Paul Morphy 5/…

1858

Morphy’s geschiedenis

  • Op 8 juni vertrok Morphy naar Engeland per schip, de Arabia. Hij had redenen om aan te nemen dat Staunton een match zo willen spelen als Morphy naar Engeland kwam.
  • Morphy kwam op 21 juni aan. De datum was zo gekozen omdat er op 24 juni een sterk bezet toernooi in Birmingham zou beginnen. Maar toen hij aankwam hoorde hij pas dat het toernooi was verschoven naar 24 augustus.
  • Dit gaf hem de handen vrij om een ronde te maken langs diverse belangrijke Engelse schaakclubs, waaronder St. George’s en Simpson’s.
  • Bij zijn eerste of tweede bezoek aan St. George’s, ontmoette hij Staunton, maar die weigerde Paul’s verzoek om een vriendschappelijke partij te spelen.
  • Uiteindelijk zou de match met Staunton nooit plaatsvinden, maar de twee speelden wel twee consultatiepartijen tegen elkaar: Morphy/Barnes tegen Staunton/Owens. Morphy/Barnes won beide keren.
  • Morphy eerste partijen in Engeland waren tegen Thomas Wilson Barnes, een sterke clubspeler. Barnes is uiteindelijk de speler met de beste score tegen Morphy – 8x gewonnen en 19x verloren. Wel waren alle partijen vriendschappelijk.

Voor de verandering hieronder een partij die Morphy verloor en wel tegen deze Barnes, die een zeer provocerende opening speelde:

(klik op de zet en je ziet een diagram)

Thomas Wilson Barnes (1825-1874)
  • Omdat Staunton een match ontliep, speelde Morphy er een tegen Löwenthal tegen een inzet van 100 pond.
  • Die match werd gespeeld van 10 tot 19 juli en Morphy won met 9-3. De gewonnen inzet gebruikte Morphy om Löwenthal meubels voor zijn nieuwe huis kado te doen.
  • Een andere match speelde Morphy tegen Reverend John Owens, dominee te Hooton, Cheshire, die, vanwege zijn positie in de kerk, speelde onder het pseudoniem, Alter.
  • Om een idee te geven van zijn speelsterkte: in het London tournooi van 1862, won Owens de 3e prijs achter Anderssen en Paulsen, maar voor Steinitz, Barnes, Löwenthal en Blackburne.
  • Morphy gaf hem een voorgift van pion en zet (ofwel Morphy speelde steeds zwart en zonder c-pion).
  • Ze speelden om een ivoren schaakspel en het duurde slechts een paar dagen. Morphy won 5 partijen en speelde er 2 remise, genoeg om de match te winnen.
  • Het toernooi in Birmingham was aanstaande en Staunton speelde er in mee.
  • Morphy zag uiteindelijk af van deelname, omdat hij bang was dat Staunton hun onderlinge partijen in dat toernooi zou gebruiken als excuus om onder zijn “match” verplichtingen uit te komen.
John Owen (1827-1901)

  • Frederick Milnes Edge schreef het boek The Exploits and Triumphs in Europe of Paul Morphy, the Chess Champion in 1859.
  • Hij ontmoette Paul tijdens het First American Chess Congress waar hij een administratieve rol vervulde.
  • Toen Morphy naar Engeland ging, bood Edge zich aan als secretaris en personal assistent.
  • He was voortdurend in Morphy’s gezelschap, maar aan het einde van Morphy’s Europese reis kregen ze onenigheid. Waarschijnlijk vanwege het boek dat Edge wilde uitbrengen.
  • Veel details over Morphy zijn bewaard gebleven door de notities die Edge maakte.
Frederick Milnes Edge

