<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>schaakspel Archieven - HEESEN Online</title>
	<atom:link href="https://heesen.online/tag/schaakspel/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://heesen.online/tag/schaakspel/</link>
	<description>Blogs van Jos Heesen</description>
	<lastBuildDate>Wed, 28 Oct 2026 15:15:11 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Nostradamus en het schaakspel</title>
		<link>https://heesen.online/nostradamus-en-het-schaakspel/</link>
					<comments>https://heesen.online/nostradamus-en-het-schaakspel/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 26 Oct 2026 15:01:35 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Boekenwurm]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Schaken]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[Nostradamus]]></category>
		<category><![CDATA[schaakspel]]></category>
		<category><![CDATA[The Skeptic]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=8786</guid>

					<description><![CDATA[<p>Ben je het beu om slecht geschreven marginale speculatieboeken, ondoordringbare pseudowetenschappelijke boekdelen, pamfletten met schandalige beweringen te lezen? Heb je je ooit afgevraagd hoe deze auteurs de informatie in hun boekdelen verzinnen?</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/nostradamus-en-het-schaakspel/">Nostradamus en het schaakspel</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Ben je het beu om slecht geschreven marginale speculatieboeken, ondoordringbare pseudowetenschappelijke boekdelen, pamfletten met schandalige beweringen te lezen? Heb je je ooit afgevraagd hoe deze auteurs de informatie in hun boekdelen verzinnen? </p>



