Strakke vorm

De strakke vorm uit zich in een aantal zaken:

Een haiku bestaat traditioneel uit 17 lettergrepen, gerangschikt in drie regels:

• eerste regel 5 lettergrepen
• de tweede regel 7 lettergrepen
• en de derde regel weer 5 lettergrepen

Thema’s en inhoud

Natuur:
Haiku’s richten zich vaak op de natuur, seizoenen en de veranderende wereld. Het onderwerp is meestal iets dat in de natuurlijke omgeving wordt waargenomen, zoals een vluchtig moment dat de essentie van een bepaald seizoen of een bepaalde scène vastlegt.

Seizoensreferentie (Kigo):
Traditionele haiku’s bevatten meestal een “kigo“, een woord of zin die het seizoen aangeeft waarin de haiku zich afspeelt. Bijvoorbeeld, “kersenbloesems” kan de lente aangeven, terwijl “sneeuw” de winter suggereert.

Moment van inzicht (Kireji):
Een ander element in traditionele haiku’s is de “kireji“, of het snijdende woord. Dit is een woord of leesteken dat een pauze of onderbreking in het gedicht biedt, wat vaak een tegenstelling van twee afbeeldingen of ideeën creëert, wat leidt tot een epifanie of een dieper begrip.

Filosofie en esthetiek

Eenvoud en minimalisme:
Haiku’s staan ​​bekend om hun beknoptheid en het vermogen om een ​​diepe betekenis over te brengen met weinig woorden. De eenvoud is bedoeld om een ​​moment van schoonheid of inzicht te weerspiegelen zonder de noodzaak van verfraaiing.

Wabi Sabi:
De esthetiek van haiku komt vaak overeen met het Japanse concept van “wabi sabi“, dat waarde hecht aan imperfectie, vergankelijkheid en de schoonheid van eenvoud. Haiku’s vangen vluchtige momenten en drukken vaak een gevoel van melancholie of stille reflectie uit.

Zen-invloed:
Haiku-poëzie is sterk beïnvloed door het Zen-boeddhisme, dat de nadruk legt op mindfulness, het huidige moment en waardering voor de kleine en vaak over het hoofd geziene aspecten van het leven.

Ontstaan

Haiku is geëvolueerd uit een vorm van poëzie genaamd “renga“, die populair was in Japan in de 14e eeuw. De openingsstrofe van een renga, bekend als de “hokku“, werd later (19e eeuw) de zelfstandige vorm die we nu kennen als haiku.

Vertalen en vormbehoud

Door vast te houden aan de strakke vorm toont die beperking de ware meester! Maar dit levert weer vaak problemen op bij het vertalen uit het oorspronkelijke Japans. In het westen wordt daardoor wel voor afwijkende vormen gekozen, met 12 tot 17 lettergrepen.

De beroemdste haiku, feitelijk een hokku, is van Matsuo Basho en luidt:

Bij een vertaling van een haiku achten sommigen de inhoud belangrijker dan de vorm, al wordt die zo veel mogelijk gehandhaafd. Zo is bovenstaande vertaling bijvoorbeeld naar de inhoud juist, maar naar de vorm niet. Een bewerking die de juiste vorm heeft, maar een iets andere strekking is:

Ach oude vijver
de kikkers springen erin (of ook een kikker springt van de kant)
geluid van water.

Dit probleem is sterk taalafhankelijk. Het Frans gebruikt bijvoorbeeld veel meer woorden, en ook lettergrepen, dan het Engels; het Nederlands ligt er ergens tussenin.

Voorbeelden

Twee haiku’s (hokku) van Basho (1644-1694):

door zomerregens
zijn de kraanvogelpoten
korter geworden.

En mijn persoonlijke favoriet van Moritake (1473-1549):

Zag ik een bloesem
die naar haar tak terugkeerde?
ach, ’t was een vlinder.

De beste haiku’s weten bij de lezer emoties op te wekken, zonder ze letterlijk te benoemen. Neem bijvoorbeeld deze van Issa (1763-1828):

In het ziekenhuis
dooft een flakkerend licht uit
een sneeuwstorm steekt op.

