Worden mensen geboren met een leeg hoofd dat door ervaringen wordt gevuld als een blanco vel papier? Of komen ze ter wereld met al enige kennis in hun hoofd?
Een invloedrijke denker uit de Verlichting, John Locke, geloofde het eerste. Zijn radicale idee van Tabula Rasa, of ‘onbeschreven blad’, stelde dat onze geest begint als een leeg vel papier en wordt gevormd door onze ervaringen en wat we daarvan leren. Dit idee daagde niet alleen de heersende opvattingen van die tijd uit, maar vormde ook de basis voor de moderne psychologie en het onderwijs.
Nu Frankrijk door de ontslagen premier voor de keuze tussen zijn voorstellen en de chaos is geplaatst (8 september 2025), vroeg ik mij af hoe het Franse parlementaire stelsel eigenlijk in elkaar zit, want het lijkt zo anders dan we in Nederland gewend zijn. Welnu dit is wat ik vond.
Het wordt dit jaar (2025) een vakantie op het Griekse eiland Kos. Geen schaken dit keer, maar rust. Ik vroeg me af wat Kos in de geschiedenis betekende. Welnu, dit kon ik vinden.
Door de eeuwen heen hebben wiskundigen, kunstenaars, architecten en filosofen gezocht naar patronen die de orde van de wereld weerspiegelen. Twee van de meest intrigerende concepten zijn de Gulden Snede en de Fibonacci Reeks1. Beide drukken een gevoel van harmonie en evenwicht uit.
Toen de Fransen op het punt stonden te worden verslagen in de Honderdjarige Oorlog, kwam Jeanne d’Arc (ook wel de maagd van Orleans genoemd) uit de anonimiteit tevoorschijn om de Fransen nieuw leven in te blazen met overwinningen en religieus geloof.
De ellende in Oekraïne en het Midden Oosten doet me denken aan een uitspraak van Machiavelli: “Oorlogen beginnen wanneer je wilt, maar eindigen niet wanneer je dat wilt”
De methode die Archimedes gebruikte om de verhouding te vinden tussen de inhoud van een cilinder en een ingeschreven kegel is een mooi voorbeeld van zijn geniale combinatie van geometrisch inzicht en vroege meetkundige integratie.
Het verhaal van de grot van Plato, ook bekend als de Allegorie van de Grot, heeft me al van jongs af aan geïntrigreerd. Het was mijn introductie in de westerse filosofie. Plato beschrijft het verhaal in boek VII van zijn werk “De Staat” (Politeia, ook wel als De Republiek vertaald).
Tolerantie staat al een tijdje op gespannen voet met vrijheid van meningsuiting, en is daarom een onderwerp dat vandaag de dag maatschappelijk én filosofisch uiterst relevant is.
In 1940 bestudeerde de Amerikaanse historicus Paul Kosok de oude irrigatiesystemen van precolumbiaanse Peruaanse samenlevingen toen hij tot een onverwachte conclusie kwam: de hiëroglief die hij bestudeerde, de vorm had van een vogel. Bij nadere beschouwing ontdekte Kosok nog een intrigerend aspect: de lijnen kwamen samen aan de horizon tijdens de winterzonnewende op het zuidelijk halfrond.