<p class="wp-block-paragraph">Meestal stelt de sceptische lezer zich tevreden met kritiek op het eindproduct. Een suggestie is om de kwestie vanuit een andere invalshoek te benaderen: probeer te leren hoe het wordt gedaan door zelf een eigen pseudowetenschappelijke werk te schrijven. Een tijdje geleden deed <em>Bob Basalla</em> precies dat op de website van &#8220;<a href="https://www.skeptic.org.uk">The Skeptic</a>&#8220;. Ik geef zijn verslag (ingekort) hieronder.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">De naam ‘<em>Nostradamus</em>’ komt uit het Latijn voor ‘<em>Onze Lieve Vrouw</em>’, wat ik interpreteerde als gerelateerd aan een moderne vorm van schaken, het <em>Schaken van de Gekke Koninginnen</em>, waarin de koningin veel grotere krachten heeft dan in eerdere incarnaties van het spel. Daarnaast heb ik een theorie bedacht waarin alle kwatrijnen van Nostradamus, indien goed geordend, op een soort vergroot schaakbord kunnen worden geplaatst, zodat er met een paard over kan worden gesprongen, waarbij elk kwatrijn/vierkant één keer en slechts één keer wordt aangeraakt en dat deze riddertour de precieze chronologische volgorde van Nostradamus’ nogal willekeurige verzen is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Deze <em>Knight&#8217;s Tour Chronology</em> is een perfect voorbeeld van een van de belangrijkste technieken van pseudowetenschappelijke boeken: verzin iets dat indrukwekkend en oppervlakkig plausibel klinkt, maar eigenlijk niets betekent. Als je erover nadenkt, kan een eenrichtingsriddertocht ook lineair worden weergegeven. En ook de keuze welk kwatrijn in welk vierkant past, is willekeurig. Nu was ik bereid de kwatrijnen aan te pakken om mijn bewering te staven dat de geschiedenis van het schaakspel de bedoeling was van de profeet zijn alziende geest. Een paar voorbeelden zullen voldoende zijn om je de smaak van de resulterende interpretaties te geven.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="260" height="442" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/03/nostradamusprofeties.jpg" alt="" class="wp-image-2747" style="width:326px;height:auto" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/03/nostradamusprofeties.jpg 260w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2022/03/nostradamusprofeties-176x300.jpg 176w" sizes="(max-width: 260px) 100vw, 260px" /></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">The greedy prelate, deceived by ambition,&nbsp;<br>He will come to reckon nothing too much for him:&nbsp;<br>He and his messengers completely trapped,&nbsp;<br>He who cut the wood sees all in reverse..&nbsp; </p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Hebzuchtige prelaat, bedrogen door ambitie,<br>Hij zal niets te veel voor hem gaan rekenen:<br>Hij en zijn boodschappers zaten volledig in de val<br>Hij die het hout heeft gekapt, ziet alles in omgekeerde</em>. </p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Century VI, Quatrain 93</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Hier vertelt Nostradamus het verhaal van Game 1 van het <em>Fischer-Spassky</em> Wereldkampioenschap van 1972. Fischer probeerde Spassky&#8217;s koningstorenpion te pakken (&#8230;Lxh2). De hebzuchtige loper werd al snel gevangen en Fischer (‘hij die het hout heeft gekapt&#8217;) ging verder met het ‘omgekeerde’, ofwel: hij verloor.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img decoding="async" width="800" height="454" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/FischerSpasskyLh2.jpg" alt="" class="wp-image-8818" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/FischerSpasskyLh2.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/FischerSpasskyLh2-767x435.jpg 767w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/FischerSpasskyLh2-300x170.jpg 300w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">Een werkelijk iconische foto; Bobby Fischer is bezig met het spelen van zijn fatale 29&#8230; Lxh2?? blunder vs Spassky, Wereldkampioenschap schaken 1972, Game 1.</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Because of the crystal the enterprise broken.&nbsp;<br>Games and feasts, a lion to repose no more:&nbsp;<br>No longer will he take his meal near the Great Ones.&nbsp;<br>Sudden catarrh blessed water to wash him.&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Vanwege het kristal brak de onderneming. <br>Spellen en feesten, een leeuw om niet meer te rusten:<br>Hij zal zijn maaltijd niet langer in de buurt van de Groten nemen. <br>Plotselinge catarre gezegend water om hem te wassen.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Presages, Quatrain 78</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Een beknopte en gedetailleerde uiteenzetting van de eerste <em>Amerikaanse</em> wereldkampioen schaken, het fenomenale succes van <em>Paul Morphy</em>.<br>Morphy&#8217;s  triomfantelijke terugkeer naar Amerika aan het einde van 1850’s leidden tot veel banketten en geschenken; vandaar de kristalreferentie. <br>Deze gaven en de smet van professionaliteit die ze impliceerden (en die Morphy betreurde) waren duidelijk factoren in Morphy&#8217;s groeiende ontevredenheid over de schaakwereld (‘enterprise broken’). Als gevolg daarvan werd Morphy&#8217;s leven steeds teruggetrokkener. Hij speelde niet langer serieus schaak (hij nam zijn maaltijd in de buurt van de Groten). Hij kwam uiteindelijk aan een triest einde door te sterven in zijn bad.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><img decoding="async" width="200" height="280" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/05/eerstemorphyfoto1854.jpg" alt="" class="wp-image-1322" style="width:302px;height:auto"/><figcaption class="wp-element-caption">Paul Morphy</figcaption></figure>
</div>


<p class="wp-block-paragraph">After the conflict by the eloquence of the wounded one&nbsp;<br>For a short time a false rest is contrived:&nbsp;<br>The great ones are not to be allowed deliverance at all.&nbsp;<br>The enemies are restored at the proper time.&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Na het conflict door de welsprekendheid van de gewonde<br>Voor korte tijd wordt een valse rust gekunsteld<br>De groten mogen helemaal geen bevrijding krijgen.<br>De vijanden worden op het juiste moment hersteld</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Century II, Quatrain 80</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Een commentaar op de afgebroken eerste wereldkampioenschapswedstrijd die halverwege de jaren tachtig werd gespeeld tussen <em>Anatoly Karpov</em> en <em>Gary Kasparov</em>. De ‘gewonde’, een uitgeputte kampioen, Karpov, hoewel nog steeds met 5 overwinningen tegen 3, krijgt een reeks illegale ‘time outs’ zodat hij kan herstellen na een lange reeks gelijke spelen en twee ernstig mislukte partijen. Uiteindelijk werd de wedstrijd stopgezet en troffen de twee ‘vijanden’ elkaar zes maanden later, weer hersteld, in een verplaatste wedstrijd.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="800" height="563" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/karpovkasparov.jpg" alt="" class="wp-image-8819" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/karpovkasparov.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/karpovkasparov-300x211.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/10/karpovkasparov-767x540.jpg 767w" sizes="auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px" /></figure>



