dat ik, voordat mijn vlag valt, aan de intern wedstrijdleider moet vragen wat in een dergelijke situatie de regels (m.a.w. ieders rechten en plichten) zijn. Gelukkig zat <em>John</em> achter me en was net klaar met zijn eigen partij.<br>Hij kwam tussen de andere belangstellenden bij ons bord staan en gaf aan dat er doorgespeeld moest worden totdat er een vlag viel.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat duurde nog ongeveer tien minuten en daarin speelden <em>Arend</em> en ik nog zo&#8217;n tien, vijftien zetten (ik noteerde niet meer). <em>Arend</em> nam voor zijn zetten ruim de tijd, want hij wilde aantonen dat hij mijn paard kon vangen, terwijl ik vrijwel a tempo speelde omdat ik slechts in de gaten diende te houden dat mijn koning en paard niet uit elkaar gedreven werden. Uit het geroezemoes van de omstanders kon ik opmaken dat er twee kampen waren; een kamp dat de mening was toegedaan dat &#8220;<em>als Arend goed speelt, het gewonnen is…</em>&#8221; en een kamp dat hoorbaar fluisterde &#8220;<em>als Jos goed speelt, is het remise…</em>&#8221; Let vooral op de ontbindende clausule; het was niet simpel &#8220;gewonnen&#8221; of &#8220;remise&#8221;, er moest ook nog goed gespeeld worden!</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toen mijn vlag gevallen was, waren <em>Arend</em>, ik en de omstanders uitgepraat en keken we allemaal hoopvol naar <em>John</em>. Zijn oordeel was duidelijk: &#8220;<em>Remise, want Arend is de laatste zetten geen stap verder gekomen!</em>&#8221; Volgens hem kon er theoretisch alleen in speciale situaties gewonnen worden. Blij met de remise en <em>Arend</em> feliciterend met een morele overwinning, besloot ik om thuis eens uit te zoeken wat de boeken zeggen over dit eindspel.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het zal iemand verbazen dat ik, in plaats van mijn boekenkast, eerst het internet raadpleegde. Ik ging naar de site van <em>Ken Thompson</em> die met een computerprogramma een database heeft opgebouwd met alle vier en vijf stukken eindspelen die denkbaar zijn. <br>Omdat zijn computer zo was geprogrammeerd dat steeds de meest efficiënte (en soms dus enig juiste) weg naar winst (of remise) werd genomen, heeft hij zijn site de titel &#8220;<em>Play chess with God</em>&#8221; gegeven. Bevond ik me in de hectiek van de partij nog met klamme handen voor de poorten van de hel, thuis in de rust van de studeerkamer klopte ik dus plotseling aan de hemelpoort!</p>



<p class="wp-block-paragraph">Helaas heeft <em>Ken</em> zijn neus opgetrokken voor zo iets simpels als een twee stukken eindspel van toren tegen paard (maar hij heeft bijvoorbeeld wel een varianten boom voor twee torens tegen toren en paard), dus werd ik daar niets wijzer. Ook in mijn boekenkast kon ik weinig vinden over dit eindspel. Alleen Euwe gaf de volgende stelling uit de partij <em>Neumann-Steinitz</em> uit 1870 (toevalligerwijs een jaar waarin <em>Gustave Doré</em> aan zijn etsen werkte en <em>Auguste Rodin</em> zijn hamer en beitel hanteerde):</p>