  • Omdat een mogelijke match met Staunton was uitgesteld tot november, besloot Morphy door te reizen naar het vasteland.
  • Op 31 augustus ging hij samen met Edge aan boord van een stoomschip naar Calais. Daar reisden ze per trein door naar Parijs, hoewel Morphy behyoorlijk last had van zeeziekte.
  • In Parijs besloten ze te gaan eten in Café de la Régence, niet zo zeer vanwege de schaakhistorie aldaar, maar om de lokale schaakprofessional, Daniel Harrwitz , te ontmoeten.
  • Deze bleek een paar dagen de stad uit te zijn.
  • Ze keerden de volgende dag terug naar het café. Morphy speelde daar een paar vriendschappelijke partijen en ook een match met Lecrivain met een voorgift van pion en twee zetten. Morphy won alle partijen.
  • Toen Harrwitz weer was teruggekeerd, daagde Morphy hem direct uit voor een match.
  • Harrwitz was niet erg happig, en stelde voor een vriendschappelijk partijtje te spelen. Harrwitz speelde het Koningsgambiet en won. Dat trok hem over de streep om het aanbod van Morphy alsnog te accepteren.
  • De afspraken die ze maakten hielden onder meer in dat er geen gebruik gemaakt zou worden van secondanten en dat de inzet 295 francs zou zijn.
  • Op 5 september werd de 1e partij gespeeld en die werd door Harrwitz gewonnen. Na de partij voelde Harrwitz brutaalweg Morphy’s pols en zei tegen de omstanders: “Well, this is astonishing! His pulse does not beat any faster than if he had won the game!
  • Harrwitz won ook de 2e partij. Toen ze terugliepen naar het hotel zei Edge tegen Morphy dat hij had gehoord dat de mannen, die op Morphy’s matchoverwinning hadden ingezet, bezorgd waren. Morphy antwoordde daarop: “How astonished all these men are going to be. Harrwitz will not win another game.
  • En inderdaad: Morphy won de volgende 3 partijen.
  • Nu werd Harrwitz bezorgd en zijn grootspraak verdween. Hij deed voor alsof hij ziek geworden was en vroeg om 10 dagen uitstel. Vreemd genoeg speelde Harrwitz gedurende deze periode zijn gebruikelijke partijen in het café.
  • Op 23 september pakten ze de draad weer op en Morphy won opnieuw. Harrwitz vroeg opnieuw om uitstel.
  • Gedurende dit uitstel speelde Morphy zijn beroemde blindsimultaan in Café de la Régence. In de 10 uur die dit spektakel duurde, verliet Morphy nooit zijn stoel en dronk of at niets.
  • De volgende dag zou de Harrwitz match weer verder gaan, maar Morphy bleek een stevige verkoudheid opgelopen te hebben. Hij werd geadviseerd om op zijn beurt om uitstel te vragen, maar daar wilde Morphy niets van weten: “I would sooner lose a game than that anyone should think I had exhausted myself by a tour de force as some will do if I am absent at the proper hour.”
  • Harrwitz eiste nu dat de partijen in een aparte kamer (in plaats van midden in het café) gespeeld zouden worden. De partij eindigde in remise. Edge merkte over het eind van die partij op “Morphy’s feverish state told upon him, and he committed an oversight which lost him a rook, when within a move or two of winning. It was so stupid a mistake, that he immediately burst out laughing at himself. Harrwitz picked off the unfortunate rook with the utmost nonchalance, as though it were the result of his own combination, and actually told me afterwards, “Oh, the game was a drawn one throughout“.
  • Na weer een paar dagen uitstel verloor Harrwitz opnieuw. En weer vroeg hij om een fors aantal dagen uitstel, maar nu weigerde Morphy. Harrwitz gaf zich daarop per brief gewonnen.
  • Morphy zag af van de gewonnen inzet, maar stuurde die naar Adolph Anderssen, die zijn volgende match tegenstander zou zijn. Daarmee kon Anderssen zijn reiskosten van Breslau, Duitsland naar Parijs betalen.  
Daniel Harrwitz (1821-1884)
  • Nu een match met Staunton van de baan leek, wilde Morphy doorreizen naar Duitsland om het daar op te nemen tegen de beste spelers. Maar heimwee en zijn zwakke gezondheid deden hem daar van af zien.
