De sociale dominantie oriëntatie1 (SDO) meet niet alleen in hoeverre iemand gelooft dat sommige groepen inherent superieur zijn aan andere, maar ook het belang dat een hiërarchische sociale structuur in hun leven heeft.
Er zijn hoge en lage niveaus van SDO. Hieronder volgt een nadere uitleg over die verschillende niveaus in relatie tot de populariteit van de MAGA beweging in Amerika.
Hoge SDO
Mensen met een hoge SDO geloven dat de maatschappij zo gestructureerd moet zijn dat sommige groepen andere domineren. Ze geloven dus in een systeem met een topbaas en daaronder verschillende posities.
Dit systeem biedt het idee dat, ja, ik sta misschien nu onderaan, maar als ik hard werk, heel hard, kan ik me misschien omhoog werken en uiteindelijk bijna of helemaal bovenaan de sociale voedselketen terechtkomen.
Het ondersteunt ook het hiërarchische systeem dat op dat moment bestaat. Voor veel blanke Amerikanen is het al jaren zo dat ze denken: ik ben misschien arm, maar… ik ben niet zo arm als de zwarten of de Mexicanen, of welke andere etnische groep, bevolkingsgroep of achtergestelde groep je ook maar wilt noemen.
Zonder deze structuur om zichzelf in te passen, zou de manier van leven van veel mensen instorten.
Trump en MAGA zagen een manier om het inherente klassensysteem van “wij en zij” dat eronder schuilgaat, uit te buiten. Het hele Amerikaanse systeem is gebouwd op het idee van “vergelijking“. Zelfs de term “vooruitkomen” impliceert dat we op de een of andere manier voor of boven anderen moeten staan om succesvol te zijn. Dus proberen we allemaal te krijgen wat iemand anders met meer geld, invloed of macht al heeft. We vergelijken onze positie in het leven voortdurend met die van anderen. Het is moeilijk voor ons om dit in te zien – want het is een valstrik. Een valstrik en een systeem waar mensen met macht, of mensen die aan de macht willen komen, misbruik van kunnen maken. Mensen die proberen boven JOU te komen. Wanneer je je eigen leven afmeet aan de hoogtepunten van anderen, vaak gevoed door onjuiste informatie, vervorm je je eigen gevoel van realiteit en eigenwaarde. Dit leidt alleen maar tot wrok, een gevoel van ontoereikendheid en ontevredenheid.
Trump heeft hier handig gebruik van gemaakt. Natuurlijk is hij niet de eerste die dit doet. Het is eigenlijk een van de makkelijkste tactieken, omdat de meesten van ons de schuld van onze problemen liever bij iemand anders leggen. “Het kan niet aan mij liggen. Ik heb zo hard gewerkt en alles gedaan wat ik kon. Het ligt aan het systeem.“
De ironie is dat het inderdaad het systeem is, maar niet het systeem dat Trump en anderen je hebben voorgespiegeld. Een andere overtuiging is het idee van een “nulsomspel”2: dat middelen beperkt zijn en dat winst voor de ene groep automatisch verlies voor de andere groep betekent (er is geen “win-win”).
Dat brengt ons bij mensen met een lage SDO.
Lage SDO
Mensen met een lage SDO hebben een mindere neiging tot hiërarchieën gebaseerd op groepen en zij geloven meer in een systeem waarin middelen, macht en status eerlijk verdeeld zouden moeten zijn, en waarin geen enkele groep anderen of hun overtuiging mag domineren of tegenwerken.
Sommigen zouden deze twee groepen, gemakshalve, opsplitsen in conservatieven en liberalen, maar in werkelijkheid bevinden de meesten van ons zich ergens tussen de overtuigingen van beide.
Dit is niet wat mensen, zoals Trump, je willen laten geloven. Eenheid is niet iets wat je kunt uitbuiten. Er moet verdeeldheid zijn, waardoor het voeden van mensen met een vals verhaal werkt. Helaas voelen veel mensen zich zo buitengesloten van het huidige politieke en economische systeem, dat ze bereid zijn, om alles te proberen waarvan ze denken dat het hun leven gemakkelijker of beter zal maken.
Trump was hun gok op een beter leven. Helaas is Trump een papieren tijger, en steeds meer mensen beginnen dat nu te zien. Net als bij vissen is het veel gemakkelijker om in het aas te bijten dan om ervan los te komen. Veel Amerikanen lieten zich verleiden door de belofte van MAGA en beginnen nu te zien waar het Trump echt om gaat: niet om hun leven makkelijker te maken of om Amerika sterker te maken, maar om zichzelf en de mensen om hem heen te verrijken.
Trump is geen slimme man, net zomin als zijn zorgvuldig uitgekozen groep onervaren handlangers en meelopers die hij op hoge posities heeft geplaatst. Maar ze zijn wel bedreven in het verkopen van leugens en het creëren van een gesloten systeem van desinformatie dat Amerikanen tegen elkaar opzet om zo hun eigen agenda’s te bevorderen.
Wat kan er aan gedaan worden? Dit stelt een Amerikaan:
Blijf waakzaam. We mogen niet langer zelfgenoegzaam zijn. Het “idee” van Amerika is krachtig, maar het zijn uiteindelijk ‘Wij het Volk‘ die de belofte van Amerika moeten waarmaken. We moeten de informatie die ons van alle kanten wordt voorgeschoteld, blijven bevragen. Hopelijk zonder cynisch of gedesillusioneerd te raken. We moeten verder kijken dan onze eigen bubbels en de moeite nemen om de waarheid van de leugen te onderscheiden, en hopelijk leren we hier allemaal van.
Onze superheldenfilms stellen terecht dat “Met grote macht komt grote verantwoordelijkheid“, maar helaas is het ook waar dat “Met grote domheid komt groot kwaad.”
1 Het concept Sociale Dominantie Oriëntatie (SDO) wordt gedefinieerd als een algemene opvatting over intergroepsrelaties die aangeeft in welke mate iemand verkiest dat deze relaties egalitair dan wel hiërarchisch gestructureerd zijn. Dit concept reflecteert dus de mate waarin iemand ertoe neigt maatschappelijke groepen te klasseren op de dimensie superieur-inferieur, alsook de mate waarin iemand een beleid huldigt dat sociale ongelijkheid in stand houdt. Hoewel de motivatie om anderen te domineren aanvankelijk werd aanzien als een onderdeel van het autoritarisme-concept, wees onderzoek uit dat beide concepten zo goed als ongerelateerd zijn en onafhankelijk van elkaar sterk gerelateerd zijn aan conservatieve opvattingen zoals nationalisme, patriotisme, een harde aanpak van de criminaliteit, steun voor militaire programma’s en discriminatie.
2 Een nulsomspel (Engels: zero-sum game), is een situatie waarbij een voordeel voor de ene partij noodzakelijk moet leiden tot een even groot nadeel voor een of meer andere partijen. Dit principe is gebaseerd op de uit de wiskunde en economie stammende speltheorie, die over het nemen van beslissingen rond winst en verlies gaat. De opbrengst (uitkomst) van het “spel” heeft een constante waarde; de som van winst en verlies is nul. Als een speler wint, moeten de andere spelers evenveel verliezen: er is maar één buit te verdelen.