Energiecrisis bezweren met zonnepaneel?

Op moment van schrijven leven we in de laatste dagen van 2021. De energieprijzen schieten nog steeds de pan uit en dat wordt in 2022 niet minder, gezien de spanningen tussen de NAVO en Rusland (een van onze gasleveranciers) rondom de Oekraïne.

Bovendien moet heel Nederland in 2050 van het aardgas af zijn volgens het kabinet Rutte III. Om dit in de komende 29 jaar te realiseren moeten circa 8 miljoen gebouwen van het aardgasnet af.

Het wordt dus wellicht tijd om zelf maar energie op te wekken. En dan zijn er twee mogelijkheden die al een tijdje hun waarde bewezen hebben: een zonnepaneel of een warmtepomp. Hier ga ik wat dieper in op de optie zonnepanelen.

Zonnepaneel

De zon geeft energie aan de aarde in de vorm van licht en warmte. Zonnepanelen zetten deze energie om in stroom. Maar hoe werkt dat eigenlijk?

Voordelen van zonnepanelen

Zonnepanelen kopen is een grote investering. Maar daarmee zorg je beter voor de wereld van morgen. En het is goed voor je portemonnee. Dit zijn in het kort de voordelen: 

• Je gebruikt een duurzame energiebron die niet opraakt: de zon. 
• Je bespaart op je energiekosten.
• Je verdient de investering terug. Bij zonnepanelen is dat momenteel na ongeveer 7 jaar. Daarna geniet je van gratis stroom.
• Je bespaart gas. 
• Je vermindert CO2-uitstoot.

Met zonnepanelen is de CO2-uitstoot om elektriciteit te produceren een stuk lager (50 gram per 1 kilowattuur). Gebruik jke kolen dan is het 900 gram en met gas 400 gram. Dat scheelt nogal wat voor een gemiddeld huishouden dat ongeveer 3.500 kWh elektriciteit per jaar verbruikt. Die 50 gram CO2-uitstoot voor zonne-energie komt vrij bij de productie van de zonnepanelen (dus niet meer als je de zonnepanelen in gebruik hebt).

Wat zijn zonnepanelen?

Een zonnepaneel zet zonlicht om in elektriciteit. Dat gebeurt in de fotovoltaïsche zonnecellen van het paneel. Ze worden ook wel pv-cellen (pv= Photo Voltaic) genoemd. Die cellen bestaan uit laagjes silicium (zit in gewoon zand).
Het vermogen van een zonnepaneel wordt uitgedrukt in Kilowatt. Een complete zonnepaneel-installatie bestaat uit:

• Een of meerdere zonnepanelen.
• Een omvormer.

Hoe werkt een zonnepaneel?

De werking van een zonnepaneel uitgelegd in 5 stappen:

1. Zonnepanelen zijn vaak gemonteerd op het dak en vangen daar het zonlicht op. 
2. Door de zon ontstaat er in de fotovoltaïsche cellen van het zonnepaneel een spanningsverschil tussen de laagjes silicium. 
3. Dat spanningsverschil veroorzaakt gelijkstroom, maar daar heb je in onze wisselstroommaatschappij nog niets aan.
4. Een omvormer zet die gelijkstroom om in wisselstroom en brengt dat naar de meterkast. Op de meter van de omvormer zie je hoeveel stroom het zonnepaneel oplevert.
5. Vanaf daar is het gebruik alsof de stroom door je energieleverancier werd geleverd. Je kunt zelfs de overtollige stroom terug aan het elektriciteitsnet leveren (mits dit niet verstopt raakt (wat eind 2021 al wel voorkomt)).

Zonnepanelen installeren: op een schuin of plat dak? 