  • Die zwakke gezondheid was ook de reden waarom dokters hem adviseerden om ook voorlopig af te zien van de terugreis naar Amerika.
  • Anderssen had intussen de uitnodiging om naar Parijs te komen en een match te spelen geaccepteerd.
  • Anderssen was wiskundeleraar van beroep en gebruikte de Kerstvakantie om naar Parijs te reizen.
  • Hij arriveerde daar op 15 december en trof Morphy met griep in bed. De dokters hadden bij hem, “ter genezing”, een aderlating toegepast, wat hem bhoorlijk verzwakt had.
  • Maar toen hij hoorde dat Anderssen was gearriveerd, zei hij tegen Edge: “I have a postivie chess fever coming over me. Give me the board and pieces and I’ll show you some of Anderssen’s games…. (hij liet de Evergreen partij zien) …There, that shows the master!
  • Anderssen vond het eigenlijk geen goed idee om onder deze omstandigheden de match te beginnen. Maar Morphy wist dat Anderssen’s vrije dagen beperkt waren, dus haalde hem over om toch te gaan spelen.
  • Ze kwamen overeen dat de eerste die 7 partijen won, ook de match gewonnen had en dat ze slechts voor de eer zouden spelen.
  • Omdat Anderssen nog nooit in Parijs geweest was, en er nog een paar dagen waren voordat de match zou beginnen, liet Edge hem de stad zien.
  • Uiteindelijk kwamen ze uit in Café de la Régence waar Anderssen zijn oude nemesis, Harrwitz, ontmoette (Harrwitz kwam oorspronkelijk ook uit Breslau). 
  • Omdat ze er niet uitkwamen wie nu het vaakst van de ander had gewonnen, werd besloten om ter plekke de issue te beslechten. Van de 6 partijen won Anderssen er 3, Harrwitz 1 en er waren 2 remises.
  • Op 20 december, na 2 weken in bed gelegen te hebben, was Morphy weer in staat om, met ondersteuning van Edge, naar de ruimte in het hotel te lopen waar de match gespeeld zou worden.
  • Die ruimte was een kamer in Morphy’s hotel, het Breteuil op 1 Rue du Dauphin.
  • In de kamer waren de volgende personen aanwezig: Eugène Lequesne, Saint Amant, Jules Arnous De Rivière, Jean Prèti, Paul Journoud (journalist), Carlini, Frederick Edge, Mortimer en Johnson (New York Times correspondent).
  • Die laatste schreef het volgende over de ontmoeting: “…Nothing could be more unlike than the physique of the two players. Mr. Morphy is a frail, small boy, with a fine face and head, and a modest, almost timid, air. Prof. Anderssen, on the contrary, is a tall man, slim, about fifty years of age, with a small, bald head, a slight stoop in the shoulders, lively black eyes, a clean-shaven face, and a decidedly German cast of features. He is a quiet, gentlemanly man, with a sympathetic expression of the face, which immediately predisposes in his favor…”
  • In het Café de la Regence stonden demonstratieborden waar liefhebbers de partijen konden volgen. Koeriers liepen elk halfuur op en neer om de gespeelde zetten op te halen.
  • Morphy’s zag er zo belabberd uit, dat Anderssen zich afvroeg of hij wel in staat was om te spelen. Maar Morphy stelde hem gerust: met zijn brein was niets aan de hand. 
  • In de 1e partij had Morphy wit en hij zette Anderssen het Evans Gambiet voor. Een gambiet dat Morphy, met zowel wit als zwart. wel 80x speelde en slechts 2x verloor. Maar dit keer verloor hij opnieuw en dat overtuigde hem ervan dat “the Evans Gambit is indubitably a lost game for the first player, if the defense is carefully played; inasmuch as the former can never recover the gambit pawn, and the position, supposed to be aquired in the outset, cannot be maintained.” Er was nog wat opmerkelijks aan deze partij: Morphy gebruikte veel meer tijd dan zijn tegenstander. Dat was nog niet eerder gebeurd!
  • De match begon op 20 december en eindigde op 28 december met 7 gewonnen partijen voor Morphy, 2 voor Anderssen en 2 remises.
  • Na elke partij wandelde Anderssen naar Café de la Régence en gebruikte de telegraaf om de partij door te sturen naar Berlijn en Leipzig voor zijn Duitse volgers.
Morphy – Anderssen