<p class="wp-block-paragraph">After the see has been held seventeen years,&nbsp;<br>Five will change within the same period of time:&nbsp;<br>Then one will be elected at the same time,&nbsp;<br>One who will not be too comfortable to the Romans</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Nadat de zee zeventien jaar is gehouden,<br>Vijf zullen binnen dezelfde periode veranderen:<br>Dan wordt er tegelijkertijd één gekozen<br>Iemand die zich niet al te op zijn gemak zal voelen voor de Romeinen</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Century V, Quatrain 92</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">De vijf die veranderen zijn uiteraard de eerste spelers die de benaming <em>Grootmeester</em> verdienden. Een titel die hen door tsaar <em>Nicolaas II</em> werd toegekend tijdens het toernooi van <em>Sint-Petersburg</em> van 1914: <em>Lasker, Capablanca, Alekhine</em>, <em>Tarrasch </em>en<em> Marshall</em>. Het jaar 1914 was precies 17 jaar nadat Lasker zijn ambtstermijn als onbetwist wereldkampioen begon, door <em>Wilhelm Steinitz</em> te verslaan in diens poging om de titel van 1896 te herwinnen. <br>Merk op hoe ik specificeer dat Lasker&#8217;s regering als kampioen wordt geteld vanaf zijn <em>tweede</em> wedstrijd met Steinitz, en niet vanaf 1894, toen hij deze voor het eerst won. Door dit &#8216;smokkelen&#8217; kan ik de 17-jarenregel nauwkeuriger laten lijken en kan ik de vijfregel gebruiken met de meest geschikte schaakconnotatie. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Creatief boekhouden als dit kan wonderen doen. Het andere dat opvalt is dat de meeste details zich bevinden in de vermeende verklaring van de kwatrijnen en niet in de kwatrijnen zelf, een veel voorkomende pseudowetenschappelijke techniek.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Naast deze volledige kwatrijnexposities interpreteerde ik ook een of twee lijnsegmenten op zichzelf, waarbij ik de andere (onhandige) lijn van de kwatrijnen buiten beschouwing liet ‘vanwege ruimtegebrek’. In dit opzicht ben ik nog steeds eerlijker dan veel eerdere Nostradamus-tolken die delen van verschillende kwatrijnen hebben geplukt en er één geheel van hebben gemaakt om hun eigen betekenissen te smeden uit hopeloos dubbelzinnige lijnen.</p>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph">The Skeptic stelt allerlei pseudowetenschap aan de kaak. Ze behandelen  onderwerpen als:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Alternatieve ‘geneeskunde’</li>



<li>Kwakzalver kanker ‘genezing’</li>



<li>Samenzweringstheorie en hoe mensen radicaliseren tot extreme overtuigingen</li>



