Volgens professor-emeritus Rudy Cambier (Universiteit van Luik)1, specialist in het Picardisch, heeft Nostradamus de Centuriën amper zelf geschreven, maar heeft hij het werk grotendeels gekopieerd van de monnik Yves de Lessines, vierde abt en prior van de Cisterciënzer-abdij te Cambron in het Belgische Henegouwen.
Tempeliers
Volgens Cambier heeft Nostradamus bij een bezoek aan de abdij de geschriften ontvreemd: ze bevatten helemaal geen voorspellingen, maar ze zijn een poëtisch versluierde terugblik op de geschiedenis van de Tempeliers, hun macht en hun ondergang. Dit is een, in de middeleeuwen veel beoefend, literair genre waarin de verleden tijd wordt beschreven in de toekomende tijd (om aan te geven dat de geschiedenis zich herhaalt?). Zoiets noemt men een literair enigma.
Picardisch
Zuiver taalkundig bevatten de Centuriën veel Picardische woorden en uitdrukkingen, een streektaal van het Frans die Nostradamus niet machtig was.
Cambier kwam tot zijn conclusies na een jarenlang onderzoek. Hij concludeerde dat de taal van de Centuriën niet thuishoorde in de 16e eeuw, maar in de 14e eeuw.
Met die sleutel kon hij zijn interpretatie van de profetieën geven en kwam hij uit bij de monnik Yves de Lessines.
Want zo stelt hij: “De eerste drie kwatrijnen en het voorblad geven dit al aan!“:
De tekst op het voorblad van de Centuriën is:
“Quatrani. Legio Iesu Xristi. Ivain Prieurs de Se.Me. De Camberon de l’Ordene des Cistials at escrit l’estore dou SEX”
Dat vertaalt Rudy Cambier aldus:
“Kwatrijnen. Het Legioen van Jezus Christus. (Het geschrift van) Yves Prior van Cambron der Cisterciënzerorde om de SEX weer op te richten“.
En, volgens Cambier, in de drie eerste kwatrijnen wordt de sleutel gegeven. “Daarin zegt de schrijver wie hij is, waar hij zich bevindt, welke functie hij bekleedt, voor wie de tekst bestemd is en hoe hij gelezen moet worden.”
Tempeliers
Hierbij haalt Cambier de bekende afkorting SEX uit Sacer Exercitus, wat het Geheime Leger of Tempeliers betekent. Nostradamus publiceerde de Centuriën ruim twee eeuwen later. Hij had als lijfarts van edellieden ook toegang tot abdijen en heeft zich voor het ontwerp van zijn Profetieën gebaseerd op dit handschrift uit de klooster-bibliotheek.
Schat
Maar dit handschrift is een relaas van historische feiten rond de eeuwwisseling van de 13e naar de 14e eeuw: en dan met name de geschiedenis van de Tempeliers, hun ondergang en de beschrijving van de plek waar de Tempeliersschat verborgen ligt. Bovendien bevat het de oproep of de wens om met dat geld de orde der Tempeliers te herbeginnen.
Nostradamus heeft het handschrift 220 jaar later overgeschreven met zijn eigen, geregeld verkeerde, interpretaties, aangevuld met eigen verzen en daarna het origineel vernietigd. Cambier interpreteert dit uit een dagboekbrief waar Nostradamus dit op bedekte wijze aan zijn zoon César zou hebben geschreven.
Yves de Lessines
Yves de Lessines was monnik in de Cisterciënzerabdij van Cambron in Henegouwen.
Lessines zou als prior in de periode van 1323 tot 1328 de Centuriën in het oud-Picardisch hebben geschreven. Dit poëtisch-historisch werk is opgesteld in decasyllaben, tienvoetige jambische verzen, met een cesuur2 na de 4de versvoet. Decasyllaben kenmerken de poëzie van die periode, zo is ook het beroemde gedicht “La Chanson de Roland” (± 1090) vorm gegeven.
Voor de langverwachte
Yves de Lessines had jarenlang gewacht op de komst van “l’attendu“, de lang-verwachte. Deze man zou de verborgen schat van de Tempeliers van hem in ontvangst moeten nemen. Maar niemand kwam. Dus besloot de prior de locatie en de aard van de schat op cryptische wijze neer te pennen. 220 Jaar later werd dit document door Nostradamus wereldkundig gemaakt als een profetie… in plaats van een erfenis. Maar dit handschrift is een relaas van historische feiten rond de eeuwwisseling van de 13e naar de 14e eeuw: ofwel de geschiedenis van de Tempeliers, hun ondergang en de beschrijving van de plek waar de Tempeliersschat verborgen ligt met de oproep of de wens om met dat geld te herbeginnen met de orde der Tempeliers.
1000 kwatrijnen = 10 Centuries
De oorspronkelijke Centuries van Yves de Lessines zijn niet voor niets ‘Centuries’ genoemd : ze bevatten 1000 x 4 = 4.000 verzen, ingedeeld in 10 hoofdstukken van 10 x 10 kwatrijnen per hoofdstuk.
Nostradamus publiceert onder dezelfde titel in 1555 precies 353 kwatrijnen.