Paul Morphy 4/…

1857

Morphy’s geschiedenis

  • Paul wordt voorzitter van de New Orleans Chess Club en Charles Amedee Maurian de secretaris.
  • In januari speelt Paul vier partijen tegen Judge Meek, en wint ze allemaal.
  • Op 7 april krijgt Paul zijn Bachelor of Laws (L.L.B.) van de University of Louisiana. Hij spreekt dan vloeiend Engels, Frans, Spaans en Duits. Hij is dan niet oud genoeg om als advocaat aan te treden (wettelijke leeftijd daarvoor is 21 jaar). Er wordt beweerd dat Paul bijna de gehele Louisiana Civil Code uit het hoofd kent.
  • In april krijgt Paul een uitnodiging van de New York Chess Club om mee te doen aan het First American Chess Congress in New York, te houden in oktober. Het doel van dit congres is “of ascertaining the feasibility and propriety of a general assemblage of the chess players resident in America.”
  • Het congress zou bestaan uit 3 verschillende toernooien: the Grand Tournament, the Minor Tournament, en the Problem Tournament.
  • In eerste instantie wees Paul de uitnodiging af vanwege het recente overlijden van zijn vader, maar zijn oom Ernest drong er op aan dat hij toch zou gaan. Toen het telegram waarin Paul’s deelname werd bevestigd in New York aankwam, verklaarde Louis Paulsen (1833-1891) dat Paul er vandoor zou gaan met de eerste prijs.
  • Zie meer over Paulsen hieronder.
  • Judge Meek was dezelfde mening toegedaan, maar kreeg als repliek: “Because he beats you, Judge, you think he must necessarily beat everyone else.”
  • Paul vertrekt op 23 september aan boord van de stoomboot Benjamin Franklin naar Cincinnati, waar hij een paar dagen later aankomt. Van daar met de trein naar New York City, waar hij 4 oktober arriveert en zijn intrek neemt in het St. Nicholas Hotel.
  • Op 5 oktober, voordat het Grand Tournament zou starten, was er in de New York Chess Club (19 East 12th Street in Manhattan) gelegenheid om wat partijen te spelen.
  • Paul wint een partij van Frederick Perrin (1815-1889), de secretaris van de New York Club.
  • Op het moment dat ze een tweede partij gaan spelen komt Charles Stanley (1819-1901) binnen. Perrin staat op om zijn plaats aan Stanley af te staan. Deze speelt vervolgens vier partijen met Paul en verliest ze allemaal.
  • Het Congress start op 6 oktober om 11:00 in de gehuurde ruimte van Descombes Rooms at 764 Broadway in New York. De New York Chess Club blijkt te klein.
  • Paulsen geeft op 10 oktober op 4 borden een blindsimultaan. Paul is een van de deelnemers, maar hij speelt ook blind. De toeschouwers werd $1 gevraagd om het spektakel mee te maken. Paulsen wint 2x, speelt 1x remise en verliest van Paul.
  • Het eerste American Chess congress eindigt op 10- november. Winnaar is Paul, gevolgd door Paulsen als 2e en Lichtenheim als 3e. William Homer uit Brooklyn wint het Minor Tourney.
Louis Paulsen (1833-1891)