<li>Het bovennatuurlijke, en waarom mensen erin geloven</li>



<li>Geesten en folkore</li>



<li>UFO&#8217;s</li>



<li>Anomalistische psychologie</li>



<li>Cryptozoölogie</li>



<li>Bijgeloof</li>



<li>De psychologie van religie</li>
</ul>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Wat weten we over Nostradamus?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Uit bewaarde correspondentie weten we dat Nostradamus (1503-1566) nogal wat belangrijke cliënten had in het buitenland – vooral&nbsp;Duitsland. Hij maakte zelfs horoscopen voor koning&nbsp;<em>Filips II</em>&nbsp;van&nbsp;<em>Spanje</em>&nbsp;en de latere keizer <em>Rudolf II</em>. <br>Verder is er over zijn leven veel minder bekend dan over zijn duistere, apocalyptische voorspellingen. Uit serieus historisch onderzoek blijkt dat hij in zijn eigen tijd een heel bekend auteur was, maar tegelijk ook al erg omstreden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het succes van zijn publicaties – vooral almanakken en jaarlijkse voorspellingen – blijkt uit een bewaarde rekening van boekhandelaars in <em>Rouen</em>: een levering van boeken telde meer dan duizend exemplaren van Nostradamus’ werken, tegen welgeteld één exemplaar van de Bijbel!</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toch blijven er grote hiaten in onze kennis over Nostradamus. Hoe dan ook geeft het meest recente onderzoek een ontluisterend beeld van het “<em>Orakel van Salon</em>”. Meer over Nostradamus <a href="https://heesen.online/nostradamus-ziener-of-zwendelaar/">elders op deze site</a>.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/nostradamus-en-het-schaakspel/">Nostradamus en het schaakspel</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/nostradamus-en-het-schaakspel/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>De geschiedenis van het schaakspel</title>
		<link>https://heesen.online/de-geschiedenis-van-het-schaakspel/</link>
					<comments>https://heesen.online/de-geschiedenis-van-het-schaakspel/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[JosWP]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 20 Mar 2026 13:47:50 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Schaken]]></category>
		<category><![CDATA[Teksten in het Nederlands/Dutch]]></category>
		<category><![CDATA[chaturanga]]></category>
		<category><![CDATA[Lewis Chessmen]]></category>
		<category><![CDATA[schaakspel]]></category>
		<category><![CDATA[schaakstukken]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://heesen.online/?p=7852</guid>

					<description><![CDATA[<p>In een snel tempo doorloop ik even de geschiedenis van het schaakspel.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-geschiedenis-van-het-schaakspel/">De geschiedenis van het schaakspel</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">In een snel tempo doorloop ik even de geschiedenis van het schaakspel.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ongeveer 1500 jaar geleden was er in het <em>Gupta</em>-rijk van <em>India</em> een spel genaamd <em>chaturanga</em>. Dit Sanskrietwoord betekent “<em>vier ledematen</em>,” verwijzend naar de vier delen van een leger (naast de <em>shah</em> en <em>visir</em>): </p>



