<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Pythagoras Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/pythagoras/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/pythagoras/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Mon, 21 Sep 2026 12:14:16 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Plagiaat van Pythagoras?</title>
		<link>https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/</link>
					<comments>https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 04 May 2026 15:21:07 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bijzondere personen en/of helden]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[kleitablet]]></category>
		<category><![CDATA[Mesopotamië]]></category>
		<category><![CDATA[Plimpton 322]]></category>
		<category><![CDATA[Pythagoras]]></category>
		<category><![CDATA[Stelling van Pythagoras]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7926</guid>

					<description><![CDATA[<p>Er is twijfel of Pythagoras wel de originele bedenker van zijn stelling is!<br />
Dit komt allemaal door het kleitablet Plimpton 322 dat de Babyloniërs al 1000 jaar eerder volschreven met getallen à la de stelling van Pythagoras.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/">Plagiaat van Pythagoras?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Er is twijfel of <em>Pythagoras</em><sup>1</sup> wel de originele bedenker van zijn stelling is! <br>Dit komt allemaal door het kleitablet <em>Plimpton 322</em> dat de <em>Babyloniërs</em> al 1000 jaar eerder volschreven met getallen à la de stelling van Pythagoras.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Plimpton 322</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In de wereld van de wiskunde en de oudheidkunde zijn er weinig objecten die zoveel discussie hebben uitgelokt als <strong>Plimpton 322</strong>. <br>Dit kleine kleitablet uit het oude Mesopotamië blijkt een verrassend geavanceerde vorm van wiskundig denken te bevatten — mogelijk zelfs een vroege vorm van trigonometrie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar wat is het precies? Een schooloefening? Een tabel voor landmeters? Of een bewijs dat de Babyloniërs duizenden jaren vóór de <em>Grieken</em> al complexe wiskunde beheersten?</p>



<h3 class="wp-block-heading">Wat is Plimpton 322?</h3>



<ul class="wp-block-list">
<li>Een kleitablet uit ca. <strong>1800 v.Chr.</strong></li>



<li>Afkomstig uit het gebied van het oude <em>Babylon</em> (waarschijnlijk <em>Larsa</em>)</li>



<li>Nu bewaard aan <em>Yale University</em></li>



<li>Genoemd naar verzamelaar <em>George Plimpton</em></li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Het tablet bevat vier kolommen met getallen in <strong>spijkerschrift</strong> (<em>cuneiform</em>), geschreven in een zestigtallig (sexagesimaal) talstelsel.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Wat staat er op het tablet?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Op het eerste gezicht lijkt het een lijst van getallen. Maar bij nadere analyse blijkt:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>De getallen vormen <strong>paren </strong>die voldoen aan de relatie <strong>a² + b² = c²</strong></li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Met andere woorden het zijn <strong>Pythagorese drietallen</strong>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat is opmerkelijk, want deze relatie wordt meestal geassocieerd met <strong>Pythagoras</strong> (ca. 500 v.Chr.), ofwel meer dan 1000 jaar later.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="679" height="1024" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras-679x1024.jpg" alt="" class="wp-image-7983" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras-679x1024.jpg 679w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras-199x300.jpg 199w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras-768x1158.jpg 768w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/05/pythagoras.jpg 800w" sizes="(max-width: 679px) 100vw, 679px" /><figcaption class="wp-element-caption">Pythagoras&nbsp;(ca. 570 v.Chr.–ca. 500 v.Chr.)</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Waarom is dit zo bijzonder?</h2>



<h3 class="wp-block-heading">Het is oudere kennis dan gedacht</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Plimpton 322 suggereert dat:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Babyloniërs al geavanceerde algebra gebruikten</li>



<li>Ze systematisch oplossingen genereerden</li>



<li>Wiskunde praktisch én theoretisch werd toegepast</li>
</ul>



<h3 class="wp-block-heading">Het is geen toevalslijst</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De getallen zijn niet willekeurig:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>ze zijn zorgvuldig geselecteerd</li>