<p class="rpbchessboard-spacerBefore"></p>

<div class="rpbchessboard-chessgame">
    <noscript>
        <div class="rpbchessboard-javascriptWarning">
            Je dient JavaScript te activeren om de weergave van een schaakpartij te optimaliseren.        </div>
    </noscript>
    <div id="rpbchessboard-6aff40d98a9fb-1"></div>
    <script type="text/javascript">
        (function() {
            function renderThisPGN() {
                RPBChessboard.renderPGN("rpbchessboard-6aff40d98a9fb-1", {"pgn":"[Event \"\"]\n[Site \"\"]\n\n\n[SetUp \"1\"]\n[FEN \"5KN1\/r7\/4k3\/8\/8\/8\/8\/8 w - - 8 1\"]\n\n\n{[#]}\n\n\n1. Nh6 Rh7 2. Ng4?\n{\nWit vliegt direct uit de bocht. Zoals al aangegeven moet de &#8220;paardpartij&#8221; koning en paard bij elkaar houden. Dus met 2.Pg8&#8230; blijft wit binnen de remise marge, bijvoorbeeld: 2.Pg8 Tf7+ 3.Ke8 Tg7 4.Kf8 Th7 5.Ke8 Th8 6.Kf8 Th7 7.Ke8 Tf7 8.Ph6 Tf1 9.Pg8 Tf2 10.Ph6 Th2 11.Pg8 Th8 12.Kf8&#8230; en zwart kan niet verder komen.\n}\nRh4?\n{\nOok wereldkampioen Steinitz weet niet hoe het moet! De efficientste methode begint met 2&#8230;Th3! en wit is direct in zetdwang. Als het paard speelt wordt het direct of op de volgende zet geslagen (bijv. 3.Pf2 Tf3) en als de koning speelt wordt hij mat gezet (3.Ke8 Th8) of het paard wordt gepend en vervolgens geslagen (3.Kg8 Tg3).\n}\n3. Ne3\n{\nDe enige zet, want op 3.Pf2 komt 3&#8230;Tf4.\n}\nRe4 4. Nd1\n{\nDat is nog het beste, alle andere zetten verliezen sneller. Gaat het paard naar g2 dan heeft het geen vluchtvelden meer en kan opgehaald worden (4.Pg2 Kf6 5.Kg8 Tg4), en op f1 wordt het direct belaagd met Tf4. Ook op c2 is het niet pluis: 4.Pc2 Kd5 5.Kf7&#8230;(5.Pa3 Kc5 6.Pc2 Te2 7.Pa3 Kb4 8.Pb1 Tb2 en het paard is gevangen) 5&#8230;Kc5 6.Kf6 Te2 7.Pa1&#8230; (7.Pa3&#8230; leidt tot de vorige zijtak) 7&#8230;Kb4 8.Kf5 Ta2 en het paard is gevangen.\n}\nRf4! 5. Kg7 Rf3! 6. Kg6\n{\nOp 6.Pb2&#8230; komt 6&#8230;Kd5 om Pc4 eruit te halen en dan: 7.Kg6&#8230; (of a. 7.Pa4 Tb3 en zwart dreigt met Kc4 en Tb4 het paard te vangen; of b. 7.Pd1 Kd4 8.Kg6 Tf1 9.Pb2 Tb1 10.Pa4 Tb4 eveneens met paardwinst) 7&#8230;Kd4 8.Kg5 Tf1 9.Kg4 Tb1 10.Pa4 Tb4 en weer is het paard gevangen.\n}\nKd5 7. Kg5 Kd4 8. Kg4 Rf1\n{\nZwart moet er voor zorgen dat het paard zich niet meer bij zijn koning kan voegen.\n}\n9. Nb2 Rb1 10. Na4 Rb4\n{\nHet paard is gevangen en wordt veroverd; wit geeft op.\nDe conclusie van Euwe is dat dit eindspel remise is als het paard bij zijn koning blijft. De torenpartij kan een scheiding niet forceren en dus alleen winnen als er een fout gemaakt wordt. Dat ik zo&#8217;n fout niet zou maken is wat de wedstrijdleider in mijn partij tegen Arend even wilde zien&#8230;\n}\n0-1","pieceSymbols":"localized","navigationBoard":"frame","withPlayButton":true,"withFlipButton":true,"withDownloadButton":true,"nboSquareSize":32,"nboCoordinateVisible":true,"nboTurnVisible":true,"nboColorset":"original","nboPieceset":"cburnett","nboAnimated":true,"nboMoveArrowVisible":true,"nboMoveArrowColor":"b","nboSound":true,"idoSquareSize":32,"idoCoordinateVisible":true,"idoTurnVisible":true,"idoColorset":"original","idoPieceset":"cburnett"});
            }
            if (document.readyState === 'loading') {
                document.addEventListener('DOMContentLoaded', renderThisPGN);
            }
            else {
                renderThisPGN();
            }
        })();
    </script>
</div>

<p class="rpbchessboard-spacerAfter"></p>




<p class="wp-block-paragraph"></p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/bijdragen-aan-balans-2/">Voor de poorten van de hel 1</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/bijdragen-aan-balans-2/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