Het geheel van de Centuries zoals dat later door Nostradamus opnieuw werd gepubliceerd, bevatte overigens maar 948 kwatrijnen en een 20-tal hiervan zouden van zijn eigen hand zijn, ter aanvulling, aldus Cambier. Dit kwam omdat de uitgever niet wilde betalen voor de 52 van de 400 kwatrijnen die Nostradamus al eerder in almanakken had laten uitbrengen.
Cambier stelt: “Wat nog meer bizar is: van de 141 kwatrijnen uit de ‘Présages’ zijn er 72 die onweerlegbaar van dezelfde hand en dezelfde inspiratie zijn als de Centuries. Als we nu van de 948 kwatrijnen van de Centuries de twintig aftrekken die erbij vloeken, blijven er 928 kwatrijnen over. Als we daarbij de 72 kwatrijnen van de Présages optellen, komen we op een totaal van duizend kwatrijnen, of tien volledige Centuries“.
Cambier’s uitleg van de bekendste voorspelling
Nostradamus werd bekend met zijn interpretatie van dit kwatrijn:
Le lyon ieune le vieux surmontera,
En champ bellique par singulier duelle,
Dans cage d’or les yeux luy crevera,
Deux classes une puis mourir mort cruelle.
Cambier beweert dat ‘cage d’or’ slaat op de troonzaal waar Alexis Ange op 8 april 1195 de ogen uitstak van zijn broer, de Byzantijnse keizer Isaac Ange. De leeuw was het symbool van de Byzantijnse keizer en het was op die noodlottige dag dat de jonge leeuw de oudere opvolgde. De troonzaal waarvan sprake is, bevatte een fresco van een triomferende keizer in wapenuitrusting op het slagveld (En champ bellique), aan wie de generaals de door hen veroverde steden kwamen aanbieden.
Een andere mogelijke lezing van het kwatrijn, aldus Cambier, is dat het gaat om de Guldensporenslag3. Guillaume, de jonge leeuw van Vlaanderen, kleinzoon van Gwijde van Dampierre, versloeg bij Kortrijk de oude graaf d’Artois, aanvoerder van het Franse leger. Ook hier dus werd een oude leeuw verslagen door een jongere.
De derde en uiteindelijk ware lezing van dit kwatrijn, dat aan de Langverwachte is gericht, zou dan met deze “vertaling”:
- Bellique = rood
- Champ = oppervlakte, veld
- Cage = cave (kelder); zowel cage als cave zijn afgeleid van het Latijnse cavea>cavus = hol of leegte
kunnen betekenen dat Yves de Lessines naar een soort lange gebeeldhouwde scene (‘laze‘) met rode en zwarte leeuwen verwijst die zich ergens in een kelder bevindt.
Cambier leidt dat natuurlijk niet alleen af uit dit vers, maar heeft er meerdere gevonden die volgens hem allemaal naar dezelfde ‘laze’ verwijzen, die overigens alleen zou zijn aangebracht om de ‘Langverwachte’ duidelijk te maken dat hij het eindpunt van zijn zoektocht had bereikt. Het is spijtig dat hij geen verdere uitleg geeft over deze
‘laze’ en waar die zich dan wel zou bevinden. De auteur lijkt vastbesloten om een tip van de sluier op te lichten, maar niet om het achterste van zijn tong te laten zien.
Wat betreft het laatste vers, ‘Deux classes une’, zegt Cambier dat het defect is. De Centuries zijn samengesteld uit decasyllaben op het ritme 4-6. Het defecte vers bevat echter geen tien, maar negen versvoeten, zodat het logisch lijkt dat er iets ontbreekt. Dit verklaart hij door het feit dat Nostradamus later de verzen door elkaar gegooid heeft om de Centuries te verminken (opdat ze minder snel herkend zouden worden). Hij zou dat gedaan hebben door verzen van plaats te verwisselen.
1 Rudy Cambier schreef hierover zijn boek “Nostradamus en de erfenis van de Tempeliers” (Frontier Publishing; ISBN 90-806700-4-9) en ik moet zeggen dat zijn interpretatie van de Centuriën vaak aannemelijker klinkt dan die van sommige andere schrijvers. Bijvoorbeeld: in het oorspronkelijke Picardisch volgen alle kwatijnen een strak ritme (aantal lettergrepen) en rijm.
Als Nostradamus de tekst even niet begreep en “vertaalde” naar het Frans, gaat aantoonbaar of het ritme, of het rijm, of beide verloren.
2 cesuur punt waarop iets in twee delen uit elkaar valt. Het is een rust in een versregel. Meestal aangegeven met een puntkomma (;), een dubbele punt (:), een gedachtestreepje (—). Bij het noteren van het metrum, wordt de cesuur wel als een dubbele streep (//) genoteerd. De cesuur is bedoeld om een monotoon wordend metrum te onderbreken. Het gedicht wordt daardoor ritmischer. In de klassieke poëzie wordt een cesuur geplaatst na de 3de of de 5de halve versvoet, een enkele keer ook na de 7de.
3 De Slag bij Kortrijk, beter bekend als de Guldensporenslag, werd gevochten op 11 juli 1302 tussen milities uit het graafschap Vlaanderen en het Frans leger met een nederlaag voor de Fransen. 500 paar gouden sporen werden op het veld verzameld van de lichamen van Franse ridders en als trofee opgehangen in de Onze-Lieve-Vrouwe Kerk van Kortrijk.