<li>ze volgen een patroon</li>



<li>ze zijn geordend op grootte</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Dit wijst op een <strong>bewuste methode</strong>.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het sexagesimale systeem</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Om het tablet goed te kunnen lezen moet je weten dat de Babyloniërs niet rekenden in base 10 (zoals wij), maar in base 60. Dat kennen wij nog steeds van onze tijdsmeting en geometrie. Dit sexagesimale systeem kent een aantal voordelen:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>60 is deelbaar door heel veel getallen (2, 3, 4, 5, 6, etc.)</li>



<li>daarom is het handig voor breuken</li>



<li>wij zien het nog steeds in:
<ul class="wp-block-list">
<li>60 minuten per uur</li>



<li>360 graden in een cirkel</li>
</ul>
</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Plimpton 322 maakt gebruik van deze structuur, wat de berekeningen efficiënter maakt.</p>



<h1 class="wp-block-heading">Conclusie</h1>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Plimpton 322</strong> is meer dan een kleitablet. Het is:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>een venster op Babylonische intelligentie</li>



<li>een uitdaging voor moderne aannames</li>



<li>een voorbeeld van hoe kennis verloren en herontdekt kan worden</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Het laat zien dat zelfs 4000 jaar geleden mensen al bezig waren met de diepe structuur van getallen — op een manier die we nog steeds proberen te begrijpen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> <strong>Pythagoras</strong>&nbsp;(ca. 570 v.Chr.–ca. 500 v.Chr.) was een van de&nbsp;presocratische filosofen. Rond 540 v.Chr. emigreerde hij naar het Zuid-Italiaanse&nbsp;Croton, waar hij politiek geëngageerd was en een religieus-filosofische broederschap oprichtte die enige invloed had op het maatschappelijk leven. Vanwege moeilijkheden met de stedelingen verhuisde hij uiteindelijk naar&nbsp;Metaponto, waar hij overleed. Over zijn leven bestonden veel legenden, en de authentieke religieuze en filosofische opvattingen van hem zijn onduidelijk door het werk van latere&nbsp;pythagoreeërs&nbsp;en&nbsp; platonisten. Hij stond bekend als een filosofische en religieuze hervormer, maar onderzoekers leggen nu eens de nadruk op Pythagoras&#8217; wiskunde en filosofie en dan weer op zijn&nbsp;sjamanistische&nbsp;allure.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/">Plagiaat van Pythagoras?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/plagiaat-van-pythagoras/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hoe bewees Euclides dat een hoek recht is?</title>
		<link>https://heesen.online/hoe-bewees-euclides-dat-een-hoek-recht-is/</link>
					<comments>https://heesen.online/hoe-bewees-euclides-dat-een-hoek-recht-is/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 23 Dec 2024 12:37:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Bijzondere personen en/of helden]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[Alexander de Grote]]></category>
		<category><![CDATA[Elementen]]></category>
		<category><![CDATA[Euclides]]></category>
		<category><![CDATA[Menaechmus]]></category>
		<category><![CDATA[Ptolemaeus]]></category>
		<category><![CDATA[Pythagoras]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=6514</guid>

					<description><![CDATA[<p>Bij het bewijs van de stelling van Pythagoras elders op deze site, is het nodig om aan te nemen dat sommige hoeken recht (90o) zijn. Ik vroeg mij af hoe Euclides dat in zijn fameuze boekwerken "Elementen" had bewzen en ging op zoek.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/hoe-bewees-euclides-dat-een-hoek-recht-is/">Hoe bewees Euclides dat een hoek recht is?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Bij het bewijs van de <em>stelling van Pythagoras</em> <a href="https://heesen.online/het-bewijs-van-de-stelling-van-pythagoras/">elders op deze site</a>, is het nodig om aan te nemen dat sommige hoeken recht (90<sup>o</sup>) zijn. Ik vroeg mij af hoe <em>Euclides</em> dat in zijn fameuze boekwerken &#8220;<em>Elementen</em>&#8220;<sup>1</sup> had bewzen en ging op zoek.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hoewel Euclides geen specifieke stelling presenteerde die een specifieke hoek als &#8220;recht&#8221; bewijst, bouwde hij een logisch systeem waarin de definitie van een rechte hoek en de eigenschappen ervan consistent werden toegepast.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Definitie van een rechte hoek door Euclides</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In <em>Boek I</em> van de <em>Elementen</em>, definieerde Euclides een rechte hoek als volgt:</p>



