Op 6 juni 2026 zond de VPRO de Deense film “Druk” (Deens voor “dronken”) uit (de film won in 2021 als “Another Round” een Oscar). In de film laten een viertal docenten zich inspireren door een gedachte-experiment van de Noorse filosoof en psychiater Finn Skårderud: wat als we met 0,5 promille alcohol te weinig in ons bloed geboren zijn?
Synopsis
De film, geregisseerd door Thomas Vinterberg, ziet vier jeugdvrienden – nu alle leraren – gewillige proefkonijnen worden tijdens een 40e verjaardagsdiner. Martin (Mads Mikkelsen) is somber en barst in tranen uit over zijn muffe huwelijk en een geschiedenisklas die in opstand is gekomen vanwege zijn flagrante apathie. Hij stort zich met heel zijn hart op een studie in Skårderud-stijl: hoe sociale en professionele prestaties kunnen worden beïnvloed door een constant niveau van dronkenschap. Dankzij regelmatige opwaarderingen van wodka heeft Martin al snel zowel zijn ooit gedesillusioneerde studenten als zijn, voorheen afstandelijke, vrouw Trine (Maria Bonnevie) in vervoering.
Psychologiedocent Nikolaj (Magnus Millang) en koorleider Peter (Lars Ranthe) plukken ook al vroeg de vruchten van het dagdrinken. Dit bonte trio lijkt overeen te stemmen met de resultaten van een studie uit 2013 waaruit bleek dat creatieve cognitie aanzienlijk kan verbeteren met alcohol. Deelnemers aan de studie, die drank tot zich namen tot net onder de Amerikaanse wettelijke limiet voor dronkenschap, bleken snellere probleemoplossers te zijn dan degenen die volkomen nuchter waren.
Sportschoolinstructeur Tommy (Thomas Bo Larsen) is echter waarschijnlijk niet de ideale kandidaat voor hun lukrake experiment. Volgens een studie uit 2000 hebben atleten die gewoonlijk drinken, twee keer zoveel kans om gewond te raken, terwijl alcoholgebruik ook de genezingstijden, uitdroging en prestaties kan beïnvloeden. Geen wonder dus dat de fysiek meest actieve proefpersoon de meeste moeite heeft zich aan te passen.
Martin haalt, misschien onder de invloed staande toppresteerders zoals Ernest Hemingway en Winston Churchill aan, om de losbandigheid te rechtvaardigen, maar het is vrij duidelijk dat de bende niet snel literaire klassiekers zal schrijven of een natie zal begeleiden.
Ongelooflijk genoeg heeft geen van de acteurs, ondanks volkomen overtuigende dronken scenes, tijdens de shoot geen druppel alcohol aangeraakt.
Oorsprong van de theorie
De abnormale suggestie van Skårderud dat mensen bij de geboorte een alcoholpromillage hebben dat 0,05% te laag is, is echter geen wetenschappelijke theorie, maar afkomstig van een verkeerd geïnterpreteerd voorwoord geschreven door Skårderud bij een boek dat voor het eerst werd gepubliceerd in 1881, namelijk Over de psychologische effecten van wijn door Edmondo de Amicis.
Een tijdje nadat het voorwoord was gepubliceerd, was er een ietwat enthousiaste redactie-stagaire die de tekst op de grofste manier verkeerd interpreteerde, vertelt de man achter de ‘theorie’, Finn Skårderud. De auteur speelt in een deel van het voorwoord slechts met het idee dat de mens misschien met een halve promille te weinig geboren is.
Finn Skårderud heeft meerdere keren gezegd dat hij het niet als een definitieve theorie bedoelde, maar meer als een gedachte-experiment.
Skårderud wordt al bijna twintig jaar in verband gebracht met verkeerde citaten, wat hij zelf erg frustrerend vond. “Ik werk met mensen met grote alcoholproblemen en ik ontmoet hun families dagelijks. Dan wordt het heel verkeerd om tegelijkertijd als alcoholprofeet bekend te staan.”
Hoewel hij zich zorgen maakte over zijn reputatie als professional, gaf hij Thomas Vinterberg toch zijn zegen om de film te maken, nadat hij het script had gelezen en Vinterberg had ontmoet tijdens een paar glazen wijn in Kopenhagen.
“Het is een fantastische film. Hij is rijk, complex en met grote acteerinspanningen, dus tegenwoordig ben ik er gewoon trots op dat ik deel heb uitgemaakt van de productie.“, zegt Finn Skårderud.
Finn Skårderud
Finn Skårderud (1956- ) is een Noorse voormalig psychiater, psychotherapeut, auteur en professor. Hij werd door de Noorse Raad voor Gezondheidstoezicht uit het medisch register geschrapt vanwege een wijdverbreid patroon van professioneel wangedrag in 2023. Hij is dus niet meer medisch bevoegd.
Hij heeft ooit een psychotherapieproject in het Universitair Ziekenhuis van Oslo geleid, had ook een privépraktijk en was psychiater voor het Noorse Olympische Comité. Hij was professor aan de afdeling speciaal onderwijs van de Universiteit van Oslo en aan het Lillehammer Universiteitscollege.
Hij was ook auteur en film-, kunst- en literatuurcriticus en heeft talloze wetenschappelijke artikelen, boeken en hoofdstukken in boeken geproduceerd op het gebied van de psychiatrie, psychologie, cultuur, literatuur en film, zowel fictie als non-fictie.