Omdat terrorisme een groot deel van het hedendaagse nieuws is, gaf ik een jaar geleden (september 2025) een overzicht van de 10 grootste terroristische organisaties. Is daar in een jaar tijd wat in veranderd?
Hieronder staat een actueel overzicht. Eén belangrijke nuance: er bestaat geen betrouwbare, universele ranglijst van de “10 grootste” terroristische organisaties. Omvang kan slaan op ledenaantal, territoriale controle, financiële middelen of aantal aanslagen. Daarom gebruik ik hieronder een selectie van tien organisaties/netwerken die in 2025–2026 internationaal een grote operationele of veiligheidsrelevante rol spelen, zonder ze onderling te rangschikken. De Global Terrorism Index 2026 noemt IS, JNIM, TTP en al-Shabaab als de vier dodelijkste organisaties in 2025 (Vision of Humanity).
Wat doet terreur vandaag?
Wie bij terrorisme denkt aan één grote organisatie met een duidelijk hoofdkwartier, heeft anno 2026 een steeds minder compleet beeld. De jihadistische1 beweging is sterk gefragmenteerd geraakt, terwijl sommige organisaties juist territoriale invloed hebben opgebouwd. In Afrika bevinden zich momenteel verschillende van de actiefste jihadistische bewegingen ter wereld. Tegelijkertijd blijven organisaties in het Midden-Oosten en Zuid-Azië een belangrijke rol spelen.
De Global Terrorism Index 2026 meldt dat het totale aantal terroristische doden wereldwijd in 2025 met 28 procent daalde tot 5.582. Die daling betekent echter niet dat de dreiging overal afneemt: vooral de Sahel en delen van Zuid-Azië laten een ander beeld zien.
Hieronder een momentopname van tien belangrijke terroristische organisaties en netwerken.
1. Islamitische Staat (IS/ISIS)
De Islamitische Staat heeft zijn territoriale “kalifaat” in Irak en Syrië grotendeels verloren, maar de organisatie is daarmee niet verdwenen. Ze functioneert tegenwoordig vooral als een gedecentraliseerd netwerk van cellen en regionale afdelingen.
Volgens de Global Terrorism Index bleef IS in 2025 de dodelijkste terroristische organisatie ter wereld. De organisatie en haar filialen voerden dat jaar aanslagen uit in vijftien landen.
Een opvallende ontwikkeling is de verschuiving richting Afrika. Volgens ACLED vond in het eerste kwartaal van 2026 maar liefst 86 procent van de geregistreerde IS-activiteit in Afrika plaats, tegenover 79 procent in heel 2025.
Hedendaags profiel: een internationaal netwerk met relatief zelfstandige regionale afdelingen, in plaats van één centraal bestuurd leger.
2. Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM)
JNIM is een aan al-Qaida gelieerd jihadistisch samenwerkingsverband dat vooral actief is in de Sahel, met Mali, Burkina Faso en Niger als belangrijke gebieden.
De organisatie probeert niet alleen aanslagen uit te voeren, maar ook invloed uit te oefenen op gebieden waar de staat zwak aanwezig is. In 2026 nam de gewelds-dreiging in de Sahel verder toe. In september claimde JNIM bijvoorbeeld een grote aanval op een Malinese legerbasis; de door JNIM genoemde aantallen slachtoffers konden niet onafhankelijk worden geverifieerd, hoewel het Malinese leger wel verliezen bevestigde.
JNIM behoort bovendien, volgens de Global Terrorism Index, samen met IS, TTP en al-Shabaab tot de vier organisaties die in 2025 wereldwijd de meeste terroristische doden veroorzaakten.
Hedendaags profiel: sterk lokaal en regionaal georiënteerd, met een combinatie van guerrilla-aanvallen, intimidatie en het opbouwen van invloed in gebieden waar overheden weinig controle hebben.
3. Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP)
De TTP, vaak aangeduid als de Pakistaanse Taliban, is een afzonderlijke organisatie van de Afghaanse Taliban, hoewel beide ideologisch en historisch nauw verbonden zijn.
De organisatie richt zich voornamelijk tegen de Pakistaanse staat en veiligheids-troepen. Volgens een VN-rapport namen de aanvallen van TTP toe en werden ze complexer; de organisatie wordt daar omschreven als een van de grootste terroristische groepen in Afghanistan.