De lezer zal vast aan een sterfgeval gedacht hebben, maar dat staat er niet!

Hoe schrijf je een eigen haiku

Observeer:
Begin met aandacht te besteden aan de kleine details in je omgeving. Haiku’s komen vaak voort uit een specifiek moment of een observatie die bij je resoneert. Focus op een enkel moment: kies een enkel beeld of moment om te beschrijven. Hoe meer gefocust en specifiek, hoe krachtiger de haiku kan zijn.

Omarm eenvoud:
Gebruik eenvoudige taal en vermijd overmatige bijvoeglijke naamwoorden of complexe ideeën. De schoonheid van haiku’s ligt in het vermogen om diepte over te brengen door middel van eenvoud.

Seizoensreferentie:
Als je streeft naar een traditionele haiku, probeer dan een woord of zin op te nemen die het seizoen suggereert.

Mijn eerste pogingen

Bevlogen zwaluw,
laat de zomer achter zich.
Het sneeuwklokje tikt.

Zwalkende zweters,
rennen zomers achterna.
De weerman zwijgt weer.

Het bericht De Haiku verscheen eerst op HEESEN Online.

Vier kernprincipes

Ikigai heeft vier kernprincipes waarmee je je levensstijl kunt veranderen. De principes zijn met name goed te hanteren voor mensen die op zoek zijn naar een betere balans tussen werk en privé.

Dit zijn ze;

• Waar je van houdt: Dit verwijst naar de dingen die je blij en gelukkig maken en je het gevoel geven dat je leeft. Dit kunnen hobby’s, interesses of passies zijn die je altijd al hebt willen nastreven.
• Waar je goed in bent: Dit verwijst naar de vaardigheden, talenten en capaciteiten die je in de loop der tijd hebt ontwikkeld en die je van nature hebt. Het kan iets zijn waar je altijd al goed in bent geweest, of iets dat je door oefening hebt geleerd.
• Wat de wereld nodig heeft: Dit verwijst naar de dingen die nodig zijn in de wereld, zoals een bepaalde vaardigheid, product of dienst. Het gaat erom een bijdrage te leveren om de problemen in de wereld te identificeren en manieren te vinden om ze op te lossen met jouw passies en vaardigheden.
• Waarvoor je betaald kan worden: Dit verwijst naar het vermogen om je passies, vaardigheden en oplossingen om te zetten in een duurzame bron van inkomsten. Het gaat erom een manier te vinden om de kost te verdienen terwijl je doet waar je van houdt en wat de wereld nodig heeft.

Het snijpunt van deze vier principes is je Ikigai, je levensdoel. Het bereiken van ikigai gaat niet alleen over het vinden van een baan of carrière, maar over het vinden van een manier om een bevredigend leven te leiden, waarin je gelukkig kunt zijn en een gevoel van betekenis en doelgerichtheid hebt.

Positieve effecten

Ikigai kan verschillende positieve effecten hebben op iemands leven. Enkele van deze effecten zijn:

• Verhoogd gevoel van doel en vervulling in het leven. Het zal nieuwe sociale kringen openen en een positieve kijk geven op het leven.
• Verbeterde werktevredenheid en welzijn wat zorgt voor plezier in de dagelijkste activiteiten.
• Grotere motivatie en betrokkenheid bij je werk. Dit zal leiden tot betere prestaties op de werkvloer en een succesvollere carrière.
• Betere geestelijke en lichamelijke gezondheid door vermindering van stress wat de kans op burn-outs en andere klachten kan verlagen.
• Een gevoel van evenwicht en harmonie in je dagelijkse activiteiten. Minder Fear Of Missing Out en meer genieten van het heden.
• Meer veerkracht bij de uitdagingen van het leven. Je zal die extra stap durven te zetten en zo nieuwe levels bereiken in het leven.
• Een gevoel van verbondenheid met de wereld. Meer nadenken over wat nu echt bijdraagt aan een goede en gezonde wereldorde.