<ul class="wp-block-list">
<li>soldaten, </li>



<li>olifanten (die werden gebruikt als mobiele boogschietplatforms), </li>



<li>strijdwagens en </li>



<li>paarden. </li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Het oorspronkelijke gebruik ervan was waarschijnlijk om tactisch denken aan militaire leiders te leren, wat ook tot uiting komt in het gebruik ervan door latere culturen. We weten dat chaturanga zich verspreidde naar het door de <em>Sassaniden</em> gecontroleerde <em>Perzië</em>, waar het <em>shatranj&nbsp;werd genoemd.</em> Dit gebeurde ergens in de 8e eeuw, want er zijn archeologische vondsten van speelstukken bij <em>Samarkand</em>. Het Perzische epische gedicht&nbsp;<em>Shahnameh&nbsp;</em>vermeldt ook een uitdaging tussen heersers uit India en Perzië.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het spel werd enorm populair in Perzië en werd voornamelijk door de adel gespeeld. Het verspreidde zich uiteindelijk in de 9e eeuw over het <em>Arabische schiereiland</em> en naar <em>Noord-Afrika</em>. Het spel reisde ook oostwaarts langs de <em>Zijderoute</em> en vond enige populariteit in <em>China</em> en later <em>Japan</em>, die beide hun eigen versies ontwikkelden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ook tegenwoordig worden er veel versies van schaken gespeeld. Historisch gezien waren er ook varianten op de standaard regels, waarbij sommige versies hun eigen stukken en regels toevoegden.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Schaken komt naar West-Europa</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Rond dezelfde tijd dat het Perzische schaak zijn weg vond naar Noord-Afrika, verspreidde het zich ook naar <em>Spanje</em> via de <em>Moorse</em> invasie van het <em>Iberisch schiereiland</em>. Toen het schaakspel eenmaal <em>Europa</em> bereikte, was er weinig begrip voor de vormgeving van de stukken, bijvoorbeeld: waarom de olifant? Daardoor veranderden de stukken geleidelijk en werden ze hernoemd om beter bij de lokale cultuur te passen. De voetsoldaten werden pionnen, de olifant werd bisschop  (aangezien het katholicisme destijds de dominante religie in Europa was), de strijdwagen werd omgedoopt tot toren of kasteel, en het paard werd ridder, maar behield zijn karakteristieke paardenkopvorm. De&nbsp;<em>visir,&nbsp;</em>of de hoofdadviseur werd hervormd tot de koningin. Tenslotte de&nbsp;<em>shah&nbsp;</em>werd omgedoopt tot de koning. Het woord “schaakmat” komt van het Perzische&nbsp;<em>“sjah mat,”</em>&nbsp;ofwel “de Koning is hulpeloos/dood.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Schaken verspreidde zich via <em>Viking</em>handels- en scheepvaartroutes naar <em>West- en Noordwest-Europa</em>. <em>Frankrijk, Engeland, Duitsland </em>en<em> Rusland</em> maakten in deze periode kennis met schaken. <br>De Lewis Chessmen, opgegraven in 1831, illustreren het contact tussen&nbsp; Vikinghandelaren&nbsp;(die ook hun eigen versie van schaken hadden) en Schotland.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="623" height="383" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/03/lewisset.jpg" alt="" class="wp-image-1071" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/03/lewisset.jpg 623w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2021/03/lewisset-300x184.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 623px) 100vw, 623px" /><figcaption class="wp-element-caption">De Lewis Chessmen</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Schaken als opvoeding van edelen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Net als in Perzië speelden edelen in Europa schaak als een middel tot vermaak en een manier om abstract denken en militaire tactieken aan te scherpen.&nbsp;Van ridders werd bijvoorbeeld verwacht dat ze leerden schaken, omdat schaken werd beschouwd als een standaardtijdverdrijf voor mensen van adellijke afkomst.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De <em>Dominicaanse</em> monnik <em>Jacobus de Cessolis</em> schreef een schaakboek in de 13e eeuw, waarin hij de regels en de historische context van het spel uitlegde. Hij schreef ook hoe het kon worden gezien als allegorie voor het samenspel tussen de verschillende lagen van de feodale samenleving. De pionnen kunnen bijvoorbeeld worden vergeleken met gewone mensen. Beginners in het schaakspel offeren hun pionnen vaak onnodig op, net zoals sommige feodale heren de boeren onder hun bewind mishandelden.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Andere regels</h2>



<h3 class="wp-block-heading">Voor loper en koningin</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Toen schaken voor het eerst naar Europa kwam, was het tempo van het spel erg laag, vergeleken met hoe het vandaag de dag wordt gespeeld. Dit komt door wijzigingen in de manier waarop bepaalde stukken bewegen, met name de koningin en de loper (bisschop). <br>Oorspronkelijk kon de loper slechts twee velden van dezelfde kleur verplaatsen, maar later kreeg hij de mogelijkheid om een willekeurig aantal velden van dezelfde kleur (diagonalen) te verplaatsen. <br>De koningin was oorspronkelijk veel minder krachtig en kon slechts één veld diagonaal bewegen; Het vermogen van de koningin om een willekeurig aantal velden in welke richting dan ook te verplaatsen, werd in de 15e eeuw geïntroduceerd. Men denkt dat dit een afspiegeling is van de manier hoe, in die tijd, de <em>Spaanse</em> koningin <em>Isabella</em> zich manifesteerde.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Voor pion</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Bovendien kreeg de pion een upgrade van zijn beweging. Aanvankelijk konden pionnen slechts één veld direct naar voren bewegen, maar dit maakte het spel voor de meeste mensen te langzaam om van te genieten. Daarom werd de regel geïntroduceerd die pionnen toestaat twee velden te verplaatsen, maar alleen bij de eerste zet. Op zijn beurt leidde deze regel weer tot het instellen van de&nbsp;<em>en passant</em>&nbsp;regel.&nbsp;<em>En passant</em>&nbsp;betekent “<em>in het voorbijgaan</em>.” Als de zwarte pion bijvoorbeeld op zijn eerste zet van twee velden naast een witte pion landt dan mag wit de zwarte pion slaan alsof die maar één veld vooruit was gegaan. Dit moet wel op de direct daarop volgende zet gebeuren, anders vervalt deze mogelijkheid.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Voor koning en toren: korte en lange rokade</h3>