Ook in september 2026 waren er nog zware confrontaties. Bij een aanslag op een konvooi in Khyber Pakhtunkhwa kwamen volgens AP zes Pakistaanse militairen om het leven; het Pakistaanse leger meldde vervolgens dat tien vermoedelijke TTP-strijders waren gedood.
Hedendaags profiel: een krachtige regionale insurgent2 die vooral de Pakistaanse staat bestrijdt en opereert vanuit het grensgebied tussen Afghanistan en Pakistan.
4. Al-Shabaab
Al-Shabaab is de belangrijkste aan al-Qaida gelieerde jihadistische organisatie in Somalië. De beweging bestaat al jaren, maar is opvallend veerkrachtig gebleken.
Volgens de Council on Foreign Relations heeft al-Shabaab gebruikgemaakt van zwakke staatsinstellingen, clanconflicten en humanitaire crises om zijn positie te behouden. Een Somalisch offensief vanaf 2022 boekte aanvankelijk terreinwinst, maar liep later grotendeels vast.
De organisatie beschikt over meer dan alleen een militaire component: ze probeert in gebieden onder haar invloed ook rechtspraak, belastingheffing en bestuur te organiseren.
Hedendaags profiel: een langdurige opstandelingengroep die een deel van haar kracht ontleent aan lokale machtsstructuren en de zwakte van de Somalische staat.
5. Islamitische Staat – West-Afrika (ISWAP)
ISWAP is een regionale tak van de Islamitische Staat die vooral actief is rond het Tsjaadmeer, met name in Nigeria en aangrenzende gebieden.
De organisatie is deels voortgekomen uit de breuk binnen Boko Haram. Volgens de Council on Foreign Relations werd een belangrijk deel van Boko Haram in 2021 door ISWAP opgenomen. ISWAP blijft aanvallen uitvoeren tegen zowel militaire als civiele doelen in het Tsjaadmeergebied.
Dat maakt het onderscheid tussen “Boko Haram” en ISWAP belangrijk: de naam Boko Haram wordt nog veel gebruikt, maar de oorspronkelijke beweging is in verschillende facties uiteengevallen.
Hedendaags profiel: een regionale IS-afdeling die strijdt om invloed in het grensgebied rond het Tsjaadmeer.
6. Islamitische Staat-Khorasan (IS-K)
IS-K is de regionale afdeling van de Islamitische Staat die vooral Afghanistan en Pakistan als werkgebied heeft en daarnaast een internationale ambitie heeft.
De organisatie staat onder zware druk van de Taliban en regionale veiligheids-diensten. Een recent VN-rapport stelt dat IS-K minder aanvallen uitvoerde, maar nog steeds over aanzienlijke operationele capaciteit beschikte en nieuwe strijders via online rekrutering kon aantrekken.
IS-K is daardoor een goed voorbeeld van een organisatie waarvan de omvang niet uitsluitend aan het aantal aanslagen kan worden afgemeten: de mogelijkheid om zich te herstellen en nieuwe leden te mobiliseren blijft van belang.
Hedendaags profiel: een onder druk staande maar nog steeds operationele jihadistische organisatie met een uitgesproken internationale oriëntatie.
7. Al-Qaida
Al-Qaida is misschien wel het bekendste voorbeeld van hoe een terroristische organisatie zich heeft aangepast.
Na de dood van Osama bin Laden in 2011 en Ayman al-Zawahiri in 2022 verloor het centrale leiderschap een deel van zijn zichtbaarheid. De organisatie is echter niet verdwenen. Volgens een recente analyse van Reuters blijft al-Qaida invloedrijk via regionale filialen, vooral in Afrika. JNIM en al-Shabaab behoren tot die bredere al-Qaida-structuur.
De organisatie opereert tegenwoordig veel meer als een netwerk dan als een centraal aangestuurde internationale organisatie. Dat maakt het moeilijker om haar activiteiten uitsluitend vanuit één geografisch centrum te begrijpen.
Hedendaags profiel: een gedecentraliseerd internationaal jihadistisch netwerk dat vooral via regionale bondgenoten invloed uitoefent.
8. Hamas
Hamas is een Palestijnse islamistische beweging die zowel een politieke als een gewapende structuur heeft. De militaire vleugel is door onder meer de EU en verschillende landen als terroristische organisatie aangemerkt; de precieze juridische status verschilt internationaal.