Ikigai is geen magische oplossing voor alle problemen en het zal tijd en moeite kan kosten om je ikigai te vinden, maar als het eenmaal gevonden is, kan het een aanzienlijke invloed hebben op de algehele welbevinden.

Wabi-Sabi

Het begrip ikigai is nauw verbonden met de Japanse filosofie van “wabi-sabi“, de aanvaarding van vergankelijkheid en onvolmaaktheid. Volgens deze filosofie ligt de schoonheid van het leven in zijn onvolkomenheden en de vluchtige momenten die het uniek maken. Ik had het al over wabi-sabi elders op deze site.

Het bericht Ikigai – vind je reden van bestaan verscheen eerst op HEESEN Online.

Ik deel het hier:

Drie principes

Wabi Sabi beschouwt dingen die op de natuur lijken als mooi en kan worden samengevat met de volgende drie principes:

• Niets is perfect,
• Niets is af,
• Niets duurt eeuwig.

Toegepast op mensen

Pas principe 1 toe:
Bewust zijn van onze onvolmaaktheid maakt ons nederig; het accepteren ervan bevrijdt ons van ongezond veeleisend zijn en van de fixatie op een perfectie die in de natuur niet bestaat en daarom ook niet in de mens.
Het accepteren van onze eigen imperfectie en ieders unieke aard (en imperfectie!) betekent niet dat we daarin moeten berusten. Integendeel, het toont ons de weg die we moeten volgen om als mens te evolueren. Iedereen die denkt perfectie te hebben bereikt, heeft het bij het verkeerde eind – er is altijd ruimte voor verbetering – en het ontbreekt hen aan flexibiliteit, want veilig in hun absolute en subjectieve waarheid, hebben ze geen ruimte voor groei. Zo iemand is star en versteend en straalt geen leven uit¹.

Pas principe 2 toe:
Als we verder gaan met het tweede principe, herinnert wabi sabi ons er precies aan dat niets af is. Net zoals de natuur zich oneindig ontwikkelt, te midden van cycli van geboorte en dood, zo is ook de mens dynamisch.
Een wabi sabi-benadering van het leven aannemen betekent, als je eenmaal je eigen onvolmaaktheid hebt erkend, continu leren omarmen en aannemen dat alles nog gedaan moet worden, en daarom dat alles nog geleefd moet worden.

Pas principe 3 toe:
Het derde principe van wabi sabi is het begrijpen van de vluchtige aard van alles wat bestaat, een concept dat ons terugvoert naar zen. Zoals de Boeddha ooit opmerkte toen hij het over lijden had, is een van de oorzaken dat mensen willen dat dingen die van nature van voorbijgaande aard zijn, permanent zijn.
Jeugd vliegt en wordt volwassenheid en dan ouderdom. Die fantastische televisie die je net hebt gekocht, doet het uiteindelijk niet meer of raakt verouderd. Die persoon die zo charmant en grappig leek, verrast ons niet meer, of misschien beginnen we uit elkaar te drijven omdat we, als twee takken van een boom, in tegengestelde richtingen zijn gegroeid. In plaats van ons droevig te worden, inspireert de acceptatie dat niets eeuwig duurt ons om de schoonheid van het moment te waarderen, wat het enige is dat we hier en nu kunnen vastleggen. Het is een uitnodiging om alles te geven wat we ook doen.

Dat is de magie van wabi sabi, die ons leven inspireert en ons een nieuwe horizon van gevoeligheid, groei en zelfontplooiing biedt.

To zover Nobuo Suzuki.

Wabi en Sabi volgens Omar Itani

Wabi sabi is een concept dat ons aanspoort om constant naar de schoonheid in imperfectie te zoeken en de meer natuurlijke cyclus van het leven te accepteren. Het herinnert ons eraan dat alle dingen, inclusief wijzelf en het leven zelf, vergankelijk, onvolledig en onvolmaakt zijn. Perfectie is dus onmogelijk en vergankelijkheid is de enige weg.