Louis Paulsen

  • Hij werd geboren in Duitsland en was een van de grote meesters van de 19e eeuw.
  • Hij emigreerde naar de Verenigde Staten – hij was zijn andere broer Ernest in 1854 gevolgd tot in Dubuque, Iowa, een stadje in de Amerikaanse Midwest. Hij werkte er als boekhouder op het landbouwbedrijf van zijn broer. Toen hij bekendheid kreeg als sterk speler en vooral goed blindsimultaangever (tegen zwakke tegenstand weliswaar), werd hij uitgenodigd voor de First American Chess Congress.
  • Als schaker legde zich daar vooral toe op de theorie van het schaakspel en heeft ruim twintig openingsvarianten geïntroduceerd.
  • Aan het bord was hij een zeer taaie verdediger, een correct speler, maar vooral een trage speler – hij wou geen fouten maken en was – mede door zijn gebrek aan openingskennis in het begin van zijn carrière – een sterk verdediger geworden.
  • Maar Paulsen werd het slachtoffer van zijn eigen streven naar foutloosheid: de schaakklok werd ingevoerd en het duurde even voor hij zich had aangepast: vaak verloor hij goed opgezette partijen in tijdnood.
  • In matches was zijn speelstijl een voordeel: hij verloor dan ook geen enkele match, waarbij aangetekend moet worden dat matches tegen Morphy alsook tegen Steinitz niet doorgingen.
  • Hieronder de bekendste partij uit hun match in de finale van de First American Chess Congress:
(klik op de zet en je ziet een diagram)

Deelnemers aan First American Chess Congress kiebitzen bij de partij Paulsen-Morphy

Morphy’s geschiedenis (vervolg)

  • Gedurende de tijd dat Paul in New York is, speelt hij 94 gelijke partijen, waarvan hij er 85 wint, 4 verliest en 8 gelijkspeelt.
  • Hij speelt er 159 partijen met voorgift, waarvan hij er 104 wint, 36 verliest en 19 gelijkspeelt.
  • Hij speelt er ook 3 blindpartijen: 2 gewonnen en 1 gelijk.
  • Hij verliest een consultatie partij tegen Fiske, Fuller en Perrin.
  • Na het congress is er gesuggereerd dat een Europese meester naar Amerika moest komen om een match met Paul te spelen. Als de Britse meester Howard Staunton (1810-1874) dit hoort, schrijft hij in zijn wekelijkse column: “The best players of Europe are not chess professionals, but have other and more serious things to occupy their minds with.”
  • Paul’s vrienden in New Orleans sturen inderdaad een uitnodiging aan Staunton, maar deze wijst het af. Als Paul naar Europa komt, ben ik klaar voor hem meldt hij daarbij.
Howard Staunton (1810-1874)

Wereld geschiedenis

  • Op 3 maart wordt de grootste slave auction in United States history gehouden. Gedurende 2 dagen verkoopt Pierce M. Butler 436 slaven, die al weken werden vastgehouden in de paardenstallen van het racecircuit van Savannah, Georgia.
  • De Supreme Court of the United States besluit op 6 maart dat Blacks are not citizens and slaves can not sue for freedom, waardoor de tegenstellingen in het land richting de American Civil War gaan (de uitspraak wordt pas teruggedraaid als het 14th Amendment wordt aangenomen in 1868).
  • New York beleeft op 23 maart de wereldprimeur van de personenlift.
  • Op 18 juli begint de Utah War (1857–1858), ook bekend als de Utah Expedition, de Utah Campaign, Buchanan’s Blunder, de Mormon War of de Mormon Rebellion. Het was een gewapend conflict tussen de Mormonen in Utah en het leger van het United States government. Aanleiding was de bemoeming, in de lente van 1857, van een non-Mormon, Alfred Cumming, als governeur van de Utah Territory, door President James Buchanan. Dit werd niet in dank aanvaard door de Mormonen, die de wapens oppakten. De confrontatie duurt een jaar.
  • De American Chess Association wordt op 6 oktober opgericht en het eerste Amerikaanse schaaktoernooi georganiseerd.
  • De Panic of 1857 start op 13 oktober: de banken in New York sluiten hun deuren en gaan pas weer open op 12 december. Vanwege de uitvinding van de telegraaf door Samuel F. Morse in 1844, was the Panic of 1857 de eerste financiele crisis die zich razendsnel over de Verenigde Staten verspreidde. Daarna was de rest van de economische wereld aan de beurt, zodat dit ook de eerste wereldwijde financiele crisis werd!
  • Op 24 oktober wordt Sheffield FC opgericht, door de FIFA erkend als oudste voetbalclub ter wereld.
  • In dit jaar wordt in Nevada het zilvererts van de Comstock Lode ontdekt, wat tot een zilverkoorts leidt.
Run op de Seamen’s Savings’ Bank tijdens the Panic of 1857