De aanval van Hamas op Israël van 7 oktober 2023 leidde tot de daaropvolgende oorlog in Gaza. In 2026 is de situatie veranderd: Hamas heeft zijn bestuurlijke rol in Gaza gedeeltelijk teruggegeven aan een nieuwe Palestijnse technocratische structuur. De militaire toekomst van Hamas blijft echter onderwerp van onderhandelingen en conflict.
De EU breidde in mei 2026 bovendien haar sanctiekader tegen Hamas uit en plaatste tien leden van het politieke bureau op een sanctielijst vanwege hun rol bij het bevorderen, verdedigen of rechtvaardigen van gewelddadige acties.
Hedendaags profiel: een organisatie waarvan de militaire macht, politieke rol en toekomstige positie in Gaza sterk met elkaar verweven zijn.
9. Hezbollah
Hezbollah is een Libanese sjiitische3 beweging met zowel een politieke als een militaire component. De juridische kwalificatie verschilt per land en organisatie; de EU heeft bijvoorbeeld de militaire vleugel op de terrorismelijst staan.
Hezbollah heeft de afgelopen jaren zware militaire confrontaties met Israël doorgemaakt. In 2026 bleef de situatie in Zuid-Libanon gespannen. Volgens ACLED namen de gevechten na een staakt-het-vuren af, maar verdwenen ze niet. In september meldde Reuters dat de ontwapening van Hezbollah door het Libanese leger nog steeds niet was opgelost en dat de spanningen tussen Israël en Hezbollah voortduurden.
Hedendaags profiel: een hybride organisatie die tegelijk politieke invloed in Libanon en een zelfstandige militaire capaciteit heeft.
10. Ansar Allah — de Houthi-beweging
De Houthi-beweging, officieel Ansar Allah, is een Jemenitische gewapende beweging die een groot deel van Noordwest-Jemen controleert. De internationale juridische kwalificatie als terroristische organisatie verschilt per land en is in de loop der jaren gewijzigd.
De beweging werd wereldwijd veel zichtbaarder door aanvallen op scheepvaart in en rond de Rode Zee, die zij koppelde aan de oorlog in Gaza. De groep beschikt over drones en ballistische raketten en onderhoudt nauwe banden met Iran.
In 2026 bleef Ansar Allah militair actief. Reuters meldde in september dat de beweging haar positie langs de Jemenitische Rode Zeekust verder had versterkt en daarmee invloed hield rond de strategisch belangrijke Straat Bab el-Mandeb. De Amerikaanse overheid legde in januari 2026 bovendien nieuwe sancties op aan netwerken die volgens Washington de inkomsten van de Houthi’s ondersteunen.
Hedendaags profiel: een regionaal-militaire macht die de burgeroorlog in Jemen combineert met raket-, drone- en maritieme capaciteiten.
Wat valt op?
Wie deze tien organisaties naast elkaar zet, ziet dat het hedendaagse terrorisme sterk is veranderd.
- Ten eerste is Afrika steeds belangrijker geworden. De Sahel, Somalië en het gebied rond het Tsjaadmeer vormen belangrijke centra van jihadistische activiteit. ACLED constateert dat IS-activiteit in toenemende mate op Afrika is geconcentreerd.
- Ten tweede is decentralisatie de norm geworden. Zowel IS als al-Qaida functioneren tegenwoordig via regionale filialen die relatief zelfstandig opereren. Daardoor kan een internationale organisatie invloed behouden zonder zelf grote stukken grondgebied te besturen.
- Ten derde lopen terrorisme, insurgentie en territoriale machtsstrijd steeds vaker door elkaar. Organisaties zoals JNIM, al-Shabaab, TTP en de Houthi’s proberen niet alleen angst te zaaien met aanslagen, maar oefenen ook controle uit over bevolking, handelsroutes of grondgebied.
- Ten vierde zegt het begrip “grootste” weinig zonder definitie. Een organisatie kan groot zijn qua ledenaantal maar relatief weinig aanslagen uitvoeren, terwijl een kleinere organisatie veel slachtoffers kan maken of een strategisch gebied kan beïnvloeden. Daarom is een lijst als deze vooral een momentopname van de belangrijkste actieve spelers, geen exacte ranglijst. Wel blijkt de Islam vaak de religieuze drijfveer voor de genoemde bewegingen.