Zonnepanelen kun je op een schuin en een plat dak plaatsen. Het blijkt dat zonnepanelen op een plat dak vaak meer stroom op leveren. Dat komt doordat het rendement van een zonnepaneel voor een groot deel afhangt van hoe schuin het paneel staat; de hellingshoek. Op een schuin dak is die hoek al bepaald, terwijl je op een plat dak zelf de ideale hoek ten opzichte van de zon kunt bepalen. In Nederland is dat ideaal 35 graden. Zo vangen de panelen het meeste zonlicht op en leveren ze veel stroom.

Tip: beknibbel niet op een goede installatie. De ideale plek voor zonnepanelen hangt af van veel factoren, zoals de hellingshoek en de val van de schaduw, maar ook de plek van de omvormer. Specialisten weten hier alles van.

Verschillende soorten zonnepanelen

Er zijn veel soorten zonnepanelen en de een levert meer rendement op dan de ander. Ook ontstaan er steeds meer alternatieven voor de blauwe, lompe zonnepanelen op het dak. Bijvoorbeeld dakpannen die ook zonnepanelen zijn. Want ja, het oog wil ook wat. Maar de vraag die altijd boven komt, is: wil je een parallel of seriegeschakeld systeem? 

Bij een seriegeschakeld systeem zijn alle zonnepanelen met elkaar verbonden. Ze vormen een kring: alleen de eerste en laatste zijn aangesloten op de omvormer. De opbrengst is het resultaat van alle panelen samen. Dat is een goed idee als je zonnepanelen vooral in de zon liggen of als er geen hellingshoek is. Maar: als één paneel veel in de schaduw ligt of stuk is, beïnvloedt dat de opbrengst van alle panelen samen.

Met een parallel-geschakeld systeem heb je dat nadeel niet. Ieder zonnepaneel levert los stroom op. Met als voordeel: als het ene zonnepaneel minder presteert, heeft de ander daar geen last van. Heb je veel schaduw op het dak of staan je zonnepanelen op verschillende hellingshoeken, dan is het verstandiger om zonnepanelen parallel te schakelen. Maar ook hier: een specialist heeft het beste advies.

Kosten zonnepanelen

Een gemiddelde zonne-installatie met 10 zonnepanelen en 1 omvormer kost zo’n € 4.400; het goede nieuws hierbij is dat je de BTW over aanschaf en installatie kunt terugkrijgen.

Maar dat is niet alles: als je meer stroom opwekt dan je zelf nodig hebt, lever je het terug aan je energiebedrijf. Daarvoor krijg je een vergoeding. Of het energiebedrijf verrekent de stroom die je terug levert, met de stroom die je verbruikt. Dat heet salderen. Aan het eind van het jaar krijg je het te veel betaalde bedrag voor energie terug.

Zonnepanelen huren

Wil of kun je niet voldoen aan de initiële investering? Je kunt zonnepanelen ook huren/leasen. Je betaalt dan elke maand huur. Er zijn verschillende aanbieders die zonnepanelen verhuren in Nederland. 
Een voordeel van zonnepanelen huren is dat je niet voor de kosten opdraait als een zonnepaneel stuk gaat.
Een nadeel treedt op als je het huurcontract op wilt zeggen, dan moet je vaak de overgebleven huurtermijnen gewoon betalen. Lees de kleine letters van het huurcontract dus voor je tekent!

Geen eigen dak voor zonnepanelen?

Wil je wel zonne-energie gebruiken, maar heb je geen eigen dak? Dan zijn er verschillende mogelijkheden, zoals: 

• Zonnepanelen kopen bij jou in de buurt: je koopt bij een coöperatie zonnepanelen die geïnstalleerd worden binnen de omliggende postcodes.
• Zonnepanelen kopen buiten omliggende postcodes: je koopt zonnepanelen die niet in de buurt worden geïnstalleerd. 
• Andermans stroom kopen: je koopt bij een energieleverancier duurzame stroom uit een Nederlandse bron, zoals zonneparken.
• Of je koopt stroom van de buurman, een soort zonne-energie marktplaats.

Al deze opties hebben hun voor- en nadelen, check die bij de Consumentenbond.