Paul Morphy 3/…

1852

Morphy’s geschiedenis

  • Paul leert Charles Amedee Maurian (1838-1912) het schaakspel. Charles werd zijn beste vriend (voor het leven). Ze gingen samen naar het Spring Hill College, in Mobile, Alabama.
  • Charles werd op 21 mei 1938 geboren in New Orleans. Zijn vader was Judge Charles A. de Maurian, rechter aan de Parish and City Civil Court. Zijn moeder was (voor haar huwelijk) Miss Lasthenie Peychaud, een Française.
  • Charles overleed op 2 december, 1912.

Wereld geschiedenis

  • Op 1 januari wordt de postzegel in Nederland ingevoerd.
  • In Nederland wordt op 1 juli de Haarlemmermeer drooggelegd. Er was besloten de droogmaking volledig met stoomkracht te verrichten: een unicum in die tijd, want tot dan werden vooral windmolens gebruikt. De bedoeling was de benodigde machines in Nederland te laten bouwen, maar de laagste Nederlandse inschrijver zat veertig procent boven die uit het buitenland, en zo kreeg een Engels bedrijf de opdracht. Na het droogvallen duurde het nog tot 11 juli 1855 voordat de Haarlemmermeer een gemeente werd.
  • Franklin Pierce (1804-1869) wordt op 2 november de 14de President van de VS. Hij werd president in een ogenschijnlijk rustige tijd. De Verenigde Staten leken de dreiging van een splitsing weerstaan te hebben, dankzij het Compromis van 1850. Door de aanbevelingen van zuidelijke adviseurs op te volgen, hoopte Pierce, afkomstig uit New England, een nieuwe dreiging van afscheiding te vermijden. Maar zijn strategie, die de rust niet kon bewaren, versnelde het uiteenvallen van de unie.
Eerste postzegel van 5 cent in Nederland met Willem III

1853

Morphy’s geschiedenis

  • De 16-jarige Paul speelt een blindpartij tegen Jesuit Father Beaudequin (1827-1909) op Spring Hill College (aldus een van Paul’s klasgenoten).

Wereld geschiedenis

  • Op 24 juni koopt de VS (wat we nu kennen als) Arizona en New Mexico van Mexico.

1854

Morphy’s geschiedenis

  • Charles Maurian wint een match met Paul in New Orleans (+6-5=1), maar Paul speelde met diverse soorten materiaal minder.
  • De eerste (bewaard gebleven) foto wordt van Paul genomen.
  • Paul raakt geinteresseerd in astronomie. Op Spring Hill College wordt hij lid van de Philomathic Society (voor liefhebbers van de natuurwetenschappen) en geeft een presentatie over de ontdekking van Neptunes (kort geleden ontdekt (1846)). Paul’s oudere broer, Edward, was de secretaris en vice-president van de Philomathic Society.
De eerste (bewaard gebleven) foto van Paul uit 1854