<ol class="wp-block-list">
<li>Wanneer een lijn een andere lijn snijdt en de aangrenzende hoeken gelijk zijn, dan zijn deze hoeken rechte hoeken.</li>



<li>Een rechte hoek is dus exact de helft van een gestrekte hoek (180<sup>o</sup>), oftewel 90<sup>o</sup>.</li>
</ol>



<p class="wp-block-paragraph">Deze definitie (dus eigenlijk geen bewijs) legt de basis voor het concept van <em>alle</em> rechte hoeken in de meetkunde.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Hoe Euclides dit toepaste</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Euclides gebruikte deze definitie om te bewijzen dat hoeken in specifieke situaties recht zijn. Hier zijn enkele voorbeelden:</p>



<ol class="wp-block-list">
<li><strong><em>Constructie van een loodlijn</em>:</strong> In <em>Elementen</em> 1.11 bewees Euclides hoe een loodlijn kan worden getrokken vanuit een punt op een lijn, zodat de hoeken recht zijn.</li>



<li><strong><em>Gelijkheid van hoeken</em>:</strong> Hij bewees in diverse proposities dat wanneer een lijn de voorwaarden van een rechte hoek vervult (gelijke aangrenzende hoeken), de hoeken automatisch recht moeten zijn.</li>
</ol>



<p class="wp-block-paragraph">Het &#8220;bewijzen&#8221; dat een hoek recht is, komt in Euclidische meetkunde dus neer op het aantonen dat het voldoet aan de gelijke verdeling van aangrenzende hoeken. Zijn aanpak was niet gericht op een specifieke hoek, maar op het opbouwen van een logisch consistent systeem waarin rechte hoeken correct worden gedefinieerd en gebruikt.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Wie was Euclides?</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Euclides</strong>, ook <strong>Euclides van Alexandrië</strong> genoemd, was een wiskundige, die rond het jaar 300 v.Chr. werkzaam was in de bibliotheek van <em>Alexandrië</em>. Dat was tijdens de Hellenistische periode, de bloeitijd van het oude Griekenland.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Euclides wordt vaak de &#8220;<em>vader van de meetkunde</em>&#8221; genoemd. Hij leefde tijdens het bewind van <em>Ptolemaeus de Eerste</em><sup>2</sup> (323-283 v.Chr.) in Alexandrië. Zijn <em>Elementen</em> is het meest succesvolle handboek en een van de invloedrijkste werken in de geschiedenis van de wiskunde. Het deed vanaf het tijdstip van publicatie tot in de late 19e of vroege 20e eeuw, dienst als het belangrijkste leerboek voor het onderwijs in de wiskunde, vooral in de meetkunde. In dit werk worden de beginselen van wat nu de euclidische meetkunde wordt genoemd gededuceerd uit een kleine verzameling van axioma&#8217;s. Euclides schreef ook werken over <em>perspectief, kegelsneden, bolmeetkunde </em>en<em> getaltheorie</em>.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img decoding="async" width="800" height="489" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/euclideselementen.jpg" alt="" class="wp-image-8099" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/euclideselementen.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/euclideselementen-300x183.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/12/euclideselementen-768x469.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">De Elementen van Euclides (7e boek)</figcaption></figure>



