De Anunnaki zijn een groep goden uit de mythologie van het oude Sumerië, later ook aanwezig in Akkadische, Babylonische en Assyrische teksten (ca. 3000–500 v.Chr.).
De naam Anunnaki betekent letterlijk: “Nakomelingen van An (of Anu)” waarbij An/Anu de hemelgod was. De Anunnaki vormden dus een goddelijke elite die de kosmische orde bewaakte, wetten vaststelde, oordeelde over mensen en goden, en betrokken was bij schepping en lot.
1. Wat weten we écht?
Onze kennis komt uit spijkerschrifttabletten (kleitabletten), die waren opgegraven in Mesopotamië (huidig Irak) met teksten zoals:
- Enuma Elish (scheppingsmythe),
- Epos van Gilgamesj,
- hymnen en rituelen.
Deze teksten zijn religieus-mythologisch, maar niet historisch in moderne zin.
2. De rol van de Anunnaki in de mythologie
2.1 Kosmische hiërarchie
De Mesopotamische kosmos kende meerdere lagen:
| Niveau | Goden |
|---|---|
| Hemel | Anu |
| Lucht & orde | Enlil |
| Water & wijsheid | Enki (Ea) |
| Onderwereld & recht | Anunnaki |
De Anunnaki fungeerden vaak als rechters in de onderwereld en als beheerders van lot en natuurwetten.
2.2 Schepping van de mens
In sommige mythen klagen lagere goden over zware arbeid, waarop Enki en de moedergodin Ninhursag besluiten om de mens te scheppen. De mens kan dan de arbeid verrichten voor de lagere goden.
Dit is symbolisch bedoeld en verklaart de plaats van de mens in de kosmische orde, en legitimeert hiërarchie en arbeid.
3. De Anunnaki en de onderwereld
In latere Babylonische teksten worden de Anunnaki vaak weergegeven als rechters in de onderwereld (Kur) en waren ze verbonden met dood, recht en lotsbestemming. Zij waren geen buitenaardse wezens, maar goden binnen een religieus wereldbeeld.
4. Wat de Anunnaki níét zijn (wetenschappelijk gezien)
4.1 Geen buitenaardse astronauten
Het idee dat de Anunnaki van een planeet Nibiru kwamen, en dat ze de mens genetisch zouden hebben gemanipuleerd, en goud zouden hebben gemijnd, komt niet uit oude teksten, maar uit 20e-eeuwse pseudowetenschap.
4.2 Oorsprong van die ideeën
Een van de meest invloedrijke moderne interpretaties komt van de auteur Zecharia Sitchin, die in de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw een reeks boeken schreef, met name “The 12th Planet“. Sitchin stelde voor dat de Anunnaki in feite buitenaardse wezens waren van een hypothetische planeet genaamd Nibiru. Volgens Sitchin kwamen deze wezens ongeveer 450.000 jaar geleden naar de aarde en manipuleerden ze mensen genetisch om als slaven goud te delven.
Sitchins theorieën zijn breed bekritiseerd door geleerden en experts in oude talen en geschiedenis. Ze beweren dat Sitchins vertalingen en interpretaties van oude teksten onnauwkeurig zijn en niet worden ondersteund door bewijs. Desondanks hebben zijn ideeën een blijvende impact gehad op de populaire cultuur en complottheorieën.
5. Waarom blijven de Anunnaki toch fascineren?
5.1 Psychologisch
- Mensen zoeken oorsprong en betekenis.
- Oude mythes worden herlezen door een moderne, technologische bril en met een bijbehorend wereldbeeld.
5.2 Cultureel
- Er zijn overeenkomsten tussen mythen wereldwijd (met name over de schepping, over de zondvloed).
- Hedendaagse thema’s en kennis kunnen op oude verhalen geprojecteerd worden (ruimtevaart, genetica).
5.3 Wantrouwen jegens autoriteit
- In de huidige tijd, waar vertrouwen in wetenschap of instituties afneemt, kunnen alternatieve verklaringen floreren.
6. Anunnaki in vergelijking met andere culturen
| Cultuur | Vergelijkbaar concept |
|---|---|
| Griekenland | Olympische goden |
| Egypte | Enneade |
| Noors | Aesir |
| Bijbels | Elohim |
| Hindoeïsme | Deva’s |
Overal zien we antropomorfe1 goden als verklaring voor natuur en samenleving.
7. Moderne betekenis en misbruik
De Anunnaki zijn tegenwoordig populair in complottheorieën, en in New Age2-bewegingen. Ze zijn onderdeel van sciencefiction en popcultuur. Maar hun historische waarde ligt in religie, en niet als alternatieve geschiedenis.
8. Wat leren we wel van de Anunnaki?
Dat is niet over buitenaards leven, maar over hoe vroege beschavingen de wereld begrepen. Hoe zij de relatie tussen macht, arbeid en goddelijk gezag zagen en hoe wet, orde en moraal ontstonden.
De Anunnaki waren dus geen aliens, maar goden uit een van de oudste religieuze systemen ter wereld. De verhalen over hen weerspiegelen menselijke pogingen om chaos te begrijpen, orde te scheppen en betekenis te geven aan bestaan en samenleving.
Dat ze vandaag opnieuw opduiken in moderne mythes zegt uiteindelijk meer over onszelf dan over het oude Mesopotamië.
1 Antropomorisme is het niet-menselijke wezens menselijke eigenschappen toedichten.
2 New age, soms ook nieuwetijdsdenken, is een westerse spirituele beweging die ontstond in de 20e eeuw. De aanhangers van new age kijken sinds de jaren 1970 uit naar de komst van een ‘nieuw tijdperk’ van liefde en licht waar ze zich op voorbereiden door te werken aan eigen spirituele groei.