Wereld geschiedenis

  • Op 30 januari krijgt het Bureau des longitudes opdracht van de Franse regering om onderzoek te doen naar standaardisatie van de tijd (zie hieronder voor de Nederlandse situatie). De belangrijkste taken van het bureau waren:
    • het oplossen van astronomische problemen verbonden aan de plaatsbepaling op zee (lengtebepalingen), dit was van strategisch van belang voor Frankrijk in verband met de toenmalige overheersing der zeeën door de Britse vloot;
    • het berekenen en publiceren van de efemeriden (tabellen die de posities aangeven van een hemellichaam dat zich langs de hemel beweegt, voor een reeks van toekomstige tijdstippen);
    • het vastleggen van een nauwkeurige tijdsbepaling voor gans het Franse grondgebied inclusief dat van de overzeese gebieden;
    • het organiseren van wetenschappelijke expedities op het gebied van geofysica en astronomie, en
    • verder trad het comité op als raadgevend orgaan bij het oplossen van tal van wetenschappelijke problemen.
  • In Rippon (Wisconsin) wordt op 28 februari de Republikeinse Partij opgericht. Doel is om uitbreiding van de slavernij te voorkomen.
  • Engeland en Frankrijk verklaren op 28 maart de oorlog aan Rusland (en dat is het begin van de Krim oorlog). Aanleiding was een conflict over het beheer van bedevaartplaatsen in Palestina. Rusland eiste in 1853 het recht om niet alleen de orthodoxe kerk maar ook alle orthodoxe inwoners van het rijk te beschermen. De regering in Istanboel weigerde dat en werd daarbij gesteund door Frankrijk en Groot-Brittannië. Met name het laatste land wilde verdere uitbreiding van de Russische macht aan de Zwarte Zee voorkomen.
  • De Amerikaanse admiraal Perry, die met de Amerikaanse vloot naar Japan is gevaren, tekent op 31 maart een verdrag met de shogun om Japanse havens open te stellen voor Amerikaanse schepen. Dit is het einde van ruim twee eeuwen isolatie van Japan. Ter voorbereiding op zijn reis naar het oosten, las commodore Perry veel boeken over de Tokugawadynastie in Japan. Hij ging zelfs advies inwinnen bij de japanoloog Philipp Franz von Siebold, die acht jaar in de Nederlandse handelspost op het eilandje Dejima had gewoond.
Admiraal Matthew Calbraith Perry

De tijd in Nederland

  • Ook in Nederland waren de snel toenemende communicatiemogelijkheden die tot standaardisering van de klok noopten. In de periode tot 1900 waren er drie soorten tijdrekening in zwang:
  • Veel torenklokken werden met behulp van een zonnewijzer gecorrigeerd op de “juiste” stand. Omdat in het oosten van Nederland de zon eerder opkomt dan in het westen, liepen de torenklokken daar een kwartier voor.
  • Een deel van de Nederlandse gemeenten had intussen de stand van de torenklok van Amsterdam, gemeten op de Westertoren, geaccepteerd als de “ware” tijd.
  • De spoorwegen en de post- en telegraafdienst, met een landelijk net, oordeelden in 1892 dat zij met deze twee verschillende tijden niet overweg konden en besloten tot een derde standaard, namelijk de West-Europese tijd, zoals gemeten en vastgesteld in Greenwich.
  • De vastgestelde tijd van Greenwich kon vanzelfsprekend ook opgevat worden als een uitdrukking van de macht van het Britse Rijk waar de zon, zoals bekend, nooit onderging.
  • De “tijdkwestie” ontaardde in een nationaal debat. Uiteindelijk hakte de regering in 1909 de knoop door: de Amsterdamse tijd werd de nationale standaard. Nederland werd door twintig minuten af te wijken van Greenwich een beetje een buitenbeentje in Europa.
  • Er was een nieuwe absolute heerser voor nodig om Nederland weer in het gareel te krijgen. Na de inlijving in het Duitse Rijk kreeg Nederland op 16 mei 1940 de Midden-Europese tijd opgelegd.
  • Onder dat regime leven wij nu nog steeds.