<h3 id="Leven" class="wp-block-heading">Leven</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Er is weinig bekend over het leven van Euclides, aangezien er in de overgebleven antieke werken slechts een handvol verwijzingen naar hem bestaan. In feite dateren de belangrijkste verwijzingen naar Euclides, van <em>Proclus<sup>3</sup> </em>en<em> Pappos van Alexandrië<sup>4</sup></em>, van eeuwen later. <br>Proclus schreef in zijn commentaar op de <em>Elementen</em>, en dat was in de 5e eeuw, maar kort iets over Euclides. Volgens hem was Euclides de schrijver van de <em>Elementen</em>, en werd hij genoemd door <em>Archimedes</em>. Toen <em>Ptolemaeus I</em> Euclides vroeg of er geen kortere weg naar de meetkunde bestond dan de <em>Elementen</em>, antwoordde Euclides volgens Proclus dat &#8220;<em>er geen koninklijke weg tot de meetkunde bestaat</em>&#8220;. <br>Al hoewel dit vermeende citaat van Euclides door Archimedes nu wordt gezien als een inlassing door latere uitgevers van zijn werken, gelooft men nog steeds dat Euclides zijn werken vóór die van Archimedes schreef. Een reden om het citaat over de &#8220;koninklijke weg&#8221; in twijfel te trekken is, dat er een vergelijkbaar verhaal bekend is met betrekking tot <em>Menaechmus<sup>5</sup> </em>en<em> Alexander de Grote</em><sup>6</sup>. <br>In de enige andere belangrijke verwijzing naar Euclides vermeldt Pappos van Alexandrië in de vierde eeuw kort dat <em>Apollonius van Perga</em> &#8220;<em>lange tijd doorbracht met de leerlingen van Euclides in Alexandrië, en dat hij zich daar zijn natuurwetenschappelijke manier van denken eigen maakte</em>.&#8221; Het is volgens velen mogelijk dat Euclides in het oude Athene aan de <em>Akademeia van Plato</em> heeft gestudeerd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Datum en plaats van de geboorte van Euclides en ook zijn sterfdatum en de omstandigheden van zijn dood zijn niet nauwkeurig bekend, evenmin als een beschrijving hoe hij eruit zag. Er bestaat al helemaal geen portret van hem. Portretten van later datum zijn allemaal verzonnen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>1</sup> De <strong>Elementen</strong> is een meetkundig en rekenkundig verzamelwerk, bestaande uit dertien boeken, geschreven in het begin van de derde eeuw voor Christus. Hierin verzamelde en formaliseerde Euclides  468 wiskundige bewijzen die in de eeuwen daarvoor reeds door andere wiskundigen waren bewezen. <br>Elk boek bestaat uit twee delen:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>(I) definities (138 in totaal).</li>



<li>(II) theorema&#8217;s (468 in totaal) en de bewijzen voor die theorema&#8217;s met behulp van definities en eerdere bewezen theorema&#8217;s.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Alleen in het eerste boek komen ook nog vijf postulaten en vijf algemeenheden voor. Voor de meetkundige bewijzen mag men gebruikmaken van een passer (om cirkels te trekken) en een liniaal (om lijnen te trekken). Er wordt niet gemeten, noch met de passer, noch met de liniaal.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De inhoud van het werk voldoet aan de door <em>Plato</em> gestelde eis, dat de wiskunde losgemaakt dient te worden van het gebied van het materiële. Wiskundige kennis wordt volgens Plato alleen door denken verkregen. Men mag dus geen eigenschappen uit de figuur aflezen, maar men moest van elke eigenschap een streng bewijs geven en geen gebruik maken van figuren.<br>Volgens <em>Aristoteles</em> moet er bij het opbouwen van een wiskundig systeem uitgegaan worden van &#8220;algemene inzichten&#8221; die aan al het deductief denken ten grondslag liggen. Daarnaast moet gebruik gemaakt worden van &#8220;speciale inzichten&#8221;, waarin de existentie van de grondbegrippen gepostuleerd en hun betekenis vastgelegd wordt. Ten slotte moet men de overige begrippen definiëren met gebruikmaking van eerdere definities en de existentie van de gedefinieerde begrippen bewijzen,</p>