Afzonderlijk genomen zijn wabi en sabi twee afzonderlijke concepten:

Wabi

Wabi gaat over het herkennen van schoonheid in nederige eenvoud. Het nodigt ons uit om ons hart te openen en ons los te maken van de ijdelheid van het materialisme, zodat we in plaats daarvan spirituele rijkdom kunnen ervaren.

Sabi

Sabi houdt zich bezig met het verstrijken van de tijd, de manier waarop alle dingen groeien, verouderen en vergaan, en hoe dit zich prachtig manifesteert in objecten. Het suggereert dat schoonheid verborgen zit onder de oppervlakte van wat we werkelijk zien, zelfs in wat we aanvankelijk als gebroken beschouwen.

Wabi-Sabi

Samen creëren deze twee concepten een overkoepelende filosofie voor het benaderen van het leven:

• Accepteer wat is,
• blijf in het huidige moment en
• waardeer de eenvoudige, voorbijgaande levensfasen.

De eerste leer van de wabi sabi-filosofie is om dankbaarheid en acceptatie te oefenen.
Het gaat niet om opgeven. Het gaat erom je over te geven aan de ernst van de situatie en vervolgens actief een rol te spelen bij het beslissen wat er daarna gebeurt.

Amor Fati

Het is vergelijkbaar met wat de stoïcijnen Amor Fati noemden, een liefde voor het lot. En wabi sabi predikt hetzelfde: je zult vrede en vrijheid vinden, en je zult het pad van groei betreden, zodra je begint toe te geven en je over te geven aan de onvolmaakte stroom van het leven.

Als alles in de natuur altijd verandert, kan niets ooit absoluut compleet zijn. En aangezien perfectie een staat van volledigheid is, kan niets ooit perfect zijn. Daarom leert de wabi sabi-filosofie ons dat alle dingen, inclusief wijzelf en het leven zelf, vergankelijk, onvolledig en onvolmaakt zijn. Het probleem is echter dat onze gebrekkige manier van denken ons begrip van wat perfectie werkelijk is, heeft vertroebeld.

Open een thesaurus en zoek naar de antoniemen voor “perfect” en je zult de volgende woorden vinden:

• gebrekkig,
• corrupt,
• inferieur,
• arm,
• tweederangs,
• onbeholpen,
• gebroken,
• verkeerd,
• slecht…

Al deze negativiteit. Geen wonder dat we zo geobsedeerd zijn geraakt door het zoeken naar perfectie.

Om dit negatieve stigma rond imperfectie te elimineren, moeten we het eerst volledig afwijzen als zijnde “het tegenovergestelde” van dat fictieve construct dat perfectie is.
We moeten een nieuw verhaal schrijven dat luidt: Imperfectie is geen compromis; imperfectie is de enige manier omdat imperfectie de ware aard van de dingen is.

De leer van de wabi sabi-filosofie is eenvoudig: streef niet naar perfectie, maar naar uitmuntendheid. Met andere woorden, doe gewoon je best om de beste te zijn die je kunt zijn. Alle dingen in het leven, ook jij, bevinden zich in een onvolmaakte staat van verandering. Verandering is de enige constante. Alles is van voorbijgaande aard en niets is ooit compleet. En daarom bestaat perfectie niet.

Kintsugi

Een eeuwenoude vorm van kunst komt voort uit wabi sabi, waarbij je kapotte voorwerpen repareert met gouden vullingen, waardoor ze ‘gouden littekens‘ krijgen. Het staat bekend als Kintsugi.

Denk aan een kom of theepot die op de grond is gevallen. Wat zou jij er mee doen? Je zou hoogstwaarschijnlijk de stukken oppakken en weggooien. Maar niet met Kintsugi.
Hier breng je de stukjes gebroken aardewerk weer bij elkaar en lijm je ze vast met vloeibaar goud.
Zou ze dat niet onvolmaakt, permanent en onvermijdelijk gebrekkig maken, maar op de een of andere manier mooier?