1855

Morphy’s geschiedenis

  • Op 1 maart, reist de 18-jarige Paul naar Mobile, Alabama en speely daar drie partijen met Judge Alexander Beaufort Meek (1814-1865) die later de President of the American Chess Congress zou worden (in 1857). Paul wint alle drie de partijen (een daarvan staat hieronder).
  • Op dezelfde dag verslaat hij ook Dr. Ayres uit Alabama in twee partijen.
  • In november, na geslaagd te zijn van het Spring Hill College, schrijft Paul zich in op de Law School van de University of Louisiana in Lafayette, Louisiana.
(klik op de zet en je ziet een diagram)

Wereld geschiedenis

  • Op 2 januari wordt King Camp Gillette, Amerikaans uitvinder van het scheermesje geboren (hij is overleden in 1932).
  • De spoorlijn Utrecht-Rotterdam wordt op 20 juli in gebruik genomen.
  • De Schot David Livingstone (1813-1873) ontdekt op 17 november de Victoriawatervallen. Livingstone was in Afrika begonnen met zendingswerk. In 1854 ging hij stroomafwaarts over de Zambezi en ziet dan als eerste niet-Afrikaan de gigantische watervallen.
De Victoria Watervallen tussen Zambia en Zimbabwe

1856

Morphy’s geschiedenis

  • Ernest Morphy zendt op 10 juni een partij en het enig bekende schaakprobleem (mat in 2) van Paul, naar de New York Clipper. Dat probleem wordt op 28 juni gepubliceerd (zie hieronder).
  • Op 20 augustus plaatst Ernest Morphy een advertentie in Leslie’s Illustrated Newspaper met als titel: “Chess Challenge Extraordinary.” Elke schaakspeler in de United States werd uitgedaagd om naar New Orleans te komen en tegen Paul te spelen voor een inzet van $300 de man. Niemand reageerde.
  • Op 22 november overlijdt Paul’s vader, Alonzo Morphy, 58 jaar oud, in New Orleans. Alonzo liet een erfenis na van $146,162.54 (meer dan $3 millioen tegen huidige koers) plus 2 vrouwelijke slaven (die $1,700 waard waren).
Wit begint en geeft mat in 2

Wereld geschiedenis

  • Op 30 maart maakt de Vrede van Parijs een einde aan de Krimoorlog. Het Osmaanse Rijk of Ottomaanse Rijk herkrijgt zijn oude omvang. Het Osmaanse Rijk was een islamitisch wereldrijk dat bestond van 1299 tot 1922 en was gesticht door de Osman I van Turkse afkomst.
  • Sigmund Freud, Oostenrijks psycholoog en psychiater, wordt in dit jaar op 8 mei geboren (hij is overleden in 1939).
  • In het vijfde jaar van zijn ballingschap koopt Victor Hugo op 16 mei, Hauteville House op Guernsey, waar hij tot de val van Napoleon III zal wonen.
  • 100 jaar later, op 18 juli, wordt J.H.W. Heesen in Breda geboren.
  • Op 4 november wordt James Buchanan (1791-1868) de 15de President van de VS. Hij was (en is tot heden) in de lijst van presidenten van de Verenigde Staten de enige vrijgezel-president. Er zijn historici die de afwezigheid van een vrouw in zijn leven toeschrijven aan een celibataire levensstijl, of de mogelijkheid dat Buchanan aseksueel was. Veel meer historici geloven echter dat het goed mogelijk is dat Buchanan homoseksueel was. Hij wordt bekritiseerd vanwege het gemis van positieve acties om te voorkomen dat het land weg zou glijden in een neerwaartse spiraal, die uiteindelijk resulteerde in de Amerikaanse Burgeroorlog.
  • In 1856 ontdekt men in het Neanderthal, tussen Düsseldorf en Elberfeld, menselijke overblijfselen die afkomstig blijken van een uitgestorven soort, de Neanderthalers. Zij moeten als een ondersoort van de Homo Sapiens gezien worden. Er werden er uiteindelijk 12 complete skeletten en restanten gevonden in Europa, het Midden-Oosten en Centraal-Azië. In Afrika, Oost-Azië en Amerika werden ze tot dusver niet aangetroffen. Het eerste neanderthalerskelet bleek achteraf te zijn ontdekt door Schmerling in de grotten van Engis nabij Luik in 1829. Dat werd echter nog niet als zodanig herkend.
Het Ottomaanse rijk in 1683