En misschien is dat wel de belangrijkste ontwikkeling van de afgelopen jaren: het mondiale terroristische landschap bestaat steeds minder uit enkele centraal aangestuurde organisaties en steeds meer uit regionale bewegingen, filialen en onderling verbonden netwerken. De dreiging is daardoor geografisch versnipperd geraakt, maar lokaal op sommige plaatsen juist intensiever geworden. De Global Terrorism Index noemt 2025 een jaar waarin het wereldwijde aantal terrorismedoden daalde, terwijl de Sahel en Zuid-Azië juist zeer ernstige ontwikkelingen lieten zien.
1 Jihadisme is een verzamelnaam voor extremistische ideologieën en bewegingen die een gewelddadige interpretatie van het begrip jihad gebruiken om politieke of religieuze doelen na te streven.
Belangrijk is het onderscheid tussen jihad en jihadisme:
- Jihad is een Arabisch begrip dat letterlijk ongeveer “inspanning” of “strijd” betekent. In de islam kan het onder meer slaan op persoonlijke morele inspanning, bijvoorbeeld het streven om volgens religieuze principes te leven. Het begrip heeft dus niet automatisch met geweld of terrorisme te maken.
- Jihadisme is een moderne, extremistische ideologische stroming die bepaalde islamitische begrippen gebruikt om geweld en gewapende strijd te rechtvaardigen. Organisaties zoals Islamitische Staat (IS) en al-Qaida worden doorgaans als jihadistische terroristische organisaties beschouwd.
Jihadisten vormen bovendien geen homogene groep. Ze verschillen bijvoorbeeld over politieke doelen, religieuze interpretaties en strategieën. Sommige jihadistische organisaties proberen vooral een bepaald gebied te controleren, terwijl andere een internationale strijd nastreven.
Kort gezegd: jihad is een veel breder islamitisch begrip; jihadisme verwijst naar een specifieke moderne extremistische ideologie waarin gewapende strijd een centrale rol kan spelen.
2 Insurgent betekent in het Nederlands ongeveer opstandeling of rebellenstrijder.
Een insurgent is iemand die deelneemt aan een opstand tegen een regering of andere machthebber. De term wordt vaak gebruikt voor gewapende groepen die bijvoorbeeld:
- aanvallen uitvoeren op leger of politie;
- proberen controle over een gebied te krijgen;
- de bestaande regering proberen te verzwakken of omver te werpen;
- guerrillatactieken gebruiken.
Insurgency betekent dan opstand of gewapende opstand.
Het verschil met terrorist is dat de begrippen niet hetzelfde zijn. Een insurgent is vooral iemand die deelneemt aan een georganiseerde opstand tegen een machthebber. Een terrorist wordt doorgaans gekenmerkt door het gebruik of de dreiging van geweld met als doel angst te zaaien en politieke, ideologische of religieuze doelen te bereiken. Eén persoon of organisatie kan overigens beide kenmerken hebben.
Voorbeeld:
Als een gewapende groep jarenlang tegen het leger van een regering vecht en probeert delen van het land te controleren, kun je die groep beschrijven als een insurgent group. Als diezelfde groep daarnaast doelbewust burgers aanvalt om angst te verspreiden, kan zij ook als terroristische organisatie worden aangeduid, afhankelijk van de juridische en politieke context.
3 Sjiitisme is een van de twee grootste stromingen binnen de islam. De andere grote stroming is het soennisme.
Het belangrijkste historische verschil gaat over de vraag wie de moslimgemeenschap na de dood van de profeet Mohammed in 632 moest leiden.
- Sjiieten vinden dat de leiding in de eerste plaats bij Ali ibn Abi Talib, de neef en schoonzoon van Mohammed, en diens nakomelingen hoorde te liggen.
- Soennieten accepteerden de eerste kaliefen die na Mohammed werden gekozen en ontwikkelden een andere opvatting over religieuze en politieke leiding.
Binnen het sjiitisme bestaan verschillende stromingen. De Twaalversjiieten zijn de grootste groep. Zij geloven dat Ali en elf nakomelingen van hem de rechtmatige religieuze leiders (imams) waren.
Kort gezegd: sjiitisme is een islamitische stroming die sterk verbonden is met de overtuiging dat Ali en zijn nakomelingen een bijzondere religieuze leidersrol hadden. Het is dus een religieuze stroming, niet hetzelfde als een politieke of terroristische beweging.