<p class="wp-block-paragraph">In de <em>Elementen</em> is Euclides er redelijk in geslaagd zich te houden aan de &#8220;voorschriften&#8221; van Plato en Aristoteles.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De <em>Elementen</em> bestaan uit 13 boeken.<br>&nbsp;&nbsp;Boek I tot VI &#8211; planimetrie.<br>&nbsp;&nbsp;Boek VII tot IX &#8211; rekenkunde.<br>&nbsp;&nbsp;Boek X &#8211; rationale getallen.<br>&nbsp;&nbsp;Boek XI tot XIII &#8211; stereometrie.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>2</sup> <strong>Ptolemaeus de Eerste</strong> was een veldheer onder <em>Alexander de Grote</em> en na diens dood koning van Egypte. Hij was de stichter van de Egyptische dynastie der Ptolemaeën. <br>In 322 v.Chr. kaapte hij in <em>Damascus</em> het konvooi dat Alexanders lijk vervoerde en hij liet het in <em>Memphis</em> begraven met een grootse plechtigheid. Later kreeg Alexander een monumentaal graf in de nieuwe hoofdstad <em>Alexandrië.</em> De symbolische waarde van het bezit van het lichaam van de voorganger was enorm. Rond deze tijd nam Ptolemaeus ook allerlei maatregelen om zijn militaire macht uit te bouwen: hij bracht een eigen leger op de been, hij wist <em>Cyrene</em> (ten westen van Egypte) onder zijn gezag te krijgen en hij sloot verdragen met verschillende stadskoningen in <em>Cyprus</em>. Op deze manier bouwde hij een persoonlijke machtsbasis uit in Egypte, wat niet noodzakelijk wil zeggen dat hij het gebied van het Alexanderrijk wilde afscheuren.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>3</sup> <strong>Proclus</strong> (412-485) was een Grieks neoplatonisch filosoof, wiskundige en commentator van Euclides van Alexandrië.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>4</sup> <strong>Pappos van Alexandrië</strong> (290-350) was een van de laatste grote oud-Griekse wiskundigen uit de late oudheid. Hij staat bekend om zijn <em>Synagoge</em> of <em>Collectiones</em> (ca. 340) en om de naar hem genoemde zeshoekstelling van Pappos uit de projectieve meetkunde.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>5</sup> <strong>Menaechmus</strong> (380-320 v.Chr.) was een Griekse wiskundige en meetkundige, geboren in <em>Alopecennesus</em> (in het huidige Turkije), die bekend was door zijn vriendschap met de beroemde filosoof <em>Plato</em> en voor zijn klaarblijkelijke ontdekking van de kegelsneden en zijn oplossing voor het toen reeds oude probleem van kubusverdubbeling door gebruik te maken van parabolen en hyperbolen. Er zijn maar weinig directe bronnen voor Menaechmus&#8217; werk &#8211; zijn werk over kegelsneden is voornamelijk bekend van een epigram van <em>Eratosthenes</em>, en de prestaties van zijn broer (voor het bedenken van een methode om een vierkant te maken met een gelijke oppervlakte als een gegeven cirkel met gebruikmaken van de quadratrix).<br>Er wordt beweerd dat Menaechmus een leraar van Alexander de Grote was; deze veronderstelling is afgeleid van de volgende anekdote: naar verluidt vroeg Alexander hem eens naar de kortste weg om de meetkunde te begrijpen, waarop hij antwoordde <em>&#8220;O, Koning, om over de weg te reizen zijn er koninklijke wegen en wegen voor de gewone burgers, maar in de meetkunde is er maar één weg voor allen&#8221;</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><sup>6</sup> <strong>Alexander de Grote</strong> (356-323 v.Chr.) was koning van <em>Macedonië</em>. Hij veroverde het <em>Perzische Rijk</em> tot aan de <em>Indus</em>, waardoor hij een van de grootste rijken uit de oudheid creëerde. <br>Na de moord op zijn vader <em>Philippus</em> erfde Alexander een machtig koninkrijk en een ervaren leger. Hij hervatte het panhellenistische project van zijn vader door Macedonië en de Griekse <em>poleis</em> te verenigen in een coalitie vooraleer hij het Perzische Rijk binnenviel. In 334 v.Chr. vertrok hij naar Azië voor een veldtocht die tien jaar zou duren. Hij behaalde vele overwinningen tegen de Perzen, waarvan de <em>Slag aan de Granicus, </em>de<em> Slag bij Issos </em>en de<em> Slag bij Gaugamela</em> de belangrijkste waren.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/hoe-bewees-euclides-dat-een-hoek-recht-is/">Hoe bewees Euclides dat een hoek recht is?</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/hoe-bewees-euclides-dat-een-hoek-recht-is/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Het bewijs van de stelling van Pythagoras</title>
		<link>https://heesen.online/het-bewijs-van-de-stelling-van-pythagoras/</link>
					<comments>https://heesen.online/het-bewijs-van-de-stelling-van-pythagoras/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 12 Nov 2024 16:23:03 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Boekenwurm]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Wis- en Natuurkunde]]></category>
		<category><![CDATA[Pythagoras]]></category>
		<category><![CDATA[Stelling van Pythagoras]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=6295</guid>