Kintsugi herinnert ons eraan dat er grote schoonheid schuilt in kapotte dingen, omdat littekens een verhaal vertellen. Ze tonen standvastigheid, wijsheid en veerkracht, verdiend door het verstrijken van de tijd. Waarom deze onvolkomenheden of gouden littekens verbergen als het de bedoeling is dat we ze vieren?

Het idee hier is simpel: er zullen vele keren in je leven zijn dat je je gebroken zult voelen. Er zullen gebeurtenissen zijn die emotionele of fysieke littekens zullen achterlaten. Verstop je niet in de schaduw van je eigen zonneschijn. Dim je eigen licht niet met de duisternis van een wolk. Laat die littekens in plaats daarvan opnieuw tekenen met goud.

Bedenk dat je mislukkingen er zijn om je te leren hoe je dingen niet moet doen, je fouten zijn er om je het belang van vergeving te leren, en je rimpels zijn er om je te herinneren aan de lach die ze veroorzaakte.

Tsukubai

In de buurt van het theehuis bij de Ryoanji-tempel in Kyoto is een beroemd stenen waterbassin, waar voortdurend water doorheen stroomt voor rituele zuivering. Vanwege de lage hoogte van het bassin moet de gebruiker bukken om het te gebruiken, als teken van eerbied en nederigheid.
Op deze 17e-eeuwse tsukubai (waterbassin) staat een oude inscriptie met vier Chinese karakters:

五, 隹, 止, 矢.

Alleen gelezen, zijn deze karakters niet van belang. Maar in combinatie met de randen van het centrale plein worden ze:

吾, 唯, 足, 知

en kunnen ze worden gelezen als “ware, tada taru (wo) shiru” wat betekent “Ik weet alleen veel” of “Ik ken alleen tevredenheid.”
De tsukubai belichaamt ook een subtiele vorm van Zen-onderwijs met behulp van ironische juxtapositie: terwijl de vorm een oude Chinese munt nabootst, is het sentiment het tegenovergestelde van materialisme. Zo heeft de tsukubai gedurende vele eeuwen ook gediend als een humoristische visuele koan voor talloze monniken die in de tempel woonden, en hen dagelijks zachtjes te herinneren aan hun gelofte van armoede.

“Ik ken alleen tevredenheid” is tevreden zijn met de emotie of woede, net zoals je gewoonlijk tevreden bent met de emotie van opwinding. Tevreden zijn met de staat van verdriet, net zoals je tevreden bent met de staat van geluk.

Maar hoe zit het met een meer poëtische vertaling van die inscriptie?

Hoe zit het met, “Rijk is de persoon die tevreden is met wie hij is of wat hij heeft.”

Of wat dacht je hiervan: “Wat ik heb is alles wat ik nodig heb.”

Zie je, de wortel van alle ongeluk wordt geboren uit ontevredenheid met wie of waar je bent en wat je hebt. Zo simpel is het echt.

In zekere zin leert wabi sabi ons om de meest elementaire, natuurlijke objecten interessant, fascinerend en mooi te vinden. Vervagende herfstbladeren zouden een voorbeeld zijn. Wabi sabi kan onze perceptie van de wereld zodanig veranderen dat een chip of barst in een vaas het interessanter maakt en het object meer meditatieve waarde (uniekheid) geeft. Evenzo worden materialen die verouderen, zoals kaal hout, papier en stof, interessanter omdat ze veranderingen vertonen die in de loop van de tijd kunnen worden waargenomen.

Wabi Sabi Haiku

Sommige haiku’s in het Engels nemen ook de wabi sabi-esthetiek over in geschreven stijl, waardoor losse, minimalistische gedichten ontstaan die eenzaamheid en vergankelijkheid oproepen, zoals deze:

“autumn twilight:
the wreath on the door
lifts in the wind“.

¹ Exude life: het beste uit het leven halen! Of, zoals in mijn motto: One Life, live one.

Het bericht Wabi Sabi (侘寂) verscheen eerst op HEESEN Online.