<p class="wp-block-paragraph">De laatste grote bewegingsregel die werd geïntroduceerd, is de mogelijkheid van de koning om naar de koningsvleugel of de damevleugel te <em>rokeren</em>. Deze zet beschermt zowel de koning, die onveilig in het centrum staat, als de toren, die anders lang in zijn hoek vastzit.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="800" height="342" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/schaakstukken.jpg" alt="" class="wp-image-7854" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/schaakstukken.jpg 800w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/schaakstukken-300x128.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2026/03/schaakstukken-768x328.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px" /><figcaption class="wp-element-caption">Moderne schaakstukken: pion, toren, paard, loper, koningin, koning (van L naar R)</figcaption></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Modern Chess</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een ander aspect van het schaakspel dat we nog niet hebben besproken, is de schaaknotatie, die wordt gebruikt om spellen op te nemen voor latere studie en analyse. In het verleden gebruikten spelers een beschrijvende notatie, waarbij ze aan elk stuk een initiaal toekenden; QBP (Queen Bishop Pawn) verwees bijvoorbeeld naar de loperpion op de damevleugel. Bestanden werden aangeduid met het stuk dat ze normaal bezet (in het Engels): R voor de toren, N voor het paard (geen K want dat is de koning), enz. De veld nummering was relatief ten opzichte van elke speler en kon verwarrend zijn. Vanaf 1970 werd algebraïsche notatie geïntroduceerd, waarbij elk veld een rij/lijnnaam kreeg op basis van de witte kant van het bord; E2 vertegenwoordigt bijvoorbeeld het startveld van de witte koningspion. Stukken behouden hun initialen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Schaken wordt in zijn huidige vorm zowel casual als competitief gespeeld. En zowel &#8220;<em>over the board</em>&#8221; als online. Competitief schaken werd geholpen door de toevoeging van regels voor remise (zoals de drievoudige herhalingsregel en de 50-zettenregel) en schaakklokken, die vanaf 1883 op grote schaal werden gebruikt. </p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="921" height="720" src="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/02/snelschaak.jpg" alt="" class="wp-image-4868" srcset="https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/02/snelschaak.jpg 921w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/02/snelschaak-300x235.jpg 300w, https://heesen.online/wp-content/uploads/2024/02/snelschaak-768x600.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 921px) 100vw, 921px" /><figcaption class="wp-element-caption">Modern schaakbord en (digitale) klok</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Schaakklokken geven elke speler een bepaalde hoeveelheid tijd om al zijn zetten te doen. Voor de eerste 40 zetten van een spel kan elke speler bijvoorbeeld 90 minuten krijgen, en daarna, voor de rest van de partij, nog 30 minuten extra.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Deze toevoegingen aan het spel en het gemak van online spelen hebben schaken tot een van de meest duurzame en populaire bordspellen aller tijden gemaakt.</p>
<p>Het bericht <a href="https://heesen.online/de-geschiedenis-van-het-schaakspel/">De geschiedenis van het schaakspel</a> verscheen eerst op <a href="https://heesen.online">HEESEN Online</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://heesen.online/de-geschiedenis-van-het-schaakspel/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