					<description><![CDATA[<p>Ergens in mijn middelbare schooltijd heb ik de stelling van Pythagoras zonder meer voor waar aangenomen, want ik kan mij niet herinneren dat er ooit een bewijs voorbij gekomen is. Terwijl het zo simpel blijkt te zijn.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/het-bewijs-van-de-stelling-van-pythagoras/">Het bewijs van de stelling van Pythagoras</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Ergens in mijn middelbare schooltijd heb ik de stelling van Pythagoras zonder meer voor waar aangenomen, want ik kan mij niet herinneren dat er ooit een bewijs voorbij gekomen is. Terwijl het zo simpel blijkt te zijn:</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img decoding="async" width="488" height="498" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/11/afbeelding.png" alt="" class="wp-image-6296" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/11/afbeelding.png 488w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/11/afbeelding-294x300.png 294w" sizes="(max-width: 488px) 100vw, 488px" /></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">Bovenstaande figuur geeft een vierkant weer met zijden (a+b) lang. Die lengtes a en b zijn ook de aanliggende zijden van 4 rechthoekige driehoeken. Die 4 driehoeken hebben een schuine zijde van c lang. Voor de driehoek ABC willen we bewijzen dat a<sup>2</sup> + b<sup>2</sup> = c<sup>2</sup> want dat zegt de stelling van Pythagoras.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De oppervlakte van het grote vierkant is: (a + b)<sup>2</sup> ofwel a<sup>2</sup> + 2ab + b<sup>2</sup> .</p>



<p class="wp-block-paragraph">Die oppervlakte is ook de oppervlakte van de 4 driehoeken plus het ingeschreven vierkant. De oppervlakte van één driehoek is ab/2 (basis x halve hoogte), dus van alle 4 wordt dat: 2ab. De oppervlakte van het ingeschreven vierkant is c<sup>2</sup> dus het totaal is 2ab + c<sup>2</sup> .</p>



<p class="wp-block-paragraph">Die oppervlakte berekeningen moeten gelijk aan elkaar zijn: a<sup>2</sup> + 2ab + b<sup>2</sup> = 2ab + c<sup>2</sup> en dat is weer gelijk aan: a<sup>2</sup> + b<sup>2</sup> = c<sup>2</sup> <em><strong>QED</strong></em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor de goede orde: we moeten wel nog aantonen dat de vier rechthoekige driehoeken in de afbeelding hierboven inderdaad een vierkant (met gelijke zijden en rechte hoeken) omsluiten.<br>Dat de zijden gelijk zijn is evident, want het zijn 4 evengrote driehoeken. Blijft over of de hoeken 90<sup>o</sup> zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat tonen we aan met het feit dat de 3 hoeken die samen komen in punt A en in punt B optellen tot 180<sup>o</sup> en dat de 2 hoeken van de driehoeken te samen 90<sup>o</sup> moeten zijn (want de andere hoek is recht), dus blijft er 90<sup>o</sup> over voor de hoeken van het ingesloten vierkant <strong><em>QED</em></strong>.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Pythagoras</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Pythagoras</strong> (Oudgrieks: Πυθαγόρας, ca. 570 v.Chr.–500 v.Chr.) was een van de presocratische filosofen. Hij was de zoon van de welgestelde koopman <em>Mnesarchus</em> en <em>Pythais</em>, werd rond 570 v.Chr. (569) geboren op het eiland <em>Samos</em>, dat toendertijd op het hoogtepunt was van zijn welvaart. Met zijn vader reisde hij vanaf jonge leeftijd veel en zo leerde hij al vroeg de wijde wereld kennen. Volgens de neoplatonist <em>Jamblichus</em> was Pythagoras&#8217; moeder <em>Parthenis</em> (<em>parthenos</em>, maagd) en was hij (net als Jezus) &#8216;<em>maagdelijk geboren</em>&#8216; als de zoon van de zonnegod <em>Apollo</em>. Daarmee gaf hij de zienswijze weer, dat Pythagoras door de goddelijke wereld gestuurd was om de mensen te verlossen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens <em>Porphyrius</em> en Jamblichus ging de achttienjarige Pythagoras op <em>Lesbos</em> bij de filosoof <em>Pherecydes</em> in de leer, die het boek <em>Natuur en Goden</em> had geschreven. Vervolgens zou hij in <em>Milete</em> met de ongeveer negentigjarige natuurfilosoof <em>Thales</em> van gedachten hebben gewisseld. Thales had zijn opleiding in <em>Egypte</em> ontvangen en was de eerste <em>Griek</em> die zich met &#8216;<em>wetenschappelijke astronomie</em>&#8216; bezig hield. Hij kon berekenen wanneer er een zonsverduistering zou optreden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Pythagoras zou ook de natuurwetenschapper en filosoof <em>Anaximander</em> hebben bezocht.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens Jamblichus leerde Pythagoras daarna de getallenleer van de <em>Phoeniciërs</em>, de geometrie en astronomie van de <em>Egyptenaren</em> en <em>Chaldeeërs</em> en muziek- en andere wetenschappen van de <em>Perzische Magie</em> (magiërs).</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toen hij 22 jaar was werd Pythagoras priester in <em>Sidon</em> in <em>Phoenicië</em>. De Egyptische priesterscholen waren de achtergrond van de Phoenicische inwijdingen en daarom ging hij naar Egypte. In <em>Heliopolis</em> en <em>Memphis</em> werd hij niet toegelaten en hij reisde naar <em>Thebe</em>. Aan de &#8216;<em>priesteruniversiteiten</em>&#8216; stonden de wetenschappen in de eerste plaats in dienst van de bewustzijnsontwikkeling van mens en mensheid.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Na zijn verblijf in Egypte is Pythagoras waarschijnlijk naar <em>Babylonië</em> gegaan. Volgens Jamblichus verbleef Pythagoras 22 jaar in Egypte en werd hij door de <em>Perzische</em> koning <em>Cambyses</em> in 525 naar Babylon overgebracht, waar hij nog twaalf jaar verbleef. Maar dit is niet te rijmen met het feit dat Pythagoras al in 532 naar Beneden-Italië kwam. Mogelijk zijn de getallen &#8217;22&#8217; en &#8217;12&#8217; symbolisch voor respectievelijk &#8216;<em>alle aspecten van een leer</em>&#8216; en een &#8216;<em>volkomen tijdsperiode</em>&#8216;.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Op <em>Kreta</em> zou hij de mysteriën van <em>Zeus</em> hebben bijgewoond, in <em>Delphi</em> de vieringen van <em>Dionysus</em> en <em>Apollo</em>, in <em>Thracië</em> de <em>Orfische mysteriën</em> en op <em>Samothrace</em> de <em>Kabirencultus</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Pythagoras zou de meeste van zijn ethische leerstellingen hebben geleerd van de priesteres <em>Themistoclea</em> uit <em>Delphi</em>. Als bron voor deze bewering noemt de biograaf Diogenes Laërtius in zijn boek Leven en leer van beroemde filosofen de filosoof <em>Aristoxenus</em> (4e eeuw v.Chr.).</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/het-bewijs-van-de-stelling-van-pythagoras/">Het bewijs van de stelling van Pythagoras</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/het-bewijs-van-de-stelling-van-pythagoras/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
